CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2024

Raadsvergadering 18 juli 2023, gemeente TwenterandBij agendapunt: Kadernota 202427.058 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Kadernota 2024

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Kadernota 2024 ........................................................................................................................5 Overzicht van voorstellen ........................................................................................................................9 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................20 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................22 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................26 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................30 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................33 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................36 Programma Ruimte

...............................................................................................................................40 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................42 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................45 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................47 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................53 Programma Economie en vrije tijdsbesteding .......................................................................................59 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................61 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................65 Doelenboom Sport .............................................................................................................................68 Bedrijfsvoering .......................................................................................................................................73 Bijlagen

..................................................................................................................................................76 Lijst met verklarende afkortingen .......................................................................................................77

4

Inleiding Kadernota 2024 Inleiding Kadernota 2024 De kadernota 2024 is de eerste kadernota van deze collegeperiode. Deze kadernota is gebaseerd op het collegeprogramma en coalitieakkoord, met de keuze voor het scenario “Twenterand economisch sterk met een sociaal kloppend hart”. Gemeenten worden nog steeds geconfronteerd met financieel onzekere tijden. De rijksbijdragen worden vanaf 2026 structureel afgeraamd, waarbij nog geen perspectief wordt geboden op een alternatief daarvan. Vanuit het Rijk wordt uitbreiding van het belastinggebied als vervanging gezien, maar deze plannen worden niet (voortvarend) opgepakt. Dit maakt dat we financieel gezien de komende jaren in de mist varen. In plaats van het afbreken van voorzieningen kiest het college ervoor om deze uitdaging aan te gaan en voortvarend te handelen met lef en ondernemersgeest. In deze collegeperiode volgen wij de financiële ontwikkelingen (zoals de Algemene Uitkering) en onderzoeken we wat verder nodig is.

Koers Met het gekozen scenario als uitgangspunt is verkend op welke manier de gemeente economisch duurzaam sterk kan zijn en waarbij het sociale hart blijft kloppen. Het toekomstbeeld is als volgt: “Mensen verblijven graag in Twenterand door de goede voorzieningen. Ook komen mensen er graag als toerist of om zich er met hun bedrijf te vestigen. Er is een bloeiende detailhandel, elke kern heeft een eigen karakter en ontwikkelt haar eigen kracht. Er is bedrijvigheid en een sterke agrarische sector waarin ondernemersgeest en duurzaamheid op maat zijn gecombineerd.” Dit heeft geleid tot de volgende koers: Economische groei als basis; we willen aantrekkelijk zijn voor een gezonde mix van bedrijven en de aantrekkelijkheid van Twenterand vergroten voor de beroepsbevolking. Ook toerisme speelt hierin een belangrijke rol. Ruimtelijke groei; we willen meer balans tussen het aantal huishoudens en woningvoorraad. Om hierop in te spelen wil Twenterand meer woningen bouwen. De centra moeten meegroeien hierin. Bedrijven krijgen de ruimte en we willen een kwaliteitsinhaalslag maken. Transitie landelijk gebied; We willen door een gebiedsgerichte aanpak verkennen of een transitie landelijk gebied kansen biedt voor het ontwikkelen van een duurzame toekomst voor onze agrariërs.

Sociaal domein; In het verlengde van de IBN (integrale beleidsnota) sociaal domein willen we inzetten op normalisatie, einde aan claimgedrag en samenwerking. Naast deze koers moet ook rekening gehouden worden met complexe en omvangrijke opgaven waar gemeenten voor staan.

Uitgangspunten Bij het tot stand komen van deze kadernota zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd; - De eerste jaarschijf (2024) is sluitend - We ramen reëel en scherp - Naast de gekozen koers worden alleen extra lasten geaccepteerd als deze onvermijdelijk zijn (wettelijk of autonoom beleid) of al eerder besloten zijn - Basis op orde, de dienstverlening aan onze inwoners moet op orde zijn Hiermee willen we de verzwaring van de begroting beperken om de financiële opgave voor de toekomst niet onnodig groter te maken dan deze al is. Eén van de oorzaken van de verzwaarde financiële opgave betreft de bijstelling inflatie (zie financiële tabel). Gezien de hoge inflatie hebben we de budgetten stevig moeten indexeren, dit was onvermijdelijk. Gemeenten worden hierin onvoldoende gecompenseerd door het Rijk. Met de kadernota 2024 hebben we invulling gegeven aan deze uitgangspunten. Ondanks de financieel zorgelijke situatie van onze gemeente zijn wij toch in staat geweest te investeren in de samenleving, o.a. door middelen vrij te maken voor; - Programmaplan wonen - Leader - Vervanging kunstgrasvelden - Diverse actualisaties op het gebied van Economie - Voortzetting scheidingspunt - Acties inclusiviteit/ toegankelijkheid

5

Deze investeringen dragen bij aan de keuze voor het scenario “Twenterand Economisch Sterk met een sociaal kloppend hart”. Vanuit dit scenario zijn er ook een aantal keuzes gemaakt wat we minder of anders gaan doen, bijvoorbeeld de kostendekkendheid van de begraafplaatsen en versobering van verslavingspreventie. Daarmee volgt geld het beleid. Ook zijn er een aantal technische wijzigingen in deze kadernota doorgevoerd. Deze zijn per programma apart benoemd.

