CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2023

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente TwenterandBij agendapunt: Programmabegroting 202339.474 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Programmabegroting 2023

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Programmabegroting 2023 .......................................................................................................5 Verwerkte besluiten uit de Uitgangspuntennotitie 2023 ........................................................................12 Uitwerking bezuinigingen ......................................................................................................................17 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................21 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................23 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................27 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................29 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................31 Doelenboom Jeugd

............................................................................................................................33 Doelenboom Transformatie Sociaal Domein .....................................................................................37 Wat mag het kosten programma Sociaal Domein .............................................................................39 Programma Ruimte ...............................................................................................................................40 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................42 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................45 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................47 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................53 Wat mag het kosten programma Ruimte ...........................................................................................59 Programma Economie en vrijetijdsbesteding ........................................................................................60 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme

.................................................................................62 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................64 Doelenboom Sport .............................................................................................................................67 Wat mag het kosten programma Economie en vrijetijdsbesteding ....................................................70 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................71 Dienstverlening ..................................................................................................................................72 Bedrijfsvoering Twenterand ...............................................................................................................73 Wat mag het kosten Bedrijfsvoering ..................................................................................................74 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................75 Paragrafen .............................................................................................................................................76 Paragraaf Weerstandsvermogen en

risicobeheersing .......................................................................77 Paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen ...........................................................................................85 Paragraaf Financiering.......................................................................................................................89 Paragraaf Bedrijfsvoering ..................................................................................................................92 Paragraaf Verbonden Partijen ...........................................................................................................93 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................102 Paragraaf Lokale Heffingen .............................................................................................................104 Overzicht van baten en lasten .............................................................................................................111 Financiële positie .................................................................................................................................122 Meerjarenraming 2024-2026 ...............................................................................................................124 Bijlagen

................................................................................................................................................126 Investeringslijsten 2023-2026 ..........................................................................................................127 EMU-saldo begroting 2023 ..............................................................................................................129 Beeld structureel begrotingssaldo ...................................................................................................130 Staat van reserves en voorzieningen begroting 2023-2026 ............................................................131 Overzicht taakvelden .......................................................................................................................148 Geprognosticeerde balans 2023 - 2026 ..........................................................................................151 Overzicht subsidies 2023 die niet in subsidieplafond zijn opgenomen ............................................153 Lijst met verklarende afkortingen .....................................................................................................154 Ondertekening Programmabegroting 2023 .....................................................................................158

4

Inleiding Programmabegroting 2023 Inleiding Programmabegroting 2023 Voor u ligt de eerste begroting van het college van B en W dat het coalitieakkoord 2022 – 2026 ‘In elke kern: voor elkaar!’ uitvoert. Dat gebeurt in een bijzondere tijd waarin de crises elkaar in rap tempo opvolgen. Het zorgt voor onzekerheid op mondiaal, Europees, nationaal en regionaal niveau en heeft ook binnen gemeenten impact. In deze begroting nemen we, ondanks het positieve saldo van € 727.328,- een voorschot op een financiële horizon in 2026 met een structureel tekort van 3,6 miljoen euro. Immers, regeren is vooruitzien! Wij stellen u voor om toe te werken naar een ‘economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart’. In het coalitieakkoord wordt deze keuze gemaakt als antwoord op de vraag: wat voor een soort gemeente willen we zijn? In het traject Twenterand Duurzaam Financieel Gezond is geconstateerd dat de financiële positie van de gemeente Twenterand ‘onvoldoende gezond en kwetsbaar is.’ In het toewerken naar een financieel gezonde gemeente is ons een aantal scenario’s voorgeschoteld. Om financieel gezond te zijn is het namelijk noodzakelijk een duidelijke richting te kiezen waar wij met de gemeente Twenterand naartoe willen. Dat wordt een ‘economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart’, een gemeente die economisch groeit waarbij iedereen kan aanhaken.

De uitwerking in concrete voorstellen volgt in de kadernota 2024. In de tussentijd, 2023, moet het hart van Twenterand blijven kloppen. Dat doen we met een begroting waarin beperkt nieuwe voorstellen worden gedaan en waarin we ook keuzes maken om activiteiten minder (van ‘goed naar voldoende’) of helemaal niet meer te doen. Per programma (sociaal domein, economie en vrijetijdsbesteding en ruimte) en via het onderdeel bedrijfsvoering, leggen we deze voorstellen aan u voor. Keuzes die in onze ogen zo min mogelijk schade veroorzaken in de samenleving. Ons uitgangspunt daarbij is dat wij onze meest kwetsbare medebewoners van Twenterand zo veel mogelijk willen ontzien. ‘Zoveel mogelijk’ omdat u verderop zult lezen dat wij helaas ook enkele voorstellen hebben moeten doen die deze mensen raken en dat gaat ons aan het hart. Wij stellen u voor in te stemmen met de keuze voor een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart en om dit uit te werken in concrete voorstellen in de kadernota 2024.

Mensen vormen de basis Een stevige basis is nodig voor de ambitie ‘een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart.’ Die basis wordt gevormd door mensen; jongeren, ouderen, ondernemers, leraren, hulp- en zorgverleners, bouwvakkers, wetenschappers, scholieren, studenten, vrijwilligers en zeer zeker ook mensen die vanwege een beperking of (gezondheids-) problemen andere manieren moeten vinden om aan te haken. Het is onze taak en ons belang iedereen aan te laten sluiten. Wij hebben alle mensen nodig om te bouwen aan een economisch sterke en sociale gemeente, waar iedereen zich thuis voelt en waar ruimte is om jezelf op je eigen manier en eigen tempo te ontwikkelen. Uiteindelijk moet dat leiden tot groei. Wat het college van B en W betreft een uitdaging om met de gemeenteraad en samenleving aan te gaan.

Noodzaak Wij bereiden ons voor op financieel moeilijke jaren. Om te anticiperen op de grote onzekerheid over de hoogte van de uitgaven van het rijk voor het jaar 2026, stellen wij een behoedzaamheidsreserve voor. Deze reserve wordt gebruikt om de financiële nadelen van accresbijstellingen in de circulaires van het gemeentefonds (deels) te dekken. De gemeenteraad kent de onderzoeken en de keuzemogelijkheden die in het traject Twenterand Duurzaam Financieel Gezond naar voren zijn gekomen. Alles, werkelijk alles, heeft de ambtelijke organisatie binnen de mogelijkheden van de gemeente Twenterand in beeld gebracht waar het mogelijk minder zou kunnen. En vooral wat daarvan de mogelijke gevolgen zijn voor de samenleving. Het is aan het college om keuzes voor te leggen aan de raad. Immers, als wij nu niet kiezen, dan worden de keuzes de komende jaren alleen maar moeilijker en hebben ze nog meer impact. Of erger nog, dan worden keuzes voor ons gemaakt. Met de maatregelen die wij in de begroting 2023 alvast genomen hebben, sorteren wij voor op onze keuze voor een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart. Dat dat geen geplaveide weg zal zijn, is zeker. We zullen uitdagingen tegenkomen, maar die gaan we graag samen met u als raad aan.

Ons hart klopt namelijk voor iedere Twenterander en u mag van ons als college van burgemeester en wethouders verwachten dat wij moeilijke keuzes niet uit de weg gaan. Wij nemen verantwoordelijkheid.

