CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

OmgevingsvisieTwenterand.pdf

Raadsvergadering 14 december 2021, gemeente TwenterandBij agendapunt: Vaststellen Omgevingsvisie Twenterand 1.014.363 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De wijze waarop we dat willen doen leggen we vast in gebiedsprogramma’s en het Omgevingsplan.

___________ 29

De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Bij ontwikkelingen rekening te houden met biodiversiteit, natuur en ruimtelijke kwaliteit; ⬧ De verbindingen tussen leefgebieden binnen en buiten onze gemeente te bevorderen en versterken om robuuste populaties van planten en diersoorten in stand te houden. Bescherming leefgebieden kwetsbare soorten, o.a. akker- en weidevogels en Wies met de Patries.

⬧ Aandacht te hebben voor het behoud en de ontwikkeling van openbaar groen (waaronder bomen) in de uitwerking van de gebiedsprogramma’s;

⬧ In het kader van ‘Duurzaam doen’ na te denken over het klimaatbestendig inrichten en ontwikkelen van openbaar groen;

⬧ Zich samen met agrariërs en stichting Land & Schap actief in te zetten voor diverse en bloemrijke bermen. ⬧ Ecologisch bermbeheer met aandacht voor de bijen. Bewust verlichten buitengebied Ambitie: Donker waar mogelijk, licht waar nodig De openbare verlichting in het buitengebied schakelen we in principe ’s nachts uit. Alleen op die plekken waar dat nodig is in verband met de verkeersveiligheid branden de lichtmasten de gehele nacht. Denk daarbij aan kruispunten en bij drempels en plateaus. De gemeente werkt hieraan door: Bij nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied wordt rekening gehouden met het beginsel ‘donker waar mogelijk’.

3.4.2 Behoud en versterking van ruimtelijke kwaliteit Ruimtelijke kwaliteit is te omschrijven als “datgene wat ruimte geschikt maakt en houdt voor wat voor mens, plant en dier belangrijk is”. Hierbij wordt niet gekeken naar ‘mooi of niet mooi’, maar eerder naar of iets ‘goed’ (functioneel, mooi en toekomstbestendig) is. Een deel van het unieke karakter van onze gemeente wordt bepaald door overblijfselen uit onze geschiedenis; onze cultuurhistorie. Deze cultuurhistorie is zichtbaar in patronen in het landschap, stedenbouwkundige structuren en bouwkundig erfgoed. Denk hierbij aan de kenmerkende opbouw van het Brinkdorp Den Ham of het bebouwingslint in Vriezenveen en De Pollen. In ons buitengebied zijn verschillende ontwikkelingen gaande. Zo is het aantal boerenbedrijven de laatste jaren sterk gedaald. De verwachting is dat deze daling zich in de toekomst zal voortzetten. Bij beëindiging van een agrarisch bedrijf blijven de vrijkomende gebouwen vaak leegstaan. Dit leidt tot verpaupering en gaat ten koste van de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Als de ruimtelijke kwaliteit van een gebied hoog is, dan heeft dit een gunstig effect op de kwaliteit van wonen. Immers een functioneel, mooi en toekomstbestendig ingericht gebied draagt bij aan de ervaring van het woonen leefklimaat. Ruimtelijke kwaliteit heeft daarmee een direct verband met ‘kwalitatief wonen’.

Ambities: We zetten in op het behoud en de versterking van de ruimtelijke kwaliteit van het buitengebied en de kernen in Twenterand. Daarbij hebben we aandacht voor stedenbouwkundige structuren en cultuurhistorie. We gaan verpaupering tegen en bieden mogelijkheden voor ontwikkelingen die in aard en omvang passend zijn in een gebied. In het buitengebied zoeken we naar manieren om de leefbaarheid te behouden en verhogen zonder daarbij de specifieke kenmerken van een gebied uit het oog te verliezen. ___________ 30

De gemeente werkt hieraan door:

⬧ De unieke identiteit van Twenterand te behouden en versterken; ⬧ Bij ontwikkelingen in te zetten op initiatieven die passen binnen de kenmerken van een gebied en deze waar mogelijk te versterken;

⬧ In de gebiedsprogramma’s en het Omgevingsplan aandacht te besteden aan een regeling voor vrijkomende en landschap ontsierende agrarische- en bedrijfsbebouwing.

⬧ Het opstellen van een Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit. Welstand Sommige gebieden in de gemeente zijn dusdanig karakteristiek dat we deze willen beschermen. In deze gebieden worden welstandseisen gesteld. Ook willen we in enkele gevallen bij nieuwe (grootschalige) ontwikkelingen regels maken om de beeldkwaliteit van een gebied te beschermen. Het stellen van eisen aan de uiterlijke kenmerken van bebouwing heeft tot gevolg dat de ruimtelijke kwaliteit in een gebied behouden of verhoogd wordt. Ambitie: We zetten in op het behoud en de versterking van karakteristieke bebouwingsaanzichten in Twenterand. We willen excessen voorkomen en gebiedskenmerken versterken. Tegelijkertijd willen we ruimte bieden voor ontwikkelingen. De gemeente werkt hieraan door: 1. In het Omgevingsplan welstandeisen op te nemen voor gebieden waar we de uiterlijke kenmerken van bebouwing willen beschermen en deze aan te laten sluiten bij de specifieke kenmerken van de gebieden; 2. Regels op te nemen om excessen te voorkomen en aan te pakken; 3. Bij (grootschalige) ontwikkelingen af te wegen of en hoe de beeldkwaliteit beschermd moet worden. Cultureel Erfgoed Ambitie: Het verbinden van cultureel erfgoed met de toekomst door oude gebouwen een nieuw leven te geven. De kern is cultureel erfgoed behouden, benutten en beleven.

