CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

OmgevingsvisieTwenterand.pdf

Raadsvergadering 14 december 2021, gemeente TwenterandBij agendapunt: Vaststellen Omgevingsvisie Twenterand 1.014.363 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Voorwoord __________________________________________

___________ 2

Inhoudsopgave / leeswijzer __________________________________________ Leeswijzer Omgevingsvisie Twenterand In het eerste gedeelte beschrijven we waarom we een Omgevingsvisie maken en hoe we deze hebben opgesteld. Daarna gaan we in op de identiteit van Twenterand. Hoe is de gemeente ontstaan, waar staan we nu en waar willen we naar toe. In Ambities en keuzes beschrijven we de ambities voor de gemeente voor de komende jaren en de keuzes die we maken om daar invulling aan te geven. Waarbij we zoveel mogelijk ambities combineren en integraal naar een gebied kijken. In Aan de Slag! geven we aan hoe we als gemeente samen met inwoners, bedrijven en andere betrokkenen willen werken aan de uitwerking en uitvoering van de Omgevingsvisie.

Voorwoord Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Identiteit van Twenterand 2.1 Twenterand Toen 2.2 Twenterand Nu 2.3 Twenterand Straks

3 Ambities en keuzes 3.1 Goed wonen 3.2 Toekomstbestendig werken 3.3 Duurzaam doen 3.4 Fraaie omgeving 3.5 Zorgeloze mobiliteit

4 Aan de Slag! Bijlagen -

De Omgevingswet De totstandkoming van de Omgevingsvisie Participatie

___________ 3

Inleiding Omgevingsvisie Twenterand __________________________________________ Waarom een omgevingsvisie? De samenleving verandert. We zien vergrijzing met veranderende woonwensen, digitalisering en een groter verschil in gezondheid. Complexe opgaven zoals droogte, energietransitie en circulaire landbouw vragen aandacht. Deze opgaven zien wij in samenhang. De gemeente krijgt meer taken en verantwoordelijkheden en werkt steeds vaker regionaal samen. Gemeenschappen en dorpen nemen vaker zelf het initiatief energiecoöperaties die worden opgericht, sportverenigingen die meer dan sportclub zijn. Deze veranderende samenleving vraagt om een gemeente die mee verandert. Het vraagt om een gemeente die midden in de samenleving staat en die weet wat er speelt. Bijvoorbeeld door een stap naar voren, opzij of achteren te zetten om zo ruimte te bieden aan alles wat er in onze gemeente gebeurt en kan gebeuren. Door de krachten te bundelen met inwoners, ondernemers en organisaties, kunnen we samen de ambities en opgaven voor de toekomst oppakken. De omgevingsvisie, die elke gemeente opstelt, verbindt de verschillende opgaven met elkaar en beschrijft op welke wijze de gemeente deze samenhang vormgeeft.

Omgevingswet Per 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Met de Omgevingswet wordt het wettelijk kader voor verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving vereenvoudigd. Het doel van de Omgevingswet is een goede balans tussen een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. De fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. Hiervoor krijgen de verschillende overheden meer afwegingsruimte, minder regels en er is meer ruimte voor initiatieven. Voor het opstellen van de omgevingswetinstrumenten omgevingsvisie, gebiedsprogramma en omgevingsplan in Twenterand hebben we een aantal uitgangspunten geformuleerd:

⬧ Dat wat er nu is, is het uitgangspunt. Bij het opstellen van het nieuwe omgevingsbeleid maken we optimaal gebruik van wat er al is aan inhoudelijke koersdocumenten, beschikbare data en bestaande netwerken in de gemeenschap. Bovendien is Twenterand geen wit vel maar een bestaande gemeente;

⬧ We sluiten aan bij de energie in de samenleving. Bij de totstandkoming van het omgevingsbeleid gebruiken we bestaande netwerken om zowel breed (een afspiegeling van de gemeente) als diep (expertmatig) input op te halen over de belangrijkste opgaven van Twenterand;

⬧ We werken ontwikkelgericht en gebiedsgericht. Na het vaststellen van de omgevingsvisie beginnen bij het opstellen van een gebiedsprogramma voor het buitengebied. Hierin landen concrete doelen voor het buitengebied. De lessen die we leren bij het buitengebied passen we later ook toe bij de totstandkoming van de gebiedsprogramma’s voor onze kernen en voor het omgevingsplan;

⬧ Het omgevingsbeleid is concreet, kernachtig en richtinggevend. De instrumenten die we opstellen zijn begrijpelijk en toepasbaar. We durven in de omgevingsvisie te kiezen voor die opgaven die het meest urgent zijn. Daar zetten wij onze aandacht en middelen op in. Dat betekent ook dat andere opgaven minder prioriteit hebben;

⬧ Het omgevingsbeleid is integraal. Bestaand sectoraal beleid wordt onderdeel van de omgevingswetinstrumenten. De kerninstrumenten vormen samen een werkend beleidsstelsel. Nieuw beleid voor de fysieke leefomgeving wordt altijd onderdeel van de omgevingsvisie, één van de omgevingsprogramma’s of het omgevingsplan.

___________ 4

Omgevingsvisie Om te kunnen werken met de Omgevingswet krijgt de gemeente verschillende instrumenten tot haar beschikking. Een daarvan is de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie leggen we de ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De uitwerking op korte termijn leggen we vast in gebiedsprogramma's en het omgevingsplan zorgt voor borging. Meer info zie bijlage 1.

De Omgevingsvisie is een strategische visie op onze fysieke leefomgeving voor de korte én de lange termijn. De omgevingsvisie bevat de doelen die overkoepelend zijn voor onze hele fysieke leefomgeving, en dus niet enkel en alleen gelden voor het buitengebied of één van de kernen. We hanteren voor de omgevingsvisie 2040 als stip op de horizon, maar de uitwerking geeft ook richting voor de komende vijf tot tien jaar.

1. De omgevingsvisie beschrijft duidelijke kernwaarden voor de fysieke leefomgeving. Voor het borgen en realiseren van die kernwaarden neemt de gemeente een leidende rol. Daarnaast is de omgevingsvisie een uitnodiging aan inwoners, initiatiefnemers en ondernemers. De gemeente geeft aan op welke plaatsen en thema’s zij ruimte ziet voor ontwikkeling; 2. We werken parallel aan de omgevingsvisie terwijl we werken aan de gebiedsprogramma’s buitengebied (2020) en de gebiedsprogramma’s voor onze kernen (2021). De omgevingsvisie is een levend document dat ontwikkelgericht wordt opgesteld en dat ook na eerste vaststelling jaarlijks wordt geactualiseerd; 3. De omgevingsvisie geeft richting, maar tegelijkertijd ook ruimte, dit houdt in dat in de omgevingsvisie niet alles op detailniveau wordt uitgewerkt. De omgevingsvisie fungeert als kapstok en is daarmee de basis voor verdere uitwerking in het omgevingsplan en in de gebiedsprogramma’s; 4. De omgevingsvisie is een digitaal en dynamisch product zodat de omgevingsvisie makkelijk digitaal ontsloten kan worden en kan worden aangepast en aangevuld; 5. De omgevingsvisie biedt houvast voor vergunningverlening door duidelijke ruimte keuzes te maken en geeft haakjes voor het omgevingsplan om ruimtelijke keuzes te kunnen vertalen in regelgeving; We schrijven de omgevingsvisie dus niet alleen voor onszelf.

De visie biedt voor initiatiefnemers in Twenterand een kader en inspiratie. Bovendien geeft het spelregels voor de afstemming met de omgeving bij ontwikkelingen. De medewerkers van de gemeente vinden in de Omgevingsvisie de ambities voor Twenterand in samenhang met elkaar verwoord, als uitgangspunt voor hun werk. Voor het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad is de Omgevingsvisie een instrument om sturing te geven aan ruimtelijke ontwikkelingen en investeringen binnen Gemeente Twenterand.

Hoe is de omgevingsvisie tot stand gekomen? We hebben in vier fases naar een omgevingsvisie voor Twenterand gewerkt (afbeelding 1). Eerst zijn er heldere kaders en doelen gesteld. In de tweede fase is een uitgebreide beleidsanalyse uitgevoerd. Vervolgens is gekeken hoe de ambities kunnen samengaan maar misschien ook botsen met elkaar. Als laatste is in de vierde fase alle informatie samengebracht in de Omgevingsvisie Twenterand.