Financiën De saldo’s uit de programmabegroting 2023 zijn het vertrekpunt voor deze kadernota. De uitkomsten van de meicirculaire zijn bij het opstellen van deze kadernota nog niet bekend. Er is wel een inschatting gemaakt op basis van de voorjaarsnota van het Rijk. Zodra de meicirculaire is ontvangen zal deze inschatting worden geactualiseerd en middels een oplegmemo bij deze kadernota worden aangeboden.

6

Startsituatie 2024 Saldo begroting (vanuit begroting 2023 )

2025

2026

€ 517.830 v € 856.573 v

2027

-€ n -€ n 3.614.493 6.733.153

Effecten algemene uitkering inclusief aanpassing inflatie, bevriezing hervormingsagenda jeugd

€ 1.980.000 v

€ v € v € v 2.764.000 4.030.000 5.156.000

Bijstelling inflatie (indexatie kosten derden/ indexatie OVA (zorgpersoneel)/ verwerking Cao-akkoord gemeenten)

€ -2.904.867 n

-€ n -€ n -€ n 3.007.608 3.118.660 2.854.611

Startpunt kadernota

€ -407.037 n € 612.965 v

-€ n -€ n 2.703.153 4.431.764

Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Voorstel: Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein Voorstel: Onderzoek optimale gemeentelijke schuldhulpverlening

€ 900.000 v € 900.000 v € 900.000 v € 900.000 v - -

€ 50.000 v

€ 50.000 v

€ 50.000 v

Voorstel: Aanpak drugsproblematiek

€ 31.250 v

€ 56.250 v

€ 56.250 v

€ 56.250 v

Voorstel: Onderhouden en exploiteren 6 begraafplaatsen

€ 125.000 v € 125.000 v € 125.000 v € 125.000 v

Voorstel: RO leges (was niet geraamd) Voorstel: Uitvoeringsprogramma VTH-speerpunten ODT

€ 45.000 v

€ 45.000 v

€ 45.000 v

€ 45.000 v

€ -280.000 n -€ 302.000 n -€ 330.000 n -€ 345.000 n

Voorstel: Bijdrage Recreatieschap Twente economie

€ 80.000 v

Voorstel: Sport (ivm ontvangen bijdrage SPUK)

€ 100.000 v € 100.000 v € 100.000 v € 100.000 v

€ 80.000 v

€ 80.000 v

€ 80.000 v

Voorstel: ICT hardware

€ -115.000 n -€ 115.000 n -€ 115.000 n -€ 115.000 n

Subtotaal structurele effecten jaarrekening/ collegeprogramma

€ 886.250 v € 939.250 v € 911.250 v € 896.250 v

Onderwerpen wettelijke / autonoom beleid Programma Sociaal Domein Voorstel: Inzet schuldhulppreventie en -verlening

€ -45.000 n

-€ 54.000 n

-€ 64.000 n

-€ 76.000 n

Voorstel: Voortzetten van het scheidingspunt

€ -55.200 n

-€ 55.200 n

-€ 55.200 n

-€ 55.200 n

Voorstel: Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds)

€ -50.000 n

Voorstel: Uitvoeren van beleid inclusi/toegankelijkheid

€ -15.000 n

-€ 15.000 n

-€ 15.000 n

Voorstel: Extra uren bewegingsonderwijs

€ -25.200 n

-€ 25.200 n

-€ 25.200 n

-€ 25.200 n

Voorstel: Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen

€ -65.800 n

-€ 65.800 n

-€ 65.800 n

-€ 65.800 n

Voorstel: Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen (backoffice)

€ -59.000 n

-€ 59.000 n

-€ 59.000 n

-€ 59.000 n

-

-

-

€ -315.200 n -€ 274.200 n -€ 284.200 n -€ 281.200 n Dekking uit ruimte voor ontwikkeling

€ 55.200 v

€ 55.200 v

€ 55.200 v

Dekking ARR

€ 65.000 v

€ 15.000 v

€ 15.000 v

Totaal sociaal domein

€ 55.200 v

€ -195.000 n -€ 204.000 n -€ 214.000 n -€ 226.000 n

Programma Ruimte Voorstel: Woningbouwversnelling

€ -50.000 n

Voorstel: Kanaal Almelo-de Haandrik

€ -270.000 n

-€ 50.000 n

-€ 50.000 n

-€ 50.000 n

Voorstel: Opzetten / uitvoeren woonwagenbeleid

€ -25.000 n

Voorstel: Opzetten / uitvoeren woonwagenbeleid Voorstel: 4e BOA (conform collegebesluit)

€ -15.000 n

-€ 15.000 n

-€ 15.000 n

-€ 15.000 n

€ -65.000 n

-€ 65.000 n

-€ 65.000 n

-€ 65.000 n

€ -425.000 n -€ 130.000 n -€ 130.000 n -€ 130.000 n Dekking uit ruimte voor ontwikkeling

€ 115.000 v € 115.000 v € 115.000 v € 115.000 v

Dekking ARR

€ 270.000 v

Totaal Ruimte

€ -40.000 n

-€ 15.000 n

Voorstel: Creatieve broedplaatsen (let op: 2023 ook nog (berap))

€ -20.000 n

-€ 20.000 n

Voorstel: Leader

€ -50.000 n

-€ 50.000 n

-€ 50.000 n

-€ 50.000 n

-€ 15.000 n

-€ 15.000 n

Programma Economie en vrije tijdsbesteding -

-

Voorstel: vervanging sportaccommodaties (Deto)

krediet € 300.000

-€ 28.300 n

-€ 28.300 n

-€ 28.300 n

Voorstel: vervanging sportaccommodaties (TOP)

