CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2026

Raadsvergadering 8 juli 2025, gemeente TwenterandBij agendapunt: Kadernota 202626.897 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Kadernota 2026

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Kadernota 2026 ........................................................................................................................5 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma per programma ................................13 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................16 Inleiding programma Sociaal Domein ................................................................................................17 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................19 Doelenboom Maatschappelijke Ondersteuning .................................................................................24 Doelenboom Gezondheid en Preventie .............................................................................................28 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................32 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................37 Programma Ruimte

...............................................................................................................................46 Inleiding programma Ruimte ..............................................................................................................47 Doelenboom Openbare Orde en Veiligheid .......................................................................................48 Doelenboom Openbare Ruimte en Verkeer ......................................................................................51 Doelenboom Duurzaamheid, Milieu en VTH......................................................................................53 Doelenboom Bouwen, Wonen, Ruimtelijke Ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH ..............55 Programma Economie en Vrijetijdsbesteding .......................................................................................60 Inleiding programma Economie en Vrijetijdsbesteding ......................................................................61 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................64 Doelenboom Economie en Werkgelegenheid ...................................................................................65 Doelenboom Sport

.............................................................................................................................67 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................69

4

Inleiding Kadernota 2026 Besturen in tijden van schaarste en een veranderende samenleving De samenleving verandert in hoog tempo. Inwoners stellen andere verwachtingen aan de overheid, technologische ontwikkelingen volgen elkaar snel op en maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer. Tegelijkertijd nemen de financiële middelen af en staat de uitvoeringskracht onder druk. In deze context is besturen geen vanzelfsprekendheid. Het vraagt om keuzes, bestuurlijke wendbaarheid en het vermogen om vooruit te kijken. Deze kadernota vormt het sluitstuk van de huidige collegeperiode, maar is ook een brug naar de toekomst. We zijn trots op wat er is bereikt, maar erkennen dat de uitdagingen groot zijn. Juist daarom is het van belang op de strategische keuzes koersvast te blijven, samen te werken en te blijven investeren in wat écht telt voor Twenterand. Goede dienstverlening en participatie beginnen bij het vroegtijdig signaleren van nieuwe opgaven en het inspelen op de verwachtingen van inwoners. In lijn met deze ontwikkelingen is in 2024 een nieuwe organisatiefilosofie voor de ambtelijke organisatie vastgesteld. Nieuwe werkwijzen en vormen van samenwerking worden voortdurend geëvalueerd en waar nodig aangepast. Ook in 2026 zetten we deze ontwikkeling voort. De financiële situatie van Nederlandse gemeenten blijft onzeker.

Het zogenoemde “ravijnjaar” is door extra middelen in de voorjaarsnota iets uitgesteld, sommige media spreken inmiddels van 2028. De VNG heeft dit jaar wederom een begrotingsadvies uitgegeven. De VNG adviseert om in elk geval 2026 én 2027 te sluiten, zodat een net geformeerd college in de loop van 2026 niet direct in de bezuinigingsmodus moet voor 2027. Zoals u in deze kadernota kunt zien, ziet Twenterand al in 2027 een forse financiële uitdaging aankomen. Omdat dit beeld afwijkt van andere gemeenten, wordt in 2025 een vergelijking gemaakt met hun begrotingen. Zo willen we beter begrijpen waar de verschillen vandaan komen. Op de langere termijn blijft de financiële toekomst onduidelijk. Vanwege deze onzekerheid heeft de gemeenteraad unaniem aan het college gevraagd om terughoudend te zijn met onomkeerbare bezuinigingen. Grote, structurele hervormingen zijn daarom nog niet doorgevoerd. Dit zal naar verwachting een belangrijke opgave worden voor de nieuwe gemeenteraad. Naast het onzekere kabinetsbeleid vragen ook andere risico’s en personele capaciteit om onze werkzaamheden naar behoren te kunnen doen om aandacht (zie doelenbomen). In het bijzonder noemen we daarbij de uitstroom van de WSW bij de buitendienst. Dit vraagt om vervangende capaciteit en is nog niet meegenomen in deze kadernota.

Vanuit de basis-op-orde-gedachte wordt het als een noodzaak beschouwd de ambtelijke organisatie met 7 fte uit te breiden om de meest dringende knelpunten aan te kunnen pakken. Daarnaast start in 2026 de procedure voor de benoeming van een nieuwe, vaste burgemeester.

Koers De financiële situatie dwingt ons tot scherpe strategische keuzes. Bij het maken van die keuzes houden we vast aan ons bestuurlijk gekozen scenario: een economisch sterk Twenterand met een sociaal kloppend hart. De Integrale Beleidsnota (IBN) sociaal domein en de Maatschappelijke Agenda (MAG), het Programmaplan Woningbouw 2024-2027 en de startnotitie economische visie zijn hierin belangrijke pijlers. In de omgevingsvisie 2.0: “Wat voor gemeente wil Twenterand in 2050 zijn?” krijgen deze pijlers een belangrijke plaats. Deze omgevingsvisie dient in 2026 te worden vastgesteld. Het sociaal domein blijft zich inzetten voor zelfredzaamheid, participatie en preventie met blijvende inzet op kwetsbare groepen. Het ruimtelijk domein zet in op versnelling van de woningbouw met een goed bereikbare, veilige en klimaatbestendige leefomgeving. Het domein economie & vrijetijdsbesteding zet in op een vitaal en aantrekkelijk leefgebied in de kernen en op het platteland. Meer specifiek werken wij hiermee in 2026 aan grotere opgaven zoals de woningbouwopgave, vastgoedbeleid, duurzaamheid, de omgevingsvisie, de transformatie van het sociaal domein, het subsidie- en inkoopbeleid, de kanaalproblematiek, het vluchtelingenvraagstuk, bestaanszekerheid en participatie als voorbeelden.

Intern werken we aan de verbouw van het gemeentehuis en andere zaken om de basis op orde te krijgen, zoals archivering.

5

Uitgangspunten De uitgangspunten die gehanteerd worden bij het opstellen van de kadernota zijn ieder jaar in grote lijnen hetzelfde. Dit komt onder andere omdat ze voortvloeien uit landelijke wetgeving zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en het gemeentelijk beleid zoals de financiële verordening. Daarnaast is de begrotingscirculaire, die de provincie Overijssel jaarlijks publiceert, van belang. Daarin staat informatie over de wijze waarop de provincie onze begroting en meerjarenraming beoordeelt vanuit het financieel toezicht. Startpunt Het startpunt van deze kadernota is de door de raad vastgestelde meerjarenbegroting 2025-2028. Deze begroting sloot voor de jaren 2026-2028 met een tekort. Na het opstellen en vaststellen van de meerjarenbegroting 2025-2028 zijn in 2024 de september- en decembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Deze circulaires lieten een beperkte groei zien van het gemeentefonds voor de komende jaren. Helaas boden deze circulaires geen verbetering voor de grote tekorten waarmee Twenterand vanaf 2026 vanuit de meerjarenbegroting wordt geconfronteerd. De geringe financiële effecten zijn verwerkt in deze kadernota. In april is de voorjaarsnota 2025 van het Rijk gepubliceerd. Hierin heeft het Rijk structurele middelen opgenomen om de terugval van het gemeentefonds in 2026 te dempen.