Fase 1

Fase 2

Fase 3

Fase 4

Heldere kaders & Doelen stellen

Inventariseren & Weten

Dromen & Botsen

Landen

Afbeelding 1

___________ 5

Participatie (brede projectgroep, interviews, twenterandikpraatmee.nl) Participatie is een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet. Voor het opstellen van de omgevingsvisie hebben we op verschillende manieren inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties betrokken. Er zijn projectgroep bijeenkomsten georganiseerd, interviews gehouden, enquêtes afgenomen en twenterand.ikpraatmee.nl ingezet. Meer info zie bijlage 2.

‘ikpraatmee-campagne Omgevingsvisie’

Aan de slag! De Omgevingsvisie Twenterand is klaar. We kunnen nu aan de slag. De Omgevingsvisie vraagt van iedereen een andere werkwijze. De visie bevat de ambities en de keuzes voor Twenterand voor de lange termijn. Bij de visie horen gebiedsprogramma's waarin de acties voor de komende jaren verder zijn beschreven. Ook maken we een omgevingsplan.

___________ 6

2 Identiteit van Twenterand __________________________________________ 2.1 Twenterand Toen Voordat we vooruitkijken naar het toekomstig Twenterand willen we eerst terugblikken: waar komt Twenterand vandaan? De omgeving van Twenterand is door de eeuwen heen gevormd. Die ontwikkeling door eerdere inwoners van Twenterond is samengevat in een tijdslijn. In bijlage 3 staat meer informatie over de onderwerpen uit de tijdslijn.

___________ 7

2.2. Twenterand Nu Die ontstaansgeschiedenis heeft geleid tot het Twenterand zoals wij dat nu kennen. Maar wat kenmerkt het huidige Twenterand? We vatten het huidige Twenterand kort samen in Twenterand Nu.

“Op 1 januari 2001 fuseerden de gemeente Den Ham en Vriezenveen tot een nieuwe gemeente Vriezenveen. Deze gemeente wijzigde op 1 juni 2002 haar naam in Twenterand. Op 1 januari 2021 woonden er in de gemeente 33.705 mensen (bron: CBS) op een oppervlakte van 108,17 km2. De gemeente Twenterand maakt deel uit van de Regio Twente.” Wikipedia

Plattelandsgemeente In het hart van Overijssel ligt Twenterand. Een groene gemeente met 108 km² aan unieke en diverse natuurgebieden, open landschappen, schitterende bossen en levendige woonkernen. De gemeente kenmerkt zich door haar landelijke openheid, agrarische veenkarakter en de grote hoeveelheid bebossing en natuurlijke gebieden. Twenterand telt 34.000 inwoners die wonen in vijf kernen, Den Ham, Geerdijk, Vroomhoop, Westerhaar-Vriezenveensewijk en Vriezenveen. Daarnaast kent de gemeente de buurtschappen Bruinehaar, De Pollen, Weitemanslanden en Westerhoeven en heeft het een groot buitengebied.

Winter Veenschapsweg Foto: Gesien Olthof

___________ 8

Kernen met eigen karakter/ identiteit De kernen in Twenterand hebben allemaal hun eigen karakter waarbij de ontstaansgeschiedenis nog duidelijk zichtbaar is. Noaberschap Het noaberschap is één van de belangrijkste sociale kenmerken van de gemeente Twenterand. Het betekent dat wij in Twenterand zorgen voor elkaar en de gemeenschap. Handelsgeest/ Bedrijvigheid Doordat de gemeente uit meerder kernen bestaat, die qua afstand zijn verspreid, heeft elke kern een eigen aanbod van winkelvoorzieningen en bedrijventerreinen. Er is in Twenterand een grote vertegenwoordiging van traditionele sectoren zoals landbouw, industrie en bouwnijverheid. Er zijn veel zelfstandige ondernemers werkzaam. In het buitengebied zijn diverse (kleine) agrarische bedrijven gevestigd. De gemeente Twenterand is ontsloten door de N36 (Almelo-Hardenberg) en de N341 richting Ommen. Daarnaast ook per spoor en per water. Gevarieerd buitengebied De gemeente kenmerkt zich door haar landelijke openheid, agrarische veenkarakter en de grote hoeveelheid bebossing en natuurlijke gebieden. De gemeente beschikt over diverse natuurgebieden die van grote waarde zijn. De Engbertsdijksvenen vormen hierin zelfs internationaal een uniek landschap en is aangewezen als Natura 2000 gebied met zeldzame flora en fauna. Groot verenigingsleven In Twenterand zijn er op het gebied van religie, sport en cultuur veel verenigingen actief.

Er is een ruim aanbod aan uit te oefenen sportdisciplines, veel culturele disciplines en evenementen. En daarin en daarnaast voert een bovengemiddeld aantal inwoners vrijwilligerswerk uit. Opgaves -

-

Verduurzaming Tegemoetkomen aan woningvraag voor alle leeftijdscategorieën en alle doelgroepen. Ontgroening / vergrijzing Aantrekkelijk houden van de gemeente voor jongeren Tegengaan van krimp Potentie recreatiesector benutten Balans natuur en landbouw Komst Nedersaksenlijn Gebiedsontwikkeling De Stamper Vriezenveen Bedrijvigheid (kansen om te groeien voldoende ruimte)

___________ 9

2.3 Twenterand Straks Nu de ontstaansgeschiedenis en huidige kenmerken van Twenterand zijn beschreven werpen we onze blik vooruit. Wat is het verhaal van Twenterand in 2040? Deze omgevingsvisie schetst de ruimtelijke ambities en keuzes van Twenterand. Maar hoe ziet Twenterand eruit als het gezamenlijk is gelukt om die ambities waar te maken? Daarover gaat Twenterand Straks. Eerlijk gezegd blijft er een heleboel hetzelfde. Ook in 2040 is Twenterand nog altijd een groene plattelandsgemeente waar in de kernen prettig wordt gewoond en hard gewerkt. Maar behouden vraagt om toekomstbestendige veranderen: geschikte woningen voor langer thuisblijven wonen en vaker thuiswerken, energie duurzaam opwekken en een land en dorp wat bestand is tegen droogte en piekbuien.

Om dàt Twenterand waar we trots op zijn toekomstbestendig te maken, werken we het Twenterand van 2040 uit in vijf thema’s:

1. Goed wonen In Twenterand is het goed wonen. De woningen zijn van hoge kwaliteit en duurzaam. Voor iedere doelgroep is er een passende woning, ook voor het toenemend aantal ouderen en starters op de woningmarkt. Voor goed wonen is een huis alleen niet voldoende. Daarom heeft Twenterand een veilige, gezonde woonomgeving met voldoende voorzieningen.

2. Toekomstbestendig werken Twenterand biedt ruimte om te ondernemen en zorgt daarmee voor werkgelegenheid. De kernen in Twenterand hebben levendige en samenhangende centrumgebieden, waar mensen elkaar ontmoeten, evenementen plaatsvinden en voorzieningen elkaar versterken. De individuele kracht van kernen is het uitgangspunt. Het buitengebied is een leefbaar platteland met een vitale agrarische en toerisme- en recreatiesector met aandacht voor natuur en sociale en economische meerwaarde.

3. Duurzaam Doen Twenterand is in 2050 energieneutraal. Dat betekent dat we dan evenveel energie willen opwekken als gebruiken. De stappen die we moeten nemen om energieneutraal te worden, noemen we de energietransitie. Dit doen we door zoveel mogelijk energie te besparen en duurzame energie te gebruiken, zoals zonne-energie, windenergie, energie uit omgevingswarmte (warmtepomp) of uit biomassa (bijvoorbeeld snoeihout en mest). Daarnaast zetten we in op een volledig circulaire economie in 2050 en ook willen we dan klimaatbestendig zijn.

4. Fraaie en gezonde omgeving Twenterand is een fraaie gemeente. In het buitengebied genieten inwoners en bezoekers van landschap en natuur In de kernen hebben we oog voor karakteristieke bebouwing en straten zien er netjes uit. Er is een vitaal en veerkrachtig platteland dat ruimte biedt aan werk, (toekomstbestendige) landbouw, landelijk wonen, vitale natuur, landschap en kwalitatief hoogwaardige recreatie.

