CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Portret van Twenterand - Definitieve versie

Raadsvergadering 1 juli 2025, gemeente TwenterandBij agendapunt: Omgevingsvisie 2.0 - Afronding Fase 112.823 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

→ Bereikbaarheid van voorzieningen zoals winkels, zorg en onderwijs is een belangrijke pijler voor brede welvaart. Om ervoor te zorgen dat men zich goed van plek A naar B kan verplaatsen, moet de (OV)-bereikbaarheid binnen de gemeente én vanuit de regio op peil zijn. Dit vraagt om voldoende en veilige infrastructuur, maar ook om aandacht voor vervoersarmoede (het niet kunnen betalen van het OV of een auto). Op dit moment is de auto het primaire vervoermiddel voor de meeste inwoners van Twenterand. De N36, de N341 en de N750 vormen de belangrijkste

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

verkeersaders die de dorpen met elkaar en de regio verbinden. → Met het oog op een gezonde leefomgeving ligt er een opgave voor om keuzes voor meer duurzaam vervoer te faciliteren. Alternatieven zoals OV, deelvervoer en actieve mobiliteit (fietsen, wandelen) krijgen in toenemende mate aandacht. Om hier binnen de gemeente invulling aan te geven, kan daarbij - in samenwerking met de provincie Overijssel gekeken worden naar knooppuntontwikkeling (bijvoorbeeld rondom de treinstations), nieuwe vormen van kleinschalig vervoer, maar ook het (door)ontwikkelen van veilige (door)fietsroutes, zoals de aftakking van de snelfietsroute F35 Almelo - Vriezenveen. Ook de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn (via verbinding Vroomshoop-Almelo) kan bijdragen aan een grotere aantrekkelijkheid van het OV, vanwege een verbeterde regionale bereikbaarheid. → Het Kanaal Almelo-De Haandrik - gelegen midden in de gemeente Twenterand - is aangehaakt op het Twentekanaal. Aan het Twentekanaal liggen diverse belangrijke binnenhavens (Markelo, Goor, Delden, Hengelo naar Enschede) maar ook aan de aftakking richting Almelo en het noorden (de Haandrik) liggen verschillende bedrijven die het kanaal actief gebruiken.7 De provincie Overijssel is in 2011 begonnen met werkzaamheden aan het Kanaal Almelo-De Haandrik. Doel was het kanaal geschikt te maken voor grotere scheepvaart. De werkzaamheden zijn in 2016 afgerond.

In de jaren daarna kwamen

RUIMTEVOLK

verzakkingen langs het kanaal aan het licht. De verzakkingen zorgden voor schade aan huizen en wegen. Er werd een verband gelegd met de werkzaamheden aan het kanaal. Momenteel (april 2025) zijn herstelwerkzaamheden en schadeafhandeling gaande. Daarnaast voert de provincie Overijssel onderzoek uit naar het toekomstig gebruik van het kanaal.38 → In lijn met het Klimaatakkoord heeft Twenterand het doel om in 2050 energieneutraal te zijn. Om hiertoe te komen, moeten investeringen plaatsvinden in energiebronnen, de energie-infrastructuur en in de energievraag ten behoeve van een decentraal energiesysteem. In de RES 1.0 Twente is voor de periode tot 2030 een lokale bijdrage van 82 GWh vastgelegd. Via ‘zon op dak’ en ‘zon op land’ wordt momenteel al circa 30 GWh duurzame energie opgewekt. 19 Daarnaast wordt samen met buurgemeenten Almelo en Tubbergen in het grensgebied van de gemeenten onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor de plaatsing van windmolens en zijn er plannen voor de ontwikkeling van een energiehub bij bedrijventerrein Oosterweilanden. → Het verhelpen van netcongestie door verzwaring van het elektriciteitsnetwerk is een vereiste om de energietransitie mogelijk te maken. Dit heeft een impact voor de ondergrond (kabels), maar vraagt ook om voldoende plekken voor transformatorhuisjes en ruimte voor nieuwe elektriciteitsstations.