Voor de eerste 2 jaren heeft dit voor Twenterand een aanzienlijk positief effect op de algemene uitkering. Vanaf 2028 is dit effect echter aanzienlijk lager. Ook deze effecten zijn verwerkt in de kadernota. Bij het opstellen van deze kadernota was de meicirculaire nog niet gepubliceerd en daarom ook niet verwerkt. Jaarrekening De jaarrekening 2024 is nog niet vastgesteld. Bij het opstellen van de jaarrekening zijn echter wel inzichten verkregen in uitgaven en inkomsten die een structureel financieel effect hebben voor 20262029. Deze effecten zijn in beeld gebracht en meegenomen bij het opstellen van deze kadernota. Inflatie De provincie schrijft voor dat bedragen geïndexeerd moeten worden volgens de economische raming van het CPB, zoals deze is opgenomen in de circulaire van het Rijk die het uitgangspunt vormt van onze raming. Voor het opstellen van de kadernota gaan wij, zoals hierboven vermeld, uit van de meerjarenbegroting 2025-2028. Dit betekent dat de meicirculaire 2024 de basis vormt voor de gehanteerde inflatiepercentages. In de kadernota heeft dus geen bijstelling plaatsgevonden voor inflatie. De meicirculaire 2025, die nog moet verschijnen, vormt de basis voor de inflatiecijfers voor de begroting 2026-2029. Hierdoor kan deze circulaire op dit punt nog wel invloed hebben op de gepresenteerde financiële situatie van Twenterand voor 2026-2029.

Salarissen Voor de berekening van de (eventuele) loonstijgingen sluiten wij aan bij het uitgangspunt zoals vermeld bij de inflatie. Dat wil zeggen dat wij uitgaan van de circulaire van het Rijk, en de indexen die hierin zijn opgenomen, die het uitgangspunt vormt van onze raming. In dit geval de meicirculaire 2024, die de basis vormt voor de begroting 2025-2028 (het startpunt van deze kadernota). In deze circulaire van het Rijk is een percentage ‘loonvoet sector overheid’ opgenomen. Dit is de gemiddelde loonvoetontwikkeling in de sector overheid (per fte). Dit percentage hanteren wij voor het indexeren van de salarissen. Voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029 vormt de meicirculaire 2025 de basis. Deze is nog niet verschenen, waardoor actuele percentages nog niet bekend zijn. Hierdoor kan dit op dit onderdeel nog wel invloed hebben op de gepresenteerde cijfers voor 2026-2029. Naast bovenstaande uitgangspunten zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: - De eerste jaarschijf (2026) is sluitend; - We ramen reëel en scherp; - Naast de gekozen koers worden alleen extra lasten geaccepteerd als deze onvermijdelijk zijn (wettelijk of autonoom beleid), door het college van groot belang worden geacht of al eerder besloten zijn; - Basis op orde, de dienstverlening aan onze inwoners moet op orde zijn.

6

Hiermee willen we de verzwaring van de begroting beperken om de financiële opgave voor de toekomst niet onnodig groter te maken dan deze al is.

7

Financiën Startsituatie 2026 Saldo begroting (vanuit begroting 2025) Inflatie (is al verwerkt in beginsaldo, m.u.v. 2029) Effecten algemene uitkering o.b.v. september- en decembercirculaire

€ -2.663.489 n €-

2027 € -4.699.168 n €-

2028 € -5.413.164 n €-

2029 € -5.413.164 n € -3.529.690 n

€ 355.000 v

€ 537.000 v

€ 374.000 v

Taakmutaties en decentralisatie uitkeringen aanpassen aan september-/decembercirculaire

€ 1.248.970 v

€ 1.306.844 v

€ 1.478.038 v

€ 3.705.000 v € 658.194 v

Effecten algemene uitkering o.b.v. voorjaarsnota

€ 1.497.000 v

€ 1.611.000 v

€ 1.621.000 v

€ 1.773.000 v

Effecten algemene uitkering (jeugd) o.b.v. voorjaarsnota

€ 1.845.000 v

€ 2.037.000 v

€ -763.000 n

€ -763.000 n

Startpunt kadernota

€ 2.282.481 v

€ 792.676 v

€ -2.703.126 n

-€ 3.569.660 n

Eigen bijdrage Maatwerkvzn en opvang Wmo

€ 40.000 v

€ 41.600 v

€ 43.264 v

€ 44.995 v

PGB Jeugd

€ 40.000 v

€ 41.600 v

€ 43.264 v

€ 44.995 v

Jeugdwetvervoer

€ 25.000 v

€ 26.000 v

€ 27.040 v

€ 28.122 v

Brandkranen

€ 10.000 v

€ 10.230 v

€ 10.465 v

€ 10.706 v

Wegen, hogere opbrengst herstel straatwerk en leges telecom

€ 30.000 v

€ 30.690 v

€ 31.396 v

€ 32.118 v

Openbare verlichting, opbrengst lichtmastreclame en displays

€ 13.000 v

€ 13.299 v

€ 13.605 v

€ 13.918 v

Gladheidsbestrijding, bijdrage provincie ramen

€ 10.000 v

€ 10.230 v

€ 10.465 v

€ 10.706 v

Verkoop groenstroken

€ 50.000 v

€ 51.150 v

€ 52.326 v

€ 53.530 v

Hogere OZB kosten nieuwe zwembad

€ -50.000 n

€ -51.000 n

€ -52.020 n

€ -53.060 n

Zonnepark, aanpassing geraamde rente inkomsten

€ -24.640 n

€ -36.947 n

€ -49.253 n

€ -61.560 n

Verlaging werkbudget Economie

€ 50.000 v

€ 51.150 v

€ 52.326 v

€ 53.530 v

Sportbeleid

€ 15.750 v

€ 16.112 v

€ 16.483 v

€ 16.862 v

Structurele effecten vanuit de jaarrekening Sociaal domein

Ruimte

Economie en vrijetijdsbesteding

Bedrijfsvoering Salarissen raad

€ 41.000 v

€ 43.378 v

€ 45.547 v

€ 47.824 v

Bestuurlijke samenwerking

€ -15.000 n

€ -15.345 n

€ -15.698 n

€ -16.059 n

Hogere OZB opbrengsten

€ 150.000 v

€ 153.000 v

€ 156.060 v

€ 159.181 v

Meer opbrengst toeristenbelasting

€ 25.000 v

€ 25.500 v

€ 26.010 v

€ 26.530 v

Overige financiële opbrengsten

€ 100.000 v

€ 100.000 v

€ 100.000 v

€ 100.000 v

Subtotaal structurele efffecten jaarrekening

€ 510.110 v

€ 510.647 v

€ 511.281 v

€ 512.337 v

Voorstellen: wettelijke / autonoom beleid

8

Startsituatie Programma Sociaal Domein Vrouwenopvang meebetalen centrumgemeente

€ -9.200 n

€ -26.200 n

€ -43.700 n

€ -47.200 n

Geïndiceerde jeugdzorg

€ -900.000 n

€ -936.000 n

€ -973.440 n

€ -1.012.378 n

Geïndiceerde jeugdzorg vanuit jaarrekening

€ -600.000 n

€ -624.000 n

€ -648.960 n

€ -674.918 n

Inspecties kinderdagopvang

€ -75.000 n

€ -76.725 n

€ -78.490 n

€ -80.295 n

Uitkomsten Kerntakendiscussie Samen Twente (incl. VTT)

€ -89.000 n

€ -91.047 n

€ -93.141 n

€ -95.283 n

Uitkomsten Kerntakendiscussie Samen Twente (incl. VTT)

€ -11.170 n

Stadsbank SON

€ 30.000 v

€ 30.690 v

€ 31.396 v

€ 32.118 v

Investeringen/uitvoering Hervormingsagenda Jeugd / Samenwerkingsagenda Twente

€ -81.700 n

€ -87.727 n

€ -87.727 n

€ -87.727 n

Beleidsmedewerker OAB, 0,5 fte

€ -42.525 n

€ -44.991 n

€ -47.241 n

€ -49.603 n

Flexibel budget wachttijden Sociaal Domein

€ -137.920 n

pm

pm

pm

Jeugdconsulent SKJ 2 fte (uit lagere zorgkosten)