Krediet € 350.000

-€ 9.500 n

-€ 9.500 n

-€ 9.500 n

Voorstel: Uitvoering gebiedsmarketing Engbertsdijksvenen

€ -25.000 n

7

Voorstel: Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie

€ -45.000 n

Voorstel: Deelname verkenning Nationaal Park Sallandse Heuvelrug en Twents Reggedal

€ -10.000 n

Voorstel: Actualiseren en uitvoering geven aan de economische visie

€ -45.000 n

Voorstel: Actualiseren en uitvoeren detaillhandelstructuurvisie

€ -45.000 n € -240.000 n -€ 107.800 n

Dekking uit ruimte voor ontwikkeling

€ 50.000 v

€ 50.000 v

Dekking ARR

€ 190.000 v

€ 20.000 v

Totaal Economie en vrije tijdsbesteding

€-

-€ 37.800 n

-€ 87.800 n

-€ 87.800 n

€ 50.000 v

€ 50.000 v

-€ 37.800 n

-€ 37.800 n

Bedrijfsvoering Voorstel: Gemeentehuis, herinrichting

krediet middels apart raadsvoorstel

-€ 186.000 n -€ 186.000 n -€ 186.000 n

Voorstel: Cyberverzekering / contract FNIR

€ -25.000 n

-€ 25.000 n

-€ 25.000 n

-€ 25.000 n

Voorstel: Verkiezingen

€ -10.000 n

-€ 10.000 n

-€ 10.000 n

-€ 10.000 n

Voorstel: Lokale omroep

€ -100.000 n -€ 100.000 n -€ 100.000 n

Voorstel: Communicatiebudget

€ -32.000 n

Voorstel: Formatie uitbreiding DIV

€ -200.000 n -€ 200.000 n -€ 200.000 n -€ 200.000 n € -367.000 n -€ 521.000 n -€ 521.000 n -€ 421.000 n

Dekking ARR

€ 132.000 v € 100.000 v € 100.000 v

Totaal bedrijfsvoering

€ -235.000 n -€ 421.000 n -€ 421.000 n -€ 421.000 n

Subtotaal WETTELIJK / AUTONOOM BELEID

€ -470.000 n -€ 677.800 n -€ 687.800 n -€ 699.800 n

EINDSALDO KADERNOTA

€ 9.213 v € 874.415 v

-€ n -€ n 2.479.703 4.235.314

Leeswijzer Deze inleiding van de kadernota 2024 beschrijft de koers en de keuzemogelijkheden om te komen tot een reëel sluitende begroting. Voor een gedetailleerdere beschrijving van de voorstellen met financiële consequenties verwijzen wij naar de programma’s en doelenbomen. De voorstellen zijn samengevat in de rubriek ‘Voorstellen’. De ontwikkelingen komen in beeld onder de doelenbomen. In diezelfde doelenbomen leest u het beoogd effect, de (sub-)doelen en bijbehorende activiteiten. De kleuren bij de subdoelen en activiteiten geven aan of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. Rood = wettelijk, groen = niet wettelijk en oranje = deels wettelijk. In deze kadernota beschrijven we alleen de subdoelen en activiteiten waar ontwikkelingen op zijn. Het andere reguliere werk wordt niet verder beschreven.

8

Overzicht van voorstellen Toelichting In deze kadernota beschrijven wij in de programma's en doelenbomen de voorstellen met financiële consequenties. In deze tegel vindt u de voorstellen per programma.

Subdoelen Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma per programma Activiteiten  Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Sociaal Domein Omschrijving Voorstel: Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein In elke kadernota en begroting gaan wij in op de financiële ontwikkelingen sociaal domein. Deze keer is lijn van het nieuwe voorliggende collegeprogramma het vertrekpunt. Vanuit het collegeprogramma is er de behoefte om met lef scherp aan de wind te varen om Twenterand financieel gezonder te krijgen. De opdracht uit het collegeprogramma is daarom verkend of op basis van de afgelopen jaarrekening onderschrijdingen hebben plaatsgevonden binnen de openeinde-regelingen. In deze kadernota presenteren wij de bevindingen. Voorgesteld wordt om € 900.000,- structureel af te ramen (dus lager begroten) op jeugdhulp, op basis van de jaarrekeninguitkomst. Voor de overige open einde regelingen is dit niet verantwoord. Een belangrijke verklaring – naast het nemen van meer risico - is dat het (voordeel van het) woonplaatsbeginsel structureel doorwerkt in onze begroting en dat onze interventies in het voorliggend veld en preventie succesvol zijn (denk aan POH jeugd, de consulent externe verwijzers, gezinswerk).