33

→ Onderdeel van de energietransitie is het aardgasvrij maken van de bestaande bebouwde omgeving. In het kader van de warmtetransitie wordt gezocht naar alternatieve manieren om woningen duurzaam te verwarmen. Omdat er binnen de gemeente weinig mogelijkheden voor collectieve oplossingen (warmtenetten) zijn, moet vooral worden ingezet op individuele oplossingen. Dit legt de verantwoordelijkheid voor het verduurzamen van panden en het treffen van energiebesparende maatregelen voornamelijk bij particuliere (woning)eigenaren. Naast de noodzaak van dergelijke maatregelen, ligt er ook een uitdaging voor in het opschalen van de opwek en productie van groen gas als alternatieve warmtebron.

Figuur 18. Twenterand relatief veel banen in de landbouw, industrie en Banen, naar sector - Twenterand

handelssector. 4.400

Figuur 20. De schaalvergroting in de landbouw is goed te zien door afname Figuur 19. Twenterand kent relatief zeer veel hoge energielabels.

4.200

van aantal bedrijven maar constant areaal aan landbouw.

4.000 3.800 3.600

Figuur 23. Twenterande-

3.400 3.200

naren werken met name

3.000 2.800 2.600

in de regio. De banen in

aantal

2.400 2.200

Twenterand worden ook

2.000 1.800 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2001

Landbouw

2002

2003

Industrie

2004

2005

Handel

2006

2007

2008

2009

Zakelijke dienstverlening

2010

2011

2012

2013

Collectieve dienstverlening

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

Overige dienstverlening

Bron: LISA

Figuur 22. Het Bruto

veelal door mensen uit de

Twents Geluk wordt

regio gedaan. Het Daily

onderverdeeld in

Urban System van Twente

elf dimensies, die

is goed te zien. (Aantal x

overeenkomen met de

1.000)

Figuur 21. Afname van aantal banen in de landbouw; collectieve en zakelijke

landelijke Brede Welvaart

dienstverlening de grootste stijging.

Indicator

Figuur 24. Zeer hoge kans op vervoersarmoede; ook hoger dan de omliggende gemeenten.

34

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

LANDSCHAP, KLIMAAT EN WATER

35

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

→ De gemeente Twenterand kent een afwisselende bodemopbouw die leidt tot een zeer divers landschap dat bestaat uit onder meer essen, (ontgonnen) hoogveen, dekzanden en beekdalen.26 Op regionaal niveau vormt de gemeente de schakel tussen de landschappen van Salland en het Vecht-Reggegebied enerzijds, en Twente anderzijds. In de basis zijn er drie hoofdtypen: het essen- en kampenlandschap rond Den Ham, de jonge zand- en heideontginningen tussen Den Ham en Vroomshoop en rond Langeveen en tot slot de veenontginningen die het grootste gedeelte van de gemeente vormen. Deze drie landschappen worden doorsneden door de vele kunstmatige sloten en door de beken en beekdalen van de Linderbeek en de Bevert.2

→ Op verschillende plekken in de gemeente zijn de grenzen van het bodem- en watersysteem bereikt. Intensief landgebruik, klimaatverandering en grondwateronttrekkingen door landbouw, waterwinning en industrie hebben effect op de veerkracht van het bodem- en watersysteem. Opgaven zoals verdroging van landbouwgrond en natuur, dalende grondwaterstanden en bodemdaling vragen om gebiedsgerichte oplossingen.20 Om een toekomstbestendig bodem- en watersysteem te garanderen, ligt de opgave voor om - in lijn met landelijke en regionale ambities en wetten - bodem en water (weer) meer sturend te laten zijn voor (toekomstig) grondgebruik en functies. Voor de gemeente Twenterand zijn de belangrijkste thema’s op de veengronden

