Kadernota 2024
Tekst van het document
25
Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam
Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zorgen voor goed ingerichte woonservicegebieden. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.
Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.
Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.
Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Activiteiten Voorstel: Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Omschrijving
26
Garanderen ondersteuning inwoners middels extra formatie Wmo ivm wachtlijsten Binnen ons beleid hebben we de opgave om ondersteuning en hulp aan te bieden voor inwoners die dit echt nodig hebben vanuit betrouwbare dienstverlening. Dit geldt ook zeker voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmol). Op het gebied van de Wmo is er sprake van diverse ontwikkelingen (zowel landelijk als lokaal) die van invloed zijn op het aantal aanvragen op het gebied van Wmo. Te denken valt o.a. aan de invoering van het abonnementstarief, (toenemende) vergrijzing en toename in complexiteit van zorgvragen en casussen. Als gevolg hiervan is het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo (in brede zin, met name bij de huishoudelijke ondersteuning en hulpmiddelen) zichtbaar toegenomen. De verwachting is op basis van de hiervoor geschetste ontwikkeling dat dit aantal de komende jaren nog verder zal gaan toenemen. Twenterand is hierin niet uniek, ook vele andere gemeenten zien een toename in het aantal Wmo-aanvragen. Lokaal zijn diverse acties in gang gezet om het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo niet verder te doen oplopen, denk bijvoorbeeld aan het invoeren van een nieuwe verordening op het gebied van Wmohulpmiddelen (o.a.
woningaanpassingen, trapliften, rolstoelen en scootmobielen etc.) waarmee aan de voorkant kritischer kan worden gekeken, wordt er nog meer inzet gepleegd op contractmanagement op het gebied van hulpmiddelen (stimuleren hergebruik van eerder gebruikte hulpmiddelen i.p.v. direct nieuw aan te schaffen, meer sturing op de voorraad en wat er in het depot staat etc.) en de invoering van de was- en strijkservice als algemene voorziening. Ondanks dat deze acties duidelijk vruchten afwerpen, blijft er een toename zichtbaar van het aantal aanvragen Wmo. Dit voorstel is bedoeld om de basis weer op orde c.q. in balans te te krijgen met de kennis van nu. Vanzelfsprekend is het op enig moment logisch dat er tijdens piekmomenten wachtlijsten kunnen zijn, het niet hebben van wachtlijsten is zo goed als onvermijdelijk. Echter dienen de wachtlijsten wel een behapbare omvang te hebben en dient te kunnen worden voldaan aan de geldende juridische kaders (wettelijke termijnen voor het oppakken/verwerken van aanvragen) en dient te worden voldaan aan eisen op het gebied van kwaliteit en rechtmatigheid. Ook mogen (kwetsbare) inwoners verwachten dat onze dienstverlening op niveau is.
In de afgelopen jaren is de capaciteit bij de consulenten en de backoffice in de afgelopen jaren gelijk gebleven en niet aangepast, maar is gekeken naar oplossingen in de zin van (dure) tijdelijke externe inhuur bij de consulenten en de backoffice. Daarmee kon de wachtlijst tot nu 'behapbaar' in omvang worden gehouden en kon worden voldaan aan de vereisten op het gebied van wettelijke termijn en rechtmatigheid. Gelet op het open einde karakter van de Wmo en de verwachte toekomstige ontwikkelingen gaat het om structurele toenames, wat vraagt om structurele oplossingen. Daarom wordt een voorstel gedaan voor personele inzet (aanvullend op de reeds bestaande reguliere vaste formatie) bij de consulenten de backoffice sociaal domein. Gelet op alle ontwikkelingen - die onzeker zijn hoe ze uitpakken - wordt een deel nu structureel / vast voorgesteld. Daarnaast blijft een budget voor flexibele inzet aan de orde bij pieken (dat wanneer nodig wordt ingezet, maar niet structureel wordt aangevraagd) en later bij het beter kunnen duiden van de toekomstige ontwikkelingen zullen de effecten van deze ontwikkelingen wederom dit tegen de beschikbare capaciteit worden gehouden. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Extra formatie Wmo i.v.m. wachtlijsten
s
€124.800
n
Doordecentralisatie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Omschrijving Beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn maatwerkvoorzieningen. De uitvoering ervan ligt bij de centrumgemeente Almelo en indicatie loopt via het Cimot. Het Rijk wil dat regiogemeenten ook meer verantwoordelijkheid krijgen en wil dat de opvang en zorg van mensen dichter bij huis plaatsvinden. Voor beschermd wonen hebben we de doordecentralisatie in de regio voor wat betreft governance inmiddels geregeld. De financiële doordecentralisatie blijft nog achter want het heeft alle schijn van dat het nieuwe verdeelmodel (met een groeipad van 10 jaar) en het daaraan gekoppelde woonplaatsbeginsel wederom wordt uitgesteld. Invoering per 1-1-2024 gaat in ieder geval niet meer lukken. Zoals ook al vermeld in de Integrale beleidsnota Sociaal Domein vergt de opgave beschermd wonen inhoudelijk - mede in samenhang met de bredere opgave wonen - en financieel dus meer duiding de komende jaren. Wij komen als het duidelijker is, hierop terug.
Voorstel: Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Omschrijving
27
In elke kadernota en begroting gaan wij in op de financiële ontwikkelingen sociaal domein. Deze keer is lijn van het nieuwe voorliggende collegeprogramma het vertrekpunt. Vanuit het collegeprogramma is er de behoefte om met lef scherp aan de wind te varen om Twenterand financieel gezonder te krijgen. De opdracht uit het collegeprogramma is daarom verkend of op basis van de afgelopen jaarrekening onderschrijdingen hebben plaatsgevonden binnen de openeinde-regelingen. In deze kadernota presenteren wij de bevindingen. Voorgesteld wordt om € 900.000,- structureel af te ramen (dus lager begroten) op jeugdhulp, op basis van de jaarrekeninguitkomst. Voor de overige open einde regelingen is dit niet verantwoord. Een belangrijke verklaring – naast het nemen van meer risico - is dat het (voordeel van het) woonplaatsbeginsel structureel doorwerkt in onze begroting en dat onze interventies in het voorliggend veld en preventie succesvol zijn (denk aan POH jeugd, de consulent externe verwijzers, gezinswerk).
Ondanks dat het Rijk ons inziens te weinig bijdraagt, is het in Twenterand financieel rustig binnen het sociaal domein en wordt vanuit een strakke koers met bevordering zelfredzaamheid en eigen kracht) doorgewerkt aan de transformatie en het positieve beeld over het sociaal domein, met daarnaast ook aandacht voor de kwetsbaren (bijvoorbeeld in het minimabeleid/energiecrisis) willen we graag bestendigen de komende jaren. De consequenties van ramen met meer risico's spreken voor zich maar zijn wel goed om te vermelden, mede binnen de context dat binnen het sociaal domein er diverse open einde regelingen blijven. Scherper ramen betekent meer kans op overschrijdingen en kans op meer instabiliteit in de financiële uitkomsten. Mochten er dus omstandigheden zich voordoen (in bijvoorbeeld volume, zorgkostenzwaarte, tarieven, inflatie/CAO stijgingen boven onze ramingen, nieuwe inkooprondes of in ontwikkelingen die niet (meer) in de begroting passen, dan geldt zullen we hierop terugkomen en betekent dit een algemene opgave in onze begroting en wordt er net als bij tegenvallers op de andere domeinen de algemene risico reserve (ARR) het instrument op dit op te vangen. Immers scherp ramen en het reservebeleid zijn onvoorwaardelijk aan elkaar verbonden.