___________ 10

5. Zorgeloze Mobiliteit Mobiliteit is een voorwaarde om te kunnen wonen en werken. De openbare ruimte moet daarop zijn ingericht. Twenterand heeft een goed functionerende hoofdwegenstructuur, die bijdraagt aan een goed bereikbaar, leefbaar en veilig Twenterand. We streven naar zorgeloze mobiliteit, voor alles en iedereen. Een optimale doorstroming van mensen en goederen. Geen emissies, goede bereikbaarheid, veilig, comfortabel, makkelijk gezond en betaalbaar.

Hoe we de verschillende functies kunnen behouden en ruimtelijk slim kunnen combineren werken we verder uit voor verschillende beleidsthema’s en gebieden in de omgevingsvisie 2.0 (het vervolg op deze omgevingsvisie) en onderliggende beleidsprogramma’s. De volgende vier uitgangspunten zijn daarbij leidend: 1. 2. 3. 4.

Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies zodat de beschikbare ruimte optimaal wordt gebruikt; We doen het samen. We werken samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. In elke situatie kijken we wie welke rol heeft; Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; Problemen afwentelen op volgende generaties wordt voorkomen.

___________ 11

3 Ambities en keuzes __________________________________________ De ambities voor Twenterand zijn onderverdeeld in vijf hoofdthema's:

1. 2. 3. 4. 5.

Goed wonen; Toekomstbestendig werken; Duurzaam doen; Fraaie en gezonde omgeving; Zorgeloze Mobiliteit.

Per thema beschrijven we de volgende onderdelen:

⬧ De ambities die Twenterand heeft voor dat thema; ⬧ De keuzes die de gemeente maakt om die ambities te verwezenlijken; ⬧ De dilemma's – waar zijn de huidige oplossingen niet voldoende om de ambitie te verwezenlijken of botsen keuzes met elkaar;

⬧ Praktijkvoorbeelden.

___________ 12

3.1 Goed wonen In Twenterand is het goed wonen. De woningen zijn van hoge kwaliteit en duurzaam. Voor iedere doelgroep is er een passende woning, ook voor het toenemend aantal ouderen en starters op de woningmarkt. Voor goed wonen is een huis alleen niet voldoende. Daarom heeft Twenterand een veilige, gezonde woon- en leefomgeving met voldoende voorzieningen. De gemeente Twenterand zet zich in voor:

⬧ Goede Huisvesting; ⬧ Goede voorzieningen; ⬧ Een veilige en gezonde woon- en leefomgeving (welzijn). 3.1.1 Goede Huisvesting Woningmarkt Het woningtekort in Nederland is groot. Ook in Twenterand is de vraag naar woningen toegenomen. Naast de groeiende vraag naar woningen is er tegelijkertijd sprake van een demografische transitie. Er is sprake van vergrijzing en er komen meer eenpersoonshuishoudens. Tot slot vlakt op termijn de groei van woningen af. Deze ontwikkelingen hebben grote gevolgen voor de woningmarkt in Twenterand op de (middel)lange termijn. De actuele vraag op de korte termijn en de demografische transitie op de lange termijn maakt de woningmarktopgave voor Twenterand meervoudig en complex. Enerzijds is het van belang snel voldoende en betaalbare woningen te bouwen voor de groei van het aantal huishoudens en starters. Anderzijds is er een grote kwalitatieve opgave. Het realiseren van aantrekkelijke woonmilieus die een aanvulling zijn op de bestaande voorraad, veel meer adaptief en levensloopgeschikt bouwen voor de sterk groeiende groep ouderen, de aanpak van kwalitatieve mismatches in de bestaande voorraad, het realiseren van betaalbare woningen voor starters zijn de belangrijkste opgaven.

Kruidenwijk Westerhaar-Vriezenveensewijk

___________ 13

Woonkwaliteit Twenterand is een plattelandsgemeente, ruimte, rust en groen zijn belangrijke kwaliteiten. Dit willen we graag behouden en versterken. Twenterand kent een mix van buiten wonen in het landelijk gebied en kleine kernen. Hier is het wonen nauw verbonden met het Overijsselse landschap, het dorpse leven, natuur en landbouw. Dat uit zich bijvoorbeeld in het wonen langs de radialen in de grote kernen met een goed voorzieningenniveau die goed bereikbaar zijn. Het gaat dan om kernen met een goede ontsluiting op de A-, N- en spoorwegen en die een breed aanbod en mix van dorps-, groenstedelijke en suburbane woonmilieus kunnen bieden. Woningen bouwen Woningbouw vindt bij voorkeur plaats op inbreidingslocaties binnen de bebouwde kom. Woningbouw moet bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit en een duidelijke woonbehoefte. Twenterand is een plattelandsgemeente en wil de kwaliteit van het ruimtelijk wonen behouden. De huidige vraag naar het aantal en type woningen maakt het noodzakelijk om ook via uitleggebieden (‘bouwen in het weiland’) woningen te realiseren. Ook vanuit klimaatadaptatie gaat uitbreiding voor inbreiding. Deze uitbreiding draagt bij aan het behoud van het dorpse karakter en woonkwaliteit omdat de kernen hierdoor minder verstenen en er meer ruimte blijft voor groen.

Er kan daardoor ook meer rekening gehouden worden met thema’s zoals klimaatadaptatie, verduurzaming en warmtetransitie. Tot slot biedt uitleg meer mogelijkheden voor grondgebonden wonen en een kleine tuin. In het buitengebied is aandacht voor het behoud en versterken van de kwaliteit. Het vinden van een goede herbestemming voor leegstaand of vervallen agrarisch vastgoed heeft hierin een belangrijke functie. Bij herbestemming is hogere bebouwing mogelijk indien passend bij de omgeving. Woningbouwprogramma De lokale vraag naar woningen in de gemeente Twenterand neemt de komende jaren toe. Op basis van de meest recente Primos 2020 prognose is de lokale nieuwebouw vraag voor de komende 10 jaar 550 woningen. In het woningbouwprogramma hebben we de ambitie zoveel mogelijk levensloopbestendige woningen te realiseren. Woningen zijn flexibel en voor meerdere doelgroepen inzetbaar of makkelijk aan te passen. Een levensloopbestendige woning kan op korte termijn een starter helpen aan een woning en is op de lange termijn geschikt voor het passend huisvesten van ouderen. Wij vragen ontwikkelaars met nieuwe woningen voor de lokale vraag bij te dragen aan de woonbehoefte van doelgroepen op de woningmarkt.

Levensloopbestendige/ nultredenwoningen voor ouderen waarmee doorstroming op de woningmarkt op gang wordt gebracht en het toevoegen van betaalbare flexibele woningen waarmee voor starters ook aan de voorzijde van de verhuisketen in een urgente behoefte wordt voorzien. Initiatieven die een extra prestatie leveren en bijdragen aan andere maatschappelijke doelstellingen, zoals betaalbaarheid en het leveren van extra bijdrage aan duurzaamheid van gebouw (b.v. groen dak) en omgeving (denk aan het klimaat adaptief inrichten van parkeerterrein), duurzaamheid in gebruik en onderhoud en circulariteit van materiaal, krijgen voorkeur boven andere plannen. Voor de gehele regio Twente is in de regionale Woonagenda Twente 2021-2025 is er een extra woningbouwambitie van circa 5.000 tot 7.000 woningen opgenomen. Twenterand gaat daaraan een bijdrage leveren in de grote kernen die zowel een goed voorzieningenniveau als een goede bereikbaarheid hebben. In de Regionale Woonagenda Twente is opgenomen via sleutelprojecten en sleutelgebieden bij te dragen aan de versnelling van de woningbouw, al dan niet in combinatie met onderscheidende kwaliteit van de woningbouw of het vitaal houden van de kernen/centra.

___________ 14

Twenterand zet in op het versnellen van woningbouw langs de hoofdwegen waarbij zowel de bovenlokale als lokale opgave wordt bediend. Deze combinatie moet leiden tot complementair aantrekkelijke woonmilieus en diversiteit in de buurten en wijken. Per kern zoeken we naar een goede balans in de woningvoorraad, qua aandeel (sociale) huur en koopwoningen voor ieder segment zodat de leefbaarheid wordt geoptimaliseerd. Een goede bereikbaarheid, voldoende ruimte voor parkeren, duurzaamheid en de betaalbaarheid van de woningen zijn aspecten die hierin worden meegenomen. Voor Twenterand zijn als sleutelprojecten en sleutelgebied opgenomen:

-

Vroomshoop Oost-Fase 3&4; Vriezenveen: naast locaties voor inbreiding, uitleglocaties aanwijzen om in de lokale behoefte te voorzien en aan de regionale vraag bij te dragen; en Westerhaar: diversiteit door inbreiding en ontwikkeling Trioterrein.