€ -170.100 n

€ -179.966 n

€ -188.964 n

€ -198.412 n

Beleidsadviseur sociaal, 1 fte

€ -93.850 n

€ -99.293 n

€ -104.258 n

€ -109.471 n

Adviseur bedrijfsvoering sociaal domein, 1 fte

€ -85.050 n

€ -89.983 n

€ -94.482 n

€ -99.206 n

Securityofficer Suwinet, 0,33 fte

€ -25.000 n

€ -26.450 n

€ -27.773 n

€ -29.161 n

Inkomensconsulent, 0,66 fte voor 3 jaar

€ -135.850 n

€ -143.729 n

€ -150.916 n

€ -2.426.365 n

€ -2.395.422 n

€ -2.507.695 n

€-

€-

€-

Personeel uit balansnotitie: Onder voorwaarden van sluitende begroting:

Consulent werk en inburgering, 1 fte voor 3 jaar Dekking: reserve personeel

€ -2.451.537 n

€ 137.920 v

Dekking: rijksbijdrage OAB

€ 42.525 v

€ 44.991 v

€ 47.241 v

€ 49.603 v

Dekking: lagere zorgkosten

€ 170.100 v

€ 179.966 v

€ 188.964 v

€ 198.412 v

Dekking: ARR Totaal Sociaal Domein

€ 147.020 v

€ 143.729 v

€ 150.916 v

€ -1.928.800 n

€ -2.026.735 n

€ -2.120.574 n

€ -2.203.522 n

€ 54.300 v

€ 54.300 v

€ 54.300 v

€ 54.300 v

€ 54.300 v

€ 54.300 v

Programma Ruimte uitwerken beleid Mobiliteit Structurele verlaging bijdrage VRT Kosten tbv kanaal Almelo de Haandrik

€ -50.000 n € 54.300 v € -205.000 n € -200.700 v

Dekking: bijdrage provincie

€ 47.000 v

Dekking: ARR

€ 208.000 v

Totaal Ruimte

€ 54.300 v

€€ 54.300 v

€€ 54.300 v

€€ 54.300 v

Programma Economie en vrije tijdsbesteding Onderzoek tbv verv.sportvelden en privatiseren sportaccommodaties

€ -15.000 n

9

Startsituatie Vervanging sportveld VV Voorwaarts

krediet € 298.000 n € -15.000 v

Dekking: kapitaallasten reeds geraamd (€ 80K per jaar cumulatief) Dekking: ARR Totaal Economie en vrije tijd

€-

€ -30.793

€ -30.296

€ -29.800 n

€ -30.793 v

€ -30.296 v

€ -29.800 v

€ 30.793 v

€ 30.296 v

€ 29.800 v

€- v

€- v

€- v

€ 15.000 v €- v

Bedrijfsvoering Vereiste aanpassingen in systemen a.g.v. actuele wet en regelgeving

€ -30.000 n

Diverse kosten I&A (software en hardware)

€ -192.880 n

€ -169.450 n

€ -173.347 n

€ -177.335 n

Functioneel beheer tbv samenleving, 0,66 fte (tlv uitvoeringsbudget)

€ -56.138 n

€ -59.393 n

€ -62.363 n

€ -65.481 n

Structurele verlaging bijdrage GBTwente

€ 63.000 v

€ 25.000 v

€ 22.000 v

€ -15.000 n

Griffie: devices nieuwe raadsleden

krediet € 27.500 n

€ -7.425 n

€ -7.288 n

€ -7.150 n

Griffie: opleiding nieuwe raadsleden

€ -7.500 n

Griffie: proces werving nieuwe burgemeester

€ -12.500 n

Griffie: extra opleidingsbudget griffiemedewerkers

€ -5.000 n

Personeel uit balansnotitie: Onder voorwaarden van sluitende begroting: data- en functioneel beheerder Ruimte, 1 fte

€ -85.050 n

€ -89.983 n

€ -94.482 n

€ -99.206 n

Adviseur bedrijfsvoering, 0,5 fte

€ -53.850 n

€ -56.973 n

€ -59.822 n

€ -62.813 n

Bestuurssecretariaat, 0,67 fte

€ -44.975 n

€ -47.584 n

€ -49.963 n

€ -52.461 n

Archivaris, 0,6 fte

€ -64.650 n

€ -68.400 n

€ -71.820 n

€ -75.411 n

HR personeelsadministrateur 0,67 fte voor 3 jaar

€ -107.850 n

€ -114.105 n

€ -119.811 n

€ -45.000 n

€ -45.000 n

€ -45.000 n

€ -30.000 n

HR recruiter 0,67 fte voor 3 jaar opslag bedrijfsvoering € 5.000 per functie

€ -642.393 n

€ -633.313 n

€ -661.895 n

€ -584.857 n

Dekking: uitvoeringsbudget sociaal

€ 56.138 v

€ 59.393 v

€ 62.363 v

€ 65.481 v

Dekking: ARR

€ 177.850 v

€ 129.105 v

€ 134.811 v

v

Totaal Bedrijfsvoering

-€ 408.405 n

-€ 444.814 n

-€ 464.721 n

-€ 519.376 n

€ -2.282.905 n

€ -2.417.249 n

€ -2.530.995 n

€ -2.668.597 n

Subtotaal voorstellen wettelijk/autonoom beleid Voostellen: nieuw beleid Programma Sociaal Domein Bibliotheek/Avondschool

€ -25.000 n

Aanpak wachttijden Twente : scheidingsaanpak

€ -12.763 n

€ -11.008 n

€ -5.000 n

€ -37.763 n

€ -11.008 n

€ -5.000 n

€ 37.763 v

€ 11.008 v

€ 5.000 v

Dekking: reserve sociaal domein

10

Startsituatie Totaal Sociaal Domein

€-

€-

€-

Programma Ecnomie en vrije tijdsbesteding Platform / Sjors Sportief - Creatief

€ -13.000 n

€ -13.299 n

€ -13.605 n

€ -13.918 n

Totaal Economie en vrije tijdsbesteding

€ -13.000 n

€ -13.299 n

€ -13.605 n

€ -13.918 n

Communicatiebudget

€ -18.500 n

€ -18.926 n

€ -19.361 n

€ -19.806 n

Totaal bedrijfsvoering

€ -18.500 v

€ -18.926 v

€ -19.361 v

€ -19.806 v

subtotaal nieuw beleid

€ -31.500 n

€ -32.225 n

€ -32.966 n

€ -33.724 n

SALDO KADERNOTA

€ 478.186 v

€ -1.146.151 n

€ -4.755.806 n

€ -5.759.645 n

Bedrijfsvoering

11

Leeswijzer Deze inleiding van de kadernota 2026 beschrijft de koers en de keuzemogelijkheden om te komen tot een reëel sluitende begroting. Voor een gedetailleerdere beschrijving van de voorstellen met financiële consequenties verwijzen wij naar de programma’s en doelenbomen. De voorstellen en ontwikkelingen komen in beeld onder de doelenbomen. In diezelfde doelenbomen leest u het beoogd effect, de (sub-)doelen en bijbehorende activiteiten. De kleuren bij de subdoelen en activiteiten geven aan of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. Rood = wettelijk, groen = niet wettelijk en oranje = deels wettelijk. In deze kadernota beschrijven we alleen de subdoelen en activiteiten waar ontwikkelingen op zijn. Het andere reguliere werk wordt niet verder beschreven.

12

Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma per programma Toelichting In dit onderdeel staan de structurele effecten vanuit de jaarrekening 2024 en het collegeprogramma per programma.