5

De maatregelen die wij in deze programmabegroting 2023 voorstellen zijn in onze ogen mogelijk, omdat onze medemens aangesloten blijft. Wel kan het in onze ogen hier en daar een tandje minder. Dus op plekken leveren we kwaliteit in. Helaas, het is niet anders maar we hebben nu eenmaal ook te maken met de enorme druk die vanuit het rijk op de lokale gemeenschappen wordt gelegd. En niet te vergeten de impact van de energiecrisis en de inflatie in Nederland. Desondanks blijven wij werken aan een gezond, groeiend en bloeiend Twenterand.

Uitwerking in programma's De begroting wordt, overeenkomstig het coalitieakkoord, in drie programma’s uitgewerkt. Het sociaal domein wordt expliciet genoemd in het scenario dat vanaf 2024 centraal komt te staan, het sociaal kloppend hart. Dit programma streeft er naar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. En waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente is stevig en dus de opgave in het sociaal domein ook fors. Niet in de laatste plaats doordat ook de financiën uit het Rijk (verdeelmodel) nog steeds achterblijven bij de opgaven. In de keuzes die in dit programma gemaakt worden gaan vernieuwen en besparen hand in hand. We doen dat vanuit onze overtuiging om mensen te helpen. Maar er moet altijd een vangnet zijn. Ook moeten er de juiste voorzieningen zijn ter ondersteuning van de eigen kracht. Het voorliggend veld wordt daarom voortdurend betrokken, maar zal ook prioriteiten moeten stellen en intensief moeten samenwerken. Dit verdient ruimte voor ontwikkeling. We werken aan een nieuwe integrale beleidsnota sociaal domein met daarin uiteraard ruime aandacht voor het voorliggend veld. We kunnen het sociaal domein helaas niet geheel ontzien in de besparingen. De franje gaat er steeds meer af.

We hechten aan goede relaties die stevig genoeg zijn om ook noodzakelijke besparingen door te voeren. De meedenkkracht van onze partners is daarvoor onontbeerlijk, zowel lokaal als in onze regionale samenwerking. De ondersteuning wordt integraler, efficiënter en dichter bij huis georganiseerd zodat wij maatwerk kunnen blijven leveren. Het actualiseren van het subsidiebeleid (onder regie van programma economie en vrijetijdsbesteding) hoort daarbij. Sturing in het sociaal domein is niet eenvoudig maar wel nodig. Daar wordt aan gewerkt. Op economie en vrijetijdsbesteding gaat het ook in 2023 om het invullen van onze regisserende en faciliterende rol. Daarin gaat het om versterken van netwerken, lokaal, regionaal, provinciaal, landelijk en zelfs grensoverschrijdend. In dat kader vinden wij het een serieuze overweging waard om het voornemen om uit de Agenda voor Twente te stappen, te heroverwegen. De reden van dit voornemen is een financiële. Het positieve begrotingssaldo biedt wellicht ruimte om toch deel te nemen aan de Agenda voor Twente en op die manier ook te profiteren van geld uit de Regio Deal. Bovendien past het bij het scenario ‘economische sterke gemeente met een sociaal kloppend hart’. We willen in 2023 extra inzetten op verbreding en verdieping van het aanbod van kunst en cultuur.

De bibliotheek gaat in 2023 steeds meer bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling van inwoners van Twenterand. Noemenswaardig in deze inleiding is de aanpak van de stikstofproblematiek. Een belangrijke partner van de gemeente en de boeren om deze opgaven het hoofd te bieden zijn de erfcoaches. Zij weten als geen ander wat er speelt op het platteland en kunnen ondersteunen en adviseren bij het zoeken naar ruimtelijke oplossingen. Op het gebied van sport gaan we door met de uitvoering van het lokale sport- en beweegakkoord Twenterand. Het faciliteren, ontmoeten, kennis delen, inspireren en verbinden van de sportorganisaties. De sportvisie wordt uitgewerkt waarin het accent komt te liggen op vernieuwend en inclusief sport- en beweegaanbod. Het voorstel om te kiezen voor een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart zal ertoe leiden dat we op andere gebieden alleen het noodzakelijke en/of wettelijk verplichte doen. Binnen het programma ruimte liggen desalniettemin grote opgaven. Zo hebben we te maken met de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) per 1 januari 2023. Voor de invoering van beide wetten zijn in de meicirculaire 2022 gelden beschikbaar gesteld. Ook werken we in 2023 aan de actualisatie van de Omgevingsvisie 1.0.

Bovendien zijn de voorbereidingen voor het opstellen van de gebiedsprogramma's in aanloop naar de nieuwe omgevingsvisie en het bouwen van het Omgevingsplan in volle gang. Daarnaast moeten we ook voldoen aan de afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord. Een economisch sterke gemeente vraagt ook om in te zetten op woningbouw. Twenterand staat voor een woningbouwopgave. We willen de lokale woonbehoefte bedienen met een groei van 550 huizen tot en met 2031. In 2023 moeten we aan de slag met een visie op Mobiliteit zal voor Twenterand, met aandacht voor duurzaamheid. Voor wat betreft veiligheid zetten we in op de thema's ondermijning en zorg. Wij stellen voor het programma Fundament niet meer als programma op te nemen in de begroting maar als onderdeel Bedrijfsvoering. Dit omdat het fundament vooral ondersteunend is aan de andere programma’s waarin de ontwikkelingen zijn beschreven. Dienstverlening krijgt binnen Bedrijfsvoering

6

een eigen plek en ook de Griffie wordt binnen bedrijfsvoering meegenomen. Binnen dienstverlening is de intentie uitgesproken om publieksdiensten voor de gemeente Ommen uit te gaan voeren.

7

Financieel overzicht: verklaring verschil uitgangspuntennotitie en begroting Zoals gezegd: de ingeslagen weg vraagt om keuzes. Keuzes vanuit de menselijke maat en tegelijkertijd keuzes die doelmatig zijn en voldoende resultaat opleveren om de begroting duurzaam sluitend te krijgen. Dat wordt van ons verwacht en dat is ook noodzakelijk om een stabiele gemeente te zijn. De keuze is in lijn met de keuze om een 'economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart’ te zijn. Daarbinnen zal de komende jaren de focus op onze beleidsinspanningen liggen. Voor de begroting 2023 presenteren wij maatregelen die in onze ogen nodig zijn. En er wordt ruimte geboden aan mensen om zelf verantwoordelijkheid nemen. En daar waar mensen dat moeilijk vinden, helpen wij ze. Het saldo van de Uitgangspuntennotitie 2023 is het vertrekpunt voor het financieel overzicht. Alleen bij hoge uitzondering zijn er in de begroting financiële aanpassingen gedaan ten opzichte van de uitgangspuntennotitie. De grootste afwijkingen worden hierin genoemd. Verklaring verschil tussen upn en begroting 2023 Saldo UPN

2024 v

2025

2026

v

818.921 v

312.963

342.318

- n 3.856.599

Subsidie aangepast conform beschikking 2022 (in 2023 en verder moeten we dit bedrag beschikbaar stellen, lager beschikken dan voorgaand jaar mag juridisch niet)

-42.000 n

-43.575 n

-45.187 n

-46.724 n

Verlaging subs. Zorgsaam 1 jaar (2023) teruggedraaid omdat verbouw gemeentehuis nog niet klaar is.