Transformatie blijft nodig! De opgaven in het sociaal domein blijven groot en daarom willen wij ook pro actief blijven investeren en inspelen op versterking van het voorliggend veld en de komende majeure ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda jeugd, het scenario kind en gezinsbescherming, de opgave ombouw zware woonzorgvoorzieningen voor jeugdhulp (o.a. 3 milieuvoorzieningen) en decentralisatie beschermd wonen. Voor alle relevante ontwikkelingen verwijzen wij naar de andere teksten in deze kadernota en de concept Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (IBN). Voorstel
i/s
Financiële ontwikkelingen
s
Financieel
€ 900.000
v/n v
Subdoel: Algemene maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Activiteiten Voorstel: Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds) Omschrijving Innovatiefonds 2024 Om ook in 2024 ruimte te bieden aan kansrijke initiatieven en voorstellen van partijen die werkzaam zijn in het sociaal domein wordt 50.000 euro gereserveerd. Tevens kijken we naar de criteria en de naamstelling van het fonds, om zo minder de nadruk te leggen op innovatie en meer op stimulering. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Innovatiefonds 2024
i
€ 50.000
n
28
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen
Begroot 2024
Begroot 2023
2022 2021 2020 2019 2018
Bron
4061
4000
3270 3554 3434 3325 2756
Interne systemen
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen
1000
1000
803
885
986 1003 682
Stichting Evenmens
Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers
280**
350
236
265 306* 162 203*
Stichting Evenmens
Aantal behandelde cliëntsystemen
430
430
436
407
437
454
400
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal behandelde cliënten
220
220
197
192
252
275
313
MEE IJsseloevers
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
950
1200
1099 1209 1221 1416 1408
Menzis
*In 2018 is er op een andere manier en met een ander systeem geregistreerd. De korte contacten zoals doorverwijzingen, korte vragen en deelname aan cursussen zijn niet meer meegenomen om een beter beeld te krijgen van de individueel ondersteunde mantelzorger. ** De verwachting was dat na corona het aantal individueel ondersteunde mantelzorgers zou stijgen, er is echter groepsaanbod ingezet waardoor steun ook in groepsverband geleverd kon worden. Hierdoor is 2024 realistischer en met de inzichten van nu, lager geraamd.
29
Doelenboom Gezondheidszorg Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.
Doel: De gezondheid en vitaliteit van inwoners is bevorderd Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Voor de gemeente is het van belang dat haar inwoners gezond en vitaal zijn. Door het bevorderen van gezondheid en vitaliteit kunnen zorgkosten verminderden en soms wel voorkomen worden. Inwoners die gezond en vitaal zijn kunnen daarnaast een grote bijdrage leven aan de samenleving door bijvoorbeeld het uitvoeren van vrijwilligerswerk.
Doel: De gezondheid van inwoners is beschermd Naast het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van inwoners is het ook nodig om deze gezondheid te beschermen. Er zijn meerdere bedreigingen die de gezondheid van mensen kunnen schaden. Door het organiseren van beschermingsmaatregelen probeert de gemeente dit te voorkomen. Gezondheidsbescherming is het geheel van activiteiten en maatregelen dat er toe bijdraagt dat mensen minder worden blootgesteld aan schadelijke omstandigheden.
Subdoel: Inwoners zijn zich bewust van de invloed van leefstijl en gedrag op hun eigen en andermans gezondheid en functioneren Activiteiten Uitvoering lokaal gezondheidsbeleid Omschrijving De integrale beleidsnota Sociaal Domein bevat nu ook gezondheidsbeleid, met opgaven onder het themalijn de gezonde Twenterander. Preventie is hierin erg belangrijk. In 2024 zal verder invulling worden gegeven aan het actieplan preventie. Hierbij wordt nadrukkelijk de link gelegd met al
30
bestaande activiteiten en interventies op het gebied van onder meer eenzaamheid, laaggeletterdheid en het tegengaan van overmatig middelengebruik. Prioriteit in de komende periode heeft de inzet op het vergroten van de mentale gezondheid. Zowel lokaal als regionaal (bij de GGD) wordt de inzet vergroot. We werken hierin samen met onder meer scholen en organisaties uit het voorliggend veld. Tot slot heeft de inzet op een gezonde leefomgeving ook in 2024 onverminderd onze aandacht.
Voorstel: Aanpak drugsproblematiek Omschrijving Mede door meer inzet op voorliggende (lokale) preventieve activiteiten en aframing onderuitputting, is de verwachting dat dit budget kan worden versoberd met € 31.250 in 2024. Het jaar erna kan dit oplopen naar € 56.250 (s) voordelig. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Versoberen budget genotsmiddelenbeleid
s
€ 31.250
v
Voorstel: Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid Omschrijving Conform het voorgestelde beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (zie ook de bijlage in de IBN) en de prioriteiten die het college in hun coalitieprogramma heeft gesteld, zetten we komende jaren meer in op toegankelijkheid zodat iedereen optimaal mee kan doen in Twenterand. Brede inclusie is het doel. Fysieke zaken worden deels al opgepakt zoals de inclusieve speeltuinen, daarnaast is bewustwording ook heel belangrijk. De komende jaren stellen we daarom een budget van € 15.000 per jaar voor (incidenteel 3 jaar) Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid
i
€ 15.000
n
Subdoel: Hulp in nood is geboden waar nodig Activiteiten Voorstel: Voortzetten van het Scheidingspunt Omschrijving Voortzetten scheidingsdienstverlening De in de gemeente actieve scheidingsdeskundige voorziet duidelijk in een behoefte. In bijna de helft van de gevallen van jeugdhulp speelt scheiding (van de ouders) een rol. Een vechtscheiding kost de gemeente gemiddeld 45.000 euro. De wens is daarom om deze vorm van voorliggende inzet te continueren., zoals ook al in de integrale beleidsnota sociaal domein is opgenomen. Voor een jaarbedrag van circa 55.000 euro zal hiertoe een inkoopprocedure worden gestart om het voor 3 jaar in te zetten. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
voortzetten scheidingsdienstverlening (per jaar)
s
€ 55.200
n
31
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2024
Begroot 2022 2021 2020 2019 2018 2023
Bron
Hulp is geboden waar nodig Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's (incl. AED's in particulier eigendom)
100
90
91
91
81
80
88
Hartslagnu.nl
Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl
1100
970
1100 1011
917
900
1.039
Hartslagnu.nl
Mate waarin hulpverlening bij tijdelijk huisverbod wordt aangeboden (%)*
100
100%
100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Mate van acceptatie hulpverlening bij tijdelijk huisverbod (%)
100
100%
100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal basisscholen met voorlichting over middelengebruik
21****
0
0
1**
2**
17
8
Tactus Verslavingszorg
* Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** In verband met de coronamaatregelen zijn verschillende voorlichtingen niet doorgegaan. Met de scholen is afgestemd hoe hiermee om te gaan. *** In verband met de coronamaatregelen hebben er 7 scholen tot aan de zomervakantie voorlichtingen afgenomen. De aantallen voor de tweede helft na de zomervakantie zullen wederom afhankelijk zijn van corona. **** Voor deze indicator zijn we gewisseld van aanbieder (van Tactus Verslavingszorg naar First Aiddd). Het jaar 2022 was een transitiejaar ( met o.a. corona) waarin we de focus van Tactus hebben verlegd en de samenwerking aan gingen met First Aiddd. Doordat de gesprekken met First Aiddd in de eerste helft van 2022 tot stand zijn gekomen, was het niet mogelijk om een goede begroting te maken voor 2023. Inmiddels is duidelijk hoe de samenwerking vorm krijgt en begroten we voor zowel 2023 als 2024 21 basisscholen waarop voorlichting wordt gegeven.