Naast deze hoofdthema’s werken we de komende jaren ook aan beleid voor woonwagenbewoning en andere specifieke doelgroepen. Transitie opgave voor bestaande bebouwing In Twenterand staan circa 13.600 woningen. De woningvoorraad bestaat uit circa 85% grondgebonden woningen, de overige 15% zijn appartementen. Bijna de helft van de woningen betreft twee-onder-een-kap of vrijstaande woningen, de overige woningen zijn rijwoningen. Het grootste deel van de woningvoorraad in Twenterand is nu gericht op gezinnen. Dit geeft een indicatie van de opgave: het aantal gezinnen stabiliseert (of neemt zelfs wat af), terwijl de voorraad vooral op hen is gericht. Daarnaast neemt het aantal oudere huishoudens sterk toe, terwijl er nog beperkt nultredenwoningen in de bestaande voorraad te vinden zijn en de komende 10 jaar groeit het aantal 75-plussers met circa 600 huishoudens. In de Leefbaarometer 2028 scoort Twenterand laag op de dimensie Woningen. De drie belangrijkste indicatoren die negatief bijdragen zijn het grote aandeel kleine eengezinswoningen van 1900-1945, het aandeel woningen tussen 1961-1971 en het aandeel vooroorlogse eengezinswoningen. Twenterand kent daarmee naast het toevoegen van nieuwe woningen ook een opgave om haar bestaande woningvoorraad te verbeteren. Hierbij gaat het om het energetisch verbeteren van de woningen.

De verduurzaming en het toewerken naar een duurzame aardgasvrije CO2 neutrale warmtevoorziening. Daarnaast is het aanpassen van de woningen aan de toekomstige woonwensen van belang. Hierbij gaat het om het levensloopbestendig maken van de woningen zodat het toenemende aantal toekomstige ouderen passend thuis kan blijven wonen. Binnen de sociale huursector investeren woningcorporaties zoals Mijande Wonen in het verduurzamen en aanpassen van het bezit. Het levensloopbestendig maken van of het transformeren tot nultredenwoningen is vaak niet altijd mogelijk of erg kostbaar. Bij herstructurering en vernieuwing van de portefeuille is levensloopbestendigheid daarom een belangrijks kwaliteitsaspect. Daarnaast zetten we in op een betere matching van woningen die reeds (vanuit de WMO) zijn aangepast en mensen die een aangepaste/levensloopbestendige woning nodig zijn. De gemeente maakt hierover prestatieafspraken met woningcorporaties. Particuliere woningeigenaren stimuleren wij vroegtijdig hun woning aan te passen aan toekomstige zorgbehoeften of tijdig te verhuizen naar een toekomstbestendige levensloop geschikte woning. Om deze ___________ 15

doorstroming op gang te brengen moeten er uiteraard wel voldoende levensloopgeschikte woningen beschikbaar zijn. De gemeente sluit aan bij kansen/ mogelijkheden die zich voordoen om dit proces te versnellen of te vergemakkelijken. De gemeente werkt hieraan door: De Woonvisie te actualiseren. Het actualiseren van de Woonvisie zit in de afrondende fase. Na vaststelling van de visie wordt (eventueel) bovenstaande tekst aangepast. Een kwalitatief afwegingskader op te stellen De regionale extra woningbouwambitie/-opgave bedraagt voor Twente circa 5.000 tot 7.000. Twenterand wil hieraan bijdragen. Een kwalitatief afwegingskader voor uitbreiding wordt in provinciaal verband opgesteld.

___________ 16

3.1.2 Goede maatschappelijk voorzieningen Maatschappelijk vastgoed Ambitie: Het gemeentelijk vastgoed optimaal te benutten De gemeente heeft een scala van onderwijsgebouwen, sportvelden, sportaccommodaties en zwembaden in eigendom of gebruik. Maar ook woningen, monumenten en kantoorgebouwen maken deel uit van het gemeentelijk vastgoedbezit. Het gemeentelijk vastgoed ligt verspreid over de kernen. Het overgrote deel van het gemeentelijke vastgoed heeft een functie die ondersteunend is aan verschillende gemeentelijke doelen. Het gemeentelijk vastgoed moet ten dienste staan van maatschappelijke doelen en is dus een middel. Het in bezit hebben van maatschappelijk vastgoed is geen doel op zich. De gemeente werkt hieraan door: 1. Opstellen afwegingskader maatschappelijk vastgoed Door de energietransitie ligt er een grote uitdaging ten aanzien van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Het moet een bijdrage leveren aan het realiseren van de geformuleerde maatschappelijke- en ruimtelijke doelstellingen. Om een duidelijk beeld te krijgen van deze opgave dient bekeken te worden welk vastgoed de gemeente wil (blijven) inzetten voor het behalen van de geformuleerde doelen. Hierdoor dienen er keuzes gemaakt te worden, op welke manier ons huidige vastgoed als middel kan worden ingezet om de maatschappelijke opgaven te dienen.

Uitgangspunt is een kostendekkende huur voor het maatschappelijk vastgoed, conform wet, markt en overheid. 2.Actualisatie Integraal Huisvestingsplan Onderwijs In de komende jaren verwachten we een daling van het aantal leerlingen. Ongeveer de helft van de schoolgebouwen is op orde, de andere helft dateert uit de jaren 70/80. Ook moeten de scholen worden verduurzaamd. Wat zijn hiervan de gevolgen voor het aantal schoolgebouwen/ lokalen dat nodig is de komende jaren? Dit kan leiden tot een andere invulling van schoolgebouwen of lokalen of herinvulling van locaties. Het parkeren en de groenere inrichting van schoolpleinen wordt hierin meegenomen. 3.Actualisatie Accommodatiebeleid Sport Het accommodatiebeleid voor sportaccommodaties is verouderd. Dit zal worden geactualiseerd. Hierin worden ook meegenomen: kunstgras, ledverlichting, zelfwerkzaamheid en financiële consequenties. 4.Gebiedsontwikkeling De Stamper Vriezenveen In Vriezenveen wordt de komende jaren een nieuw zwembad gerealiseerd op sportpark Het Midden. Daardoor komt de huidige locatie van het zwembad vrij. Ook de sporthal De Stamper is aan vervanging toe. De gemeente doet onderzoek naar vervanging van de sporthal De Stamper en de Semi Permanente Sporthal en een eventuele herinvulling van de vrijkomende ruimte. Speelruimte Ambitie: Voldoende speelruimte van een hoge kwaliteit voor kinderen blijft bestaan.

Speelruimte die voldoende uitdaging geeft en past bij de leeftijd van de doelgroep en die veilig in stand gehouden kan worden. En die daarnaast ruimte biedt voor vernieuwing en initiatieven. De gemeente werkt hieraan door: Voor alle leeftijdsgroepen zijn er basisvoorzieningen die uitdagend en gevarieerd zijn ingericht. In de bestaande wijken is het huidige aantal speelvoorzieningen het maximum. De gemeente zorgt voor de veiligheid en het onderhoud van alle speeltoestellen in de gemeente. De gemeente vervangt toestellen in de openbare ruimte als ze op zijn. Uitvoering samen met inwoners is het uitgangspunt. ___________ 17