-20.000 n

Wijzigingen

Kapitaallasten (werken zijn uitgesteld, kap.lst. 2023 derhalve lager, bv. verbouwing gemeentehuis)

v 260.000

Lagere rentekosten nieuw af te sluiten leningen

45.000 v

40.000 v

35.000 v

23.000 v

Jaarlijks voordeel privatisering Vr'hoopse boys

20.000 v

20.000 v

20.000 v

20.000 v

Begroting Samen Twente (financieel technisch, aantal posten per abuis dubbel geraamd in de meerjarenbegroting 2022)

75.000 v

72.000 v

74.000 v

73.000 v

Bezuinigingen coalitie, afwijking tov stelpost uit upn

-3.500 n

-47.700 n

-78.500 n

-99.100 n

Lagere kosten vegen (na opgaven Rova) --> doorber. In riool en huisvuil

26.000 v

26.000 v

26.000 v

26.000 v

v

v

182.000 v

217.000 v

meer toegerekend aan grondbedrijf ivm meer personeel 130.000

184.000

Pensioenen en uitkeringen wethouders (komt uit berap)

-55.000 n

-55.000 n

-55.000 n

-55.000 n

Overige technische correcties

-21.135 n

-20.213 n

- n 120.661

83.930 v

v

856.573 v

- n 3.614.493

Saldo begroting 2023-2026

v 727.328

517.830

Het saldo van alle jaren van de begroting is positiever dan in de upn. De wijzigingen zijn nagenoeg allemaal technisch financieel van aard.

8

Financieel overzicht: nieuw beleid / verlengen huidig beleid Nieuw beleid / verlengen huidig beleid Onderwerp

2023

2024

2025

2026

Toelichting

Innovatiefonds

-50.000 n

-50.000 n

-50.000 n

-50.000 n Continuering is wenselijk conform coalitie akkoord. Kosten komen tlv reserve sociaal domein

Laaggeletterdheid, subsidie bibliotheek bijlage F

-26.000 n

-26.624 n

-27.290 n

-27.835 n 3 jaar eenmalig gedekt, nu structureel regelen. Hiermee kan het actieplan worden voortgezet en ook is de capaciteitsuitbreiding via combinatiefunctionarissen dan weer financieel gedekt. Per 2023 komt er een nieuwe rijksregeling combinatiefuncties. Hoe dit uitpakt is nog niet bekend, dit geeft nog een financieel risico.

Automaatje, -36.000 n subsidie Zorgsaam bijlage F

-36.864 n

-37.786 n

-38.541 n Automaatje is in 2020 gestart als een pilot en wordt inmiddels al 3 jaar gesubsidieerd. Dit loopt goed en is o.m. een alternatief voor geïndiceerd vervoer. Gaat ook eenzaamheid tegen. Bedrag zit echter nog niet structureel in de begroting. Dekking ten laste van post "ruimte voor ontwikkeling", uit TDFG.

Boomdeeldagen, eenmalig

-6.500 n

In de winter van 2022/2023 willen Provincie Overijssel en Landschap Overijssel wederom boomdeeldagen organiseren.Vanuit de projecten ‘Iedereen een boom’ en ‘streekeigen landschapsbeheer’ van het programma Natuur voor Elkaar kunnen inwoners van het landelijk gebied bomen afhalen tegen 25% van de begrote kosten. Kosten zijn eenmalig en komen tlv de Algemene risico reserve.

Erfcoaches, eenmalig

-7.500 n

In de periode 2019-2022 heeft de provincie jaarlijks € 1,25 mln. geïnvesteerd in het project Toekomstgerichte erven. Voor 2023 is €375.000,- gereserveerd. Dit bedrag is onvoldoende om de erfcoaches aan de keukentafel op de erven te krijgen. Bijdragen vanuit Rijk zijn nog ronduit onzeker. Minimaal € 7.500 per gemeente nodig (Twenterand is 1 van de 25). Kosten zijn eenmalig en komen tlv de Algemene risico reserve.

Kanaal Almelo-de Haandrik

n 181.300

De problematiek rondom het kanaal Almelo-de Haandrik zal de komende jaren onze aandacht blijven vragen. Veel werkzaamheden komen ten laste van de reguliere formatie. Voor een aantal taken waaronder de inzet van de projectleider, de afhandeling/toetsing van de vergunningaanvragen in relatie tot het onderhoud van de kadeconstructies en van pandeigenaren, maakt de gemeente gebruik van specialistische externe inhuur. De eenmalige kosten komen tlv de Algemene risico reserve.

uitvoeringsbudget sport

-10.000 n

-10.000 n

-10.000 n

uitvoeringsbudget cultuur

-10.000 n

-10.000 n

-10.000 n

-10.000 n Deze 2 bedragen zijn bedoeld om uitvoeringskosten binnen sport en cultuur te kunnen dekken. Bijvoorbeeld de organisatie van -10.000 n (thema)bijeenkomsten met sprekers, huur van zalen voor de uitvoering van activiteiten die bijvoorbeeld door de combinatiefunctionarissen worden georganiseerd, communicatieen onderzoekskosten, hostingkosten websites, lidmaatschap Uniek Sporten e.d.

- n - n - n - n 327.300 133.488 135.075 136.377 245.300 v

50.000 v

50.000 v

50.000 v Ten laste van reserves (eenmalige uitgaven)

20.000 v

20.000 v

20.000 v

20.000 v Ten laste van voordeel op semi permanente hal (zie ovz. Bezuinigingen)

-62.000 n

-63.488 n

-65.075 n

- n Ten laste van ruimte voor ambities (€ 250.000) uit upn 206.377

Investeren Tegelijkertijd kiezen wij ook om de volgende investeringen te doen in de samenleving: Eenmalig: • Innovatiefonds, € 50.000,- (dekking reserve sociaal domein); • Boomdeeldagen, € 6.500,- (dekking algemene risicoreserve); • Erfcoaches, minimaal €7.500,- (dekking algemene risicoreserve). Structureel: • Laaggeletterdheid, € 25.900,- per jaar (dekking ruimte voor ontwikkeling); • Automaatje, € 36.000,- (+index) per jaar (dekking ruimte voor ontwikkeling); • Leader, € 25.000,- per jaar, (dekking kernbudgetten of werkbudget economie).

9

Risico's Zoals u weet en wellicht ook zelf ondervindt, bevinden wij ons in een wereldwijde crisis. Er was al een grote schaarste aan grondstoffen. Daar is inmiddels een vluchtelingencrisis en een energiecrisis bij gekomen en als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, is deze schaarste toegenomen. Het leven is voor een ieder heel duur geworden en dat maakt dat we ondanks prioriteringen steeds moeilijker kunnen rondkomen. Bij ons komen de eerste geluiden binnen van ondernemers die veel energie en gas verbruiken en een deel van hun productie stilleggen als gevolg van de stijgende energierekening. Dit alles gaat gevolgen hebben voor ons allemaal, inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. Maar in welke proporties is nu nog niet te zeggen. We realiseren ons dat de coronacrisis er bij veel ondernemers hard heeft ingehakt. Soms zo hard dat een deel zijn activiteiten zal (moeten) gaan beëindigen. Stille armoede ligt op de loer. Daar komt nog bij dat we met z’n allen te maken hebben met een krappe arbeidsmarkt. Vacatures zijn steeds moeilijker in te vullen. Dit geldt ook voor de ambtelijke organisatie van de gemeente Twenterand. Veel onzekerheden voor onze inwoners, ondernemers, (maatschappelijke) organisaties maar ook voor ons als gemeente. Over deze en andere risico’s leest u meer in de paragraaf weerstandsvermogen.

Onze beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 11.518.352 en de risico’s vereisen een weerstandsvermogen van € 6.405.000. Dat betekent een dekkingsratio van 1,80 en dat ligt ver boven de norm van 1.