Subdoel Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma per programma Activiteit  Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Sociaal Domein Eigen bijdrage Maatwerkvoorzieningen en opvang Wmo. Omdat er meer middelen eigen bijdrage binnenkomen dan geraamd wordt een structureel voordeel ingeboekt van € 40.000. Opgemerkt wordt dat er inkomensafhankelijke bijdrage voor de Wmo komt per 2026. De effecten daarvan zijn nog niet bekend en hierin niet verwerkt. PGB Jeugd Omdat er opnieuw middelen overblijven op deze post door minder inzet van PGB wordt een structureel voordeel ingeboekt van € 40.000. Jeugdwetvervoer Een onderschrijding wordt verwacht en ingeboekt. Wel blijft het risico van een open einde regeling en kunnen kosten soms grillig zijn vanwege dat er soms erg lange dure ritten kunnen plaatsvinden. Omdat we scherp ramen wordt deze post verlaagd. Geïndiceerde jeugdzorg In de jaarrekening is een negatief effect merkbaar in meerkosten jeugdzorg van ca. € 600.000,- De toelichting hierop vindt u in samenhang met de overige ontwikkelingen rond de kosten jeugdhulp bij de doelenboom jeugd (kopje Beschikbaarstellen jeugdhulp). Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Eigen bijdrage Maatwerkvoorzieningen en opvang Wmo (2027 € 41.600 2028 € 43.264 € 2029 € 44.995)

s

€ 40.000

v

PGB Jeugd (2027 € 41.600 2028 € 43.264 € 2029 € 44.995)

s

€ 40.000

v

Jeugdwetvervoer (2027 € 26.000 2028 € 27.040 € 2029 € 28.122)

s

€ 25.000

v

Geïndiceerde jeugdzorg

s

€.600.000

n

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Ruimte Brandkranen: onderhoud en bijdrage Vitens zijn al aantal jaren lager dan geraamd. Derhalve de begroting verlagen met € 10.000. Wegen: Er is een hogere opbrengst herstel straatwerk en leges telecom van € 30.000 (bedrag bepaald o.b.v. opbrengst laatste jaren). Openbare verlichting: opbrengst lichtmastreclame en displays zijn hoger dan geraamd Gladheidsbestrijding: bijdrage provincie is niet opgenomen in onze begroting. Derhalve een bijdrage van € 10.000 ramen. Verkoop groenstroken: Voor opbrengst verkoop groenstroken een structureel bedrag ramen van € 50.000. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

13

Brandkranen (2027 € 10.230 2028 € 10.465 2029 € 10.706)

s

€ 10.000

v

Wegen, hogere opbrengst (2027 € 30.690 2028 € 31.396 2029 € 32.118)

s

€ 30.000

v

Openbare verlichting, hogere opbrengst (2027 € 13.299 2028 € 13.605 2029 € 13.918)

s

€ 13.000

v

Gladheidsbestrijding, bijdrage provincie ramen (2027 € 10.230 2028 € 10.465 2029 € 10.706)

s

€ 10.000

v

Verkoop groenstroken (2027 € 51.150 2028 € 52.326 2029 € 53.530)

s

€ 50.000

v

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Economie en Vrije tijdsbesteding De OZB kosten van het nieuwe zwembad zijn hoger dan geraamd door een hogere waarde. De opbrengsten OZB van de gemeente zijn ook hoger (zie hiervoor structurele effecten jaarrekening bedrijfsvoering). Ten behoeve van het zonnepark is een vast bedrag geraamd voor rente inkomsten, dit is echter een aflopend bedrag. Derhalve de begroting aanpassen aan de werkelijke cijfers. De gemeentelijke bijdrage op sportbeleid is te hoog geraamd, derhalve een bijstelling van de begroting met € 15.750. Het werkbudget economie wordt regelmatig onderschreden. voorgesteld wordt dit budget structureel te verlagen met € 50.000. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Hogere OZB kosten nieuwe zwembad (2027 € 51.000 2028 € 52.020 2029 € 53.060)

s

€ 50.000

n

Zonnepark, aanpassing rente inkomsten (2027 € 36.947 2028 € 49.253 2029 € 61.560)

s

€ 24.640

n

Sportbeleid, gemeentelijke bijdrage te hoog geraamd, d (2027 € 16.112 2028 € 16.483 2029 € 16.862)

s

€ 15.750

v

Verlagen werkbudget Economie

s

€ 50.000

v

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Bedrijfsvoering Salarissen raad zijn te hoog geraamd in de begroting, deze worden derhalve in 2026 en verder geraamd conform de werkelijke kosten. Bestuurlijke samenwerking, bv. bijdrage VNG bijdrage en bijdrage P-10 zijn te laag opgenomen in de begroting, derhalve een bijstelling van € 15.000. De OZB opbrengsten zijn hoger dan geraamd. Dit werkt door naar 2026 en latere jaren. Hier tegenover staan wel hogere kosten ozb van het nieuwe zwembad , deze vallen gedeeltelijk weg tegen deze hogere opbrengsten (zie hiervoor structurele effecten jaarrekening programma economie). Er wordt meer toeristenbelasting ontvangen dan geraamd. De begroting wordt met € 25.000 bijgesteld. Jaarlijks ontvangen we extra financiële opbrengsten, die niet geraamd zijn. We stellen dan ook voor om hiervoor een bedrag van € 100.000 te ramen. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Salarissen raad (2027 € 43.378 2028 € 45.547 2029 € 47.824)

s

€ 41.000

v

14

Bestuurlijke samenwerking (2027 € 15.345 2028 € 15.698 2029 € 16.059)

s

€ 15.000

n

Hogere OZB opbrengsten (2027 € 153.000 2028 € 156.060 2029 € 159.181)

s

€ 150.000

v

Meer opbrengst toeristenbelasting (2027 € 25.500 2028 € 26.010 2029 € 26.530)

s

€ 25.000

v

Overige financiële opbrengsten (2027 € 100.000 2028 € 100.000 2029 € 100.000)

s

€ 100.000

v

15

Programma Sociaal Domein

16

Inleiding programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief 2026 sociaal domein Het perspectief sociaal domein borduurt voort op het perspectief in de begroting 2025. Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid - met name rond jeugd en gezondheid - vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft ernaar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving (inzet netwerk) worden hierbij benut. Waar dat niet/of in mindere mate lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. Binnen het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van individuen. We ondersteunen inwoners met zorgvragen en geldzorgen. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen. Veranderingen hebben vooral betrekking op mensen in een kwetsbare positie. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente blijft stevig en dus is daarmee de opgave in het sociaal domein ook fors. Het kost tijd - het vergt meerdere generaties - om verbeteringen door te voeren en blijvend investeren in de samenleving is dan ook nodig.

Wij zien gelukkig de vruchten van ons beleid en laten dit ook periodiek zien, in bijvoorbeeld rapportages, de nieuwsbrief sociaal domein, etc. Integrale beleidsnota Sociaal Domein verlengen Het beleidsmatig kader voor het sociaal domein staat in de integrale beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026 (hierna: IBN). Een nota met alle onderwerpen van het programma sociaal integraal in één nota. Hierin is ook de uitwerking van het coalitieakkoord en het collegeprogramma met het scenario "Economisch sterk met een sociaal kloppend hart" verwerkt. De uitvoering van de nota doen wij via de maatschappelijke agenda (MAG) Twenterand. De versie 2025 is dit voorjaar verschenen. Er zijn vier integrale thema’s gekozen in deze nota, als basis voor onze opgaven: 1. De zelfredzame Twenterander 2. De participerende Twenterander 3. De gezonde Twenterander 4. De lerende Twenterander In 2026 zouden we een nieuwe IBN moeten doen verschijnen. We hebben echter geconstateerd dat is beleid nog lang niet achterhaald is, sterker nog dat we de ingezette lijn sinds enkele jaren nu nog meer aan het versnellen zijn. Wij zullen de raad daarom gaan voorstellen de IBN met minimaal 2 jaar te verlengen. Grote uitdagingen blijven Grote opgaven blijven spelen de komende jaren, inhoudelijk en financieel. Het is belangrijk om hierop goed op te anticiperen en organiseren.