De gemeente werkt hieraan door: Mee te denken in oplossingen voor invulling en of bescherming van dit erfgoed. De gemeente werkt hieraan door: Het opstellen van een visie op cultureel erfgoed/monumenten i.c.m. welstand. Hierbij wordt de motie van de gemeenteraad meegenomen. Het vormen van een gemeentelijke adviescommissie (welstand en monumenten) Archeologie Ambities: We behouden archeologische waarden op de plek waar we ze vinden. In de gemeente zijn drie archeologische vindplaatsen en vondstmeldingen: Mennigjeshave en Azoelen in Den Ham en locatie oude kerk in Vriezenveen. De gemeente werkt hieraan door: Bij ontwikkelingen rekening te houden met de archeologische waarden in een gebied.

___________ 31

3.4.3 Vitaal Platteland Ambities: Toekomstgericht buitengebied met evenwichtige verdeling van functies. De gemeente werkt hieraan door: Het opstellen van een toekomstgerichte visie Buitengebied.

3.4.4 Milieu Op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt, komen verschillende rijksregels te vervallen. Denk bijvoorbeeld aan regels over geluid en geur voor horeca. Deze regelgeving wordt aan de decentrale overheden overgelaten. Per locatie kan er dus maatwerk worden gerealiseerd om een veilige gezonde omgeving te garanderen, terwijl tegelijkertijd ruimte wordt geboden aan ondernemers. Om hier een goed gevolg aan te geven zullen we eerst onze ambities gaan bepalen, waarna lokaal afwegingen kunnen worden gemaakt. Om te voorkomen dat er een gat valt op het moment van inwerkingtreding van de Omgevingswet doordat een aantal regels vervallen, is er een pakket van tijdelijke rijksregels opgesteld (de zogeheten ‘bruidsschat’). Het idee hierachter is dat de gemeenten geleidelijk deze regels kunnen vervangen voor lokale regelingen in het Omgevingsplan. Voor veel milieuonderwerpen is er dus lokaal maatwerk mogelijk. De inventarisatie van ambities en mogelijkheden op deze onderwerpen moet nog worden uitgevoerd. Het gaat dan bijvoorbeeld om geur- en geluidsbeleid, alsook de stikstof aanpak. Zodra deze is uitgevoerd wordt deze paragraaf geactualiseerd.

___________ 32

3.5

Zorgeloze Mobiliteit

Mobiliteit is een voorwaarde om te kunnen wonen en werken. De openbare ruimte moet daarop zijn ingericht. Twenterand heeft een goed functionerende hoofdwegenstructuur, die bijdraagt aan een goed bereikbaar, leefbaar en veilig Twenterand. We streven naar zorgeloze mobiliteit, voor alles en iedereen. Een optimale doorstroming van mensen en goederen. Geen emissies, goede bereikbaarheid, veilig, comfortabel, makkelijk gezond en betaalbaar. In de kernen wordt doorgaand- en landbouwverkeer geweerd. Winkelgebieden en bedrijventerreinen zijn goed toegankelijk en in de gemeente is er geen betaald parkeren. De gemeente is verkeersveilig en reizen en parkeren is ook voor mindervaliden gemakkelijk. Met de fiets en OV gaan inwoners snel, duurzaam en gezond van A naar B. Het kanaal wordt gebruikt voor transport- en recreatievaart. Daarom zet de gemeente Twenterand zich in voor:

⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧

Goede bereikbaarheid; Stimuleren openbaar vervoer; Stimuleren fietsgebruik; Verbeteren verkeersveiligheid; Duurzame mobiliteit.

3.5.1 Goede bereikbaarheid Ambitie: Blijven voorzien in de mobiliteits- en vervoersbehoefte van onze inwoners en bedrijven in de gemeente. De gemeente werkt hieraan door: Onderhoud en (her-)inrichting van de gemeentelijke wegenstructuur We zetten in op een goed functionerend hoofdwegenstructuur, een goede ontsluiting en toegankelijkheid van de kernen en bedrijvenparken en we blijven investeren in kwaliteit (onderhoud) waarbij circulariteit voorop staat. In te zetten op goede toegankelijkheid centrumgebieden en bedrijventerreinen We voeren in alle kernen herinrichtingprojecten uit om de toegang tot de centra te verbeteren. Zo is de Hoofdweg in Westerhaar opnieuw ingericht en ook de Krijger- en Verzetstraat in Vriezenveen. Bij uitbreiding of realiseren nieuwe bedrijventerreinen is bereikbaarheid een belangrijk aandachtspunt.

3.5.2 Stimuleren openbaar vervoer Ambitie: Stimuleren openbaar vervoer omdat het bijdraagt aan duurzaamheid en een inclusieve samenleving. De gemeente werkt hieraan door: Nedersaksenlijn De gemeente is voorstander van de Nedersaksenlijn (directe spoorverbinding tussen Enschede en Groningen via Emmen). Daarom maakt de gemeente zich bij andere overheden en vervoersbedrijven hard voor het realiseren van de Nedersaksenlijn. De gemeente heeft een adhesieverklaring ondertekend inzake lobby Nedersaksenlijn.

___________ 33

Optimaliseren Busvervoer Samen met de vervoersbedrijven Arriva en Keolis werken we aan verbetering van de buslijnen binnen de gemeente en de aansluiting tussen bus en trein. Optimaliseren leerlingenvervoer Voor de uitvoering van de regionale visie op Leerlingenvervoer is aandacht voor het openbaar vervoer van belang. We zien kansen voor het integreren van doelgroepen-/leerlingenvervoer in het reguliere OV. Het uitgangspunt bij het regelen van leerlingenvervoer is het inzetten en stimuleren van de eigen kracht van mensen en lokale initiatieven en het maximaal gebruik maken van het openbaar vervoer. De gemeente Twenterand werkt met de 13 andere Twentse gemeenten samen om het gebruik van het openbaar vervoer te promoten en te realiseren. Eén en ander ook binnen het MaaS Project en de bijbehorende Goan app.