10

Financieel overzicht grafiek

Leeswijzer Met deze inleiding laten wij de richting zien zoals wij de toekomst van Twenterand voor ons zien, inclusief een aantal maatregelen waarvan wij vinden dat ze genomen moeten worden. In aanloop naar de kadernota 2024 moeten wij het pad effenen naar een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart. In de lijst met keuzes in deze inleiding geven wij ook een korte toelichting per onderwerp. In de doelenbomen beschrijven wij het beoogd effect, de (sub)doelen en activiteiten die wij uitvoeren op een bepaald terrein. Bij de subdoelen en activiteiten is met de kleur van de bol aangegeven of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. We gebruiken rood, oranje en groen. Voor de subdoelen en activiteiten betekent rood dat de taak wettelijk is, groen is niet wettelijk en oranje is deels wettelijk. U vindt, net als vorig jaar, linkjes naar relevante beleidsdocumenten. In de begrotingsapp staat een aparte tegel met ‘Uitwerking bezuinigingen’. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Twenterand.

11

Verwerkte besluiten uit de Uitgangspuntennotitie 2023 Toelichting De volgende onderwerpen zijn bij de behandeling van de Uitgangspuntennotitie 2023 in de raad vastgesteld en verwerkt in deze Programmabegroting 2023. Inleiding Uitgangspuntennotitie Voor het jaar 2023 hebben we ervoor gekozen om een Uitgangspuntennotitie (UPN) op te stellen en geen Kadernota. De vorming van een nieuwe coalitie, de keuzes die nog gemaakt moeten worden in het kader van Twenterand Duurzaam Financieel Gezond en de effecten van de meicirculaire zijn daar de belangrijkste redenen voor. In het nieuwe coalitieakkoord 2022 – 2026 ‘In elke kern: voor elkaar!’ gaat de nieuwe coalitie in eerste instantie voor een sluitende begroting 2023. Voor de te maken keuzes in het kader van Twenterand Duurzaam Financieel Gezond is het vertrekpunt een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart. Doordat de keuzes om Twenterand Duurzaam Financieel Gezond te maken zullen landen in de Kadernota 2024, is het jaar 2023 een beleidsarm jaar. Dat houdt in dat we doen wat we moeten doen, maar dat de gekozen richting in de begroting 2024 zijn eerste beslag krijgt. Deze notitie beschrijft de financiële uitgangspunten voor de programmabegroting 2023. Het vertrekpunt voor het financiële meerjarenperspectief is het saldo van de programmabegroting 2022.

Financiële gevolgen van het nieuwe coalitieakkoord moeten nog doorgerekend worden en zijn niet verwerkt. In de begroting zijn incidentele posten opgenomen die in de meeste gevallen gedekt zijn uit de reserve. Deze posten zijn opgenomen voor maximaal 3 jaar en vervallen daarna dus. Hierover zal een integrale afweging plaats moeten vinden bij de programmabegroting 2023. Wel in beeld gebracht zijn de gevolgen van de meicirculaire, evenals wettelijk nieuw beleid, contractuele verplichtingen, gevolgen van college- en raadsbesluiten, inflatie en een overzicht van onderwerpen die onontkoombaar zijn. In verband met de grote onzekerheid over de hoogte van de uitgaven van het rijk, wordt voorgesteld om een behoedzaamheidsreserve in te stellen. Deze reserve wordt gebruikt om de financiële nadelen van accresbijstellingen in de circulaires van het gemeentefonds (deels) te dekken. Conclusie: voor de jaren 2023 t/m 2025 ziet het er positief uit. Er zijn zorgen over het ravijnjaar 2026. De algemene uitkering daalt in dit jaar aanzienlijk.

Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Sociaal Domein Activiteiten  Verwerkt besluit UPN 2023: Indexering vrouwenopvang Omschrijving (toelichting) De middelen voor Vrouwenopvang worden door het rijk via de Decentralisatie-Uitkering (DU) uitgekeerd aan de centrumgemeenten, waaronder Enschede. Gebleken is dat door een weeffout de indexering hierop bij de regiogemeenten binnenkomt. Op verzoek van Enschede is regionaal door alle Twentse gemeenten afgesproken om deze indexering aan Enschede over te maken. Dit betekent dat dit structureel wordt opgenomen in onze begroting. Voor 2023 bedraagt dit indicatief € 29.153,- en voor 2024 € 40.187,-.

 Verwerkt besluit UPN 2023: WMO/vergrijzing Omschrijving (toelichting) We verwachten forse kostenstijgingen door ontwikkelingen, zoals vergrijzing en toename zorgzwaarte, dementie, langer thuis wonen en extramuralisering. De discussie over het stelsel van zorg in de toekomst en risico’s als afnemende mantelzorg en vrijwilligersbeleid maken ons niet gerust dat dit geen effect zal hebben op gemeentelijke taken. Voor de Wmo is dat met name de WLZ en ZVW. Geraamd is derhalve een volumestijging Wmo van 5% cumulatief per jaar (vanaf 2023).

 Verwerkt besluit UPN 2023: WMO begeleiding Omschrijving (toelichting)

12

Voor Wmo begeleiding is gekeken naar de ontwikkeling van het budget in de afgelopen jaren en richting de toekomst. In 2022 is er € 3,8 miljoen begroot voor Wmo begeleiding. Vanaf 2023 is dit bedrag jaarlijks geïndexeerd met circa 100.000 euro. Op basis van diverse factoren (maximale verplichting, verwachte verzilvering, declaratiepatroon en werkvoorraad) is er een geactualiseerde raming opgesteld voor Wmo begeleiding, met als uitgangspunt zoveel mogelijk reëel te ramen. Hierbij merken wij op dat de inspanningen van de medewerkers binnen programma sociaal o.a. in bevorderen zelfredzaamheid en kostenbewustzijn positief bijdragen om deze vruchten te kunnen plukken. Uitkomst van de geactualiseerde raming is dat er op basis van de huidige inzichten sprake lijkt te zijn van een structureel voordelig saldo van € 500.000. Dit nemen wij mee in deze uitgangspuntennotitie. Echter is het wel van belang om hierbij in acht te nemen dat het hier om een openeinderegeling gaat en derhalve het risico bestaat dat het saldo in financiële zin daardoor uiteindelijk minder voordelig zou kunnen uitpakken.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Algemeen bestuur Openbaar Lichaam Gezondheid Omschrijving (toelichting) De gemeentelijke bijdrage aan Samen Twente zal verhoogd moeten worden voor de borging van inkoop & aanbesteding en voor de borging van de AVG. Deze kosten zijn t/m 2022 incidenteel gedekt. Omdat de veranderopdracht inmiddels bestuurlijk is afgerond en de nieuwe gezondheidsorganisatie operationeel is, is nu het moment om dit structureel te regelen. Voor Twenterand gaat dit om een bedrag van € 15.046. Hier ligt een collegebesluit aan ten grondslag.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Hervormingsagenda jeugd Omschrijving (toelichting) De landelijke Hervormingsagenda Jeugd heeft 2 doelen: allereerst betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is en als tweede een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. Dit betekent een forse transformatie. In verband met deze agenda zullen er besparingen plaats gaan vinden op de budgetten jeugdhulp. Financieel ziet u in 2026 een bedrag van € 701.560 als hogere uitname gemeentefonds t.o.v. 2025. Er was bij het nieuwe kabinet nog sprake van een extra bezuiniging van 500 mln., maar deze is van tafel gehaald door het Rijk, echter het rijk komt wel met nieuwe besparingen. Door het vervallen van deze bezuinigingen zijn door de VNG/gemeenten de werkzaamheden rond de hervormingsagenda weer hervat.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Samen Twente: Jeugdbeschermingstafels en inflatie Omschrijving (toelichting) De Jeugdbeschermingstafels zijn in het leven geroepen om regionaal voor gezinnen eenduidig te werken om te zorgen dat de veiligheid van kinderen zo snel mogelijk geborgd wordt. Betrokken gezinnen en professionals (bijv. gemeenten, Veilig Thuis Twente, de gecertificeerde instellingen en Raad voor de Kinderbescherming) komen bijeen en wegen samen af wat het beste is voor het kind en wie welke acties doet. Middels onze Uitgangspuntennotitie 2021 zijn deze tafels incidenteel gefinancierd met de toezegging eerst te evalueren voor dat borging plaatsvindt. De gehouden evaluatie is zeer positief. De werkwijze is voor inwoners maar ook voor professionals een verbetering en het organiseren scheelt lokaal voor onze uitvoering ook tijd. Twenterand is wel kritisch op de kosten en het structurele effect (mede gezien onze situatie), maar helaas bleken verdere kostenbeperkingen niet mogelijk. Het Algemeen Bestuur heeft daarom besloten het op te voeren in de begroting. Alternatief is om het zelf te organiseren, maar dat vergt eveneens extra kosten. De kosten bedragen op regionaal niveau € 489.000 (voor Twenterand is dat ongeveer € 26.000). Deze structurele kosten worden nu meegenomen in de uitgangspuntennotitie.