Ondanks dat het Rijk ons inziens te weinig bijdraagt, is het in Twenterand financieel rustig binnen het sociaal domein en wordt vanuit een strakke koers met bevordering zelfredzaamheid en eigen kracht) doorgewerkt aan de transformatie en het positieve beeld over het sociaal domein, met daarnaast ook aandacht voor de kwetsbaren (bijvoorbeeld in het minimabeleid/energiecrisis) willen we graag bestendigen de komende jaren. De consequenties van ramen met meer risico's spreken voor zich maar zijn wel goed om te vermelden, mede binnen de context dat binnen het sociaal domein er diverse open einde regelingen blijven. Scherper ramen betekent meer kans op overschrijdingen en kans op meer instabiliteit in de financiële uitkomsten. Mochten er dus omstandigheden zich voordoen (in bijvoorbeeld volume, zorgkostenzwaarte, tarieven, inflatie/CAO stijgingen boven onze ramingen, nieuwe inkooprondes of in ontwikkelingen die niet (meer) in de begroting passen, dan geldt zullen we hierop terugkomen en betekent dit een algemene opgave in onze begroting en wordt er net als bij tegenvallers op de andere domeinen de algemene risico reserve (ARR) het instrument op dit op te vangen. Immers scherp ramen en het reservebeleid zijn onvoorwaardelijk aan elkaar verbonden.

Transformatie blijft nodig! De opgaven in het sociaal domein blijven groot en daarom willen wij ook pro actief blijven investeren en inspelen op versterking van het voorliggend veld en de komende majeure ontwikkelingen zoals de hervormingsagenda jeugd, het scenario kind en gezinsbescherming, de opgave ombouw zware woonzorgvoorzieningen voor jeugdhulp (o.a. 3 milieuvoorzieningen) en decentralisatie beschermd wonen. Voor alle relevante ontwikkelingen verwijzen wij naar de andere teksten in deze kadernota en de concept Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (IBN). Voorstel: Aanpak drugsproblematiek Mede door meer inzet op voorliggende (lokale) preventieve activiteiten en aframing onderuitputting, is de verwachting dat dit budget kan worden versoberd met € 31.250 in 2024. Het jaar erna kan dit oplopen naar € 56.250 (s) voordelig. Voorstel: Onderzoek optimale gemeentelijke schuldhulpverlening (vanaf 2025 € 50.000 voordeel) Voor deze tekst verwijzen wij u naar het voorstel inzet schuldhulppreventie en -verlening.

9

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein

s

€900.000

v

Aanpak drugsproblematiek

s

€ 31.250

v

Onderzoek optimale gemeentelijke schuldhulpverlening (vanaf 2025 € 50.000 voordeel)

0

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Ruimte Omschrijving Voorstel: Onderhouden en exploiteren 6 begraafplaatsen Het product laat jaarlijks een begroot tekort zien van € 125.000. Voorgesteld wordt om met ingang van 2024 naar een kostendekkend product begraafplaatsen te gaan. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 125.000 op onze begroting. Voorstel: RO Leges Opbrengst RO leges zijn niet apart geraamd in de begroting. De jaarrekening 2022 liet hierdoor een voordeel zien op dit product. In 2024 wordt hiervoor een inkomstenbedrag geraamd van € 45.000. Voorstel: Uitvoeringsprogramma VTH-speerpunten ODT In 2022 zijn de laatste stappen gezet binnen het provinciaal traject voor de aanschaf van een nieuwe VTH risicomodel. Dit betrof het lokaal maken van het model. De uitvoering van de VTH-taken baseren op een risicomodel met risicoanalyse bij niet naleven van de normen is een wettelijk plicht. Het zorgt daarnaast ook voor structuur, uniformiteit en efficiëntie. Dit om kosten te besparen en een zo groot mogelijke uniformiteit te realiseren. Het risicomodel was in 2020 nog niet beschikbaar. In 2023 wordt het afgerond en kan het worden ingezet bij de uitvoering van alle VTH-taken in 2024. Ontwikkelingen milieutaken, de ODT en de gevolgen Diverse ontwikkelingen eisen structureel een hogere jaarlijkse bijdrage aan de ODT.

Recentelijk is met de resultaten uit het onderzoekstraject 'Herijking financiering ODT' aangetoond dat het noodzakelijk is om financiële dekking in evenwicht te brengen met de realiteit ten einde een gezonde en duurzame begroting voor de gemeente en de ODT te realiseren. Conclusie van het traject is: Twentebreed dient de jaarlijkse bijdrage aan de ODT naar een hoger realistisch niveau te worden gebracht om alle wettelijke milieutaken door de ODT uit te kunnen laten voeren. De prognose voor 2024 laat een omvangrijke realistische toename van de gemeentelijke bijdrage aan de ODT zien. Oorzaken: meer opdrachten aan de ODT vanwege het feit dat de gemeenten zich ontwikkelt in woningbouw en bedrijven, gewijzigde regelgeving in relatie tot klimaatdoelen, stikstof bodem(PFAS) en energietransitie. De gevolgen van de ontwikkelingen in relatie tot de begroting zijn weergegeven in onderstaande tabel. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Verhogen kostendekkendheid begraafplaatsen

s

€125.000

v

RO Leges

s

€ 45.000

v

Ontwikkelingen ODT

s

€280.000

n

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Programma Economie en Vrije tijdsbesteding Omschrijving Voorstel: SPUK sport T.b.v de btw voor sport ontvangen wij jaarlijks een SPUK uitkering. Deze uitkering is ter dekking van de btw op de afzonderlijke producten. Deze uitkering is niet geraamd. In 2024 wordt hiervoor een inkomstenbedrag geraamd van € 100.000 Voorstel: Bijdrage Recreatieschap Twente economie De werkzaamheden inzake openbaar groen en openlucht recreatie zijn met ingang van 2022 door het

10

Recreatieschap Twente overgenomen van de Regio Twente. Uit de jaarrekening 2022 blijkt dat dit behoorlijk goedkoper is, derhalve wordt het budget 2024met € 80.000 bijgesteld. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