32
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam
Doel: Onderwijsachterstanden zijn teruggedrongen Het doel van onderwijsachterstandenbeleid is in een vroegtijdig stadium achterstanden en problemen bij kinderen signaleren. Zo kan tijdig de juiste ondersteuning geboden worden en hebben kinderen op vervolgonderwijs een betere start. Tevens hopen we met deze preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten. Belangrijk is hierin de doorgaande lijn van prenatale zorg tot onderwijs.
Doel: Laaggeletterdheid is afgenomen Laaggeletterden zijn niet in staat gedrukte of geschreven informatie te gebruiken en kunnen hierdoor minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Onze doelstelling is om te komen tot een vermindering van de laaggeletterdheid in Twenterand met als resultaat een grotere kans op geluk, gezondheid en groei van onze inwoners.
Doel: Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd. Tevens zorgt de gemeente dat er in specifieke gevallen extra ondersteuning beschikbaar is voor kinderen in aanvulling op een passende onderwijsplek, zoals het passend onderwijs beoogt.
Subdoel: Zoveel mogelijk kinderen van 2 1\2 - 4 jaar krijgen een aanbod Activiteiten Ontwikkeling: Handhaven kwaliteitseisen kinderopvang en peuterspeelzaalwerk Omschrijving Ontwikkeling: wijzigingen Wet Kinderopvang
33
De planning was dat vanaf 1 januari 2024 flexibel toezicht landelijk zou worden ingevoerd, echter is dit uitgesteld. We zitten nu in een overgangsperiode, waarin GGD’ en en gemeenten de ruimte krijgen om er alvast mee aan de slag te gaan. In onze regio is er afstemming met GGD en gemeenten hierover. Vanaf 1 januari 2024 gaan aangepaste eisen voor de kinderopvang doorgevoerd worden om het personeelstekort en de werkdruk in de kinderopvang tegen te gaan. Ontwikkelingen hiervoor volgen zodra meer bekend is. Inmiddels is bekend geworden dat het kabinet het gratis aanbieden van kinderopvang met twee jaar uitstelt en in 2027 wil laten ingaan. Redenen voor uitstel zijn het personeelstekort en de verwachte extra vraag als kinderopvang gratis wordt.
Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Activiteiten Ontwikkeling: Uitvoeren Onderwijshuisvesting IHP Omschrijving Ontwikkelingen onderwijshuisvesting Er zijn diverse ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting: het leerlingenaantal van sbo De Sleutel is behoorlijk gegroeid en lijkt structureel. Schoolbestuur SCO-T heeft gevraagd om mee te denken in het thuisnabij onderwijs bieden aan alle kinderen in Twenterand. Dit hangt deels samen met huisvesting, maar ook met de relatie onderwijs-jeugd(hulp) en de uitgangspunten van Passend Onderwijs. Mocht het nodig zijn, komen we hier bij de raad op terug. Daarnaast speelt de ontwikkeling m.b.t. de Oranjeschool: de noodzaak voor vervangende nieuwbouw is in het college besproken in verband met onze zorgplicht. In het coalitieakkoord wordt voor de planvorming rond deze school bijzondere aandacht gevraagd. Er is een projectgroep gevormd en er worden momenteel twee scenario's uitgewerkt: nieuwbouw voor de school, wellicht samen met een kinderopvangorganisatie. Naar verwachting wordt de raad in juli gevraagd om een keuze te maken uit een van deze scenario's. Tevens is het integraal huisvestingsplan (IHP) inmiddels vastgesteld door het college en wordt aangeboden aan de raad voor vaststelling (mei 2023). De uitvoering en doorontwikkeling zal de komende jaren plaatsvinden.
Subdoel: Kinderen krijgen een passende onderwijsplek en afgestemde (jeugd)hulp/zorg Activiteiten Voorstel: Extra uren bewegingsonderwijs Omschrijving Vanaf september 2023 moeten alle basisscholen 1 uur extra bewegingsonderwijs aanbieden. Dit gebeurt deels in de gemeentelijke sportaccommodaties en deels in Het Punt en de Klaampe. Deze kosten zijn onvermijdelijk. De meerkosten worden geraamd op € 25.200. Uitgangspunt zijn de bestaande accommodaties. Mochten hierin wijzigingen komen (bv. sloop Krijgerstraat), dan komen wij hier in de begroting op terug. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Extra uren bewegingsonderwijs
s
€ 25.200
n
34
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2024
Begroot 2022 2021 2020 2019 2018 2023
Bron
Laaggeletterdheid is afgenomen Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE))
450
450
506 452 418 313 170
Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
40
40
58
42
38
40
50
31
90
37
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt
60
60
58** 18*
Aantal leerlingen leerlingenvervoer
370
368
333 366 298 282
Opgave instellingen ROC Taalpunt Interne systemen
* dit aantal is lager als gevolg van corona ** dit aantal is hoger, na coronaperiode stijging van het aantal (ook de digitale cursisten zijn meegerekend)
35
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij.
Doel: Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waarin de Twenterandse jeugd zich kan ontwikkelen.
Doel: Er is preventie van problemen bij jeugd De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen.
Doel: Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien mogelijk te maken of te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Met deze verantwoordelijkheden heeft de gemeente meer instrumenten in handen om hierop te sturen.
Subdoel: Jeugdigen in (tijdelijke) kwetsbare posities worden ondersteund Activiteiten Ontwikkeling: Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Omschrijving Ontwikkeling: Hervormingsagenda jeugdzorg (nationaal) Het doel van de Hervormingsagenda jeugdzorg is dat het stelsel rondom jeugdigen beter gaat werken
36
en financieel weer houdbaar zal worden. Gemeenten en Rijk zijn het na lange onderhandelingen over de aan de Hervormingsagenda verbonden bezuinigingen in april 2023 eens geworden over een passend financieel kader. Het ingroeipad voor de besparingen wordt verzacht en daarnaast vervalt de extra besparing van €100 mln in 2024 waardoor voor de jaren 2024 en 2025 in totaal €385 mln euro extra ter beschikking komt voor jeugdzorg. Dit laat onverlet dat er een grote opgave ligt op kostenbeheersing die scherpe keuzes gaat vragen. In de Hervormingsagenda zijn zowel maatregelen opgenomen die geld kosten, zoals een verbetering in kwaliteit, als maatregelen die (op termijn) een besparing opleveren. Ook is rekening gehouden met kosten voor de uitrol van maatregelen. De richting van de aanpassingen: een inperking van de reikwijdte van de Jeugdwet, een verbetering van de toegang en integraliteit van het sociaal domein en een versteviging van de sociale basis. Ontwikkeling: OZJT/ SamenTwente/ Samenwerkingsagenda Regiovisie Jeugdhulp Twente Regionale samenwerking blijft voor Twenterand onmisbaar voor voldoende kwaliteit, capaciteit en kostenbeheersing.