Via het wendbare deel in onze organisatieontwikkeling geven we de opgaven dan ook nader vorm, via bijvoorbeeld verkenningen, bestuursopdrachten, projecten en programma's. Actuele opdrachten waar wij aan werken zijn Toekomst WSW, de vergrijzing Wmo / decentralisatie beschermd wonen, de toegang van het sociaal domein en uiteraard gaan we door met de Transformatie van het Sociaal Domein middels de eerder genoemde MAG. Daarnaast werkt het sociaal domein mee aan opgaven binnen andere programma’s zoals bijvoorbeeld woningbouw (woonzorgvisie) en omgevingsvisie icm economische visie. Tenslotte willen wij niet onvermeld laten dat in 2026 prioriteit ligt bij het uitwerken en implementeren van het nieuwe subsidieen inkoopbeleid. Het tijdsgewricht en de opgaven waar we nu voor staan blijft stevig, ook in 2026. De crisis op de woningmarkt, de kostenstijgingen in cao, energie, de situatie in Oekraïne en het bredere vluchtelingenvraagstuk, de vergrijzing, de vele zorgvragen, maatschappelijke onrust, personeelstekorten maken dat individuen en/of groepen het zwaar hebben. In de verhoudingen tussen overheden rijk – gemeenten met name op de dossiers rond jeugd en gezin vinden scherpe en dreigende gesprekken plaats met wat ons betreft nog steeds te weinig perspectief voor gemeenten om de ravijnjaren te tackelen, zeker op het sociaal domein.

De rijksvoorjaarsnota komt uiteraard aan de orde in deze kadernota. Anderzijds willen we ook investeren, bijvoorbeeld in het voorliggend veld, waar dat mogelijk is. Wij geloven in het effect van preventie en weten dat dit een lange adem vergt. Highlights per doelenboom met fundamenteel werken aan “de basis op de orde” Landelijke ontwikkelingen hebben nog steeds een forse (financiële) invloed. Bij de doelenboom jeugd gaan wij in op de hervormingsagenda jeugd, het Toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming, de (doorontwikkeling van de) Toegang van het sociaal domein en sturing op het zorglandschap.

17

Bij de doelenboom Wmo gaan wij in op plannen rond een aparte financiering en bij de schuldenaanpak met de doorontwikkeling van het meldpunt geldzorgen. Het beroep op de Wmo neemt toe. het aantal cliënten en daamee de kosten van de Wmo laten een stijgende lijn zien. Om de langjarige effecten van de gevolgen van de vergrijzing van de Twenterandse bevolking op de Wmo (en ook andere beleidsterreinen) in kaart te brengen wordt een verkenning opgestart. Hierbij wordt onder meer gekeken naar gemeenten waar deze ontwikkeling al langer speelt, in bijvoorbeeld Groningen en Limburg. De uitkomsten van deze verkenning zullen dit najaar beschikbaar zijn . Rond onderwijs speelt casuïstiek rond onderwijshuisvesting en temporiseren we ontwikkelingen rond het IHP. Bij gezondheid staat de uitvoering van de MAG centraal en is de kerntakendiscussie SamenTwente verwerkt. Daarnaast vraagt in de uitvoering vanuit het principe “de basis op orde” het aankomende jaar opnieuw onze aandacht om de dienstverlening en de onderliggende processen op maat te maken en de capaciteit hierop op orde te krijgen en in lijn te brengen met de huidige producten, verantwoordelijkheden en ontwikkelingen op met name werk en inkomen, beleid en backoffice. Integraal werken in de uitvoering is hierin vol in ontwikkeling. Er blijven grote zorgen over de financiën in het sociaal domein.

Kosten blijven stijgen, meer dan wij ambiëren en het open einde karakter is voelbaar, zeker bij jeugdhulp. Gelet op de zorgelijke financiële positie van onze gemeente met name in het meerjarenbeeld, betekent dat nog steeds focus en bijsturing aan de orde is. Dit doen we met scherpe keuzes om bepaalde zaken niet meer of anders te (laten) doen en blijvend scherp te ramen. Geld volgt beleid (middelen volgen opgaven) en dat werkt! Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet en lokale participatie (via o.a. onze Adviesraad Sociaal Domein) elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein. Voor een gemeente op schaal als de onze onmisbaar. Tot zover de algemene inleiding. Bij de doelenbomen in dit programma gaan wij nader in op de specifieke voorstellen en ontwikkelingen.

18

Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom Sociale Zaken

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Sociaal Domein Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners Doelen Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet in de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten en zal daarbij ook maatwerk inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner. Financieel zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding maakt meedoen in de samenleving mogelijk. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor een deel van deze inwoners ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven.

Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken. Sociaal zelfredzame inwoners Zelfredzaamheid is het hogere doel. Middels eigen kracht, instrumenten uit de participatiewet, schuldhulpverlening en minimabeleid en de wettelijke taken rond vluchtelingen wordt dit zo optimaal mogelijk nagestreefd.

19

Subdoel Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en verbetering van de arbeidsgeschiktheid Activiteit  Begeleiden naar arbeid middels o.a. ons eigen leerbedrijf en/of participatie en/of tegenprestatie en/of garantiebanen en/of nieuw beschut Een deel van de doelgroep van de participatiewet heeft voldoende arbeidscapaciteit. Deze mensen worden zo snel mogelijk begeleid naar betaald werk door de werkconsulenten van de gemeente Twenterand. Een ander deel van de bijstandsgerechtigden heeft een arbeidsbeperking. Deze doelgroep wordt naar werk begeleid met behulp van loonkosten subsidies voor werkgevers. Voor andere bijstandsgerechtigden is extra begeleiding nodig om de stap naar betaald werk te kunnen zetten. Voor deze doelgroep wordt gebruik gemaakt van de dienstverlening van met name Ontplooj en Larcom. Voor de groep waarvoor de stap naar betaald werk geen haalbare kaart is wordt gekeken naar mogelijkheden om toch te participeren via b.v. vrijwilligerswerk. Werk blijft voor ons - waar dat voor onze inwoners mogelijk is - de beste vorm van participatie! Vanaf 1 januari 2024 is de gemeente Twenterand verantwoordelijk geworden voor de uitvoer van de Aanvraag Levensonderhoud (ALO).

In de komende periode werken we binnen Werk en Inkomen in de volle breedte, van aanvraag, administratie, toeleiding naar werk en handhaving, aan optimalisering van de dienstverlening. Onder andere om te kunnen voldoen aan de wettelijke verplichtingen en de caseload beheersbaar te maken, maar ook om goed te kunnen inspelen op de consequenties vanuit de invoering van de Participatiewet in Balans, per 1 januari 2026. Onderdeel van de uitvoering van de Participatiewet is de handhaving. De uitvoering van deze handhaving is uitbesteed aan het SRT (Sociaal recherche Twente). Bij het overhevelen van de ALO van Almelo naar Twenterand is geen rekening gehouden met de hiervoor extra benodigde capaciteit op het gebied van handhaving (personeel en financieel). In de afgelopen jaren heeft de gemeente Twenterand bij de SRT aanzienlijk meer uren verbruikt dan ingekocht. Nieuwe afspraken met de SRT worden dit jaar voorzien. Indien de uitkomsten hier aanleiding toe geven wordt de Raad hierover geïnformeerd. De Tweede Kamer heeft dit voorjaar de Participatiewet in balans aangenomen. Het doel van deze wet is om mensen die een beroep doen op de bijstand of daar al gebruik van maken meer vanuit vertrouwen te behandelen. Gemeenten krijgen de ruimte om veel meer dan nu maatwerk te leveren.