Culturele voorzieningen & Evenementen Ambities: Culturele voorzieningen en evenementen dragen bij aan gemeente Twenterand waar het aantrekkelijk wonen, werken en recreëren is. Ook de economie krijgt een impuls door cultuuractiviteiten en evenementen. Maar cultuur is meer. Het is belangrijk bij de ontwikkeling van talenten, de stimulering van fantasie en het vertellen van het verhaal van Twenterand op een unieke en eigen wijze. Wij willen invulling geven aan verbinding, ontmoeting en samenwerking, waarbij de zichtbaarheid van cultuur in onze gemeente wordt vergroot. Netwerkend Samenwerken We gaan voor een cultureel veld waarin netwerk(en) het sleutelwoord is. Samenwerken, lijntjes leggen, weten wat er speelt en slim verbinden om zo met elkaar maatschappelijke doelen te realiseren en meer tastbaar te maken. Niet ieder voor zich, maar samen aan de slag. Wij willen graag dat culturele organisaties meer gaan samenwerken zodat zij elkaar (beter) leren kennen en verbindingen kunnen leggen. De gemeente werkt hieraan door: 1. Sociale opdracht: Participatie (iedereen doet mee) en Educatie (ontwikkelen talenten en vaardigheden); 2. Economische opdracht: Talent & arbeidsmarkt (creatieve economie) en Vrijetijdseconomie (Recreatie &Toerisme/ Podiumkunsten en evenementen); 3. Ruimtelijke opgave Cultureel erfgoed: behouden, beleven, benutten; 4. Financiële opgave: Externe fondsen werven;

___________ 18

3.1.3 Een gezonde en veilige woonomgeving De inrichting van onze omgeving zorgt ervoor dat we ons prettig en veilig voelen. Hierbij zijn er veel verschillende zaken die een rol spelen zoals de hoeveelheid en het onderhoud van het groen, openbare verlichting, plekken voor ontmoeten, spelen en bewegen. Een gezonde leefomgeving nodigt daarnaast uit tot ontmoeten, ontspannen, bewegen, sporten of spelen. Daarnaast gaan we zo slim mogelijk met de beschikbare ruimte om. Gezondheid Ambities: Een gezonde woonomgeving met als doel meer gezonde levensjaren van de inwoners van Twenterand. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧

Uitvoering motie Buiten Spelen; Betere verbinding voorliggende voorzieningen; Uitvoering geven aan Wetgeving rookvrije ruimtes; Opstellen lokaal preventieakkoord; Actualisatie Integraal Gezondheidsbeleid 2018-2021 in 2023: Impact op fysieke leefomgeving, koppeling thema 4 omgeving.

Bouwstenen gezonde leefomgeving GGD:

⬧ Mobiliteit: Onze leefomgeving is zo ingericht dat bewegen aantrekkelijk is en gebruik van actief vervoer en openbaar vervoer wordt gestimuleerd;

⬧ Meedoen: Onze leefomgeving stimuleert tot het hebben van contacten met andere mensen. Een omgeving waarin iedereen zich veilig voelt om mee te doen;

⬧ Wonen en werken: Onze woonomgeving is klimaatadaptief ingericht en functies zijn op een gezonde manier gemengd. Er is aandacht voor zowel de gezondheidsbescherming als de gezondheidsbevordering;

⬧ Leefstijl: Onze leefomgeving nodigt mensen uit tot gezond gedrag; ⬧ Gebouwen: In woningen, scholen en andere gebouwen is het binnenklimaat gezond waardoor gebruikers er prettig verblijven, leren en werken. Sport Ambitie: Lichamelijk, geestelijk en sociaal gezonde inwoners Door de inzet van sporten en bewegen wordt een positieve bijdrage geleverd aan de kwaliteit van leven van de inwoners in Twenterand. Iedere inwoner moet de kans krijgen om een leven lang te sporten en bewegen. De sport- en bewegingsvisie draagt ertoe bij dat zoveel mogelijk mensen in Twenterand in beweging komen en blijven. De gemeente Twenterand streeft naar een sportdeelname van 75% voor haar inwoners. Hierbij zetten we in op:

⬧

Sport- en beweegvriendelijke omgeving: Het in standhouden van een kwalitatief goede basisinfrastructuur van gemeentelijke sport- en beweegaccommodaties voor het sporten, spelen en bewegen door de inwoners van Twenterand. Waarbij de bestaande accommodaties het uitgangspunt zijn;

⬧

Sport- en beweegstimulering: Samen met sport- en beweegaanbieders een passend kwalitatief aanbod aanbieden, met specifieke aandacht voor jeugd, senioren, mensen met een beperking en kwetsbare groepen;

___________ 19

⬧

Vitale sportverenigingen: De maatschappelijke rol en betrokkenheid van sportverenigingen vergroten en versterken door samenwerking met andere sportverenigingen en organisaties;

⬧

Trots op de sport in Twenterand: Faciliteren van sportevenementen om de publieke waarde voor de promotie van sport en bewegen volop te benutten.

De gemeente werkt hieraan door:

⬧ ⬧

Het opstellen en uitvoering van een Lokaal Sportakkoord;

⬧

Sportaccommodaties en speelruimte (maatschappelijk Vastgoed/ voorzieningen).

Actualiseren Sport- en Beweegvisie, hierin wordt een beweegvriendelijke openbare ruimte (gezondheid) verder uitgewerkt;

Eigen kracht inwoners Ambities: We geloven in de kracht van onze Twenterandse inwoners. We vertrouwen op het benutten van deze kracht of de onderlinge maatschappelijke kracht bij onze inwoners om te komen tot oplossingen. Het beeld is dat de basis, de voorzieningen, in Twenterand op orde zijn en dat er de laatste jaren een inhaalslag is gemaakt. Nieuwe focus is nodig op opgaven die ons verder brengen in het sociaal samenleven, het meedoen aan de maatschappij en de bestrijding van meer hardnekkige problematiek (ook voor de lange termijn). De uitgangspunten zijn:

⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧ ⬧

Eigen kracht en zelf-en samenredzaamheid; Integrale ondersteuning; Doorgaande lijn met maatwerk: de behoefte van de inwoner staat centraal; Preventief voor curatief; Inclusiviteit waar mogelijk; Vernieuwing en communicatie.

De komende jaren werken we aan: 1. Omkijken naar elkaar; 2. Economisch vitale inwoners; 3. Iedereen doet mee; 4. Thuis is het fijn en veilig. De gemeente werkt hieraan door: Actualisatie Integrale Nota Sociaal Domein in 2023 Veiligheid Ambities: Een veiligere woonomgeving De gemeente Twenterand wil een veilige gemeente zijn voor haar inwoners. Het doel is het huidige veiligheidsniveau te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Het zorgen voor een veilige gemeente is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente, netwerkpartners en de inwoners.

⬧ Er is minder overlast; ⬧ Er is minder criminaliteit; ⬧ Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt. De gemeente werkt hieraan door: 1. Leefbaarheid en Fysieke verloedering ___________ 20

2. Ondermijning / Georganiseerde criminaliteit 3. Zorg, jeugd en veiligheid 4. Crisisbeheersing Naast bovengenoemde thema’s is in hoofdstuk vijf een aantal onderwerpen opgenomen die minder uitgediept worden. Het gaat hierbij om thema’s die regionaal worden aangevlogen zoals cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit* of onderwerpen die veiligheid raken maar elders in de organisatie zijn ondergebracht.

___________ 21

3.2 Toekomstbestendig werken Twenterand biedt ruimte om te ondernemen en zorgt daarmee voor werkgelegenheid De kernen in Twenterand hebben levendige en samenhangende centrumgebieden, waar mensen elkaar ontmoeten, evenementen plaatsvinden en voorzieningen elkaar versterken. De individuele kracht van kernen is het uitgangspunt. Buiten de centra is beperkte ruimte voor detailhandel en de ruimte voor bedrijventerreinen is kwalitatief en kwantitatief in balans met een focus op duurzaam ondernemen. Het buitengebied is een leefbaar platteland met een vitale agrarische en toerisme- en recreatiesector met aandacht voor natuur en sociale en economische meerwaarde. Toekomstbestending werken houdt niet op bij de gemeentegrens. Dat betekent dat Twenterand proactief onderdeel is van de Twentse, provinciale en (inter-) nationale economie. De vraagstukken van vandaag en morgen zijn te complex om alleen op te pakken. Daarom zet de gemeente Twenterand zich in voor: 1. Een goed ondernemersklimaat waar netwerkend samenwerken en kleinschalig pionieren de basis is; 2. Het verbeteren van de winkelcentra met een volwaardig boodschappenaanbod in de vier kernen, waarbij ondernemers het initiatief nemen; 3. Een voldoende en passend aanbod van bedrijventerreinen met een goede bereikbaarheid; 4. Toekomstbestendige agrarische bedrijven; 5.

Het ontwikkelen en economisch versterken van de toerisme- en recreatiesector.