Via de samenwerkingsagenda Regiovisie Jeugdhulp Twente gaan we regionaal de uitdaging aan om wachtlijsten te bestrijden, afschalen van zorg te bevorderen, intramurale zorg om te zetten naar ambulante zorgvormen en grote voorzieningen om te bouwen naar kleinschalige woonvormen. Deze ombouw heeft effect op de tarieven. Daarom is het noodzakelijk om de instroom te verminderen. Dit gaan we doen door de ontwikkeling van meer ambulante alternatieven. Eigen initiatieven in Twenterand zijn hierbij van belang, maar we zullen dit ook regionaal oppakken in de Samenwerkingsagenda. Voorbeelden hiervan zijn het lokaal ontwikkelen van passende woonvormen voor jongeren (18-/ 18+) met een lichte begeleidingsvraag of de inzet van extra gezinswerk. Hiervoor kunnen in aanloop naar de nieuwe inkoop in 2025 capaciteit en middelen nodig zijn. Lokaal is het noodzakelijk om de sociale basis te versterken en om invulling te geven aan normaliseren, preventie en het ontmoedigen van claimgedrag. Dit is een belangrijk thema in de IBN en een lange termijn traject met grote financiële impact, maar wel noodzakelijk om de menselijke maat en continuïteit te bieden voor onze inwoners.
Ontwikkeling: Doorontwikkeling toegang tot het sociaal domein en het lokaal team Twenterand wil komen tot een toekomstbestendig model voor de toegang tot het Sociaal Domein, waarbij de inwoner de weg weet te vinden, de vraag centraal staat, de werkwijze in de toegang eenduidig is en er integraal wordt (samen)gewerkt. Daarnaast vraagt de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd om een doorontwikkeling van een stevig lokaal team dat zelf ook lichte hulp kan bieden. Samen met betrokken partijen gaan we kijken waar we kunnen verbeteren op een manier die past bij onze schaal en de problematiek van onze inwoners. Ontwikkeling: Inkoop Jeugdhulp 2025 Het jaar 2024 staat in het teken van de contractering ten behoeve van de inkoop jeugdhulp vanaf 2025. De tweede helft van 2024 zal in het teken staan van de implementatie om per 1 januari 2025 van start te kunnen gaan met de nieuwe contracten en afspraken. De gemeente Twenterand draagt bij aan de ontwikkeling van de inkoop door het leveren van capaciteit. Daarnaast zal de implementatie van de nieuwe inkoop ook tijdsinvestering betekenen voor de diverse uitvoerende medewerkers, onder andere door strengere controle van aanbieders aan de voorkant. Ontwikkeling: Aanbieders onder druk Binnen het huidige onrustige jeugdhulp- zorglandschap zien we dat de continuïteit van jeugdhulp bij een aantal aanbieders in gevaar komt.
Redenen hiervan zijn divers en oorzaken niet eenvoudig te verhelpen. Daarbij kan gedacht worden aan hoge energiekosten, personele kosten of het leveren van zeer specialistische zorg. De risico’s op discontinuïteit van jeugdhulp moeten zoveel mogelijk beperkt worden in het belang van de jeugdigen en hun verzorgers. Wanneer in 2024 continuïteitsrisico’s ontstaan of voortduren, is het van belang om deze vroegtijdig te signaleren en om ze te beheersen wanneer de ernst ervan toeneemt. Daar waar nodig en mogelijk dienen passende, objectieve en weloverwogen besluiten genomen te worden over het al dan niet (financieel) ondersteunen van jeugdhulpaanbieders. Ontwikkeling: Onderzoek reële tarieven In februari 2023 is besloten tot het uitvoeren van een onderzoek naar reële tarieven binnen de raamovereenkomsten van het Twents Model. Binnen het onderzoek zullen de opbouw, uitgangspunten en de kostprijselementen getoetst worden. Afhankelijk van de uitkomsten en de wettelijke (waaronder contractuele) mogelijkheden kan dit een fors financieel structureel effect hebben op de tarieven.
37
Ontwikkeling: Jeugdbescherming en Jeugdreclassering (JBJR) De werkdruk in de jeugdbescherming blijft hoog, professionals hebben het zwaar en kinderen en gezinnen kunnen onvoldoende rekenen op tijdige jeugdbescherming en jeugdhulp. In 2023 heeft de regio Twente hierop geanticipeerd door de tarieven te verhogen, waardoor de caseloadnorm omlaag kon. Ook is er een landelijk onderzoek gaande naar wat een passende caseloadnorm is waarvan de uitkomst halverwege 2023 wordt verwacht. Waarschijnlijk zal de caseloadnorm lager liggen dan in 2023 is afgesproken, waardoor verwacht wordt dat de kosten gaan stijgen. We komen hier als dit duidelijk is op terug.
Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen Activiteiten Ontwikkeling: Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Omschrijving Ontwikkeling: Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming De huidige jeugdbeschermingsketen is complex georganiseerd met vele betrokken organisaties. De vele schakels sluiten niet altijd op elkaar aan, met als gevolg dat de juiste hulp en bescherming tekort kan schieten. Om hier verandering in te brengen is er een landelijk programma Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming gestart. In Twente werken we de komende jaren in pilots aan ‘andere/nieuwe’ oplossingen voor kinderen/jongeren/ gezinnen met ernstige veiligheidsrisico’s. Dit richt zich vooral op de samenwerking tussen onze lokale toegang (jeugd/Wmo) en de jeugdbeschermingsorganisaties Veilig Thuis Twente, Raad voor de Kinderbescherming en Geïndiceerde instellingen (GI's). Deze ontwikkelingen vragen voor de komende jaren een andere en wellicht extra inzet van de betrokken organisaties en van consulenten in de gemeentelijke toegang.
Ontwikkeling: Veilig Thuis Twente Omschrijving Ontwikkeling: Implementatie regionale visies Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en Mensenhandel Vanuit de regionale visie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling en Mensenhandel en een lokale aanpak gaan we verder werken aan bewustwording bij zowel professionals als het brede publiek. Daarnaast stimuleren we het gebruik van het besluit verplichte Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling binnen organisaties en scholen in Twenterand. Tenslotte wordt ingezet op het verstevigen van de integrale aanpak en samenwerking vanuit Zorg en Veiligheid. Meer bewustwording kan leiden tot meer meldingen.