3.5.3 Stimuleren fietsgebruik Ambitie: Fietsroutes verbeteren In het kader van gezondheid en duurzaamheid meer aandacht en ruimte voor de fietser in het verkeer. De gemeente werkt hieraan door: Fietssnelweg De gemeente zet in op uitbreiding van het fietspadennet onder andere door een snelle fietsverbinding naar Vroomshoop te realiseren (F35). Ook bijbehorende voorzieningen zoals een stalling, laadpalen en verlichting horen hierbij.

3.5.4. Verbeteren verkeersveiligheid Ambitie: Het reserveren van ruimte voor een veilige en leefbare omgeving voor bewoners. We willen de verkeersveiligheid zowel fysiek als sociaal verbeteren en de verkeersmentaliteit in zijn algemeenheid. De gemeente werkt hieraan door: Snelheid remmende maatregelen en fietspaden We leggen snelheid remmende maatregelen aan. Denk daarbij aan drempels, plateaus en chicanes. We verbeteren de ontsluiting van kernen en het buitengebied. Om het fietsen te stimuleren passen we onze wegen om aan op de veiligheid van de fietser te verbeteren en leggen we fietspaden aan om de veiligheid van de fietser te verbeteren. Verbeteren verkeersveiligheid N36 Bij de lobby richting het Rijk zetten we in op het verbeteren van de verkeersveiligheid en de capaciteitsuitbreiding ten behoeve van een vlotte doorstroming op de N36. Het realiseren van gescheiden rijbanen is daarbij een mogelijkheid. Herinrichting volgens het Concept Duurzaam Veilig De gemeentelijke wegen worden op een verkeersveilige manier ingericht, daarvoor gebruikt de gemeente het concept Duurzaam Veilig. Veel wegen zijn op basis van dat principe heringericht en aangelegd, maar nog niet allemaal daarom gaan we door met het verkeersveiliger maken van de wegen.

Daarnaast benadrukken we verkeersveiligheid en een vlotte verkeersafwikkeling in overleggen met andere wegbeheerders, zoals het Rijk en de provincie Overijssel.

___________ 34

3.5.5 Duurzame Mobiliteit Ambitie: Voor het bereiken van de klimaatdoelen van CO2-reductie, luchtkwaliteit en geluid is duurzame mobiliteit nodig. Voor duurzame mobiliteit is meer nodig dan alleen schone voertuigen, namelijk integraal beleid. De gemeente werkt hieraan door: Elektrisch wagenpark gemeente De gemeente geeft zelf het voorbeeld door haar wagenpark elektrisch te maken. In het Nationale Klimaatakkoord zijn hier afspraken over gemaakt. Laadpaleninfrastructuur We stellen in samenwerking met de provincie kaders vast voor de ontwikkeling van openbare laadinfrastructuur en faciliteren elektrisch vervoer. Verduurzaming spoorlijn Almelo – Hardenberg We zetten in op de verduurzaming van de spoorlijn Almelo – Hardenberg. De dieseltreinen worden vervangen voor elektrische treinen. De batterijtrein kan een optie zijn omdat er dan geen stroomleiding aangelegd hoeft te worden. Waterstoftankstation Daar waar het mede in verband met de veiligheid mogelijk is, zoals op het bedrijventerrein Oosterweilanden, faciliteren we waterstoftankstations. Deelmobiliteit Vanuit duurzaamheid en de grote druk op het gebruik van de openbare ruimte stimuleren wij deelmobiliteit om te komen tot een optimaler gebruiken van die openbare ruimte. De gemeente Twenterand lift mee op de aanbieders in de grotere steden (met name Almelo).

Toekomstgericht visie Mobiliteit Twenterand Duidelijke en toekomstgerichte ambities voor de vijf speerpunten. Waar gaan we de komende jaren op inzetten. Daarnaast moeten o.a. de volgende onderwerpen worden meegenomen: ▪ Voetgangers en fietser prominenter (goede bereikbaarheid) ▪ Gezondheid R&T/sport (stimuleren fietsgebruik) ▪ Inritten (goede bereikbaarheid) ▪ Parkeerplaatsen (goede bereikbaarheid) ▪ Duurzaamheid bij de uitvoering (klimaatadaptie)

___________ 35

4 Aan de Slag __________________________________________ De omgevingsvisie Twenterand is klaar. We kunnen nu aan de slag! De visie bevat de ambities en de keuzes voor Twenterand voor de lange termijn. Bij de visie horen gebiedsprogramma's waarin de acties en maatregelen voor de komende jaren zijn beschreven. We beginnen met het gebiedsprogramma voor het buitengebied. Ook werken we aan het Omgevingsplan. De visie, de programma's en het omgevingsplan zijn de instrumenten van de Omgevingswet. Het is een werkend stelsel dat dynamisch is. Een verandering in één van de instrumenten heeft impact op de andere instrumenten. Daarnaast moet het werkend stelsel actueel blijven. Dit betekent dat de instrumenten met regelmaat aangepast moeten worden.

Het streven is om medio 2023 een tweede versie van de omgevingsvisie vast te stellen. Hierin zal nieuw beleid worden meegenomen. De Omgevingsvisie vraagt van iedereen een andere werkwijze. We gaan voor kwaliteit voor kwantiteit en werken met een viertal kernprincipes. Kernprincipes zijn manieren van werken die we toepassen bij nieuwe plannen of bij uitbreidingen:

⬧ We doen het samen. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. In elke situatie kijken we wie welke rol heeft;

⬧ Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies zodat de beschikbare ruimte optimaal wordt gebruikt;

⬧ Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; ⬧ Problemen afwentelen op volgende generaties wordt voorkomen. De komende jaren geven we verder gestalte aan deze kernprincipes.