3.2.1 Goed ondernemersklimaat Ambitie: Er zijn goede vestigings- en ontwikkelmogelijkheden voor ondernemers in Twenterand en de gemeente faciliteert ondernemers op basis van het principe “ja, tenzij”. We geven ondernemers de ruimte door in te zetten op maatwerk. Hierdoor functioneert de BV Twenterand daadkrachtig en toekomstbestendig. Twenterand heeft een ondernemersklimaat waar netwerkend wordt samengewerkt om inhoudelijke opgaven meer tastbaar te maken. Niet iedereen voor zichzelf, maar samen aan de slag. De complexe vraagstukken zoals arbeidsmarkt & talent en duurzaamheid & circulaire economie vragen om samenwerking tussen partijen. De gemeente speelt hierbij een belangrijke rol in het faciliteren, verbinden en organiseren. Ondernemend Twenterand speelt een belangrijke rol in het actief meedoen. De economie van Twenterand is een optelsom van alle sectoren in Twenterand. De economie is overal: op een bedrijventerrein, in de winkelcentra, in het buitengebied en niet te vergeten bij mensen thuis. Digitalisering vraagt om een andere kijk op waar werk mogelijk is. Flexibel werken is de nieuwe vorm. Dat betekent dat op meer plekken werken wordt gemixt met andere functies. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Samen met ondernemend Twenterand, te werken aan inhoudelijke opgaven zoals Arbeidsmarkt & Talent, Circulaire Economie & Duurzaamheid en Vestigingsklimaat & Bereikbaarheid.

⬧ De BV Twenterand is er voor elke ondernemer in Twenterand. Van klein naar groot, van agrarisch tot industrie. Belangrijk is dat hier een goede structuur (incl. ondernemersfonds en ondernemershuis) wordt opgezet die flexibel op vraagstukken kan inspelen en meer los staat van de gemeentelijke organisatie. Met deze organisatie kan er geoogst worden, zoals bij de proeftuin Mineral Valley Twente.

⬧ Daar waar het past een mix van werk en andere functies mogelijk te maken om nieuwe vormen van (flex-) werken te ondersteunen. Waar en welke functiemenging mogelijk wordt gemaakt wordt verder uitgewerkt in het gebiedsprogramma en omgevingsplan. ___________ 22

⬧ Actualiseren BV Twenterand.

3.2.2 Volwaardig boodschappenaanbod in de vier kernen Ambitie: De vier kernen hebben een compleet en volwaardig boodschappenaanbod en zijn aantrekkelijke verblijfs- en ontmoetingsplekken. Zij dragen bij aan de versterking van het vestigingsklimaat voor detailhandel en andere centrumfuncties. De vier winkelkernen van de gemeente hebben een gevarieerd aanbod. Dit aanbod wordt gedragen door de supermarkten, waarvan de omvang en samenstelling is afgestemd op de verzorgingsfunctie van de kern. De supermarkten zijn tevens trekker voor overig winkelbezoek. Naast eigen inwoners doen veel mensen van buiten de gemeente hun dagelijkse boodschappen in Twenterand. Het is belangrijk om deze aantrekkelijkheid te behouden en te versterken. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Actief in te zetten op levendige compacte kernwinkelcentra in de vier kernen. Dit wordt verder uitgewerkt in gebiedsprogramma’s en onderliggende beleid (centrumvisie Vriezenveen en Vroomshoop);

⬧ Updaten detailhandelsstructuurvisie/ economische visie.

3.2.3 Een voldoende en passend aanbod van bedrijventerreinen Ambitie: Het in balans brengen en houden van een kwalitatief en kwantitatief aanbod van bedrijventerreinen. Bedrijventerreinen toekomstbestendig maken. Twenterand wil voldoende bedrijventerreinen beschikbaar hebben om bedrijven te kunnen vestigen. Gezien de grote vraag naar kavels is de urgentie voor het ontwikkelen van nieuwe bedrijven. Naast uitbreiding van bedrijventerreinen moet er ook aandacht zijn voor kwaliteit op bestaande terreinen. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Actief zoeken naar locaties voor nieuwe bedrijventerreinen. ⬧ Per bedrijventerrein uit te werken wat er nodig is voor instandhouding, kwaliteitsverhoging, verduurzaming en vergroening van het bedrijventerrein;

___________ 23

3.2.4

Toekomstbestendige agrarische bedrijven

Ambitie: In ons buitengebied willen we ruimte bieden aan gezonde en toekomstgerichte agrarische bedrijven en de gemeente wil samen met de agrarische sector onderzoeken hoe we een overgang naar meer duurzame vormen van landbouw kunnen realiseren. Daarbij betrekken we ook nieuwe bedrijfstypen en –takken die passen in het buitengebied. Het landbouwbeleid van de afgelopen decennia heeft het evenwicht tussen agrarische productie en draagkracht van natuur en bodem verstoord. Kringlooplandbouw, waarbij de kringloop zoveel mogelijk lokaal gesloten wordt, kan die balans tussen economie en ecologie herstellen. De omschakeling naar een meer duurzame landbouw, zoals kringlooplandbouw, is een enorme uitdaging voor de agrarische sector en is alleen mogelijk als agrarische ondernemers duurzaam een goede boterham kunnen verdienen. Kringlooplandbouw is echter niet de enige ontwikkeling in het buitengebied. De ambities voor de energietransitie, klimaatadaptatie, recreatie, ruimtelijke kwaliteit en wonen vragen ook om ruimte in de vorm van windmolens, waterberging, wandelpaden en woonhuizen. Al die ontwikkelingen hebben impact op de mogelijkheden voor agrariërs, maar bieden ook kansen om het buitengebied vitaal te houden. Dat vraagt om meer samenwerking en organisatievermogen. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Gebiedsprocessen te regisseren of te faciliteren waarbij een meer duurzame en economisch gezonde landbouw uitgangspunt is in samenhang met de natuur- en klimaatopgaven (energietransitie);

⬧ De gemeente geeft ruimte aan nieuwe ontwikkelingen en innovaties die in het buitengebied passen; Enerzijds om nieuwe vormen van (kringloop-)landbouw (sprinkhanen) mogelijk te maken anderzijds om nieuwe verdienmodellen (bijvoorbeeld een boerderijwinkel of B&B) mogelijk te maken;

⬧ Ruimte te bieden voor niet-agrarische en maatschappelijke functies, recreatie & toerisme; ⬧ De samenwerking met Erfcoaches actief te blijven inzetten. Zij zijn de oren en ogen op het platteland voor ondernemers die het lastig vinden om keuzes te maken of juist voor de innovatieve agrariër. Dit heeft een grote meerwaarde om als Twenterand mee te bewegen met de ontwikkelingen;

⬧ Het opstellen van een toekomstgerichte visie buitengebied. 3.2.5 Het ontwikkelen en economisch versterken van de recreatie- en toerismesector Ambitie: Het duurzaam ontwikkelen en economisch versterken van de toerisme- en recreatiesector Recreatie en toerisme is in Twenterand een sector met potentie. De vraag naar verblijfs- en dagrecreatie groeit, ook onder Twenteranders zelf. De ontwikkeling van de vrijetijdssector bevordert de economie en is goed voor de leefbaarheid van de gemeente. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Ruimte te bieden voor nieuwe toeristisch-recreatieve voorzieningen en het bestaande aanbod uit te breiden. Denk aan hotels, campings, camperplaatsen, pop-up camping, maar ook Thet verbeteren van het wandelnetwerk.

⬧ Investeren in promotie/marketing en herkenbaarheid van Twenterand; ⬧ Kwaliteit boven kwantiteit; ⬧ Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie waarin ruimte is voor ondernemers om te ondernemen zodat ze sneller kunnen aanhaken bij trends en ontwikkelingen in de markt.

___________ 24

3.3

Duurzaam doen

Twenterand is in 2050 energieneutraal. Dat betekent dat we dan evenveel energie willen opwekken als gebruiken. De stappen die we moeten nemen om energieneutraal te worden, noemen we de energietransitie. Dit doen we door zoveel mogelijk energie te besparen en duurzame energie te gebruiken, zoals zonne-energie, windenergie, energie uit omgevingswarmte (warmtepomp) of uit biomassa (bijvoorbeeld snoeihout en mest). Daarnaast zetten we in op een volledig circulaire economie in 2050 en ook willen we dan klimaatbestendig zijn.