→ Deze verschillende landschappen zijn goed te ervaren: de meer beslotenheid van de zandgronden met het herkenbare reliëf van de essen en het (zeer) open karakter van het veenkoloniale landschap.3 Het landschap verandert voortdurend: ofwel door natuurlijke processen, ofwel door menselijk handelen. Denk daarbij aan de eerste ontginningen en het vormen van de essen, maar ook recentere ingrepen zoals de ruilverkaveling. Dit zal ook in de toekomst het geval zijn (denk aan transities in energievoorziening en de agrarische sector). De kenmerken van het landschap en de bebouwing bieden kansen en houvast om deze transities een plek te geven in het landschap van Twenterand. De opgave naar de toekomst zit met name in het behouden en herstellen of versterken van de landschapswaarden.2

36

PORTRET VAN TWENTERAND

bodemdaling, wateroverlast en verdroging, op de essen is dit met stip verdroging. Voorheen werd in de gemeente Twenterand vanuit het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) gewerkt aan verschillende doelen in het buitengebied op het gebied van landbouw, natuur, water, klimaat en leefbaarheid. Het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) is in 2024 stopgezet door het huidige kabinet, hetgeen ook gevolgen had voor het PPLG. Het NPLG wordt vervangen door een nieuwe aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur. → Ook de gemeente Twenterand ervaart de effecten van een veranderend klimaat. Hevige regenbuien, langere periodes van droogte en hetere zomers komen steeds vaker voor.

Figuur 25. Luchtfoto van de gemeente Twenterand. De verschillende groottes van de percelen laten heel duidelijk de landschapstypen zien.

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

Het veranderde klimaat heeft betrekking op verschillende thema’s, zoals gezondheid, natuur, landbouw, wonen, industrie en het bodem- en waterysteem. Om voorbereid te zijn op het veranderende klimaat en overlast te beperken, moeten er in de dorpen en het buitengebied maatregelen getroffen worden op het gebied van een klimaatadaptieve inrichting. Voor het bebouwd gebied gaat dit enerzijds over de openbare ruimte – bijvoorbeeld het toevoegen van (schaduwrijk) groen of het verminderen van verharding – maar ook over het stimuleren van inwoners om hun tuinen te vergroenen en het regenwater af te koppelen. Met name de oude veendorpen Vriezenveen, Vroomshoop en Westerhaar zijn door hun ontstaansgeschiedenis versteender dan het brinkdorp Den Ham.3 Het klimaatadaptief maken van de kernen vraagt dus om een gebiedsspecifieke aanpak. Door de zeespiegelstijging en de grotere piekafvoeren van de rivieren stijgen de kansen op een overstroming in Nederland. Ook in Twenterand: bij een overstroming met een middelgrote kans (1 keer per 100 jaar) hebben de open, laaggelegen landschappen ten westen van het Kanaal Almelo - de Haandrik de kans om onder water komen te staan (zie kaartbeeld).

37

droogte waarbij hoge temperaturen optreden. Hoe meer organisch materiaal in de bodem zit, hoe gevoeliger de bodem is voor oxidatie. Dit geldt met name voor veenbodems. Deze veenoxidatie zorgt ook voor extra CO2-uitstoot. Het voorkomen van bodemdaling gebeurt door het vernatten van de bodem. Hierdoor stopt de oxidatie van het veen. Dit is echter vaak moeilijk verenigbaar met de huidige vormen van landbouw. Voor het klimaatbestendig maken van het buitengebied is het vernatten zowel een opgave als een kans. De veenbodems hebben een grote sponswerking, waardoor bij hevige regenval het water goed vastgehouden kan worden.

→ Een groot deel van de gemeente krijgt naar verwachting te maken met bodemdaling. Oxidatie van organisch materiaal is de belangrijkste oorzaak van bodemdaling door klimaatverandering. Oxidatie van organisch materiaal treedt op als de bodem uitdroogt. Oxidatie wordt versneld door periodes van

→ Het watersysteem van de gemeente Twenterand bestaat uit gebieden zonder wateraanvoer en gebieden met wateraanvoer. Het Kanaal Almelo - de Haandrik zorgt voor deze wateraanvoer.49 Het nat houden van het hoogveengebied is een belangrijke maatregel om veenoxidatie – en daarmee bodemdaling – tegen te gaan. Veengebieden en waterkeringen zitten voor in de verdringingsreeks. Dit is een reeks die aangeeft hoe het beschikbare water verdeeld wordt in tijden van schaarste.48 Dit maakt dat de gebieden die door het kanaal gevoed worden in de basis in een gunstige positie verkeren om natte condities te creëren of te behouden, om bodemdaling tegen te gaan. Desalniettemin is de beschikbaarheid van zoet water in de toekomst niet vanzelfsprekend. Daarmee wordt het nathouden van de veengebieden steeds moeilijker in langere perioden van droogte.