___________ 36

Bijlagen __________________________________________ Bijlage 1 De Omgevingswet en instrumenten Alle regels over onze leefomgeving komen samen in een heldere wet: de Omgevingswet. De wet zorgt voor een bredere blik op onze leefomgeving. In een wereld die steeds verandert, kijken we zorgvuldiger naar de kwaliteit van de plek waar we wonen, werken en onze vrije tijd doorbrengen. Deze plek moet veilig en gezond zijn en tegelijkertijd ook ruimte bieden aan ontwikkeling en aan inwoners en ondernemers met slimme ideeën. Binnen de Omgevingswet gebruikt de gemeente meerdere instrumenten voor het ontwikkelen en beschermen van de leefomgeving: de omgevingsvisie, het gebiedsprogramma, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. In de omgevingsvisie en de gebiedsprogramma’s zegt de gemeente hoe zij het leefgebied wil ontwikkelen en beschermen. Deze keuzes werkt zij uit in haar omgevingsplan. De gemeente kan per gebied aangeven welke activiteiten wel of niet zijn toegestaan, bijvoorbeeld wonen, recreatie of bedrijvigheid. In haar omgevingsplan hoeft de gemeente niet specifiek te bepalen wat er in welk gebied komt. Ze kan voor een ontwikkelingsgebied kiezen voor een meer globale beschrijving met randvoorwaarden. Zo ontstaat ruimte voor nieuwe initiatieven. Initiatiefnemers dienen dan binnen die mogelijkheden een plan in.

Het omgevingsplan maakt overheden inwoners en initiatiefnemers duidelijk welke ontwikkelingen en initiatieven mogelijk zijn binnen een gebied. Zo komen zij samen tot de gewenste leefomgeving. Veel initiatieven van burgers en bedrijven hebben gevolgen voor de leefomgeving. Voor de meeste daarvan gelden algemene regels. Soms is een omgevingsvergunning nodig. Bijvoorbeeld voor het verbouwen van een rijksmonument. De overheid toetst vooraf of dat mag. De toetsing is zo eenvoudig mogelijk en houdt rekening met algemene regels. Zo wordt voorkomen dat regels elkaar tegenspreken of in de weg zitten. Initiatiefnemers kunnen via 1 aanvraag bij 1 loket snel duidelijkheid krijgen of een vergunning nodig is. Elke Nederlander die een vergunning aanvraagt die van invloed is op de leefomgeving krijgt te maken met de Omgevingswet. Maar ook als buren, de gemeente of andere initiatiefnemers een vergunning aanvragen die iets verandert aan uw omgeving, mag u daar iets van vinden. De Omgevingswet verplicht hen om de omgeving op tijd te informeren over hun plannen. Dat geldt ook als u zelf een vergunning aanvraagt. Dit noemen ze participatie. De gemeente stelt hiervoor participatiebeleid op. Meer informatie: www.aandeslagmetdeomgevingswet.nl

___________ 37

Bijlage 2 Participatieproces omgevingsvisie

Participatieopgave Hoe en met welk doel betrekken we inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere bestuursorganen bij het tot stand brengen van de omgevingsvisie en bijbehorende programma's? Deze vraag beantwoorden we in dit participatieplan. Per beleidsfase wordt beschreven wie en hoe stakeholders worden betrokken.

Definities Kerngroep

:Beperkte groep interne medewerkers

Projectgroep :Groep interne én externe mensen Stuurgroep

:Aantal wethouders een CT-lid7 en enkele kerngroepleden

Planning 2020 Fase 2: Inventariseren en Weten Juni - augustus Opgaven Twenterand verzamelen door ⬧ raadsinfo-avond, ⬧ projectgroep meeting Beleidsanalyse

Augustus 1 augustus t/m 10 september 8 augustus 25-27 augustus

27 augustus

Interviews externen over opgaven en identiteit Twenterand Binnen kerngroep uit verzamelde ambities/opgaven belangrijkste thema’s benoemen. Overleggen over betrekken bepaalde doelgroepen ⬧ Griffier: betrekken gemeenteraad ⬧ Adviseur Jeugd: betrekken jeugd Adviseur communicatie: communicatie Omgevingsvisie in het algemeen en discussieplatform SIR Tijdens kerngroep bijeenkomst de benoemde thema’s verdelen over sub groepjes binnen projectgroep.

___________ 38

September 7 september 15-17 september

29 september

Stuurgroepbijeenkomst Projectgroepgesprekken per thema. (Rondetafelgesprekken: wat zijn de belangrijkste opgaven binnen dit thema?) Collegemiddag

⬧ Zijn de verzamelde opgaven compleet en is de 30 september

geschetste identiteit passend? Raadsinfo

⬧ Zijn de verzamelde opgaven compleet en is de ⬧

geschetste identiteit passend? Wat maakt de geselecteerde gebieden (in het buitengebied) bijzonder?

Fase 3: Dromen en Botsen Oktober Online discussieplatform openen (hoe kijkt men aan tegen de geschetste ambities?)

December

⬧ Collegemiddag: college bijpraten en opbrengst tot dusver presenteren.

⬧ College meenemen in discussies uit discussieplatform. Welke opgaven krijgen een plek in het omgevingsprogramma en welk ambitieniveau kiezen we voor? ⬧ Raadsinfo: raad bijpraten over opbrengst tot dusver. Wat betreft de omgevingsvisie: voor welk ambitieniveau kiezen we per opgave? Online discussieplatform: “Hoe zit jouw Twenterand eruit?”