Rest dan nog een tekort van € 37.000, dit wordt met name veroorzaakt door loon- & prijscompensatie.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Woonplaatsbeginsel Omschrijving (toelichting) Het nieuwe woonplaatsbeginsel is per 1 januari 2022 van kracht. In het nieuwe woonplaatsbeginsel zijn afspraken gemaakt over welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Concreet houdt dit in dat er jeugdigen vanuit Twenterand naar andere gemeenten worden overgedragen en omgekeerd. Gedurende 2022 kan het volledige jaar nog worden overgedragen. Op basis van de huidige inzichten is een voorlopige prognose gemaakt van het effect van het nieuwe woonplaatsbeginsel voor 2022, 2023 en 2024. Het is van belang om hierbij aan te geven dat het om een voorlopig effect gaat gebaseerd op de huidige inzichten, aangezien zoals eerdergenoemd

13

gemeenten nog gedurende 2022 mogen overdragen, maar ook dat er nu bijvoorbeeld nog geen zicht is op alle factoren die van invloed zijn op het effect. Zo is nu bijvoorbeeld nog niet inzichtelijk hoe de indicaties in 2023 en daarna zullen zijn; dit wordt pas in het jaar zelf zichtbaar. Ter illustratie, als cliënten voor een aantal maanden worden geïndiceerd in 2024 wordt dit bijvoorbeeld pas eind 2023 zichtbaar en is daar nu nog geen zicht op. Derhalve is het van belang om de effecten dan ook als indicatief te beschouwen. Voor 2022, 2023 en 2024 komt de voorlopige indicatieve prognose van het effect van het nieuwe woonplaatsbeginsel uit op een voordeel van in ieder geval circa € 200.000. Zoals gezegd is dit indicatief en voorzichtig op basis van de huidige inzichten en zijn eerdergenoemde factoren van invloed op het daadwerkelijke uiteindelijke effect.

Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Ruimte Activiteiten  Verwerkt besluit UPN 2023: Riool Omschrijving (toelichting) De btw over de investeringen t.b.v. riool mogen in z'n geheel toegerekend worden aan het kostendekkende product riool. In het GRP hebben we gerekend met een vast bedrag aan toerekening voor de btw op de investeringen. Daarnaast mag er 60% van de veegkosten worden toegerekend (in ons GRP zit 50%). Dit levert een voordeel op van € 28.200 in 2023 tot € 88.500 in 2026. Het tarief riool zal hierdoor wel moeten stijgen met een inflatie van 2,5% (i.p.v. 2% zoals in GRP staat).

 Verwerkt besluit UPN 2023: Afval Omschrijving (toelichting) Aan het product huisvuil mag 40% van de veegkosten worden toegerekend. Het voordeel voor de begroting is € 40.000 in 2023 tot € 42.400 in 2026. Als tariefstijging noodzakelijk is wordt dat voorgesteld in de begroting.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Werkbudget Openbare Orde en Veiligheid Omschrijving (toelichting) Voor het onderdeel openbare orde en veiligheid is jaarlijks een werkbudget van € 17.000 beschikbaar. Dit is niet toereikend omdat we onder andere juridische expertise inhuren op bepaalde dossiers. Daarom wordt voorgesteld het jaarlijkse werkbudget structureel op te hogen met € 18.000 tot € 35.000. Hier ligt een collegebesluit aan ten grondslag.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Omgevingswet Omschrijving (toelichting) De effecten van de invoering van de omgevingswet en de wet kwaliteitsborging zijn nog onvoldoende duidelijk. De verwachting is wel dat het duurder wordt. Er is dan ook een extra kostenpost in TDFG opgenomen van € 230.000 om dit te kunnen dekken. Hier ligt wel een risico. Op dit moment is het uiterst onzeker wat de uiteindelijke kosten van de invoering zullen zijn. In de meicirculaire is voor 2022 een bedrag opgenomen voor de transitiekosten die de gemeente gemaakt heeft. Dit is voor Twenterand een bedrag van € 357.200. Of er over de jaren na 2022 middelen worden ontvangen is nog onduidelijk.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Omgevingsdienst Twente Omschrijving (toelichting) Uit de praktijk blijkt dat de gemaakte afspraken tussen ODT en Twenterand, die gemaakt zijn bij de overgang van de werkzaamheden naar het ODT, niet voldoende functioneren. Er is bij de ODT te weinig tijd/uren voor Twenterand om alle afgesproken werkzaamheden te kunnen uitvoeren. Dit betekent dat er 0,5 fte aan extra capaciteit moet komen om aan de gemaakte afspraken te kunnen voldoen. Hier ligt een regionale afspraak onder. Het gaat om een bedrag van € 50.000.

14

Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Programma Economie en vrijetijdsbesteding Subdoelen Overzicht verwerkte besluiten Bedrijfsvoering Algemeen Niveau kapitaallasten: Naar aanleiding van de aanbevelingen vanuit de Big Tire, zijn de vervangingsinvesteringen voor de komende 10 jaar in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat het noodzakelijk is om de kapitaallasten jaarlijks € 80.000 hoger te ramen (cumulatief) om de vervangingen te kunnen doen. Na 4 jaar volgt er een evaluatie. Ruimte voor ontwikkeling: Er is een bedrag opgenomen van € 250.000 in 2023 oplopend naar € 1.000.000 in 2026 voor nieuwe ontwikkelingen (bv. naar aanleiding van het coalitieakkoord). Versterken weerstandsvermogen: Er is een bedrag opgenomen voor versterking van het weerstandsvermogen van € 750.000 in 2023 aflopend naar € 250.000 in 2025. Inflatie: Als uitgangspunt voor de inflatie zijn de inflatiecijfers genomen van de algemene uitkering (conform CEP). In de jaren 2023 en verder zit een verrekening van de inflatie van 2022, daar die te laag in de begroting 2022 is opgenomen. Dit werkt door naar de volgende jaren.