SPUK sport

s

€100.000

v

Recreatieschap Twente

s

€ 80.000

v

 Structurele effecten vanuit de jaarrekening / collegeprogramma Bedrijfsvoering Omschrijving Voorstel Hardware Ophoging van hardware budget i.v.m. hogere hardware kosten per medewerker en toename aantal medewerkers. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Hardware

s

€115.000

n

Subdoelen Overzicht voorstellen Programma Sociaal Domein Activiteiten  Voorstel: Inzet schuldhulppreventie en -verlening. Omschrijving Het borgen van bestaanszekerheid is een belangrijk speerpunt van de in 2023 vastgestelde Integrale Beleidsnota (IBN) en dus geldt dus ook voor 2024. Het is nog niet bekend of gemeenten in 2024, net als in 2022 en 2023, de opdracht en financiële middelen van het Rijk krijgen om een energietoeslag uit te keren aan huishoudens met een laag inkomen ter compensatie voor de gestegen energielasten. Wel zal de gemeente vanuit het Meldpunt Geldzorgen inwoners met financiële vragen zo goed en zo vroeg mogelijk bedienen zodat escalatie van problemen voorkomen kan worden. Voor de benodigde formatie-uitbreiding van het Meldpunt Geldzorgen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 heeft uw raad reeds bij het begroting voor 2023 financiële middelen vrijgemaakt. Door te investeren in de werkzaamheden van het Meldpunt Geldzorgen voorkomen we de inzet van duurdere curatieve dienstverlening van Stadsbank Oost Nederland (SON). Ondanks dat we de laatste jaren steeds minder dienstverlening afnemen van SON nemen de kosten aan SON toe. Dit wordt veroorzaakt door een herijking van SON van hun dienstverlening (de zogenaamde klantreis) en door de inflatie (onder meer hogere loonkosten). Voor 2024 vragen we voor de extra kosten voor SON € 45.000.

Voor 2025 en verder zal deze bijdrage elk jaar licht toenemen. Juist omdat we steeds minder dienstverlening van SON afnemen maar wel geconfronteerd worden met hogere kosten, onderzoeken we in 2024 of we schuldhulpverlening in de toekomst anders en efficiënter kunnen organiseren. We zullen hiervoor een businesscase opstellen. Vooruitlopend op de uitkomsten van dit onderzoek is in het meerjarenperspectief van deze Kadernota vanaf 2025 een te besparen bedrag van € 50.000 voordelig opgenomen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra kosten SON

s

€ 45.000

n

 Voorstel: Garanderen ondersteuning door beschikbaar stellen en toewijzen van maatwerkvoorzieningen Omschrijving Garanderen ondersteuning inwoners middels extra formatie Wmo ivm wachtlijsten Binnen ons beleid hebben we de opgave om ondersteuning en hulp aan te bieden voor inwoners die dit echt nodig hebben vanuit betrouwbare dienstverlening. Dit geldt ook zeker voor de Wet

11

Maatschappelijke Ondersteuning (Wmol). Op het gebied van de Wmo is er sprake van diverse ontwikkelingen (zowel landelijk als lokaal) die van invloed zijn op het aantal aanvragen op het gebied van Wmo. Te denken valt o.a. aan de invoering van het abonnementstarief, (toenemende) vergrijzing en toename in complexiteit van zorgvragen en casussen. Als gevolg hiervan is het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo (in brede zin, met name bij de huishoudelijke ondersteuning en hulpmiddelen) zichtbaar toegenomen. De verwachting is op basis van de hiervoor geschetste ontwikkeling dat dit aantal de komende jaren nog verder zal gaan toenemen. Twenterand is hierin niet uniek, ook vele andere gemeenten zien een toename in het aantal Wmo-aanvragen. Lokaal zijn diverse acties in gang gezet om het aantal aanvragen op het gebied van de Wmo niet verder te doen oplopen, denk bijvoorbeeld aan het invoeren van een nieuwe verordening op het gebied van Wmohulpmiddelen (o.a. woningaanpassingen, trapliften, rolstoelen en scootmobielen etc.) waarmee aan de voorkant kritischer kan worden gekeken, wordt er nog meer inzet gepleegd op contractmanagement op het gebied van hulpmiddelen (stimuleren hergebruik van eerder gebruikte hulpmiddelen i.p.v.

direct nieuw aan te schaffen, meer sturing op de voorraad en wat er in het depot staat etc.) en de invoering van de was- en strijkservice als algemene voorziening. Ondanks dat deze acties duidelijk vruchten afwerpen, blijft er een toename zichtbaar van het aantal aanvragen Wmo. Dit voorstel is bedoeld om de basis weer op orde c.q. in balans te te krijgen met de kennis van nu. Vanzelfsprekend is het op enig moment logisch dat er tijdens piekmomenten wachtlijsten kunnen zijn, het niet hebben van wachtlijsten is zo goed als onvermijdelijk. Echter dienen de wachtlijsten wel een behapbare omvang te hebben en dient te kunnen worden voldaan aan de geldende juridische kaders (wettelijke termijnen voor het oppakken/verwerken van aanvragen) en dient te worden voldaan aan eisen op het gebied van kwaliteit en rechtmatigheid. Ook mogen (kwetsbare) inwoners verwachten dat onze dienstverlening op niveau is. In de afgelopen jaren is de capaciteit bij de consulenten en de backoffice in de afgelopen jaren gelijk gebleven en niet aangepast, maar is gekeken naar oplossingen in de zin van (dure) tijdelijke externe inhuur bij de consulenten en de backoffice. Daarmee kon de wachtlijst tot nu 'behapbaar' in omvang worden gehouden en kon worden voldaan aan de vereisten op het gebied van wettelijke termijn en rechtmatigheid.