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

→ De wateropgave voor de gemeente Twenterand bestaat ook uit droogte en het kunnen vasthouden van voldoende water in de bodem. Droogte heeft diverse gevolgen: een slechtere waterkwaliteit, verzakking van gebouwen (funderingsproblematiek), beperktere opbrengsten van grasland en achteruitgang van natuurkwaliteit. → Alle landen uit de Europese Unie moeten in 2027 voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (KRW). Deze Europese richtlijn stuurt op gezond en schoon water door verbetering van de ecologische en chemische waterkwaliteit. Binnen Twenterand vallen verschillende watergangen, zoals het kanaal Almelo-De Haandrik, de Hammerwetering, de Veeneleiding, de Westerbouwlandleiding en de Linderbeek onder de KRW-richtlijn. Alle waterlopen in de gemeente voldeden anno 2024 niet aan de richtlijn.21 → De vraag naar drinkwater neemt toe. Deze stijgende drinkwatervraag maakt dat bestaande winningen aan de grens van hun capaciteit zitten. Dit vraagt enerzijds om het benutten van de volledige vergunningsruimte van bestaande winningen, maar ook om structurele uitbreiding van de wincapaciteit. Binnen de gemeente ligt momenteel één bestaand drinkwaterwingebied (Hammerflier) en één zoekgebied voor drinkwaterwinning (Daarle-Vriezenveen). Ook ligt een deel van het intrekgebied van drinkwaterwinning Hoge Hexel binnen de gemeentegrenzen.22 Door waterbedrijf Vitens en de provincie Overijssel wordt voor heel

RUIMTEVOLK

Overijssel gezocht naar meer ruimte voor drinkwaterwinning. In dit onderzoek worden ook mogelijkheden voor het vergroten van de huidige drinkwaterwinning bij Hammerflier verkend. De provincie Overijssel en Vitens willen de winning echter niet zomaar verruimen. Op dit moment geven de onderzoeksresultaten naar de effecten op de bebouwing aanleiding om eerst verdere scenario’s uit te werken om te beoordelen of de vergunde drinkwaterwinning in het Hammerflier verantwoord ingezet kan worden.45 → Net als in de rest van Nederland staat de biodiversiteit (aanwezig van verschillende soorten planten en dieren) in Twenterand onder druk. Zo is sinds 1990 in Nederland het aantal boerenlandvogels - als indicator voor de biodiversiteit - fors afgenomen (zie ook figuur 26). In het buitengebied zorgen veranderingen in landgebruik voor een toename van versnippering van natuur. Daarnaast leidt de biodiversiteit onder verzuring, vermesting en verdroging als gevolg van economische activiteiten en klimaatverandering.23 Het herstellen, beschermen en versterken van de biodiversiteit vraagt om gerichte ingrepen. → Er liggen twee Natura2000-gebieden in de gemeente: de Engbertsdijksvenen ten oosten van Westerhaar-Vriezenveensewijk en (een klein deel van) het Vecht- en Beneden-reggegebied ten noorden van Den Ham.