___________ 39

2021 Fase 4: Landen Januari

Februari - mei

Juni - juli Juli – Augustus

Start met omgevingsprogramma kernen ⬧ Startbijeenkomst schrijfsessie ⬧ Stuurgroepbijeenkomst ⬧ Interne schrijfsessies ⬧ Enquête middelbare school 't Noordik Vroomshoop “Wat vind jij belangrijk in je dorp of de gemeente?” ⬧ Uitkomsten enquête verwerken

⬧ ⬧ ⬧ ⬧

Collegemiddag over conceptvisie Raadsinfo over conceptvisie Interne bijeenkomst over conceptvisie

Oktober

Conceptvisie verstuurd naar projectgroep met vraag om reactie. Ter inzage legging conceptvisie

December

Definitieve Omgevingsvisie en gebiedsprogramma’s

___________ 40

Fase 2: inventariseren en weten Interviews stakeholders Waarom in gesprek? Beleidsdoel/projectdoel Beleidsfase

Eindresultaat beleidsfase Participatiedoel

Ruimte voor inbreng stakeholders

Tot stand brengen van eenduidig, begrijpelijk en upto-date omgevingsbeleid Inventariseren en weten: Wat is de identiteit en zijn de opgaven voor Twenterand de komende jaren? Volledig beeld over de identiteit en de opgaven van Twenterand de komende jaren Gebruikmaken van kennis en expertise van stakeholders om zo tot breed gedragen omgevingsbeleid te komen. Adviesfunctie

Waarover in gesprek? Participatievraag Omgevingsniveau Kaders

“Wat zijn wat u betreft de belangrijkste opgaven in de gemeente Twenterand de komende jaren?” Lokaal niveau Participatiekader: ⬧ Adviesfunctie Kader wetgeving: ⬧ Artikel 10.7 Omgevingsbesluit schrijft de gemeente voor dat we verplicht zijn te motiveren hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding van de Omgevingsvisie zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. Het staat ons vrij de vorm te kiezen. Financieel kader: ⬧ Ureninzet interne medewerkers en inhuur Adviesbureau.

___________ 41

Met wie in gesprek? Welke publieksgroepen en welke mate van betrokkenheid? Wie zijn de publieksgroepen?

Meedenken/adviseren

⬧ Waterschap Vechtstromen en Vitens Belang: wateropgaven zo goed mogelijk proberen te duiden zodat deze meegenomen worden voor de Twenterandse opgaven. Thema interview: droogte en waterwingebieden buitengebied.

⬧ Recreatiesector (o.a. Gastvrij Twenterand) Belang: de waarde van recreatie en toerisme zo goed mogelijk duiden zodat deze op voorhand worden meegenomen. Thema interview: toerisme en recreatie

⬧ Cultuurhistorie Belang: de cultuurhistorische waarde van bepaalde zaken zo scherp mogelijk duiden. Thema interview: cultuurhistorie

⬧ Werkgeversorganisatie (Bedrijven Belangen Vriezenveen en Industriekring Vroomshoop en Omstreken Belang: de gemeente zo aantrekkelijk mogelijk maken/houden voor mensen om te werken. Deze insteek proberen te borgen in de omgevingsvisie/omgevingsprogramma’s Thema interview: opgaven bedrijven buitengebied/werkgelegenheidsopgave

⬧ LTO Belang: agrarisch belang Twenterand toelichten. Thema interview: landbouwopgaven

⬧ Natuur en Milieu Overijssel/Landschap Overijssel Belang: Natuurbelang in bepaalde gebieden voor het voetlicht brengen. Thema interview: natuur en milieu opgaven

⬧ Dorpsraden Belang: Dorpsbelangen uiteenzetten. Thema interview: opgaven voor de kernen?

⬧ Evenementenbranche Belang: Ontwikkelingen en belangen evenementenbranche toelichten. Thema interview: opgaven evenementenbranche Twenterand

⬧ Vervoerders (Keolis) ___________ 42

Belang: Plannen en opgaven toelichten. Hoe wordt er in de toekomst omgegaan met vervoer in het buitengebied? Thema interview: bereikbaarheid en opgaven buitengebied

⬧ GGD Belang: toezicht publieke gezondheid Thema interview: opgaven publieke gezondheid (buitengebied)

⬧ Makelaars Belang: rendabele verkoop aan onroerend goed. Thema interview: opgaven markt onroerend goed (buitengebied)

⬧ Jongeren

Specificatie gebruikers Omvang van de publieksgroepen Afzender

Een enquête afnemen bij middelbare scholieren in de gemeente. Beleidsmakers, ervaringsdeskundigen Kleine groep Gemeente

Gespreksvorm Gespreksdoel Best passende spreekvorm

Inventariseren en verdiepen Interviews (enquête bij middelbare scholen)

___________ 43

Opgaven omgevingsprogramma buitengebied opstellen tezamen met stakeholders Waarom in gesprek? Beleidsdoel/projectdoel Beleidsfase Eindresultaat beleidsfase Participatiedoel Ruimte voor inbreng stakeholders

Tot stand brengen van eenduidig, begrijpelijk en upto-date omgevingsbeleid Belangrijkste opgaven (buitengebied) en het ambitieniveau bepalen Oplevering conceptprogramma Inhoudelijke kwaliteit en eigenaarschap Adviseren

Waarover in gesprek? Participatievraag

Omgevingsniveau Kaders

“Welke opgaven behoren in het Omgevingsprogramma Buitengebied aan bod te komen en welk ambitieniveau kiezen we voor?” Lokaal niveau (incl. regionale gesprekspartners) Participatiekader: Adviseren Kader wetgeving: ⬧ Artikel 2.2 Omgevingswet schrijft voor dat de gemeente rekening dient te houden met de taken en bevoegdheden van andere bestuursorganen. De gemeente moet o.a. het waterbelang betrekken in de omgevingsvisie. ⬧ College: eindbesluit gebiedsprogramma’s ⬧ Gemeenteraad: eindbesluit omgevingsvisie Kader communicatie: projectgroepleden informeren eigen achterban. Kader inhoudelijk beleid (nationaal, provinciaal en regionaal niveau): ⬧ Omgevingsvisie en -verordening provincie ⬧ Keur waterschap Financieel kader: ⬧ Ureninzet interne medewerkers en inhuur Adviesbureau.

___________ 44

Met wie in gesprek? Welke publieksgroepen en welke mate van betrokkenheid? Wie zijn de publieksgroepen?