Gelet op het open einde karakter van de Wmo en de verwachte toekomstige ontwikkelingen gaat het om structurele toenames, wat vraagt om structurele oplossingen. Daarom wordt een voorstel gedaan voor personele inzet (aanvullend op de reeds bestaande reguliere vaste formatie) bij de consulenten de backoffice sociaal domein. Gelet op alle ontwikkelingen - die onzeker zijn hoe ze uitpakken - wordt een deel nu structureel / vast voorgesteld. Daarnaast blijft een budget voor flexibele inzet aan de orde bij pieken (dat wanneer nodig wordt ingezet, maar niet structureel wordt aangevraagd) en later bij het beter kunnen duiden van de toekomstige ontwikkelingen zullen de effecten van deze ontwikkelingen wederom dit tegen de beschikbare capaciteit worden gehouden. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra formatie Wmo i.v.m. wachtlijsten

s

€124.800

n

 Voorstel: Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds) Omschrijving Innovatiefonds 2024 Om ook in 2024 ruimte te bieden aan kansrijke initiatieven en voorstellen van partijen die werkzaam zijn in het sociaal domein wordt 50.000 euro gereserveerd. Tevens kijken we naar de criteria en de naamstelling van het fonds, om zo minder de nadruk te leggen op innovatie en meer op stimulering. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Innovatiefonds 2024

i

€ 50.000

n

 Voorstel: Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid Omschrijving Conform het voorgestelde beleid in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein (zie ook de bijlage in de IBN) en de prioriteiten die het college in hun coalitieprogramma heeft gesteld, zetten we komende jaren meer in op toegankelijkheid zodat iedereen optimaal mee kan doen in Twenterand. Brede inclusie is het doel. Fysieke zaken worden deels al opgepakt zoals de inclusieve speeltuinen,

12

daarnaast is bewustwording ook heel belangrijk. De komende jaren stellen we daarom een budget van € 15.000 per jaar voor (incidenteel 3 jaar) Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Uitvoeren van beleid inclusie/toegankelijkheid

i

€ 15.000

n

 Voorstel: Voortzetten van het Scheidingspunt Omschrijving Voortzetten scheidingsdienstverlening De in de gemeente actieve scheidingsdeskundige voorziet duidelijk in een behoefte. In bijna de helft van de gevallen van jeugdhulp speelt scheiding (van de ouders) een rol. Een vechtscheiding kost de gemeente gemiddeld 45.000 euro. De wens is daarom om deze vorm van voorliggende inzet te continueren., zoals ook al in de integrale beleidsnota sociaal domein is opgenomen. Voor een jaarbedrag van circa 55.000 euro zal hiertoe een inkoopprocedure worden gestart om het voor 3 jaar in te zetten. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

voortzetten scheidingsdienstverlening (per jaar)

s

€ 55.200

n

 Voorstel: Extra uren bewegingsonderwijs Omschrijving Vanaf september 2023 moeten alle basisscholen 1 uur extra bewegingsonderwijs aanbieden. Dit gebeurt deels in de gemeentelijke sportaccommodaties en deels in Het Punt en de Klaampe. Deze kosten zijn onvermijdelijk. De meerkosten worden geraamd op € 25.200. Uitgangspunt zijn de bestaande accommodaties. Mochten hierin wijzigingen komen (bv. sloop Krijgerstraat), dan komen wij hier in de begroting op terug. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra uren bewegingsonderwijs

s

€ 25.200

n

Subdoelen Overzicht voorstellen Programma Ruimte Activiteiten  Voorstel: 4e BOA Omschrijving 4e BOA om onbalans uitvoering BOA-taken weg te nemen In de boa evaluatie is een prognose opgenomen die geënt is op de prioriteiten uit het IVP, zonder tekort te doen aan de hoogste risico’s uit de conceptresultaten van de risicoanalyse. Om die prognose te kunnen realiseren is structureel versterking nodig van minstens 0,6 fte. Het college heeft de raad, middels raadsbrief, voorgesteld deze uitbreiding in de kadernota 2024 op te nemen. Het college heeft op 20/12/2022 een besluit genomen over het uitvoeringsprogramma fysieke leefomgeving 2023 inclusief jaarverslag 2022. Bij het advies zat ook een raadsbrief die naar de gemeenteraadsleden is verstuurd over dit onderwerp. Bij punt 2.1 van de raadsbrief is de onbalans in uitvoering Boa-taken 2022 en doorkijk naar 2023 benoemd. De raadsbrief stond op het aanmeldformulier van 13/01/2023 inclusief het uitvoeringsprogramma 2023 en Jaarverslag 2022, het beleidsplan VTH 2019-2023 en de bijlage Piramidemodel en toelichting, behorende bij VTH beleid Twenterand 2019-2022. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