Zo hoeft de dienstverlening niet alleen meer gericht te zijn op toeleiding naar werk maar kan deze ook ondersteuning bij (onbetaalde) inzet voor de samenleving inhouden. Daarbij krijgen bijstandsgerechtigden om naast hun uitkering (tot op zekere hoogte) inkomsten te genereren zonder dat dit een korting op de uitkering tot gevolg heeft. De bedoeling is dat het zogenoemde spoor 1 van de wet per 1 januari 2026 in werking treedt. Voor gemeenten betekent invoering van deze wet een aanzienlijke intensivering van de dienstverlening. Ook voor de gemeente Twenterand wordt voorzien dit dat hieraan personele/financiële consequenties zijn verbonden. Het college gaat de impact van de wet de komende tijd nader onderzoeken en planmatig dit oppakken, hierbij zullen ontwikkel- en implementatiekosten ook worden bezien. Regionaal Werkcentrum In het afgelopen jaar is in de regio Twente gewerkt aan een herinrichting van de regionale arbeidsmarkt infrastructuur. Een belangrijk onderdeel hierin is de inrichting van een regionaal Werkcentrum: de centrale toegang voor inwoners/werkzoekenden, werkgevers/organisaties en andere belanghebbenden tot integrale dienstverlening vanuit alle ketenpartners. In dit werkcentrum wordt alle dienstverlening ondergebracht, inclusief die vanuit het Leerwerkloket Twente, Werkplein Twente/WSP, Pluspunt Twente/RMT en het Twents Fonds voor Vakmanschap.

Na een periode van intensieve overleggen op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau nadert nu het moment waarop met de daadwerkelijke inrichting van dit Werkcentrum kan worden gestart. Hiervoor is een inrichtingsplan opgesteld waaraan is meegewerkt door de 4 netwerkorganisaties en de 14 Twentse gemeenten (bestuurlijk, management, beleid en uitvoering). Het Werkcentrum Twente moet op 1 januari 2026 volledig operationeel zijn. Dit jaar (2025) wordt benut als een overgangsjaar. Op het moment van verschijnen van de kadernota wordt gewerkt aan vaststelling van de regionale samenwerkingsovereenkomst in de colleges van de deelnemende gemeenten.

20

 Uitvoeren sociale werkvoorziening Voor de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) maakt de gemeente Twenterand, samen met enkele andere gemeenten in de regio Twente, gebruik van de dienstverlening van met name Ontplooj. Deze dienstverlening omvat ook b.v. werkervaringstrajecten van uitkeringsgerechtigden, die na enige begeleiding door Ontplooj, naar betaald werk kunnen doorstromen. De dienstverlening van Ontplooj vindt plaats op basis van een DVO. De looptijd van deze DVO eindigt per 1 oktober 2026. Daarom onderzoekt de gemeente Twenterand op dit moment op welke wijze in deze dienstverlening kan/moet worden voorzien. Hiervoor worden scenario's ontwikkeld, waaronder die van verlenging van de dienstverlening door Ontplooj. Ook onze afspraken met Larcom zijn in beeld. Daarnaast speelt ook dat vanuit het rijk gewerkt wordt aan versterking van de landelijke infrastructuur ontwikkelbedrijven.

Subdoel Subdoel: Bijstandsgerechtigden beschikken ten minste (gezamenlijk) over een inkomen op bijstandsniveau Activiteit  Verstrekken Inkomensvoorzieningen Alleenverdienersproblematiek De alleenverdienersproblematiek is een situatie waarbij een (echt)paar door een samenloop van weten regelgeving te weinig toeslagen ontvangt en daarmee onbedoeld op een besteedbaar inkomen onder het bestaansminimum uitkomt. De alleenverdienersproblematiek is in 2009 ontstaan bij het afbouwen van de uitbetaalbaarheid van de algemene heffingskorting (AHK) aan de minstverdienende partner (ook wel de overdraagbaarheid van de AHK genoemd). Een samenloop van fiscaliteit, sociale zekerheid en toeslagen pakt voor deze groep alleenverdieners nadelig uit, waardoor zij toeslagen mislopen. Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand. De Tweede Kamer heeft verzocht om de betrokken huishoudens actief te benaderen. Met de VNG is afgesproken dat gemeenten dit gefaseerd oppakken. Via een decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken.

De budgetten zijn voorlopig maar kunnen worden bijgesteld bij de meicirculaire 2025 en de meicirculaire 2026. Mede daarom is het college als bezig om (uitvoerings)beleid gaan maken voor deze doelgroep. Securityofficer Suwinet Het gebruik van Suwinet vereist een strikte waarborging van autorisatie- en beveiligingsbeleid. Dit is een eis van rijkswege. Door een formatie-uitbreiding van 0,33 fte á € 25.000 willen we dit proces goed borgen binnen de organisatie. Werk-, inkomen en inburgeringsconsulent Er is sprake van achterstallig onderhoud en een hoge werkload. Door een tijdelijke inzet van 1,66 fte á € 135.850 voor drie jaar van extra consulenten zorgen we dat de basis op orde is, verbeteren we het dienstverleningsniveau en werken we efficiënter bij een passende werkload. Hierna kan bepaald worden of er noodzaak is tot structurele uitbreiding. De kosten dekken we uit de algemene risico reserve. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Securityofficer Suwinet

s

€ 25.000

n

Werk-, inkomen en inburgeringsconsulent

i

€ 135.850

n

21

Subdoel Subdoel: Afname van het aantal inwoners met niet beheersbare problematische schulden Activiteit  Inzet schuldhulppreventie en schuldhulpverlening Stadsbank Oost Nederland Middels de uitgevoerde bestuursopdracht Stadsbank Oost Nederland is gekeken of er door meer lokaal te doen er besparingen gevonden konden worden. Dit bleek het geval zodat per 2026 afgerond € 30.000 structureel kan worden ingeboekt. Vorig jaar is hier uitgebreid over gerapporteerd. Ontwikkelingen schuldenaanpak en meldpunt Geldzorgen Ondertussen wordt gewerkt aan versterking van het Meldpunt Geldzorgen om de overgenomen taken nader vorm te geven. Naast genoemde partiele uittreding bij de Stadsbank Oost Nederland wordt de regie over de dienstverlening schulden nog meer versterkt want tegelijkertijd zal een aantal elementen van de basisdienstverlening schuldhulpverlening geïmplementeerd worden. Gemeenten hebben zich via de VNG gecommitteerd hieraan. De basisdienstverlening bestaat uit 20 elementen waaraan gemeentelijke schuldhulpverlening moet voldoen. Een aantal elementen van de nieuwe basisdienstverlening, zoals een hulpaanbod dat toegespitst is op verschillende doelgroepen en het standaard aanbieden van een saneringskrediet met aflostermijn van 18 maanden biedt de gemeente Twenterand al aan, maar andere punten vergen nog ontwikkeling en onderzoek.

Doel van de “nieuwe basisdienstverlening” is dat er meer beleidsuniformiteit tussen gemeenten ontstaat. De partijen van de bestuurlijke afspraken hebben een actieplan geschreven waarmee gemeenten aan de slag kunnen. De basisdienstverlening stelt hogere eisen aan gemeenten wat betreft schuldhulpverlening en is vrij dwingend. Het betekent dat er geïnvesteerd moet worden in gemeentelijke schuldhulpverlening. Tenslotte wordt ook de motie versterking meldpunt geldzorgen geëvalueerd en betrokken bij de doorontwikkeling van ons Meldpunt. Dekking voor deze doorontwikkeling zijn de middelen die we van het rijk blijven ontvangen voor armoedebestrijding. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Stadsbank Oost Nederland

s

€ 30.000

v

Subdoel Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Activiteit  Structurele en tijdelijke opvang vluchtelingen Statushouders Elke gemeente moet een x-aantal statushouders huisvesten in haar gemeente. Dit is de taakstelling. Het behalen van deze taakstelling is de afgelopen tijd een lastigere opgave geworden. Dit komt deels door de stijgende aantallen en achterstanden van voorgaande jaren. Maar het heeft ook te maken met de situatie op de woningmarkt, in combinatie met het profiel van de gekoppelde statushouders. We zien namelijk een landelijke ontwikkeling dat er steeds meer alleenstaanden en alleengaanden (wachtend op gezinshereniging) gehuisvest moeten worden. Onze woningvoorraad is op dit moment hierop niet voldoende toegerust. We werken aan oplossingen voor dit huisvestingsvraagstuk. Gezien de inhaalslag blijven we scherp monitoren wat dit betekent voor de druk op de inburgeringsketen, het onderwijs en de zorg, maar ook de interne capaciteit rond opvang en inburgering. Tenslotte melden wij dat de inkoop van taallessen in het kader van inburgering weer speelt. Dit wordt in Twents verband opgepakt. Mocht de uitkomst daartoe aanleiding geven zullen wij hierop terugkomen. Oekraïense vluchtelingen De oorlog in Oekraïne duurt voort, waardoor Oekraïners nog steeds naar veiligere landen, waaronder