⬧ De gemeente Twenterand is energieneutraal in 2050; ⬧ De gemeente Twenterand heeft een circulaire economie in 2050; ⬧ De gemeente Twenterand is klimaatbestendig in 2050.

3.3.1. Twenterand is energieneutraal in 2050 Ambities: In 2050 worden geen fossiele brandstoffen meer gebruikt en is er sprake van een energie neutrale en aardgasvrije gebouwde omgeving.

⬧ We sluiten aan bij de doelen van het Klimaatakkoord (in 2030 49% CO2-emissiereductie ten opzichte van 1990 en in 2050: minimaal 80-95% CO2-emissiereductie), de landelijke vertaling hiervan werken we uit in de Regionale Energie Strategie Twente. Voor de periode tot 2030 hebben we onze bijdrage aan de opwek hernieuwbare energie in Twente bepaald (82 GWh);

⬧ Het maatschappelijk vastgoed is uiterlijk 2050 energieneutraal. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ In te zetten op energiebesparing: Hieraan werken we samen met het Energieloket, Duurzaam (t)huis Twente, onze lokale wooncoaches (zie ook koppelkansen) én ondernemers.

⬧

De gebouwde omgeving (woningen en gebouwen) aardgasvrij te maken: Op welke manieren bewoners en ondernemers over kunnen stappen op andere warmte, beschrijven we in de Transitievisie Warmte (TVW), ook wel Warmtevisie genoemd. Als eerste stap tot 2030 zetten we vol in op isoleren en energie besparen, met aandacht voor ventileren. Als alternatief voor aardgas zijn vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en (hybride) oplossingen in beeld. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook het duurzaamheidsfonds voor inzetten;

⬧ In samenwerking met Mijande Wonen huurwoningen te verduurzamen: Mijande Wonen werkt aan het verduurzamen van haar huurwoningen. Via de prestatieafspraken die de gemeente met Mijande maakt, streven we naar energiebesparing in de huursector. Waar mogelijk trekken we met Mijande op om elkaar te versterken;

⬧ Het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen: Stapsgewijs werken wij mede op basis van het Beleidskader gemeentelijk vastgoed (december 2019) aan het verduurzamen van onze gemeentelijke gebouwen. Daarvoor hebben we de afgelopen jaren al duurzame maatregelen gerealiseerd op bestaande gebouwen, zoals zonnepanelen op het gemeentehuis en de –werf en het aanbrengen van ledverlichting, én voor nieuwe maatschappelijke gebouwen. Voor vier bestaande kernobjecten van het gemeentelijke vastgoed (waaronder gemeentehuis en –werf) willen we de mogelijkheden uitwerken om al in 2040 energieneutraal te zijn, te beginnen met het uitvoeren van onderzoeken welke maatregelen voor die objecten nodig zijn;

⬧ Verder is duurzaamheid vast onderdeel bij aanbestedingen die de gemeente doet. Zo willen we bijvoorbeeld door het toepassen van duurzaam beton de CO2-uitstoot beperken en kopen we het gemeentelijk elektriciteitsverbruik groen in. Hernieuwbare energie op te wekken: Tot 2030 is de gemeentelijke bijdrage aan de opwek van hernieuwbare energie in de Regionale Energie Strategie Twente

___________ 25

(RES Twente) 82 GWh duurzaam opgewekte elektriciteit. Dit bestaat uit een flexibele energiemix, waaronder alle soorten van duurzame energie.

⬧

Onze voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is: maximaal zon op daken (in de kernen op daken van woningen en gebouwen, maar ook op stallen in het buitengebied) en boven parkeerterreinen en op (te ontwikkelen) zandwinplassen. De 25 ha zonneveld is al gerealiseerd met o.a. het zonnepark Oosterweilanden, zonneveld Flierbelten en zonnevelden op RWZI's. Kleine windturbines zijn in het buitengebied ook buiten het agrarisch bouwvlak mogelijk. Verder zetten we in op het stimuleren van de productie van duurzaam gas (waterstof en groen gas/ biogas).

⬧

Grootschalige opwek van duurzame energie heeft een groot effect op het landschap en de leefomgeving. We zoeken voor de grootschalige opwek in het buitengebied een goede plek, met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit. In het zoekgebied Vriezenveen ZO willen we met participatie van inwoners en ondernemers een nieuw (energie)landschap realiseren. Belangrijk is een eerlijke verdeling van de lusten en lasten. We zien kansen voor waterstof en andere opgaven in de gebiedsontwikkeling. We werken daar samen aan met onze buurgemeenten en in de RES Twente.

⬧

Zon op (agrarische) bedrijfsdaken te stimuleren: We willen bedrijven proactief benaderen omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie. Het gaat vooral om grote (agrarische) bedrijfsdaken. We ondersteunen bedrijven bij het beoordelen van de geschiktheid van de dakconstructie voor zonnepanelen, de combinatie met asbestsanering en de mogelijkheden voor het verhuren van een bedrijfsdak, bijvoorbeeld via een energiecoöperatie of door participatie van werknemers.

⬧ De openbare verlichting te verduurzamen: Door de geleidelijke vervanging van lampen van bestaande lantaarnpalen door duurzame ledverlichting krijgen we betere verlichting én minder energiegebruik.

⬧ Duurzame mobiliteit te stimuleren: Voorzieningen om mobiliteit duurzaam te maken zijn van belang. Er wordt in beeld gebracht wat op lokaal niveau gedaan kan worden om duurzame mobiliteit te stimuleren en wie hierbij betrokken zijn. Te denken valt aan een goede elektrische laadinfrastructuur, (gemeentelijke) voertuigen op duurzame energie en goede (snel) fietsvoorzieningen (zie ook het thema Mobiliteit). De gemeente geeft het goede voorbeeld met elektrische bedrijfsauto’s voor de medewerkers van het gemeentehuis.

⬧ Aandacht te hebben voor de invloed van energietransitie op de ruimtelijke kwaliteit: De energietransitie zal zichtbare effecten hebben in de leefomgeving van onze gemeente. Zo kan het elektrificeren van de warmtevraag extra ruimte vragen in wijken, zowel boven als onder de grond.

⬧ Voorwaarde voor verduurzaming is capaciteit op het elektrische net. De gemeente werkt samen met Enexis aan uitbreiding van de capaciteit rondom het hoogspanningsstation in Vroomshoop.

3.3.2 Twenterand heeft een volledig circulaire economie in 2050. Ambitie: De gemeente Twenterand is op weg naar een circulaire economie in 2050 en sluit hiervoor aan bij het rijksbrede programma Circulaire Economie ‘Nederland Circulair in 2050’. In 2030 worden er in Twenterand 50% minder primaire grondstoffen gebruikt. In een circulaire economie gaan we slim om met energie, water, grondstoffen en voedsel. Het is een economie waar ‘afval’ een grondstof is. Circulair, want schaarse grondstoffen worden teruggewonnen én ingezet om nieuwe waarde te creëren. Op gemeenteniveau betekent dit, dat we in de gemeentelijke taken steeds meer secundaire (hergebruikte) grondstoffen ingezet worden en dat gebouwen en materialen makkelijker herbruikbaar zijn. De gemeente werkt hieraan door:

___________ 26

Circulaire economie in afvalbeleid

⬧ Aansluiten bij de ambitie van het programma VANG (Van Afval naar Grondstof) om in 2025 30 kg restafval inwoner per jaar op te halen en 90 % van afval te hergebruiken.

⬧ Verbeteren van de kwaliteit van ingezamelde grondstoffen door de aanpak #Terugwinnaars. ⬧ Plaatsen van ondergrondse verzamelcontainers voor de inzameling pmd-afval bij hoogbouw. ⬧ Stimuleren van het scheiden van afval dooreen financiële prikkel (tarieven) Circulaire economie in de bedrijfsvoering

⬧ Deelnemen aan het regionale manifest duurzaam inkopen en in regionaal verband nieuwe afspraken te maken om een extra stap te zetten richting 100 procent circulair inkopen. Vooruitlopend op deze nieuwe afspraken koopt de gemeente daar waar mogelijk al circulair in. Afspraken maken in regionaal verband en informatie uitwisselen. Circulaire economie en bedrijven

⬧ We willen als gemeente het goede voorbeeld geven en samen met lokale bedrijven naar een circulaire economie toe te werken. Bewustwording stimuleren, kennis delen en goede voorbeelden delen. Als er kansen/ mogelijkheden voordoen dan wordt hierop aangehaakt.