4e BOA

s

€ 65.000

n

13

 Voorstel: Kanaal Almelo - De Haandrik Omschrijving De problematiek rondom het kanaal Almelo-De Haandrik zal de komende jaren onze aandacht blijven vragen. Met name waar het gaat om onderhoud aan de damwanden (m.n. vervangen en/of herstellen van kadeconstructies). Ook de gemeentelijke wegen langs het kanaal vragen onderhoud. Gedupeerde woningeigenaren en ondernemers hebben de wens uitgesproken om ondersteuning van de gemeente te ontvangen. Daarnaast zullen beschadigde woningen hersteld moeten worden. Hiervoor is in veel gevallen een gemeentelijke omgevingsvergunning nodig. Voor specialistische taken en vergunningverlening schakelen wij indien nodig externe expertise in. Dit geldt ook voor de projectleiding en communicatie. Voor de extra personele inzet zijn in de begroting van 2024 middelen opgenomen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Kanaal Almelo - de Haandrik

i

€270.000

n

 Voorstel: Woningbouwversnelling Omschrijving Er is een toenemende vraag naar woningen. De in 2021 vastgestelde regionale woonagenda Twente 2021-2025 geeft Twenterand meer ruimte kwalitatieve woningbouw toe te voegen. Naast bouwen voor de lokale vraag wil Twenterand ook bijdragen aan de regionale behoefte naar woningen. Deze ambitie is in de Woondeal (2022) omgezet in een inspanningsverplichting voor de realisatie van een minimaal aantal woningen. Sleutelprojecten en gebieden moeten zorgen voor woningbouwversnellingen en het halen van deze doelstelling Op het gebied van woningbouw komt er veel op de gemeente af qua verplichtingen en gemaakte afspraken. Om overzicht te krijgen en beter te kunnen sturen is in 2023 een Programmaplan Wonen opgesteld. Ook in het collegeprogramma heeft het college haar ambities qua woningbouw aangegeven. Er wordt ingezet op groei. Voor wonen wordt in de kadernota € 50.000 gevraagd om een eerste stap te zetten om deze ambities en verplichtingen te kunnen realiseren. Dit budget kan worden ingezet voor onderzoek, analyse, eventuele ondersteuning etc. Dit bedrag wordt gedekt uit het ontwikkelingsbudget van de coalitie. Het Programmaplan Wonen en de bijbehorende gefaseerde uitvoering zal door de raad worden vastgesteld.

De bijbehorende financien zullen worden meegenomen in de kadernota / begroting van 2025 en indien nodig apart bij de raad worden aangevraagd. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Programmaplan wonen

s

€ 50.000

n

Verlaging ontwikkelbudget coalitie

s

€ 50.000

v

 Voorstel: Opzetten/uitvoeren woonwagenbeleid Omschrijving Voor het doen van onderzoek en voorbereidende werkzaamheden voor het realiseren van woonwagenstandplaatsen, het beheer van de wachtlijst en het toewijzingssyteem, contacten met de doelgroep en beleidsmatige en juridische werkzaamheden wordt budget gereserveerd. Bij de locatiekeuzes door de gemeente zal per gekozen locatie op basis van een exploitatieplan aan de gemeenteraad het bijbehorende budget worden gevraagd voor realisatie. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Voorbereiden woonwagenstandplaatsen

i

€ 25.000

n

Woonwagencoördinator

s

€ 15.000

n

14

Subdoelen Overzicht voorstellen Programma Economie en Vrije tijdsbesteding

Activiteiten  Voorstel: Creatieve broedplaatsen Omschrijving Een creatieve broedplaats is een verzamelplaats voor kunstenaars en ondernemers in de creatieve industrie waar ruimte bestaat om te experimenteren. Het doel van een creatieve broedplaats is het stimuleren van een klimaat waarin creativiteit en innovatie voorop staan, zodat jonge creatieve en technologische talenten worden verleid zich in de regio Twente te vestigen. Het Ondernemershuis Twenterand heeft een subsidie ontvangen van € 140.000,-- voor een periode van 3 jaar uit de Tijdelijke subsidieverordening creatieve broedplaatsen regio Twente voor een Creatieve Broedplaats in de gemeente Twenterand (“Creatieve Fabriek Twenterand”). Het gaat over de periode 31 maart 2023 tot en met 30 september 2025. Er is een gemeentelijke bijdrage van € 60.000 afgesproken (over 3 jaar: elk jaar € 20.000). Voor het jaar 2023 gaat het bedrag van € 20.000 in de Berap (algemene risico reserve). Voor de jaren 2024 en 2025 (per jaar € 20.000.,--) gaan deze bedragen mee in deze kadernota. Deze bedragen worden ook ten laste gebracht van de algemene risico reserve.

De Creatieve Fabriek Twenterand wil komen tot een breed creatief netwerk in Twenterand, dat meedenkt in innovatie van producten en processen binnen bedrijven, ruimte biedt aan talentontwikkeling en ondernemerschap, nieuwe initiatieven en evenementen initieert en meesterschap benut voor versterking van huidige en nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid. De Creatieve Fabriek draagt bij aan doelen van economie en cultuur uit de programmabegroting. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Creatieve broedplaatsen 2024 en 2025, per jaar € 20.000

i

€ 20.000

n

 Voorstel: Uitvoering gebiedsmarketing Engbertsdijksvenen Omschrijving Er ligt al enkele jaren een ontwikkelplan voor (het gebied rondom) de Engbertsdijksvenen om het volledige toeristisch potentieel te benutten. Het plan is om nu geld vrij te maken om hier gas op te geven. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Uitvoering gebiedsmarketing Engbertsdijksvenen

i

€ 25.000

n

 Voorstel: Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie Omschrijving De huidige nota Vrijetijdseconomie loopt van 2013 tot en met 2020. Het speelveld is dusdanig veranderd dat de nota geactualiseerd moet worden. We zien de behoefte en noodzaak voor het maken van gerichte keuzes en focus, gezien de beschikbare middelen en de veranderende markt alsook transities en het bieden van perspectief in het landelijk gebied. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Visie vrijetijdseconomie

i

€ 45.000

n

 Voorstel: Deelname verkenning Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal Omschrijving