De Engbertsdijksvenen kent de habitattypen ‘herstellende en actieve hoogvenen’ die zeer gevoelig zijn voor stikstofdepositie en vragen

38

PORTRET VAN TWENTERAND

om een hoge grondwaterstand. De noordwestelijke punt beslaat droge heide, dat ook een voor stikstof gevoelig natuurtype is. Vrijwel het gehele gebied kent op dit moment een zeer ongunstige staat van instandhouding. 41 In en rondom Engbertsdijksvenen wordt daarom door Staatsbosbeheer en de provincie Overijssel ingezet op het vasthouden van water en verhoging van het waterpeil. Naast maatregelen in het natuurgebied zelf, worden ook te treffen maatregelen rondom het gebied bekeken. Dit wordt verder verkend in een gebiedsproces. In een (nog uit te werken) overgangszone van het natuurgebied leidt dit waarschijnlijk tot aanpassingen in landschapsbeheer en het landgebruik. Verder liggen er in de gemeente nog drie weidevogelleefgebieden en verschillende Natuurnetwerk Nederland (NNN) gebieden. De mate van natuurbescherming verschilt per gebied. → De komende jaren worden grotere aantallen stoppende agrariërs verwacht. Dit leidt ook tot meer vrijkomende agrarische bebouwing (VAB). Voor de periode 2018 - 2030 is de verwachting dat er 37 hectare VAB bijkomt. 43 Om verrommeling van en ondermijning in het landelijk gebied te voorkomen, moeten er nieuwe, toekomstbestendige functies worden gevonden voor voormalige erven. Functiewijziging van VAB-locaties vraagt om zorgvuldige afweging in relatie tot het bodemen watersysteem, de directe omgeving en met oog voor ruimtelijke kwaliteit.

VERSIE mei 2025

→ Met de Overijsselse Bossenstrategie46 wil de provincie, als uitwerking van de landelijke bossenstrategie (voor 2030 37.000 hectare bos er bij47), de volgende ambities waarmaken: ‒ 10% meer bos: dat is 3.900 ha, oftewel rond de 15 miljoen bomen; ‒ 5% houtige elementen zoals houtwallen, singels, losse bomen en hagen; ‒ verbetering kwaliteit van bestaand bos; ‒ duurzaam gebruik van hout. De invulling van deze ambities moet voor de gemeente Twenterand nog uitgewerkt worden en is daarmee een opgave voor de Omgevingsvisie 2.0. → Het landelijk gebied van gemeente Twenterand wordt gekenmerkt door landbouw, natuur, bos en zandwinning.22 Omdat niet alles overal kan, moeten binnen het landelijk gebied gebiedsgerichte keuzes worden gemaakt om in de verschillende gebieden een goede balans te vinden tussen (nieuwe vormen van) landbouw en andere functies zoals natuur, klimaatadaptatie of recreatie.7 De gemeente kent op dit moment een sterke agrarische oriëntatie met veel melkvee en akkerbouw. Landbouw vormt dan ook een belangrijke identiteitsdrager. Er komen verschillende grote opgaven op het landelijk gebied af, waaronder stoppende agrariërs, klimaatverandering, de focus op kringlooplandbouw, extensievere vormen van landbouw en ruimteclaims door meer woningbouw, werklocaties en energie. Dit alles leidt tot een complexe opgave voor agrariërs, hun erven en hun toekomstige bedrijfsvoering.

RUIMTEVOLK

Figuur 26. Enorme daling van de boerenlandvogels in Nederland lijkt te

Figuur 27. De twee uitersten van het landschap zijn duidelijk herkenbaar in

Figuur 28. De hoge soortendiversiteit in de natuurgebieden is goed te zien;

stabiliseren.

de hoofdgroenstructuur: grootschalig/open en kleinschalig/beschut

ook de grootschalige landbouwgebieden die dit minder hebben.

Figuur 29. In de concept POVI wordt ingezet op een ontwikkelopgave rond

Figuur 30. Uit de concept POVI zijn er vooral landbouwgebieden met

Figuur 31. De gemeente Twenterand kent een aantal diverse landschappen

de Engbertsdijksvenen.

gebiedsspecifieke opgaven en kansen voor water, klimaat en natuur.

met elk hun karakteristieke elementen.

Figuur 32. De gemiddelde gevoelstemperatuur tijdens een hete zomermiddag: in het bebouwd gebied van Twenterand lopen deze gevoelstemperaturen op tot ruim boven de 40 graden. Bron: Klimaateffectatlas, 2023.