⬧ Ambities circulaire economie verder uitwerken, concrete uitvoeringsagenda met bijbehorende financiering en bezetting.

3.3.3 Twenterand is klimaatbestendig in 2050 Ambities: De gemeente Twenterand is klimaatbestendig in 2050. Op dat moment zijn de vervelende gevolgen van klimaatverandering geminimaliseerd. De openbare ruimte en openbare gebouwen worden klimaatbestendig ingericht, gebouwd en beheerd met de volgende tussenstappen:

⬧ In 2030 is er in Twenterand geen/zo min mogelijk wateroverlast in de bebouwde omgeving; ⬧ In 2040 is het maatschappelijk vastgoed klimaatbestendig; ⬧ In 2050 is Twenterand klimaatbestendig en kunnen we dealen met de veranderingen van het klimaat. Het klimaat verandert door de mondiale opwarming van de aarde. Hierdoor krijgen we zachtere winters en warmere zomers. Onze winters worden gemiddeld natter. Extremen worden extremer. Zo krijgen we met name in de zomer vaker te maken met extreme regenval (neerslagpieken). In de zomers krijgt de warmte steeds meer uitschieters met soms extreme hitte en droogte als gevolg. De aanpassingen aan het veranderende klimaat wordt klimaatadaptatie genoemd. Het resultaat van klimaatadaptatie is klimaatbestendigheid. De effecten zijn onderzocht voor Twenterand en te vinden in de klimaatatlas (www.twenterand/klimaat). Thema’s die spelen zijn: hitte(stress), wateroverlast, overstromingen en droogte. Hitte(stress) De gemeente beperkt hittestress door de leefomgeving groen en waterrijk in te richten. Uit een globale verkenning (klimaateffectatlas) blijkt, dat de temperatuur in de gebouwde omgeving in 2050 naar verwachting in de nachtelijke uren zo’n 0,5 tot 1 graad Celsius hoger wordt dan buiten de kern.

___________ 27

Wateroverlast De gemeente probeert wateroverlast zoveel mogelijk te voorkomen. We vinden het vooral belangrijk dat water niet huizen en bedrijven in stroomt, dat hulpdiensten goed uit de voeten kunnen en dat essentiële infrastructuur blijft functioneren. We passen de riolering aan en vangen water op in de (groene) omgeving. Overstromingen De kans op overstroming neemt door de klimaatverandering iets toe. Bij de inrichting van de openbare ruimte en gebouwen houden we daar rekening mee. Droogte Droogte heeft onder andere tot gevolg dat bomen doodgaan en flora en fauna afsterven, dat er schade ontstaat aan wegen en panden en dat er een tekort aan drinkwater ontstaat. Het waterschap en het Rijk hebben een taak als waterbeheerder. Door water vasthouden in natte perioden kan droogte worden voorkomen. Of water omleiden naar een gebied dat zwaarder te lijden heeft van de droogte. De gemeente heeft vooral een taak bij de hemelwaterafvoer en de inrichting van dorpen en steden. Als de gemeente het hemelwater via het riool afvoert, krijgt dit water geen kans in de bodem te zakken. Door regenpijpen bij gebouwen af te koppelen van het riool, blijft het water op de plek waar het valt en wordt het grondwater aangevuld. De gemeente kan ook actief sturen op het verminderen van de hoeveelheid verhard oppervlakte.

Particulieren hebben hier ook een rol door te stimuleren dat mensen hun tuin onttegelen en hen voor iedere aangeboden tegel een plant aan te bieden (actie Steenbreek) of zelf in de openbare ruimte verharding te verwijderen en om te zetten in groen. Waar het gaat om een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte wordt dit meegenomen in het omgevingsbeleid. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) uit te voeren en actueel te houden. In het GRP zijn concrete maatregelen opgenomen inclusief de financiën om klimaatverandering het hoofd te bieden, zoals het aanleggen van groen waar overtollig regenwater in de bodem kan zakken. Deze maatregelen zijn aan water gerelateerd;

⬧ Aan te sluiten bij de ambities van het Twents Waternet (2018-2028): Bescherming, beleving, bewustwording en bundeling;

⬧ Het afkoppelen en niet aankoppelen van verhard oppervlak voort te zetten waardoor verontreinigde en schone waterstromen (regen- en afvalwater) gescheiden blijven en alleen het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringen (RWZI) wordt afgevoerd;

⬧ Aan te sluiten bij het Waterbeheer 21ste eeuw (WB21) van het waterschap Vechtstromen met als uitgangspunt: vasthouden-bergen-afvoeren;

⬧ Aan te sluiten bij het Regionaal actieprogramma van de provincie Delta Plan Ruimtelijke Adaptatie; ⬧ Het opstellen uitvoeringsstrategie voor Klimaatadaptatie.

___________ 28

3.4

Fraaie en gezonde omgeving

Twenterand is een fraaie gemeente. In het buitengebied genieten inwoners en bezoekers van landschap en natuur In de kernen hebben we oog voor karakteristieke bebouwing en straten zien er netjes en mooi uit. Er is een vitaal en veerkrachtig platteland dat ruimte biedt aan werk, (toekomstbestendige) landbouw, landelijk wonen, vitale natuur, landschap en kwalitatief hoogwaardige recreatie. 1. In te zetten op behoud en versterking van het landschap, de natuur en biodiversiteit; 2. Eisen te stellen aan het behoud en de versterking van ruimtelijke kwaliteit; 3. Te werken aan een vitaal platteland; ruimtebeslag; 4. Te werken aan kernen; 5. Oog te hebben voor een gezonde en veilige leefomgeving.

3.4.1 Behoud en versterking van het landschap, de natuur en biodiversiteit Behoud en het versterken van het landschap We zijn een gemeente met een grote diversiteit aan landschappen. Dit leidt tot een aantrekkelijk gebied om in te wonen, werken en recreëren. Ons landschap is gevormd door natuur en mens: de inwoners, hun cultuur en het gebruik van het gebied hebben ons landschap uiteindelijk bepaald. Elk landschap heeft zijn eigen specifieke kwaliteiten en kenmerken. Ambitie: We behouden de kenmerken en kwaliteiten van de verschillende landschappen en waar mogelijk ontwikkelen en versterken we deze. De gemeente werkt hieraan door:

⬧ De unieke identiteit van Twenterand te behouden en versterken; ⬧ Bij ontwikkelingen rekening te houden met de specifieke waarden en kenmerken van de verschillende gebieden en eigenaren, ondernemers en inwoners daarin mee te nemen. Ontwikkelingen moeten passen in het landschap en aansluiten bij de kenmerken van het gebied. Niet elke ontwikkeling kan overal;

⬧ In te zetten op het behouden en ontwikkelen van belangrijke landschapselementen zoals essen, bomenrijen, houtwallen, zandwegen, openheid, kleinschalige hoogteverschillen en waterlopen. De wijze waarop we dat willen doen leggen we vast in gebiedsprogramma’s en het Omgevingsplan. Behoud en het versterken van natuur en biodiversiteit Wij zijn zuinig op onze natuur en willen deze beschermen en waar mogelijk versterken. In onze gemeente liggen meerdere natuurgebieden. De Engbertsdijksvenen en Vecht Beneden Regge hebben als Natura 2000gebieden een speciale status en zijn beschermd op Europees niveau. Ook buiten de beschermde natuurgebieden is het belangrijk om goed te zorgen voor onze natuur. Een evenwichtige biodiversiteit is belangrijk en heeft een groot effect op onze leefomgeving. Denk daarbij aan gezonde lucht of een kleinere kans op dierplagen als bladluis of eikenprocessierups. Ook moeten er voldoende overlevingsmogelijkheden zijn voor natuurlijke bestuivers van onze bloemen planten en gewassen, zoals hommels en bijen. Ambities: We behouden, beschermen en ontwikkelen de bestaande natuur en vinden biodiversiteit belangrijk. Dit geldt zowel voor de (grotere) natuurgebieden, als voor functioneel groen en de groenstructuren binnen de kernen. We hebben aandacht voor het klimaatbestendig inrichten en ontwikkelen van openbaar groen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=73a1aa40-0a90-409e-bd7e-3d5475dcabec