22

Nederland, vluchten. Tot maart 2026 kunnen deze vluchtelingen hier verblijven onder de richtlijn tijdelijke bescherming (RTB), maar wat er daarna gebeurt is nog onduidelijk. Wel weten we dat de transitie van opvanglocaties financieel gedekt kunnen worden door het Rijk, tot maart 2027. We blijven deze vluchtelingen opvangen en ondersteunen in hun integratie. De verwachting is dat de vluchtelingen zelf steeds meer moeten bijdragen in de kosten van de opvang. Asielzoekers Naast de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne moeten we ook vluchtelingen uit andere gebieden opvangen, asielzoekers. Voorlopig is de zogenaamde Spreidingswet nog steeds van kracht. Het landelijk voornemen in Den Haag is om de Spreidingswet in te trekken, maar of en wanneer dit gaat gebeuren is nog onduidelijk. De Spreidingswet moet zorgen voor voldoende opvangplekken en een betere spreiding van asielopvang over het hele land. Volgens het verdeelbesluit heeft de gemeente een voorlopige taakstelling van 163 reguliere opvangplaatsen, waarvan 26 AMV geschikt voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Indachtig o.a. de besluitvorming van de raad wordt er in Twenterand ziet het college vooralsnog geen mogelijkheden om uitvoering gegeven aan de uitvoering van de Spreidingswet en het verdeelbesluit. Risico is wel dat het Ministerie hierop gaat ageren. Voor detailinformatie hierover zie de recente raadsbrieven.

Indicatoren Beleidsdoelen

Begroot 2026

Begroot 2025

2024 2023 2022 2021 2020 2019

Bron

Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)

424

415

400 398 394 403 432 442

CIV

Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021)

150

140

143 138 135 115

97

-

CIV

22

24

CIV

Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden

Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)

13

17

13

Aantal activeringstrajecten

201

230

224 226 320 235 330 334

15

CIV

Aantal oude Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren

166

202

208 219 223 221 255 267

meicirculaire

Aantal taakstelling vergunninghouders*****

71

100

88

Min. Justitie en Veiligheid

Aantal aanvragen bijzondere bijstand**

454

450

416 444 458 553 432 562

CIV

Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk***

90

120

117 120 116

70

CIV

Aantal aanvragen inkomenstoeslag**

301

320

298 314 310 338 404 327

CIV

Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**

15

12

9

8

CIV

Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling****

N.v.t.

370

309 375 359 309 218 423

CIV

Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds

170

170

174 148 105 165 124 163

extern

Beschut werk

23

21

20

19

17

17

11

11

Ministerie van SzW

Aantal kinderen schoolpakket

73

75

53

75

66

70

95

79

extern

75

17

57

22

29

38

28

Financieel zelfredzame inwoners

11

14

59 17

44 11

Sociaal zelfredzame inwoners

* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand. **** de Meedoenregeling bestaat niet meer met ingang van 1-1-2025 ***** dit is de taakstelling zoals deze op dit moment bekend is. Deze loopt t/m 31 jan. 2026. Daarna wordt op basis van de instroom de taakstelling mogelijk herzien. Bij de begroting kan dan ook een meer accuraat beeld worden gegeven voor 2026

23

Doelenboom Maatschappelijke Ondersteuning Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Maatschappelijke ondersteuning Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam Doelen Inwoners wonen langer zelfstandig thuis De gemeente streeft na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zitten hierbij in op een transformatie waarbij het vergroten van zelfredzaamheid en eigen kracht vooorop staat. Langer zelfstandig thuis wonen is daar een onderdeel van. Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Een maatwerkvoorziening is het sluitstuk van de Wmo. Eerst beoordelen de eigen kracht van de inwoner en kijken we naar algemene voorzieningen. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.

Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen. Hierbij is ook de inzet van het voorliggend veld (vrij toegankelijk zorg- en welzijnsaanbod) en de sociale basis (vrijwillig aanbod en inwoners en verenigingen) van groot belang. Door hierop in te zetten sluit de gemeente aan bij diverse ontwikkelingen die ook landelijk en regionaal worden ingezet.

24

Subdoel Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Activiteit  Beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Pilot samen indiceren De gemeente wil gaan starten met een werkwijze onder de noemer Samen Indiceren. Binnen dit project worden lokaal afspraken gemaakt over de verschuiving van werkzaamheden met betrekking tot het indiceren in de Wmo. Het stellen van de indicatie begint al bij een casemanager dementie en wordt in een vloeiende lijn voorgezet en afgerond door de Wmo-consulent. Deze manier van indiceren brengt vele voordelen met zich mee: de ketensamenwerking wordt versterkt, indiceren versnelt, onnodig en dubbel werk wordt voorkomen en we vertrouwen op de kennis en expertise van de professionals. Dit scheelt werk voor de gemeentelijke consulenten, en is ook prettiger voor de inwoners, die hierdoor 1 aanspreekpunt krijgen. De gemeente is bezig of dit ook in Twenterand ingevoerd kan worden. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van het voorwerk dat al binnen de Twentse Koers is gelegd. Beleidsadviseur sociaal De huidige werkload bij de beleidsadviseurs in het sociaal domein is erg hoog. Door een structurele formatie-uitbreiding van 1 fte á € 93.850 verwachten wij dat de basis op orde komt en we ons aan onze wettelijke plicht houden.

Het draagt ook bij aan integraliteit bij alle doelenbomen gezien de samenhang en samenwerking intern en extern in het sociaal domein. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Beleidsadviseur sociaal

s

€ 93.850

n

 Beschikbaar stellen en financieren van regionaal maatwerkvervoer Kinderen van Oekraïense ouders worden vanaf begin 2026 gelijk behandeld als alle inwoners. Aanvragen worden getoetst aan de verordening leerlingenvervoer. Er is kans dat een deel van deze kinderen (zonder beperking) enkel vanwege het afstandscriterium recht heeft op een bekostiging van het vervoer naar school waardoor de kosten van het leerlingenvervoer kunnen toenemen al zal de bekostiging in de meeste gevallen dan neerkomen op een vergoeding voor fietsen of eigen vervoer. Binnen het vervoerscontract zijn er ontwikkelingen. Negen regiogemeenten wensen een uitbreiding van de reismogelijkheden per regiotaxi met ziekenhuizen als puntbestemmingen (een bestemming in een andere gemeente of buiten de regio waar vrij naartoe mag worden gereisd) en de mogelijkheid tot doorreizen vanaf meerdere adressen. Dit heeft een risico in zich op hogere kosten, omdat deze maatregel voor plattelandsgemeenten grotere gevolgen heeft dan voor meer stedelijke gemeenten. Mocht dit het geval zijn dan komen we er bij de begroting op terug.