39

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

5

Beleidsinventarisatie / geraadpleegde bronnen

Bij de start van het proces om tot de Omgevingsvisie 2.0 te komen, is in beeld gebracht wat de bestaande beleidsuitgangspunten zijn voor de fysieke leefomgeving. Door middel van interviews is besproken welke ontwikkelingen, opgaven, kansen en bijbehorende ambities er in de verschillende beleidsvelden leven. Tijdens de analysefase is een verdiepende beleidsinventarisatie uitgevoerd. In deze inventarisatie is bekeken hoe het huidige beleid binnen de gemeente zich op hoofdlijnen verhoudt tot nieuwe ontwikkelingen en thema’s en de doelen van de Omgevingswet. Deze doelen zijn integraliteit, actualiteit, gebiedsgericht, participatie en samenwerking. Het bestaand beleid vormt vooralsnog het vertrekpunt van de Omgevingsvisie 2.0. Tegelijkertijd laat deze inventarisatie ook zien welke thema’s de komende jaren nog aanvullende aandacht vereisen.

INTEGRALE EN GEBIEDSGERICHTE UITWERKING

In 2021 stelde de gemeente Twenterand haar eerste omgevingsvisie vast, gebaseerd op bestaand (gedateerd) beleid. Ook werkte de gemeente eerder (2009) aan de Toekomstvisie Twenterand waarin de gemeente haar koers uitzette richting economische vitaliteit en sociale weerbaarheid. Hoewel de Omgevingsvisie 1.0 (en daarvoor de Toekomstvisie) op veel relevante thema’s ingaat en richting bepaalt, valt ook op dat voor verschillende (recente) opgaven en kansen de keuzes nog niet volledig uitgekristalliseerd zijn. Om grote opgaven die op de leefomgeving afkomen goed het hoofd te kunnen bieden, is toekomstgericht beleid van belang. Met

Hoewel de Omgevingsvisie 2.0 zich kenmerkt door integraliteit, zullen er ook thematische en gebiedsgerichte keuzes gemaakt worden. In een deel van het gemeentelijk beleid is dat al gedaan. Kijkend naar de integraliteit van het gemeentelijk beleid, dan valt op dat hier verschillende eerste stappen voor gezet worden. Logischerwijs wordt de Omgevingsvisie 1.0 (vastgesteld in 2021) al met een integrale blik naar de leefomgeving gekeken. Ook de Startnotitie Omgevingsvisie 2.0 bekijkt verschillende thema’s en opgaven vanuit het perspectief van Brede Welvaart in samenhang. Een vrij groot deel van het beleid kent al een gebiedsgerichte component. Dit geldt voor beleidsthema’s zoals groen, detailhandel, warmtetransitie, verkeer, openbare ruimte, stedenbouw en welstand. Ook heeft de gemeente Twenterand verschillende gebiedsvisies opgesteld, die vanzelfsprekend een gebiedsgerichte insteek

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

ACTUALITEIT VAN HET BELEID

41

de Omgevingsvisie 2.0 wordt ingezet op het actualiseren en aanvullen van bestaand beleid. Wanneer we kijken naar sectoraal beleid, dan lijkt een relatief groot deel van het gemeentelijk beleid van de gemeente Twenterand redelijk actueel. Dit geldt met name voor de thema’s wonen, sociaal domein, gezondheid, duurzaamheid en bodem. Ook zijn er verschillende beleidsstukken momenteel in ontwikkeling, zoals op het gebied van wonen & zorg en vrijetijdseconomie. Binnen de thema’s landelijk gebied, mobiliteit en economie valt op dat het gemeentelijk beleid (op onderdelen) meer gedateerd is.

kennen. Dit geldt onder andere voor het centrum van Vriezenveen, Vriezenveen-Zuid en de kern Den Ham. Hoewel er binnen de organisatie goede stappen worden gezet richting integraal denken en werken, lijkt dit nog geen vanzelfsprekendheid te zijn. Ook valt op dat niet op elk thema een gebiedsgerichte uitwerking van toepassing is. In sommige gevallen kan dit ervoor zorgen dat sectorale opgaven en ambities opstapelen en op bepaalde plekken binnen de gemeente onderling schuren. Dit brengt een opgave voor de Omgevingsvisie 2.0 met zich mee: waar overlappen of botsen sectorale ambities en waar kiezen we dan vervolgens voor? Het is van belang dat dit niet alleen integraal wordt afgewogen, maar ook gebiedsgericht wordt uitgewerkt.