38
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsindicatoren
Begroot Begroot 2024 2023
2022
2021
2020
2019
2018
Bron
100
66
100
42
56
70
Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)
30
48
21
34
64
82
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)
*
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket Aantal Bezoekers website Loes.nl
30
400.000 350.000 514.907 326.273 364.556 337.134 296.265
SZT SZT/GGD
Aantal uitgevoerde trajecten BOR
5
5
4
3
3
5
4
Humanitas
Aantal uitgevoerde trajecten Homestart
3
5
3
0
1
2
1
Humanitas
46
57
SZT
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT
*
130
152
125
74
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT
*
50
38
28
17
20
13
SZT
Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT
*
250
136
157
24
108
188
SZT
Een overzicht van vrij toegankelijke voorzieningen per kern.
gereed
1
1
1
1
1
gereed
Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen
1.394
1.850
1.144
1.040
1.292
717
951
Interne systemen
totaal aantal jeugdigen uniek
770
820
689
661
733
-
-
Interne systemen
Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd
Nee
Nee
Nee
Nee
Nee
er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd
Ja
Ja
Ja
Ja
Nee
De vier jeugdwelzijnorganisaties zijn betrokken bij herpositionering jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt *
n.v.t.
n.v.t.
Nee
Nee
Ja
* In 2021 is door de Raad bepaald dat het jongerenwerk door één organisatie moet worden uitgevoerd. Op 7 februari 2023 heeft de gemeenteraad besloten dat er een subsidieregeling met tender wordt uitgeschreven om te komen tot een toewijzing van de subsidie voor jongerenwerk. In 2024 staat daarom niet vast welke organisatie het jongerenwerk gaat uitvoeren en zijn de indicatoren gekoppeld aan jongerenwerk uitgevoerd door stichting Zorgsaam niet in te schatten.
39
Programma Ruimte Inleiding Woningbouw Op dit moment komt er veel op de gemeente af qua wonen. Er zijn verschillende thema's op het gebied van wonen wel / niet met wettelijke verplichtingen, wel / niet met gemaakte bestuurlijke afspraken etc. Twenterand staat voor een woningbouwopgave. We willen de lokale woonbehoefte bedienen met t/m 2031 een groei van 550 woningen. Tevens hebben we daarnaast de ambitie bij te dragen aan de regionale vraag naar woningen. Om de doelgroepen op de woningmarkt goed te helpen is het nodig de juiste kwaliteit woningen te bouwen en doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Starters zijn op zoek naar betaalbare woningen en het toenemend aantal ouderen zoekt een woning waarin ze lang zelfstandig kunnen blijven wonen. Ook zijn er specifieke doelgroepen, zoals woonwagenbewoners, met eigen woonwensen. Om de woningbouw te kunnen versnellen zijn sleutelgebieden/projecten aangewezen waar een woningbouwimpuls kan worden gerealiseerd. Daarnaast zijn ook inbreidingslocaties en uitbreidingslocaties in beeld. Het doel is om harde plannen te realiseren en zachte plannen voor 2025 hard te maken en snel te kunnen starten met bouwen. De extra woningbouwopgave vraagt meer capaciteit van de gemeente. Om overzicht te krijgen en te behouden is in 2023 een Programmaplan Wonen opgesteld.
Dit plan moet bijdragen aan het versnellen van de woningbouw door te sturen op prioriteiten. Ook het college heeft in het collegeprogramma aangegeven dat ze wil inzetten op groei: meer woningbouw in Twenterand. Deze groeiambitie is verwerkt in het Programmaplan Wonen. Het plan zal in 2024 worden vastgesteld en de financiele consequenties worden in de kadernota 2025 meegenomen. Voor 2024 wordt een extra bedrag gevraagd om ambities / opgaven te kunnen realiseren. Energietransitie De afspraken uit het nationale Klimaatakkoord van juni 2019, waaraan de gemeenten zich vrijwel unaniem hebben verbonden, hebben tot nieuwe uitvoeringstaken bij gemeenten geleid, vooral voor de thema's Gebouwde omgeving en Opwek hernieuwbare Energie waarvoor een belangrijke regierol bij gemeenten is neergelegd. De energie- en warmtetransitie is een grote en langjarige gezamenlijke opgave, waarbij we nu nog maar aan het begin staan. Belangrijk is het gesprek met onze inwoners en ondernemers over de Klimaatopgave en wat dat ook lokaal betekent. De energietransitie krijgt vorm via de Regionale Energie Strategie en het besluit van het college waarbij het zoekgebied ZO Vriezenveen is aangewezen om windmolens te plaatsen. Hierbij werken we samen met de gemeenten Tubbergen en Almelo. In dit zoekgebied is reeds het zonnepark gerealiseerd en we zien kansen om in dit gebied een energielandschap te creeeren.
Het opwekken van waterstof in samenwerking met Twenterandse ondernemers zien we als een uitdaging. Onze warmtevisie is in 2021 vastgesteld. Op basis van deze visie willen we nu geen wijken aanwijzen die al vóór 2030 aardgasloos gemaakt worden. Wel zoeken we kansen om aan te sluiten bij concrete projecten in de samenwerking met Mijande Wonen. En we richten ons in deze eerste fase vooral op isoleren (energie besparen). Middels diverse maatregelen zoals Duurzaamheidsfonds en de Klusbus helpen we burgers met subsidie en het uitvoering van isolatiemaatregelen om woningen te verduurzamen. Klimaatadaptatie is ook een belangrijk klimaatthema. In het Gemeentelijk Rioleringsplan is hier al rekening mee gehouden. In gemeentelijke projecten, zoals het plan Mozaïek, en de Centrumvisie Vriezenveen, wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld hittestress door meer vergroening. Via de verordening duurzaamheidssubsidie worden woningeigenaren gestimuleerd om bijvoorbeeld de hemelwaterafvoer af te koppelen of tegels te verwijderen zodat meer regenwater wordt vastgehouden. Kanaal Almelo de Haandrik Een onderwerp met een enorme impact op de gedupeerde bewoners/eigenaren van bedrijfspanden is de problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik. Vanwege schade aan hun panden en de nog onzekere situatie m.b.t.
de schadeafhandeling leven veel gedupeerde bewoners langs het kanaal Almelo - de Haandrik in grote zorgen en onzekerheden. De problematiek rondom het kanaal zorgt ook voor financiële risico’s in relatie tot de gemeentelijke begroting. Tevens bestaat het risico dat er door de gemeente kosten gemaakt moeten worden die nog niet zijn voorzien of nog niet te voorzien zijn. Maar ook om mogelijke kosten van netwerkbeheerders, wanneer de door hen aangevraagde vergunning of instemming wordt geweigerd. Dit omdat de gemeente schade, die mogelijk door hun
40
werkzaamheden zou kunnen optreden, wil voorkomen. Het nog komende onderhoud aan het kanaal in de voor ons liggende jaren spelen daarin ook een rol. Daarnaast leidt de gemeente zelf financiële schade aan de eigen infrastructuur, omdat deze buiten het onverplichte deel van de schaderegeling van de provincie valt. De gemeente gaat de gedupeerden op gedoseerde wijze bijstaan in de vorm van passende ondersteuning. De signalen en wensen daartoe hebben de gedupeerden en inwoners in het gebied aan het college bekend gemaakt. De gemeenten trekt hier samen op met de gemeente Hellendoorn. Invoering Omgevingswet en Wet WKB per 01/01/2024 Op 1 januari wordt de Omgevingswet en de Wet WKB ingevoerd. De hoeveelheid en het karakter van de taken zal met de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) deels veranderen. Maatwerk zal meer aan de orde zijn en de uitvoering gaat daarmee meer tijd en capaciteit kosten. Intergraler werken zorgt echter voor efficiëntie en zal op termijn capaciteit en geld besparen. Daarentegen zullen naar verwachting de inkomsten uit leges dalen. Het karakter van het werk zal ook veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer een intensiever vooroverleg. Tevens wordt verwacht dat er meer werk achteraf zal zijn, in de vorm van handhaving.