Als uitgangspunt zijn de volgende percentages genomen voor 2023 (na verrekening wat al verwerkt was): Lonen en sociale lasten 3,4% (2022 + 2023 was 7,9%, reeds verwerkt 4,5%) Kosten derden 3,6% (2022 + 2023 was 7,6%, reeds verwerkt 4,0%) Sociaal domein 2,0% (2022 + 2023 was 8,0%, reeds verwerkt 6,0%) Subsidies 1,0% (2022 + 2023 was 7,8%, reeds verwerkt 6,8%) Voor de meerjarenbegroting zijn ook de inflatiecijfers als uitgangspunt genomen van de algemene uitkering (conform CEP). Autonome ontwikkelingen De huidige uitgaven voor verzekeringen, energie en abonnementen zijn hoger dan geraamd. De verzekeringspremies zijn gestegen maar dit is per abuis niet verwerkt in de begroting. Dit nadeel wordt onder andere veroorzaakt door de cyberverzekering en de premie die wij betalen voor leegstaande panden. Deze panden worden om niet verhuurd aan instanties, de gemeente betaalt de premie en berekent dit niet door aan deze instanties. De laatste 3 jaren is er eigenlijk altijd een overschrijding op de post energie geweest, terwijl de begroting daar niet structureel op aangepast is. Deze overschrijding is o.a. te verklaren door: - Stijgende energieprijzen, energiebelastingen, opslag duurzame energie en netwerkkosten - Toename van leegstaande gebouwen (met name schoolgebouwen) - Geen btw terugvordering meer op producten sport.

In de kadernota 2022 is het budget Abonnementen verlaagd met € 26.000 naar € 30.700. Er zouden een aantal abonnementen worden opgezegd, bv. Kluwer Legal Intelligence en I-navigator. Deze bezuiniging kan niet gehaald worden omdat hiermee de kwaliteit van de ambtelijke organisatie te veel onder druk komt te staan. September, december- en meicirculaire (incl. herverdeling en taakmutaties/decentrale uitkering): Op 31 mei 2022 is de ‘meicirculaire gemeentefonds 2022’ verschenen. In deze circulaire informeert het Rijk de gemeenten over de ontwikkeling van het gemeentefonds. De meicirculaire 2022 heeft als effect voor Twenterand dat in de jaren 2023 t/m 2025 fors meer (incidentele) middelen beschikbaar komen. Dat geldt overigens ook voor de overige Nederlandse gemeenten. Dit wordt veroorzaakt door een forse stijging van de rijksuitgaven (als gevolg van de grote maatschappelijke opgaven) en de (gedeeltelijke) compensatie voor gestegen lonen en prijzen. Ten opzichte van de meerjarenraming 2022 is het effect voor 2023 € 6,9 miljoen, 2024 € 9,4 miljoen en 2025 € 11,2 miljoen. Ravijnjaar 2026 Ondanks het positieve beeld voor de jaren 2023 t/m 2025 zijn de vooruitzichten voor 2026 minder positief. Per saldo ontvangt Twenterand in 2026 € 4,3 miljoen minder aan algemene uitkering ten

15

opzichte van 2025. Dit beeld is ook bij andere gemeenten hetzelfde, terwijl gemeenten juist te maken hebben met grote opgaven de komende jaren. Opgaven die vragen om structurele investeringen terwijl deze circulaire juist geen structureel perspectief biedt. Zo ontbreekt in de meicirculaire de toevoeging van de extra middelen jeugdzorg voor 2024 en verder. Daarnaast lijkt het jaar 2026 een ‘ravijnjaar’ te worden als gevolg van een, eenzijdige, aanpassing van de financieringssystematiek van het gemeentefonds. De groei van gemeenten wordt niet langer vergoed en ook de trap-op-trap-af systematiek wordt buiten werking gesteld. Dit maakt begroten voor gemeenten erg lastig. Storting behoedzaamheidsreserve Hoewel het beeld van de algemene uitkering voor Twenterand voor de eerste 3 jaar erg positief is, is voorzichtigheid geboden. Het algemene beeld is namelijk dat het maar zeer de vraag is in hoeverre het Rijk de beoogde uitgaven gaat realiseren. Hier bestaat grote onzekerheid over, ook in omliggende gemeenten. Als gevolg van de trap-op-trap-af systematiek kan het accres, als gevolg van verminderde rijksuitgaven, (aanzienlijk) lager uitvallen. Daar komt bij dat het beeld van de rijksuitgaven tussen mei en september/december vaak fluctueert. In verband met bovenstaande onzekerheid is het college voornemens om een zogenoemde behoedzaamheidsreserve in te stellen.

De reserve wordt gebruikt om de financiële nadelen van accresbijstellingen in de circulaires van het gemeentefonds (deels) te dekken. In de jaren 2023 tot en met 2025 wordt jaarlijks € 2,5 miljoen als storting in deze reserve geraamd. Bezuinigingen Vanuit het overzicht TDFG is door de coalitie een inschatting gemaakt van het te bezuinigen bedrag voor de jaren 2023 en verder. De voorstellen zullen na toetsing verder uitgewerkt worden in de komende begroting. Risico's Stijging bouwkosten: Gelet op de ontwikkelingen in de bouwmarkt en de markt voor bouwmaterialen is het mogelijk dat er sprake zal zijn van financiële overschrijdingen op projecten. Als voorbeeld kan genoemd worden het nieuwe zwembad en de verbouwing van het gemeentehuis. Mocht dit aan de orde zijn, dan zal de raad worden geïnformeerd en zal een voorstel tot extra middelen worden voorgelegd. Leveringscontract Gazprom Energy: Op grond van Europese regelgeving is er de verplichting om het leveringscontract met Gazprom Energy te beëindigen. Wij volgen dit dossier nauwgezet. In dit dossier volgen ontwikkelingen elkaar snel op, en dit is de situatie op het moment van schrijven. We kiezen voor een rationele insteek en vragen ontheffing aan voor 2023.

Als we geen ontheffing krijgen bestaat de kans dat we te maken krijgen met fors hogere kosten voor energie in de komende jaren, in een omvang die nu nog niet goed is aan te geven.

Activiteiten  Verwerkt besluit UPN 2023: ICT Omschrijving (toelichting) Het budget van Twenterand Digitaal (€ 300.000) was bedoeld voor investering in digitalisering en ook voor implementatie-/projectkosten bij vernieuwing of vervanging van grotere applicaties. Vaak gaat het dan om inhuur van projectleider of -ondersteuning, van deskundigheid waarover we zelf niet beschikken. Ook spelen kosten van tijdelijk dubbele licenties, kosten van migratie van gegevens en van noodzakelijk koppelingen. Het budget van Twenterand Digitaal is komen te vervallen, maar nu blijkt dat deze bezuiniging te fors is geweest, daarom is het opnemen van een bedrag van € 150.000 onvermijdelijk. Daarnaast is een besparing op software mogelijk van € 40.000 door goedkopere pakketten. Per saldo is dus een bedrag van € 110.000 nodig.

 Verwerkt besluit UPN 2023: Vervallen dividend Cogas Omschrijving (toelichting) In december 2020 is door het college besloten om in te stemmen met verkoop van het belang van Cogas in CKI. Hiervoor is eenmalig een bedrag ontvangen van € 3,3 mln. In 2021. Met ingang van 2026 zal er een daling in het te ontvangen dividend Cogas zijn van € 558.000.