REGIONALE SAMENWERKING EN PARTICIPATIE De gemeente Twenterand lijkt haar beleid in de meeste gevallen goed af te stemmen binnen de regio en provincie. De gemeente is goed aangehaakt op trajecten van mede-overheden en werkt steeds vaker in regionaal verband samen met Twentse partijen. Thema’s zoals water en bodem, duurzaamheid en wonen (en zorg) zijn in samenwerking met de provincie en/of regio opgepakt. Ook werkt Twenterand vanuit het Ruimtelijke Ontwikkelstrategie (ROS) traject samen met andere gemeenten, de provincie, het Rijk en partners aan de Twentse verstedelijkingsopgave. De opgave ligt voor om in de Omgevingsvisie 2.0 lokale ambities en opgaven te verbinden aan regionale ontwikkelingen en vice versa.

RUIMTEVOLK

Het verankeren van participatie in beleid en projecten is een belangrijke pijler van de gemeente Twenterand. Eind 2022 is de gemeentelijke visie op participatie en bijbehorende inzet beschreven in het gemeentelijk participatiebeleid. Bij een relatief groot deel van de bestaande beleidsstukken is niet bekend in hoeverre deze in participatie is opgesteld. Dit geldt voornamelijk voor oudere beleidsstukken. Van meer recente én gebiedsgerichte beleidsstukken, zoals de Centrumvisie Vriezenveen en de Ontwikkelvisie Den Ham, is wel bekend dat deze in samenspraak met inwoners en belanghebbenden tot stand zijn gekomen. Ook bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie 1.0 speelde participatie een belangrijke rol. Voor de Omgevingsvisie 2.0 ligt de opgave voor om verder te bouwen op de verkregen input.

42

PORTRET VAN TWENTERAND

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

1.

Gemeente Twenterand. 2012. Welstandsnota.

23.

Provincie Overijssel. 2023. De Staat van Overijssel.

2.

J. Schinkelshoek. 2008. Landschapsontwikkelingsplan Twenterand.

24.

Provincie Overijssel en Overijssels Particulier Grondbezit. n.d.

vastgoed Overijssel; Ontwikkeling aard en omvang agrarisch vastgoed

3.

Gemeente Twenterand. 2024. Bouwsteen Groen.

Landgoederen in Overijssel - Bruinehaar.

in provincie Overijssel tussen 2012 en 2018 en prognose ontwikkeling

4.

Gemeente Twenterand. 2023. Integraal plan van aanpak Brede Spuk

25.

5.

Gemeente Twenterand. 2023. Sport- en Beweegvisie gemeente

26.

6.

7.

TwynstraGudde, Must. 2024. Position Paper Twente 2050.

8.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. 2024.

9.

27. 28.

46.

Provincie Overijssel. (2022). Bossenstrategie Overijssel

ABF Research. 2024. Basisregistratie adressen en gebouwen -

47.

Ministerie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. 2020.

29.

Zorg op de kaart. 2017. Aanpasbaarheid woningen ‘Langer thuis’.

Tellers & Benoemers. 2024. Woningbehoefteonderzoek gemeente

30.

Gemeente Twenterand. 2023. Integraal plan van aanpak Brede Spuk GALA 2024 – 2026 Gemeente Twenterand

10.

Gemeente Twenterand. 2024. Programmaplan woningbouw.

31.

Kennispunt Twente. 2022. Twentse Monitor Sociaal Domein

11.

Regio Twente. 2024. Afsprakenkader Ouderenhuisvesting.