Mobiliteit In 2023 is gestart met het opstellen van een toekomstgerichte visie op Mobiliteit zal voor Twenterand . Daarbij speelt duurzaamheid een grote rol. De visie zal in 2024 worden vastgesteld en zal de uitvoering worden opgepakt. Verder zetten wij in op de verbreding/opwaardering van de N36. In 2024 gaan we verder met de voorbereidingen hiervoor. Openbare Orde en Veiligheid Op het gebied van openbare orde en veiligheid blijven we werken aan een veilig Twenterand. Dit doen we door overlast en criminaliteit te verminderen en fysieke onveiligheid te voorkomen en aan te pakken. In 2021 wordt het Integraal Veiligheidsbeleid geactualiseerd waarin onder andere de thema's ondermijning en zorg en veiligheid een plek krijgen. Veiligheid is een breed begrip en behelst veel onderwerpen. We willen integraal, flexibel, informatie gestuurd en vooral samen werken. Het zorgen voor een veilige gemeente is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente, netwerkpartners en de inwoners. Het geactualiseerde integraal veiligheidsbeleid dekt alle subdoelen en activiteiten en daarom wordt hier niet per doel of activiteit nader op in gegaan. Het voorstel is om een 4e BOA aan te stellen om onbalans bij de uitvoering van BOA-taken weg te nemen.
41
Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Twenterand is een veilige gemeente
Doel: Verbeteren leefbaarheid en tegengaan fysieke verloedering Doel: Een meer integrale aanpak van georganiseerde criminaliteit (ondermijning) Doel: Doelgerichte aanpak op zorg, jeugd en veiligheid Doel: Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt Subdoel: Een meer integere en weerbare gemeente zijn die niet vatbaar is voor ondermijning Activiteiten Verdieping ondermijning in het buitengebied Omschrijving Ondermijning Ook wordt op dit moment gewerkt aan het actieplan ondermijning zoals beschreven in het jaarplan Integrale Veiligheid 2023. Op het gebied van ondermijning wordt al veel gedaan, in het actieplan wordt dit geborgd en planmatig weggezet.
Subdoel: Intensievere bestuurlijke handhaving Activiteiten Implementeren verbrede beleidslijn BIBOB Omschrijving Bibob In het Integraal Veiligheidsbeleid 2022-2025 is de doorontwikkeling Bibob als actiepunt benoemd. Op dit moment wordt gewerkt aan een projectplan voor de implementatie van de Wet Bibob. Uit de eerste
42
inventarisatie komt naar voren dat voor een goede implementatie van de wet de huidige capaciteit niet toereikend zal zijn. Hierop zal nader ingegaan worden bij de Programmabegroting 2024.
Voorstel: 4e BOA Omschrijving 4e BOA om onbalans uitvoering BOA-taken weg te nemen In de boa evaluatie is een prognose opgenomen die geënt is op de prioriteiten uit het IVP, zonder tekort te doen aan de hoogste risico’s uit de conceptresultaten van de risicoanalyse. Om die prognose te kunnen realiseren is structureel versterking nodig van minstens 0,6 fte. Het college heeft de raad, middels raadsbrief, voorgesteld deze uitbreiding in de kadernota 2024 op te nemen. Het college heeft op 20/12/2022 een besluit genomen over het uitvoeringsprogramma fysieke leefomgeving 2023 inclusief jaarverslag 2022. Bij het advies zat ook een raadsbrief die naar de gemeenteraadsleden is verstuurd over dit onderwerp. Bij punt 2.1 van de raadsbrief is de onbalans in uitvoering Boa-taken 2022 en doorkijk naar 2023 benoemd. De raadsbrief stond op het aanmeldformulier van 13/01/2023 inclusief het uitvoeringsprogramma 2023 en Jaarverslag 2022, het beleidsplan VTH 2019-2023 en de bijlage Piramidemodel en toelichting, behorende bij VTH beleid Twenterand 2019-2022. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
4e BOA
s
€ 65.000
n
Subdoel: Preventieve aanpak escalerende (buren)ruzies Activiteiten Pilot buurtbemiddeling Omschrijving Buurtbemiddeling In 2021 heeft de gemeenteraad de notitie Buurtbemiddeling opiniërend besproken. De wens van de raad was om het scenario buurtbemiddeling in combinatie professionele mediation nader uit te werken. Hier wordt momenteel aan gewerkt. In juni vindt er een raadsinformatieavond plaats. De verwachting is dat in het najaar 2023 gestart kan worden met een pilot buurtbemiddeling voor de periode van 2 jaar.
43
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen
Begroot 2024
Begroot 2023
2022 2021 2020 2019 2018
Bron
Woninginbraken
*
Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand
*
*
27
20
30
40
45
Politie
*
53
42
34
52
46
Politie
**
1
0
0
0
3
0
0
0
0
0
eigen gegevens
Aanpak woninginbraken
Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen
0
Aantal verleende vergunningen voor evenementen
72
Aantal controles A/B-evenementen
25
30
23
11
2
36
eigen gegevens
Aantal controles C-evenementen
1
3
1
1
1
2
eigen gegevens
Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)
13
10
19
4
12
16
eigen gegevens
Aantal geïnde bestuurlijke boetes
nvt
nnb
0
0
0
1
eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
259
120
231 270 240 113
eigen gegevens
* zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen
44
Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte
Doel: Openbare ruimte voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsnormen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners.
Doel: Verbeteren infrastructuur Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd.
Doel: Betere bereikbaarheid voor alle vervoerswijzen Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren.
Doel: Klimaatbestendiger inrichten openbare ruimte Subdoel: Realiseren van nieuwe werken m.b.t. wegen, openbaar groen, water, riolering, lichtmasten, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen, gebouwen en kunstwerken Activiteiten Voorstel: Onderhouden en exploiteren 6 begraafplaatsen Omschrijving Het product begraafplaatsen laat jaarlijks een begroot tekort zien van € 125.000. Voorgesteld wordt om met ingang van 2024 naar een kostendekkend product begraafplaatsen te gaan. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 125.000 op onze gemeentebegroting..
45
Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Verhogen kostendekkendheid begraafplaatsen
s
€125.000
v
Subdoel: Wegenstructuur meer duurzaam veilig ingericht Activiteiten Verbreding N36 Omschrijving Het is de planning dat Rijkswaterstaat in 2025 gaat beginnen met het verbreden van de N36. De voorbereiding hiervoor zijn gestart. Deze zomer moet het plan van aanpak klaar zijn en vervolgens door het Ministerie van Verkeer worden goedgekeurd. Op dit moment wordt nog gewerkt aan dit plan inclusief de kosten en de planning. Naast de verbreding van de N36 worden ook meekoppelkansen voor gemeentes meegenomen en uitgerekend. Voor Twenterand worden o.a. meegenomen de fietsbrug naar Oosterweilanden en de noordelijke randweg Vriezenveen. in de Programmabegroting van 2024 zal dit verder zijn uitgewerkt.