Adviseren

Projectgroepleden Intern Duurzaamheid Klimaatadaptatie Informatiestrategie Ruimte Economie Wonen Fundament Communicatie VTH Sociaal Domein

Extern ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ Specificatie gebruikers Omvang van de publieksgroepen Afzender

Waterschap Vechtstromen Provincie Overijssel Ervencoaches LTO ODT Buurgemeenten Veiligheidsregio Platform platteland GGD Landschap Overijssel Gastvrij Twenterand

Beleidsdeskundigen (overheden) en ervaringsdeskundigen Kleine groep Gemeente

Gespreksvorm Gespreksdoel Best passende spreekvorm

Samenwerken aan een breed gedragen Omgevingsprogramma Buitengebied Twenterand Rondetafelgesprekken/ expertsessies gericht op het verzamelen van opgaven binnen de thema’s.

___________ 45

Fase 3: dromen en botsen (ambitie bepalen) Online forumdiscussie fundamentele keuzes omgevingsbeleid Twenterand Projectdoel

Tot stand brengen van eenduidig, begrijpelijk en upto-date omgevingsbeleid

Participatiedoel

1. 2. 3.

Gewenste resultaat Participatievraag en gespreksvorm

Vergroten inhoudelijke kwaliteit van de te maken keuzes Het creëren van inzicht over de te maken keuzes voor inwoners 3. Onderbouwing voor de keuzes die de raad zal maken.

Goed onderbouwde keuzes in de omgevingsvisie Online discussieplatform op twenterand.ikpraatmee.nl ''Hoe ziet jouw Twenterand eruit?''

Ruimte voor inbreng deelnemers Deelnemers

⬧

Over 20 jaar op de fiets door Twenterand, Wat zie je dan? (open vraag)

⬧

Winkels aan huis in het buitengebied (thema) • Openbaar vervoer of goede fietsverbindingen? (thema)

⬧ ⬧ ⬧ ⬧

Ruimte voor natuur en landbouw (thema) Passend bouwen in buitengebied (thema) Nieuwe woningen buiten de dorpen (thema) • Belangrijk voor het buitengebied is… (open vraag)

Adviseren/verdiepen Inwoners en ondernemers gemeente Twenterand

___________ 46

Fase 4: Landen Omgevingsprogramma's kernen Waarom in gesprek? Beleidsdoel/projectdoel Beleidsfase Eindresultaat beleidsfase Participatiedoel Ruimte voor inbreng stakeholders

Tot stand brengen van eenduidig, begrijpelijk en upto-date omgevingsbeleid Uitvoering Oplevering omgevingsvisie Eigenaarschap […]

Waarover in gesprek? Participatievraag Omgevingsniveau Kaders

[…] […] […]

Met wie in gesprek? Welke publieksgroepen en welke mate van betrokkenheid? Wie zijn de publieksgroepen?

[…]

Specificatie gebruikers Omvang van de publieksgroepen Afzender

[…] […] Gemeente Twenterand

• •

Gespreksvorm Gespreksdoel Best passende spreekvorm

[…] […]

___________ 47

Dorpsraden Middelbare scholieren

BIJLAGE 3 Twenterand Toen 1364 Vriezenveen Rond de 13de eeuw kwamen de eerste mensen in het gebied dat nu Vriezenveen heet, wonen. Deze mensen waren Friezen. De heer van Almelo gaf toestemming om de veengebieden bewoonbaar te maken. Hiervoor moest het veen afgegraven worden. In de afgegraven gebieden mochten de Friezen huizen bouwen. Maar dan moesten ze wel ieder jaar een emmer boter betalen. 1397 Kerkspel Den Ham Aangenomen wordt dat de parochiekerk gebouwd is in de periode 1325-1400. In een oorkonde, gedateerd 5 juni 1412, wordt gesproken van de Onze Lieve Vrouwenkerk in Den Ham. Hoogstwaarschijnlijk was Den Ham in 1397 al een afzonderlijk kerspel met een eigen parochiekerk.

Kerk Den Ham

1520 Brink Den Ham Al eeuwenlang is de Brink een belangrijke plek in Den Ham. De boeren verzamelden hun vee op de Brink, om ze vervolgens naar de weidegronden te brengen. Daarom lag de Brink vroeger aan de rand van het dorp. Rondom de Brink vormde zich een kern waar de bevolking voornamelijk leefde van landbouw en veeteelt. 1707—1917 Rusluie Vanaf het begin van de 18de eeuw gingen Vriezenveners naar Rusland op pad met zaad en linnen. Tsaar Peter de Grote had aan de monding van de Neva een nieuwe stad gebouwd, die hij onder de naam Sint-Petersburg tot hoofdstad van Rusland verhief. De Vriezenveners pikten een graantje mee van de bloei van dit nieuwe handelscentrum. Hierdoor waren er gedurende bijna 2 eeuwen nauwe banden tussen inwoners uit Vriezenveen en de Russische metropool Sint-Petersburg.

___________ 48

1722 Bruinehaar In 1677 komen we voor het eerst de naam Bruinehaar tegen. De uitgang "haar" duidt op een "zandrug", een verhoging in het landschap. Het is geografisch één geheel met De Striepe, dat in het graafschap Bentheim (Duitsland) ligt. Het buurtschap Bruinehaar is aan het begin van de 18e eeuw ontstaan door de nederzetting van een aantal boerderijen. 1732 Mennigjeshave Den Ham Vlak bij Den Ham stond vroeger een prachtig huis, Mennigjeshave. Aan het huis was de status van havezate verbonden. Dat betekende in die tijd dat de adellijke bewoner het recht had om deel te nemen aan het provinciaal bestuur. In de 19de eeuw werd het huis afgebroken. Nu staat er alleen nog een boerderij op de plek, waar vroeger de havezate stond. 1750 Turfgravers Veen is een natte grondsoort, die bestaat uit vergane plantenresten. De boeren staken blokken uit het veen en lieten ze in de zomer drogen. Deze blokken werden turf genoemd. Turf was vroeger een belangrijke brandstof. Met de verkoop van turf verdienden de boeren extra geld. De turven werden opgehaald door schippers. 1785 De Pollen Rond 1785 was al sprake van bewoning op de locatie die later de Nieuwe Hoevenweg is gaan heten. De behuizing was indertijd zeer primitief. Op de eerste kadastrale kaart uit 1830 staan vijf huizen getekend in de buurt van de school. De mensen leefden vooral van de turfafgravingen.