16

Uitwerking bezuinigingen

17

Uitwerking bezuinigingen 2023 Bezuinigingen 2023 2023

2024

2025

2026

Toelichting/Duiding bezuiniging

OVERIGE ONTWIKKELINGEN Semi permanente sporthal

1

v 120.000

nieuw beleid sport en cultuur, te dekken uit voordeel op semi permanente hal

v 120.000

v 120.000

120.000

v structureel € 135.000 geraamd, € 15.000 is nodig voor de exploitatie, rest kan vervallen. In nieuw beleid wordt voorgesteld hiervan 2 x € 10.000 beschikbaar te stellen voor uitvoeringsbudget sport en cultuur.

-20.000 n -20.000 n -20.000 n -20.000 n zie overzicht nieuw beleid

SOCIAAL TWENTERAND Loes / CJG, subsidie Zorgsaam

2

45.000 v

45.000 v

45.000 v

45.000 v Afgelopen jaren wordt het CJG nauwelijks bezocht. Het college stelt voor een besparing van €45.000,- te realiseren door minder te subsidieren aan het CJG. Gezien het gaat om een subsidierelatie kan dit niet direct per 2023 gerealiseerd worden. De subsidieaanvraag voor 2023 wordt ter overbrugging eenmalig gedekt uit de ARR. Voor 2024 wordt de subsidie relatie met Zorgsaam voor het CJG opgezegd en wordt er een nieuwe opdracht gevormd, rekening houdend met de bredere context/aanbod rond opvoedondersteuning (zoals ook PGJ hieronder). Bovenstaande draagt bij aan een overzichtelijk zorglandschap in Twenterand en een besparing.

Jongerenwerk outreachend: straathoekwerk overbodig

3

52.993 v

63.591 v

63.591 v

63.591 v In 2023 is er per maart sprake van 1 gesubsidieerde aanbieder voor het jongerenwerk. Alle werksoorten worden geintegreerd in 1 organisatie, Dat kan omdat ook het jongerenwerk outreachend werkt. Het budget Straathoekwerk vervalt. Effect is wel minder capaciteit voor het totale jongerenwerk en kans op toename overlast. Door de nieuwe situatie jongerenwerk is deze subsidie al opgezegd vandaar dat deze vanaf maart 2023 kan worden ingeboekt. Aandachtspunt is wel dat overname van personeel van de huidige aanbieder naar ZorgSaam lastiger wordt.

Gezinswerker, uitbreiding met gezinswerkers in de loop van 2023

4

- n - n - n - n Er zijn nu twee gezinswerkers in de gemeente Twenterand werkzaam. Zij bevinden zich op het snijvlak tussen het 173.420 182.091 191.196 200.755 voorliggend veld en geïndiceerde zorg. De gezinswerkers levert aan de kostenkant een besparing op die hoger is dan v v v v dat de kosten zijn, dit kunt u o.a. terug vinden in de businesscase die bij de raad bekend is. Besparing zal ontstaan, 252.980 265.629 278.910 292.856 doordat zorg niet geïndiceerd hoeft te worden en dat er sneller geanticipeerd kan worden.

Afbouw pedagogische gezinsbegeleiding JGZ

5

19.353 v

19.353 v

19.353 v

19.353 v Er kan per 2023 (contractueel) deels of geheel gestopt worden met PGJ (Pedagogische Gezinsbegeleiding Jeugdgezondheid), om de beoogde besparing te realiseren. Het uurtarief voor PGJ is hoog in vergelijking met geindiceerde zorg en/of het voorliggend veld. Een gehele stop betekend dat gezinnen niet meer terecht kunnen bij de JGZ voor deze vraag en dat er een alternatief moet komen. Een gefaseerde afbouw per 2023 is passend. Het alternatief kan ook geindiceerde of voorliggende zorg zijn (die beiden goedkoper zijn). Het verplaatsen deze zorg naar geindiceerde zorg zorgt voor grotere wachtlijsten en het toevoegen aan het CJG is niet in lijn met de reedsvoorgestelde besparing. We willen dan ook een samenhangende plaatje op opvoedondersteuning in combinatie met het CJG gaan maken die mogelijk vanuit de nieuwe IBN wordt uitgewerkt.

Week van de opvoeding

6

6.000 v

6.000 v

6.000 v

6.000 v In de week van de opvoeding geeft het CJG extra aandacht aan opvoedingstaken. Het huidige budget wordt ingezet voor trainingen van professionals en ouders. Het grootste gedeelte besteed aan professionals. Ondanks het stoppen van deze gelden kan het CJG middels hun sociale media kanalen en nieuwsbrief ontvangers nog steeds aandacht vragen voor deze week en de gratis trainingen via Loes regionaal en het NJI. Er zal daarnaast fysiek niets lokaal meer georganiseerd worden, tenzij dit anders gefinancierd wordt. Effect is dat kan minder bewustwording kan ontstaan op dit thema.

Stoppen opvoedkrant

7

1.285 v

1.285 v

1.285 v

1.285 v In de week van de opvoeding (14) publiceert het CJG/LOES een opvoedkrant. De opvoedkrant wordt gedrukt in de Toren. Er is dan ook minder communicatie richting inwoners. Zoals in de regel hierboven is aangegeven kan er wel (ondanks deze bezuiniging) gratis digitaal aandacht geschonken worden aan b.v. de gratis cursussen en trainingen. Er is minder bewustwording/communicatie richting de inwoners, echter kan dit digitaal ook deels ondervangen worden. Digitaal ondervangen van dit probleem kan tevens worden meegenomen in een nieuwe opdracht aan het CJG.

Gezinswerker, besparing op zorgkosten

18

Aanpassingen doelgroepenvervoer o.a. 8 Ritbeperking regiotaxi

10.000 v

20.000 v

20.000 v

20.000 v Betreft beperken zeer korte ritten en ritten onder medeneming van andere vervoermiddelen zoals scootermobielen. Momenteel loopt een nieuwe regionale inkoop van het doelgroepenvervoer. Startdatum nieuwe contract 01.07.2023. Medio 2023 worden met het nieuwe contract ook de langere ritten iets beperkt. Voor aanpassing van ons beleid moet de regelgeving Wmo worden aangepast. Bedrag kent risico vanwege o.a. overgangstermijnen. Voor 2023 voor de helft opgenomen.

Terugdringen woningaanpassing

9

20.000 v

20.000 v

20.000 v

20.000 v Verhuizen naar geschikte/passende woning voorkomt duurdere woningaanpassing en kan besparen! .Er lopen hierover al gesprekken met Mijande en er zijn nieuwe werkafspraken. Is een kwestie van vraag en aanbod. Er is politieke bereidheid om huurgat door gemeente te overbruggen om besparing op woningaanpassing mogelijk te maken.

Extra opbrengst bezuiniging Was- en strijkservice

10

Huishoudelijke ondersteuning, lager uurloon terug naar wett.minimum bruto loon voor niet professionele PGB's

11

Volumeaanpak: Sobere uitvoering wettelijke taken: 9 naar 7,5

12

v

v

v

v Dit betreft de bestaande was- en strijkservice die op 1 juli jl. van start is gegaan. Herindicaties lopen nog, maar uit scenarioberekening lijkt dit bedrag voor 2023 ev haalbaar.

100.000

100.000

100.000

100.000

31.250 v

62.500 v

62.500 v

62.500 v Gemeente Twenterand hanteert voor het pgb uurtarief huishoudelijk ondersteuning sociaal netwerk € 20,-. Dit tarief kan worden verlaagd tot het wettelijk minimumuurloon (WML) van € 10,91 (2021). Ca. 50 klanten. Het verwachte besparingspotentieel is echter wel afhankelijk van de mate waarin men overstapt naar zorg in natura en stijgingen WML.Regelgeving moet worden aangepast dus per 1-1 niet haalbaar en wellicht overgangstermijnen. 1 juli 2023 als datum beleidswijziging.