32.

Gemeente Twenterand. 2024. Nota Sportaccommodatiebeleid

Rli, ROB en RVS. 2023. Elke regio telt!

13.

Twente Board. 2024. Bruto Twents Geluk.

14.

PBL. 2023. Ruimte voor circulaire economie.

15.

Provincie Overijssel en Twentse gemeenten. 2023. Programmeringsafspraken Bedrijventerreinen Regio Twente.

16.

CBS / LISA. 2023. Aantal banen per 1.000 inwoners van 15-74 jaar.

17.

Rho adviseurs. 2024. Gemeente Twenterand Bouwstenen Retail.

18.

Twente Marketing. 2022. Perspectief Vrijetijdseconomie Twente.

19.

Gemeente Twenterand. 2025. Interne notitie duurzaamheid t.b.v. Omgevingsvisie 2.0

20.

Onder Twente. 2023. Visie bodem en ondergrond Twentse gemeenten - Module droogte in het landelijk gebied

21.

Informatiehuis Water. n.d. Kaderrichtlijn Water.

22.

Onder Twente. 2023. Visie bodem en ondergrond Twentse gemeenten.

43

ABF Research. 2024. Primos Prognose

Voorontwerp Nota Ruimte.

12.

PORTRET VAN TWENTERAND

Vitens. n.d.. Project Hammerflier. https://www.vitens.nl/Over-water/ Projecten/Hammerflier/Hammerflier-uitbreiding-winning

‘Bos voor de toekomst Uitwerking ambities en doelen landelijke

bewerking ABF research 2020-2024.

Twenterand.

Vriezenveen een landelijk gebied van nationaal belang. 2015. Rijksdienst voor het cultureel erfgoed.

45.

Wageningen Environmental Research.

VisitTwenterand. n.d. Gastvrij Twenterand: ‘t Gouden randje van Twente.

44.

Van Delft, S. P. J. & Maas, G. J.,. 2023. De Landschappelijke Bodemkaart van Nederland; versie 2023 Beta. Wageningen,

Twenterand 2023-2026.

T.J.A. Gies en R. Smidt. 2020. Inventarisatie leegstand agrarisch

tot 2030. Wageningen, Wageningen Environmental Research.

Canon van Nederland. n.d. Canon van Den Ham-Vroomshoop - Mennigjeshave.

GALA 2024-2026.

43.

Twenterand 2024 – 2032 “De kracht van ruimte voor Sport en

Bossenstrategie en beleidsagenda 2030’ 48.

Iplo. n.d.. Verdringingsreeks: rangorde bij waterschaarste.

49.

Louis Broersma, Renske ter Horst, Renée Swinkels, Mike Schampers, Alex Hekman, Marco Hoogvliet, Daan van Gent, Anne Loes Nillesen, Gertie van den Bosch, Floortje Cieraad. 2023. Bouwtseen water en bodem sturend in Overijssel

Bewegen” 33.

Gemeente Twenterand. 2023. Niemand buitenspel. Sport- en beweegvisie 2023-2026. Gemeente Twenterand. Sportakkoord 2.

34.

RIVM. 2022. Gezondheidsmonitor.

35.

CBS. 2021. Vrijwilligerswerk 2021.

36.

Gemeente Twenterand. 2023. Integrale beleidsnota sociaal domein 2023-2026.

37.

Gemeente Twenterand. 2022. Lokale verhalen vertel je door! Convenant Erfgoededucatie Twenterand

38.

Gemeente Twenterand. 2025. Kanaal Almelo - De Haandrik.

39.

Canon van Nederland. Jansen & Tilanus De textielindustrie

40.

Kennispunt Twente. 2024. Werkgelegenheid naar sector

41.

Provincie Overijssel. 2023. Gebiedsdata stikstof.

42.

IMOSS bureau voor stedebouw. 2024. Vriezenveen, Masterplan Vriezenveen Zuid.

VERSIE mei 2025

RUIMTEVOLK

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=0eb89e97-5b33-4fe5-8be5-9f7194b1aae8