Men verdiende begin 1900 tevens zijn brood in de textielindustrie in Almelo en Vriezenveen. 1855 Het Overijssels kanaal Het eerste kanaal dat in 1855 gegraven werd, was het Overijsselse kanaal. Het graven van kanalen ging vroeger anders dan nu; alles werd met de hand uitgegraven! Dat was heel zwaar werk. Toen dat kanaal af was, werd er nog een kanaal gegraven tussen De Haandrik en de plek waar nu Vroomshoop ligt. De nieuwe kanalen betekenden een grote vooruitgang. Allerlei bedrijven vestigden zich aan het water. Ook konden er nieuwe veengebieden afgegraven worden, wat weer voor werkgelegenheid zorgde. 1859 Vroomshoop Door de aanleg van het Overijsselse Kanaal werd het mogelijk om het veengebied tussen Den Ham en Sibculo af te graven. Dat was een grote klus, waar veel mensen voor nodig waren. De arbeiders wilden graag dicht bij hun werk wonen. Op de plekken waar zij hun huizen bouwden, ontstonden nieuwe dorpen. Ook Vroomshoop is op die manier ontstaan. Er woonden niet alleen veenarbeiders in Vroomshoop. Nadat het veen was afgegraven, werd de grond geschikt voor landbouw gemaakt. 1863 Salomonswoningen Vroomshoop In 1863 was er voor het eerst sprake van "sociale" woningbouw in Vroomshoop. De bekende industrieel en vervener Godfried Salomonson uit Almelo had in Vroomshoop veel gronden langs het kanaal gekocht.

Hij liet er een aantal burgerwoningen en veertien arbeiderswoningen bouwen, zeven langs de Vriezenveenseweg en zeven langs de Oranjestraat die in de volksmond bekend stonden als Salomonsonwoningen. 1869 Textielfabriek Jansen & Tilanus In 1869 werd de textielfabriek Jansen & Tilanus in Vriezenveen geopend. In de fabriek stonden breimachines, waarop wollen ondergoed gemaakt werd. Het wollen ondergoed werd goed verkocht in binnen- en buitenland. Veel mensen vonden werk bij Jansen & Tilanus. Vanaf de jaren vijftig van de 20ste eeuw ging het slechter met de textielindustrie. In 1981 moest ook de fabriek van Jansen & Tilanus sluiten. 1878 Geerdijk Geerdijk is de kleinste dorpskern met ongeveer 500 inwoners, twee kilometer noordelijk van Vroomshoop. Het dorp is ontstaan in de 19e eeuw nadat werd gestart met de veenontginningen in Vroomshoop De naam is afgeleid van de weg die vanaf Den Ham naar de Geerakkers leidde, en betekent "schuine" of "spits toelopende" akkers.

___________ 49

1885 Westerhaar Westerhaar is een oud dorp. Al in de Middeleeuwen woonden er boeren. Officieel bestaat het dorp pas sinds 1885. Toen werd de eerste kerk in het dorp gebouwd. 1890 Veenkanaal De aanleg van kanalen en wijken (1890-1907) gaf de aanzet voor grootschalige vervening van het gebied rondom het dorp Vriezenveenschewijk. De omgeving van het gebied werd in eerste instantie op kleine schaal verveend. Dankzij het Veenkanaal werd het mogelijk om via het water turf af te voeren naar het Overijssels Kanaal. 1890 Vriezenveensewijk Het dorp Vriezenveensewijk is ontstaan toen het kanaal Vriezenveenschewijk in 1890 werd gegraven. Met de komst van het kanaal kon in dit gebied het veen worden afgegraven. De arbeiders gingen vlak bij het kanaal wonen. Nadat het veen was afgegraven, kwamen ook hier boeren uit Groningen wonen. 1901 Groninger boeren Vroomshoop In 1890 meldden zich de eerste pioniers in Vroomshoop die percelen woeste grond kochten. In Noord-Drenthe en Groningen hadden de jonge boerenzonen al ervaring opgedaan met de bewerking van de veengronden. Die kennis konden ze in Vroomshoop goed gebruiken om van de ontveende grond dalgrond te maken. 1906 Spoorlijn Op maandag 1 oktober 1906 reed de eerste trein in de huidige gemeente Twenterand. De stopplaatsen waren Mariënberg, Vroomshoop-Geerdijk, Den Ham-Vroomshoop, Boldijk, Vriezenveen en Almelo.

Station Geerdijk

1922 Gemeentelijk Elektriciteits Bedrijf Vriezenveen In 1918 verzocht een groot aantal inwoners van Vriezenveen de gemeente om een besluit te nemen tot het oprichten van een elektrische installatie. De reden daartoe was dat men bang was dat er die komende winter weinig petroleum beschikbaar zou zijn. De gemeenteraad zag het nut en stemde in met een voorlopig plan tot elektrificatie van de straatverlichting en aanleg van huisaansluitingen. In 1922 besloot de gemeenteraad definitief tot elektrificatie van de gemeente en werd er een Gemeentelijk Elektriciteits Bedrijf (GEB) opgericht. 1930 Weitemanslanden De Weitemanslanden waren oorspronkelijk een moerasgebied, dat gevoed werd door het water van de Bavesbeek. Het gebied ligt in de gemeenten Almelo, Tubbergen en Vriezenveen en dankt de naam aan Hendrikus Dijkhuis, bijgenaamd de Weiteman, die vroeger als ongekroonde koning heer en meester was in dit gebied. ___________ 50