75.000 v

75.000 v

75.000 v Wordt nader uitgewerkt bij de kadernota 2024, waar het scenario wordt uitgewerkt. Dit betekent een nadere keuze van maatregelen uit het de opties TDFG.

-

ECONOMISCH STERK / TOERISTISCH TWENTERAND Toeristenbelasting

13

30.000 v

30.000 v

30.000 v

30.000 v Meer overnachtingen dan in voorgaande jaren, waardoor meer opbrengst. Daarnaast met ingang van 1-1-2023 een verhoging van de leges van € 0,85 naar € 1,10 per persoon per overnachting.

14

10.000 v

10.000 v

10.000 v

10.000 v Een budgethuwelijk wordt ingevoerd omdat er veel vraag is naar een sobere en goedkope plechtigheid terwijl tegelijk niet aan de voorwaarden voor een gratis huwelijk wordt voldaan. Daarnaast worden de leges verhoogd.

Opzeggen van verzekeringen (laptops 15 en mobieltjes)

10.000 v

10.000 v

10.000 v

10.000 v Deze verzekering is inmiddels opgezegd.

Lagere printkosten

16

31.080 v

31.080 v

31.080 v

31.080 v De multifunctionals (voor printen, scannen en kopieren) zijn opnieuw aanbesteed en dit levert deze kostenbesparing op.

Sobere uitvoering wettelijke taken, excl. commun., dienstv.

17

-

75.000 v

75.000 v

75.000 v Wordt nader uitgewerkt bij de kadernota 2024, waar het scenario wordt uitgewerkt. Dit betekent een nadere keuze van maatregelen uit het de opties TDFG.

Verlaging budget lease auto's + minder 18 auto's

-

40.000 v

40.000 v Rekeninghoudend met meer thuis werken van medewerkers, meer digitaal werken en vergaderen, leidend tot minder (dienst)reisbewegingen en minder kilometers, en minder gebruik van bedrijfswagens omdat door thuiswerken noodzakelijk vervoer vaker met eigen vervoer zal plaatsvinden. Op realisatie van dit bedrag zal nadrukkelijk worden ingezet, maar het kan belemmerend werken voor noodzakelijke en functionele mobiliteit.

DUURZAAM TWENTERAND Verhogen leges alle huwelijken en toevoegen budgethuwelijk

Asbest

19

-

v

-

-

-

Wettelijke plicht is vervallen, derhalve bedrag uit reserve laten vrijvallen.

200.000 v 746.521 Bedrag in upn

v 750.000

Afwijking t.o.v. upn

v 752.347

v 796.524

v 800.000

v 800.910

v 875.000

v 900.000

-3.479 v -47.653 v -78.476 n -99.090 n

19

20

Programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief 2023 sociaal domein Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid met name rond jeugd en gezondheid vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft er naar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving worden hierbij benut. Waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. In het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van het individu. In de zorg en minimabeleid worden beperkingen c.q. ontbrekende middelen waar nodig gecompenseerd. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen. Veranderingen hebben vooral betrekking op mensen in een kwetsbare positie. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente is stevig en dus de opgave in het sociaal domein ook fors. Het inhoudelijk kader van dit programma wordt gevormd door onze integrale beleidsnota Sociaal Domein 2019-2023 (de looptijd is recent verlengd), waarbij een stevige koppeling met (het ontwikkelprogramma) Transformatie (onze interventies) aan de orde is. Vernieuwen en besparen gaan hand in hand.

Met samenwerkingspartners en inwoners willen we komen tot nieuwe oplossingen, nieuwe vormen van samenwerking en ondersteuningsvormen, met als doel het nog slimmer, effectiever en doelmatiger ondersteunen van inwoners die dit nodig hebben. Dit doen we op basis van een visie in combinatie met ervaringen uit de praktijk. Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein. Interactie en samenwerking is in het sociaal domein essentieel. Met medeoverheden, organisaties, ondernemers maar zeker ook met (vertegenwoordigers van) de doelgroep. Goed om te zien dat naast onze Adviesraad Wmo er nu ook een jongerenpanel is ontstaan. De gemeente heeft een wettelijke taak in het sociaal domein. Wij verliezen niet uit het oog dat er altijd een vangnet moet zijn voor de meest kwetsbaren. Ook zullen er de juiste voorzieningen moeten zijn ter ondersteuning van die eigen kracht. Het voorliggend veld wordt daarom continu betrokken, maar zal ook prioriteiten moeten stellen en intensief moeten samenwerken. We werken aan een geactualiseerde visie op het voorliggend veld binnen het traject van het maken van onze nieuwe Integrale beleidsnota Sociaal Domein. We hechten aan goede relaties maar vragen ook om begrip dat besparingen aan de orde zijn en meedenkkracht om de juiste keuzen te maken in het belang van de inwoner.

Onderbouwen wat nodig is om onze inwoners mee te laten doen in plaats van dat de huidige domeinen of regels de norm zijn. Normaliseren (een term uit de regiovisie jeugdhulp) is hierbij sociaal domein breed een leidend principe vanaf nu. Daarmee wordt de ondersteuning meer integraal, efficiënter en dicht bij huis zodat wij maatwerk kunnen leveren dat aansluit bij de kracht van onze inwoners. Interactie en bevorderen van initiatieven uit de samenleving verdienen ruimte voor ontwikkeling om inwoners te ondersteunen en de benutting van hun eigen kracht waar te laten maken. Via onze Transformatie-aanpak stimuleren wij innovatie, deze komt niet vanzelf tot stand. Sturing in het sociaal domein is niet eenvoudig. Goede instrumenten zijn daarom belangrijk. We noemen een vernieuwd subsidiebeleid en daarnaast zijn we nu ook gestart met de opdracht uit het coalitieakkoord om te komen tot betere en meer actuele sturingsgegevens door de vorming van een dashboard. Kijkend naar de ontwikkelingen in het sociaal domein de komende periode zien wij diverse inhoudelijke ontwikkelingen en nog immer een zorgelijke financiële situatie. Het sociaal domein is het grootste programma binnen de begroting, met ongeveer 58% van de uitgaven.

Al sinds de decentralisaties in 2015 zijn er forse tekorten De financiering van het Rijk (het verdeelmodel) sluit voor Twenterand niet goed aan bij de uit te voeren taken. We blijven daarom lobbyen voor meer geld: de koek moet groter! Daarnaast blijven we zoeken naar mogelijkheden om fors te besparen. Een eerste aanzet zit in deze begroting en bij de uitwerking van het scenario "een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart" in 2023 zal nader beschreven worden wat dit betekent. De rapportages van Twenterand Duurzaam Financieel gezond vormen hier input voor. Parallel wordt ook onze integrale beleidsnota sociaal domein (IBN) herzien. Voor een toelichting hierop zie de doelenboom Transformatie in deze begroting.

21

Er is voor 2023 wederom veel werk aan de winkel. In de zes doelenbomen binnen dit programma gaan wij hier nader op in. Naast besparingen en de plannen die er liggen van participatie tot preventie loopt het regulier werk ook gewoon door om de zorg en ondersteuning te bieden aan degenen die het echt nodig hebben.

22

Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners

Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner.

Doel: Financieel en sociaal zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding zijn dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=f98c64ae-32c2-48bf-b303-09e23e1bbda5