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2024
Begroot 2023
2022 2021 2020 2019 2018 Bron
verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen
nnb
nnb
1
1
3
1
2
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
verkeersongevallen met gewonden
nnb
nnb
41
30
35
30
25
BLIQ verkeersveligheid rapportage
verkeersongevallen
nnb
nnb
146 135 131 133 186
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
Metingen verkeer
46
Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving
Doel: Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen.
Doel: Een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.
Subdoel: Duurzame initiatieven zijn gestimuleerd en gefaciliteerd Activiteiten Uitvoeren taken duurzaamheid Omschrijving De basis voor de gemeentelijke inzet op duurzaamheid is de vastgestelde Agenda Duurzaamheid 2018-2022, die samen met de Twenterandse samenleving is opgesteld. In deze agenda werken wij met focus op de thema’s Energietransitie, Circulaire Economie en Klimaatadaptatie, samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. De Agenda is in 2023 intern geëvalueerd. Per thema is de voortgang in de uitvoering van de afgelopen jaren beoordeeld. De afgelopen jaren is de agenda Duurzaam Twenterand als het ware 'ingehaald' door landelijke ontwikkelingen en uitvoeringstaken voor de genoemde duurzaamheidsthema's die steeds meer bij gemeenten zijn neergelegd (wettelijke taken en verplichtingen o.b.v. interbestuurlijke afspraken). De ambities en doelen uit de Agenda Duurzaam zijn geformuleerd voor de lange termijn (2050) en sluiten aan bij landelijke doelen en ambities. In vervolg op de Agenda Duurzaamheid werken we daarom verder aan de hand van een (werk)programma
47
duurzaamheid, o.b.v. de gemeentelijke taken. De verduurzamingsopgave is groot en complex. Nieuw beleid en regelgeving, ontwikkelingen en innovaties op het gebied van warmtetransitie, klimaatadaptatie, duurzame energieopwekking, schone lucht en waterkwaliteit, duurzame/ slimme mobiliteit en circulariteit gaan snel. Het is belangrijk deze (landelijke, provinciale en regionale) ontwikkelingen bij te kunnen houden en er waar nodig flexibel op in te kunnen spelen. De samenwerking met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners blijft onverkort belangrijk. Dit samenwerken vraagt meer inzet op participatie en communicatie en waar nodig de stimulering en ondersteuning van lokale initiatieven. In de toekomst kan het thema duurzaamheid ook een plek krijgen binnen de structuur van de omgevingswet.
Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Activiteiten Uitvoering Klimaatakkoord / energie Omschrijving We sluiten voor Energie aan bij de doelen van het Klimaatakkoord (in 2030 49% CO2-emissiereductie ten opzichte van 1990 en in 2050: minimaal 80-95% CO2-emissiereductie), de landelijke vertaling hiervan werken we uit in de Regionale Energie Strategie Twente. Voor de periode tot 2030 hebben we onze bijdrage aan de opwek hernieuwbare energie in Twente bepaald (82 GWh). De komende jaren wil het college inzetten op energiebesparing en verduurzaming van woningen en bedrijven, waarbij energiearmoede voorkomen een extra aandachtspunt is. De ambities voor de energietransitie zijn door de raad vastgesteld in de Omgevingsvisie Twenterand 1.0, het besluit over de RES Twente 1.0 en in de Agenda Duurzaam Twenterand. Twenterand sluit in haar ambitie voor een energieneutrale gemeente in 2050 aan bij de doelen van het landelijk Klimaatakkoord en de Regionale Energie Strategie Twente. Het coalitieakkoord stelt dat de gemeente voor dit onderwerp steeds meer uitvoerder is van rijksbeleid. Het rijk wil meer tempo maken met de klimaat- en energietransitie én meer sturing en regie op uitvoering van decentrale overheden. Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid.
Rijksbijdrage (Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) in totaal € 1.702.816 voor 2023, 2024 en 2025, uitgekeerd in 3 tranches te beginnen vanaf mei 2023. Het doel van deze meerjarige regeling is om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. We stellen voor de ontvangen Klimaatgelden in te zetten o.b.v. de afspraken uit het Klimaatakkoord, die we voor Twenterand hebben vertaald in een werkprogramma duurzaamheid. Onderwerpen daarin zijn Energie Gebouwde Omgeving (Uitvoering geven aan onze Warmtevisie door: Energieloket, besparen energie huursector via prestatie-afspraken Mijande Wonen, uitvoering duurzaamheidsfonds, aanpak energiearmoede, isolatie-aanpak, routekaart verduurzamen maatschappelijk vastgoed), Opwek hernieuwbare energie in zon- en windprojecten (o.a. het gebiedsproces ATT) en RES, stimuleren Zon op dak, Biogas, energieinfrastructuur, Energie bedrijven en Duurzame Mobiliteit (laadinfra). De inzet in 2024 zit o.a. in (uitbouw van) capaciteit voor projectleider ATT/ smart energy hub, communicatie duurzaamheid, wijkregisseur isolatie aanpak, maatschappelijk vastgoed, ondersteunen zon op dak-projecten (extern), en coördinatie van het werkprogramma. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Rijksbijdrage (per jaar)
s
€567.600
v
Inzet personeel (intern/extern)
s
€567.600
n
Besparen energie in de huursector Omschrijving Via de prestatieafspraken met Mijande Wonen (o.a. afspraken over woningkwaliteit en duurzaamheid /warmtetransitie huurwoningen), streven we naar energiebesparen en duurzame energie in de huursector. Het verduurzamen van bestaande woningen heeft prioriteit. Waar mogelijk trekken we met Mijande op om elkaar te versterken door verduurzamingsprojecten van Mijande Wonen te gebruiken als een vliegwiel om ook particulieren te bewegen om mee te doen.
48
Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente Omschrijving Vastgestelde ambitie is dat wij aansluiten bij de Regionale Energie Strategie Twente (RES Twente) en de doelen van het Klimaatakkoord. In 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de RES Twente 1.0 als strategische koers voor 2030. De RES wordt elke 2 jaar herijkt zodat de regionale koers voor het bereiken van de opgave in 2030 in beeld blijft. In 2023 is de RES 2.0 opgeleverd. Als bijdrage in de Twentse opgave tot 2030 heeft Twenterand een opgave van maximaal 82 GWh, in te vullen met een flexibele energiemix voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit. Aan de uitwerking van deze opgave heeft de raad voorwaarden verbonden. De voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is door de raad gegeven: maximaal zon op dak, zon op (te ontwikkelen) zandwinplassen, windenergie (met randvoorwaarden). Ook geven we ruimte aan erfmolens met een tiphoogte tot 35 meter en zonnevelden tot 1 ha. Duidelijk is dat in de uiteindelijke energiemix ook wind een plek kan krijgen. Met zon en windprojecten gaan we zorgvuldig om, met aandacht voor volksgezondheid. Participatie van inwoners in het proces van de uitwerking van plannen en maximaal lokaal eigendom, zijn voor de raad belangrijke condities.