1933 Watertoren voor zuiver drinkwater In de bouwverordening van Vriezenveen stond dat elk perceel de beschikking moest hebben over zuiver drinkwater. De gemeente moest erop toezien dat mensen onschadelijk drinkwater zouden krijgen. In 1931 werd een plan voor de aanleg van een waterleiding door de raad aangenomen. Het streven was om in het eerste jaar 60% van de kern Vriezenveen op het net aan te sluiten. De distributie vond plaats door middel van de in 1933 gebouwde watertoren aan de Bouwmeesterstraat. 1938 TOP Vroomshoop De oudste nog bestaande sportclub is korfbalvereniging TOP (Tot Ons Plezier) in Vroomshoop. TOP kwam op 8 mei 1938 uit de startblokken. Op een veld aan de Prinsenkamp achter de hervormde kerk werden de korven "doorboord". 1954 - 2008 Ruilverkaveling Vroomshoop/ Vriezenveen/ Den Ham In 1954 zijn zowel voor Vroomshoop als voor Den Ham bij de provincie Overijssel ruilverkavelingen aangevraagd. Vanwege de bijzonder slechte ontwateringssituatie ten oosten van Vroomshoop kwam daar allereerst een ruilverkaveling tot stand. In 1960 werd besloten om deze uit te voeren. Het aanzien van Vriezenveen, de omgeving van Aadorp en Westerhaar-Vriezenveensewijk veranderde ingrijpend door grootschalige ruilverkaveling in de jaren 1955-1969.

De karakteristieke, smalle kavels en de boerderijen langs de dorpsstraat in Vriezenveen maakten na eeuwen plaats voor grote agrarische kavels met zo'n 70 moderne agrarische bedrijven. De tweede wettelijke ruilverkaveling "Den Ham-Lemele" (1978-2008) verliep geheel anders dan de eerste. De Ruilverkavelingswet had inmiddels plaatsgemaakt voor de Landinrichtingswet. Niet alleen agrarische belangen speelden een rol, ook algemeen maatschappelijke ontwikkelingen moesten in de planopzet meegenomen worden. Naast de vertegenwoordigers van de landbouw werden die van recreatie, landschap, natuur en milieu belangrijke spelers in het opstellen van het ruilverkavelingsplan. 1962 Westerhaar – Vriezenveensewijk Westerhaar en Vriezenveensewijk zijn pas in de loop der tijd aan elkaar gegroeid, mede omdat de Hervormde kerk in 1920 tussen beide dorpen in werd gebouwd. Na meerdere ideeën (eerste initiatief in 1937) voor één nieuwe gezamenlijke plaatsnaam werd op aandringen van de provincie Overijssel in 1962 definitief gekozen voor de optie om beide plaatsnamen aan elkaar te plaatsen met een koppelteken. WesterhaarVriezenveensewijk is de langste samengestelde plaatsnaam van Nederland met 28 tekens.

1964 Nutsvoorzieningen Gas Op 2 november 1964 kreeg de gemeente van Gedeputeerde Staten, voor de duur van 3 jaar, vergunning voor een eigen gasdistributiebedrijf en voor het aanleggen van de daartoe nodige werken. 1966 Voorwaarts V. kampioen Voetbalvereniging Voorwaarts V. uit Westerhaar-Vriezenveensewijk werd in 1966 landskampioen bij de amateurs. In de laatste wedstrijd van het seizoen werd IJsselmeervogels uit Spakenburg met 2-1 verslagen. Voor een klein dorp als Westerhaar-Vriezenveensewijk was dit kampioenschap een enorme prestatie. Uit heel Nederland werd bewondering uitgesproken voor het succes dat de sterke mannen (voornamelijk veenarbeiders) uit Westerhaar-Vriezenveensewijk hadden behaald. 1984 Engbertsdijksvenen Vanaf 1953 kocht Staatsbosbeheer gronden in de Engbertsdijksvenen. In 1984 werd er voor het laatst turf afgegraven. Ook werden alle nog bestaande verveningrechten door de Nederlandse Staat afgekocht en kwam het gebied geheel in handen van Staatsbosbeheer. Na vele jaren van zware arbeid werd het gebied weer "teruggegeven" aan de natuur. Hierdoor konden de Engbertsdijkvenen uitgroeien tot een prachtig natuurgebied. Het gebied bestaat uit 1.000 ha. Een kleine kern veen van ongeveer 17 ha is niet verveend en heeft nog de oorspronkelijke dikte van circa 4 tot 7 m. In Nederland is nog maar 25 ha "levend" hoogveen waarvan 17 ha in de Engbertsdijksvenen.

___________ 51

2001 Twenterand Op 1 januari werden de gemeentes Den Ham en Vriezenveen samengevoegd. Dat gebeurde in opdracht van de Nederlandse regering. Niet alle inwoners van de oude gemeenten vonden dat leuk. Ze wilden liever zelfstandig blijven. De eerste opdracht die de nieuwe gemeente kreeg, was het bedenken van een naam. Ook de inwoners van de gemeente mochten meedenken. Uiteindelijk werd de naam Twenterand gekozen. Deze naam werd in 2002 officieel ingevoerd. 2019 Zonnepark Oosterweilanden Bij het zonnepark Oosterweilanden staan circa 40.000 zonnepanelen op een terrein van 15,8 hectare. Het totale vermogen van het zonnepark Oosterweilanden is 11 tot 14 MWp. De jaarlijkse energieproductie is dan ongeveer 10 tot 12,5 MWh. Dit is voldoende om 3.300 huishoudens een jaar lang van elektriciteit te voorzien.

Zonnepark Oosterweilanden

Meer informatie: https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/salland/twenterand-in-de-klas https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/salland/den-ham-vroomshoop https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/twente/vriezenveen https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/twente/twenterand-in-de-klas/eerste-bewiouwing-langskanaal

___________ 52

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=73a1aa40-0a90-409e-bd7e-3d5475dcabec