 Financiële ontwikkeling sociaal Domein Financiële ontwikkelingen In deze kadernota is er voor gekozen om bij de doelenbomen de financiële ontwikkelingen te beschrijven, zoals bijvoorbeeld de voorjaarnota jeugd. Helaas blijven er zorgen en grote mutaties en ook stevige risico's (zie de paragraaf weerstandsvermogen bij de begroting 2025). Het inbedden van nieuwe (beleids)ontwikkelingen in onze organisatie, met name ook bij sociale zaken maar ook bij de Wmo en jeugd vergen stevige inspanningen en vaak extra middelen. Denk hierbij aan de Pgb 2.0, de eigen bijdrage Wmo, de hervormingsagenda jeugd en het Toekomstscenario. Binnen het sociaal domein willen we hierbij planmatig werken met realistische plannen en duurzame oplossingen waarin integraal dienstverlening, beleid, uitvoering en bedrijfsvoering integraal samenkomen. De uitvoeringskracht van gemeenten - zo ook Twenterand - staat fors onder druk en zoals door de hele kadernota zichtbaar is moet extra worden ingezet om de basis op de orde te krijgen. Dit vergt soms een dubbele inspanning. Financiën Wmo In de septembercirculaire is bekend gemaakt dat (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer

25

via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 een jaarlijks bedrag opgenomen voor demografie (vergrijzing). Een gedeelte hiervan is bedoeld voor de maatwerkvoorzieningen. Deze middelen worden gereserveerd om de kosten die te maken hebben met de vergrijzing op te vangen. De doordecentralisatie Beschermd Wonen en de invoering van het bij behorende nieuwe verdeelmodel zijn verder uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2026. De doordecentralisatie gaat gepaard met een korting op het budget Beschermd Wonen. De exacte korting op de rijksbijdrage als ook het ingroeipad zijn op dit moment echter nog niet bekend. Een verkenning hierop loopt nog. Wmo kosten ervaren wij als een potentiële financiële tijdbom (i.c.m. vergrijzing en zorgzwaarte o.a. vanwege toename dementie) vandaar dat we actief zijn rond besparingen zoals valpreventie, krachtig ouder worden, enz. Hier gaan we mee door. Adviseur bedrijfsvoering sociaal domein Er is behoefte aan meer sturing op de bedrijfsvoering binnen het sociaal domein. Dit was belegd bij meerdere medewerkers, echter hierdoor wordt het overzicht gemist en worden dingen niet gesignaleerd. Dit willen we voorkomen door structureel 1fte á € 85.050 in zetten, waardoor we beter in control zijn. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Adviseur bedrijfsvoering sociaal domein

s

€ 85.050

n

26

Indicatoren Beleidsdoelen

Begroot 2026

Begroot 2025

2024

2023 2022 2021 2020 2019

Bron

vervalt

vervalt

3151

2919 3270 3554 3434 3325

Interne systemen

Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal*

Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen

1000

1000

982

939

803

885

986 1003

Stichting Evenmens

Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers

280

280

236

400

236

265

306

162

Stichting Evenmens

Aantal cliënten dat een beroep doet op maatschappelijk werk

450

430

386 AMW en BRAM 78 SGMW 3 THV ****

414

436

407

437

454

Avedan Maatschappelijk werk

Aantal behandelde cliënten***

220

220

179

194

197

192

252

275

MEE IJsseloevers

Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering

1026

950

1024

1036 1099 1209 1221 1416

Menzis

*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen *** MEE registreert casussen, vandaar dat het hier om het aantal casussen gaat. Daarnaast geldt ook dat MEE ondersteunt en geen behandelin verricht **** AMW = Algemeen Maatschappelijk werk. BRAM = een onderdeel dat onder maatschappelijk werk wordt weggezet. SGMW = Schoolgericht Maatschappelijk Werk. THV = Tijdelijk Huisverbod. Hierbij gaat het om ondersteuning van de persoon die achterblijft bij een tijdelijk huisverbod en tijdens het nazorgtraject. Vernieuwde beleidsindicatoren

Begroot 2026

Begroot 2025

Bron

Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal bereikte ouderen t.b.v. valpreventie

100

75

Extern

Aantal inwoners dat beschermd woont

22

20

Interne systemen

Aantal inwoners dat verblijft in maatschappelijke opvang

7

5

Interne systemen

Aantal meldingen bij het signaalpunt eenzaamheid

10

25

Extern

Aantal inwoners met een Wmo-voorziening*

2800

3100

Interne systemen

Aantal inwoners met huishoudelijke ondersteuning**

1500

1500

Interne systemen

Aantal inwoners met begeleiding individueel**

650

575

Interne systemen

Aantal inwoners met groepsbegeleiding**

290

275

Interne systemen

Aantal inwoners met wonen en verblijf**

20

15

Interne systemen

Aantal inwoners met een woonvoorziening**

300

300

Interne systemen

Aantal inwoners met een rolstoel(voorziening)**

200

200

Interne systemen

Aantal inwoners met een vervoersvoorziening (excl. Regiotaxi)**

400

400

Interne systemen

*Dit betreft het aantal unieke BSN's met een lopende indicatie in het aangegeven jaar ** Inwoners kunnen meerdere soorten geïndiceerde zorg ontvangen. Om die reden tellen deze indicatoren niet precies op tot het aantal unieke inwoners dat geïndiceerde zorg heeft ontvangen

27

Doelenboom Gezondheid en Preventie Doelenboom Gezondheid en Preventie

Beoogd maatschappelijk effect en doelen Gezondheid en Preventie Beoogd maatschappelijk effect Twenteranders voelen zich gezonder Doelen Inwoners voelen zich mentaal gezonder Van zorg naar gezondheid: die omslag gaan we maken! Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Mentale gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Daarbij hebben we aandacht voor de sterk veranderende samenleving en de (mentale) uitdagingen die dit met zich meebrengt voor verschillende doelgroepen. Meer inwoners hebben een gezonde leefstijl Voor de gemeente is het van belang dat onze inwoners zich zo gezond mogelijk voelen, zodat inwoners gezond op kunnen groeien, ouder worden en zo lang mogelijk gezond en zelfredzaam zijn. Om dit te bereiken is het nodig om een fit en vitaal leven te stimuleren, met een bijbehorende gezonde leefstijl. Verschillende doelgroepen vragen daarbij om verschillende manieren van benadering en ondersteuning. Meer inzetten op en stimuleren van een gezonde leefomgeving Gezondheid vertegenwoordigd in alle beleidsterreinen: dat is het doel.

Een omgeving moet ruimte bieden voor beweging, ontmoeting en meer voorbeelden van gezond gedrag.

Subdoel Subdoel: Er wordt voor verschillende doelgroepen passend aanbod neergezet om een duurzaam gezonde leefstijl te stimuleren

28

Activiteit  Genotsmiddelenbeleid en het actieplan preventie worden uitgevoerd. In 2025 is het uitvoeringsplan genotsmiddelenbeleid; preventie- en handhavingsplan 2025-2028 in werking gesteld. In 2026 wordt hier verder uitvoering aan gegeven door het uitvoeren van een onderzoek naar witte vlekken in het preventie- en verslavingsaanbod. De kosten hiervan worden binnen de begroting gedekt.

Subdoel Subdoel: De leefomgeving draagt bij aan de bevordering en bescherming van gezondheid inwoners Activiteit  Faciliteren GGD m.b.t. bestrijding van (infectie)ziekten en optreden bij incidenten De GGD is een belangrijke partner waarmee er regionaal en lokaal gewerkt wordt aan het verkleinen van gezondheidsverschillen en het beschermen en bevorderen van een gezonde leefstijl. Begin 2025 zijn de opbrengsten van de kerntakendiscussie over de kerntaken van SamenTwente gepresenteerd. De conclusie is dat om de huidige door gemeenten gewenste standaard van dienstverlening bij SamenTwente vragen om een uitbreiding van de begroting. Alleen dan kunnen we voldoen aan de eisen die aan ons gesteld worden, bijvoorbeeld rondom advisering vanuit gezondheidsperspectief op implementatie van de omgevingswet, het voorkomen van code zwart (het ontbreekt dan aan specialistische bijstand voor moord, zedenzaken of euthanasie) in de forensische geneeskunde en het hulp blijven bieden aan mensen met verward gedrag. Het resultaat voor de gemeente Twenterand is dat er vanaf 2026 structureel € 89.000 bij de bijdrage aan SamenTwente wordt opgeplust. Het programma de Gezonde school aanpak wordt incidenteel gedekt, waarbij er gekeken gaat worden naar andere subsidiemogelijkheden. In 2026 betekent dat een incidentele verhoging van €11.170. Voorstel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=47f328ce-c10e-407f-845f-18803e0bb888