Voor grootschalige opwek van hernieuwbare energie in het buitengebied werken we aan een goede uitwerking met aandacht voor ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en leefomgeving. Dat gebeurt in het zoekgebied Vriezenveen zuidoost/ ATT gebied, door met inwoners, grondeigenaren en ondernemers, de mogelijkheden voor wind te verkennen en uit te werken met de intentie hier een nieuw (energie)landschap te realiseren. Vanwege de grote impact op de leefomgeving van m.n. wind, is gemeentegrensoverschrijdende afstemming en goede communicatie nodig. Voor een optimaal proces werken we samen met inwoners, buurgemeenten, de provincie en in de RES Twente. Vanwege het streven naar maximale regie en maximaal lokaal eigendom zijn bij de jaarrekening middelen bestemd voor de gemeentelijke inzet bij deze ontwikkeling. De verdere ontwikkeling is afhankelijk van
bestuurlijke keuzes in het gebiedsproces ATT. Onze bijdrage in de RES Twente moeten we borgen in ons omgevingsbeleid en uitvoeringsprogramma. De voorkeursvolgorde voor opwek duurzame energie, participatie (in gebiedsproces en lokaal eigendom /financiële participatie) is uitgewerkt het beleidskader duurzame energie Twenterand, vastgesteld in 2023. Dit beleidskader is een bouwsteen voor onze Omgevingsvisie / Omgevingsplan via het spoor Omgeving (doelenboom BoWoRo).
Coördineren Energieloket 3.0 Omschrijving Het lokale Energieloket heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket en met de inzet van persoonlijk advies van de vrijwillige energiecoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners. Sinds 2022 werken zeven gemeenten in west-Twente, waaronder Twenterand, samen voor de coördinatie van energiecoaches. Inwoners maken veelvuldig gebruik van de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een energiecoach.
Energieprojecten Omschrijving Netcapaciteit: Elke twee jaar stellen netbeheerders Enexis en Coteq hun investeringsprogramma bij, zodat inzicht ontstaat voor de planning en programmering van de aanpassing van het elektriciteitsnetwerk. Uit de laatste Netimpactanalyse blijkt dat het Twentse RES-bod alleen haalbaar is met maatregelen voor meer systeemefficiëntie en aanvullende investeringen en werkzaamheden. De druk op het elektriciteitsnet neemt steeds verder toe, niet alleen door de toename van opwek van hernieuwbare energie, maar ook door de verwachte toename van elektriciteitsgebruik (door bijvoorbeeld industrie, woningbouw en mobiliteit). Voor 6 knelpunten in Twente zijn nog geen directe oplossing in beeld en hiervan is voor 4 stations al duidelijk dat er onvoldoende ruimtelijke uitbreiding mogelijk is, o.a. voor Vroomshoop. Na de daar al uitgevoerde uitbreiding zullen andere oplossingen onderzocht moeten worden. Potentieel is dit een locatie voor een Smart Energy Hub. Er is meer provinciale regie op de regionale energie-infrastructuur via het provinciale Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (pMIEK). De provincie adviseert de netbeheerders Tennet, Enexis en Coteq, via het pMiek over de aanpak en prioritering van projecten. Uitgangspunten voor de prioritering zijn bijdrage aan maatschappelijke waarde en efficiënt gebruik van
49
het elektriciteitsnet. De energietransitie vraagt om intensieve samenwerking en gezamenlijke sturing tussen overheden en netbeheerders. De samenhang tussen het energiesysteem, ruimtelijke ontwikkelingen en verduurzaming van industrie, gebouwde omgeving en mobiliteit, is daarbij van belang. Dit gaat om een doorlopende samenwerking en afstemming voor een betrouwbaar en duurzaam energiesysteem. Smart Energy Hub: Samen met lokale ondernemers, provincie, waterschap, netbeheerders en enkele andere stakeholders onderzoeken we de haalbaarheid van het oprichten van een 'Smart Energy Hub' in Twenterand. Hierbij worden verschillende mogelijkheden onderzocht om netcongestie tegen te gaan en bedrijven te verduurzamen. Er is bijzondere aandacht voor de productie van waterstof. Ook de koppeling met bio/groengas wordt hierbij gemaakt. In 2024 verwachten wij een vervolgstap in de verkenning voor de samenwerking. Energiebesparen bedrijven: Via de ODTwente wordt toezicht en de handhaving voor de energiebesparingsplicht van bedrijven versterkt. Met het programma Economie bekijken we mogelijkheden voor het beter informeren van onze ondernemers over verduurzamen (van hun energieverbruik). Zon op Dak : Voor 2030 wil Twenterand maximaal inzetten op het benutten van de mogelijkheden van Zon op Dak. De netcongestie is belemmerend voor de ontwikkeling van grootschalig Zon op Dak.
Omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie, willen wij bedrijven actief benaderen voor ondersteuning bij alternatieve oplossingen. Het gaat vooral om grote (agrarische) bedrijfsdaken, soms in combinatie met de mogelijkheid van asbestsanering en voor participatie. Stimuleren Duurzaam gas: Wij stimuleren de ontwikkeling van een biogashub van monomestvergisters op boerderijschaal in Weitemanslanden, samen met de boeren en Cogas ( en andere regionale partners zoals de plattelandsgemeenten in RES Twente verband).
Uitvoeren Warmtevisie Omschrijving Uiteindelijk moeten in 2050 alle woningen en gebouwen in de gemeente van het aardgas af zijn. Als eerste bescheiden stap tot 2030 zetten we in op isoleren en energiebesparen, met aandacht voor ventileren. Op dit moment zijn voor onze gemeente als alternatief voor aardgas vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en hybride oplossingen in beeld. Voor hybride oplossingen stimuleren we de ontwikkeling van groen gas om het gebruik van aardgas te verminderen. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook ons duurzaamheidsfonds voor inzetten, naast landelijke regelingen. Het uitgangspunt voor de uitvoering is dat we samen met inwoners aan de slag gaan en actief op zoek gaan naar kansrijke gebieden en initiatieven in de gemeente. Landelijk is het streven om voor 2024 het uitvoeringsplan warmtevisie te ontwikkelen. Landelijke programma's, zoals het Programma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving en het Nationaal Isolatie Programma, ondersteunen de gemeenten. Voor de uitvoering van de Warmtevisie richten we ons in 2024 op de volgende activiteiten: • Energieloket met energiecoaches voor individueel advies aan woningeigenaren; • Duurzaamheidsfonds/-subsidie voor ondersteuning woningeigenaren, met name gericht op inwoners met een kleine beurs; • de aanpak energie armoede door energiebesparing te realiseren, o.a.
met de Klusbus; • de lokale isolatie aanpak uit het Nationaal Isolatie Programma. De specifiek voor deze opgave beschikbaar gestelde rijkssubsidies en de middelen vanuit ons duurzaamheidsfonds (uit opbrengsten zonnepark Oosterweilanden) zetten we zoveel mogelijk gecombineerd in. We zoeken voor een wijkaanpak een regisseur voor isolatie / warmte. In de verduurzaming van de gebouwde omgeving moet ook aandacht zijn voor maatschappelijk vastgoed, scholen en verenigingen.