15

Onder de werktitel ‘Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal’ is een beweging, een unieke samenwerking tussen meer dan 18 partners, waaronder Twenterand, uit het hart van Overijssel op gang gekomen. Van waterbedrijf tot de Land- en Tuinbouworganisatie, van overheid tot natuurpartijen, van landgoederen tot waterbedrijf en waterschap. Samen werken ze in het gebied tussen grofweg Ommen en Diepenheim en Raalte en Wierden, aan het landschap van de toekomst. Een landschap met mooie natuur, een groene en gezonde leefomgeving tot in het hart van de dorpen en steden, topcultuur en -erfgoed, duurzaam toerisme en een gezonde economie met perspectief voor de landbouw. In 2024 wordt ingezet op verdere deelname op het gebied van recreatie en toerisme gericht op de versterking van de lokale economie hiervoor is eenmalig een bedrag van 10.000 opgenomen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Deelname Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal

i

€ 10.000

n

 Voorstel: Actualiseren en uitvoering geven aan de economische visie Omschrijving De economische visie gaat in op de koers voor de komende jaren. Het biedt perspectief om de economie binnen Twenterand te bestendigen, het arbeidspotentieel te behouden om van daaruit verder te groeien. Hierin zitten drie belangrijke uitgangspunten. De eerste is het vertrekpunt van Twenterand met als karakteristiek van een plattelandsgemeente. De tweede is een gelijke verdeling over geheel Twenterand, binnen de kernen, op de bedrijventerreinen en in het landelijk gebied. De derde is eenheid in verscheidenheid. In het kort de kracht bundelen vanuit de bijzondere diversiteit in Twenterand. Dit alles om een betere economische vuist te maken voor de toekomst en de voorbereiding daar nu voor te beginnen. Kortom, waar willen we over 10 of meer jaar zijn en hoe gaan we daar vanaf nu met alles wat we hebben en kunnen daar komen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Actualiseren en uitvoeren economische visie

i

€ 45.000

n

 Voorstel: Actualiseren en uitvoeren detailhandelstructuurvisie Omschrijving De actualisatie van Detailhandelstructuurvisie krijgt in 2024 in samenwerking met de lokale ondernemers in de kernen duidelijk vorm in een uitvoeringsagenda met concrete projecten. Ontwikkelingen uit de eerdere uitvoeringsagenda die nog niet of anders tot stand zijn gekomen worden waar noodzakelijk ook meegenomen in de nieuwe uitvoeringsagenda. Voorstel Actualisatie en uitvoering Detailhandelstructuurvisie

i/s i

Financiën

v/n

€ 45.000

n

 Voorstel: Platteland Omschrijving De toekomstgerichte visie buitengebied Twenterand zal worden afgerond en opgesteld in een integrale visie met acht voor het agrarisch perspectief, de (vrijetijds)economie en verschillende provinciale gebiedsprocessen. Daarbij zijn inwonersinitiatieven vanuit LEADER ook essentieel. LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie, en behouden/versterken van het voorzieningenniveau. In de praktijk kunnen dit maatschappelijke, culturele of recreatieve projecten zijn. De nieuwe LEADER-periode start in 2023 en loopt t/m 2027. Voor deze periode is in totaal € 73 miljoen LEADER-subsidie beschikbaar. Twenterand maakt deel uit van LEADER gebied Zuidwest Twente en heeft zich ook voor de periode 2023 tot en met 2027 hiermee verbonden. Jaarlijks worden 2 tot 3 projecten binnen Twenterand gehonoreerd. Zo ook in 2024.

16

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Leader

s

€ 50.000

n

 Voorstel: Vervanging sportaccommodaties Omschrijving Voetbal kunstgrasveld Deto Conform KNVB richtlijnen heeft Deto recht op 5 wedstrijdvelden. Er liggen 5 velden maar deze zijn niet allemaal geschikt om wedstrijden op te spelen. Dit betekent dat Deto al enkele jaren een tekort heeft aan velden. Aangezien wij als gemeente hierin dienen te faciliteren hebben we gekeken naar de mogelijkheden en Deto hierbij betrokken. Deto opteert voor het ombouwen van een natuurgrasveld naar een kunstgrasveld. Wij sluiten ons hierbij aan na afweging een 6e veld aan te leggen of te investeren in de ombouw. Temeer omdat ombouw goedkoper is en er geen ruimte is voor een 6e veld. Korfbal kunstgrasveld TOP Conform de nieuwe richtlijnen van de KNKV moeten korfbalverenigingen hun korfbalvelden qua veldafmetingen vóór 30 juni 2026 hebben aangepast. Korfbalvereniging TOP heeft ondertussen de belijning van haar veldafmeting aangepast. Echter constateren we dat de belijning los laat en daardoor risico's met zich mee brengt en extra onderhoud vergt. Conform de planningsnorm korfbal NOC*NSF 2014 heeft korfbalvereniging TOP zeker vanaf 2019 recht op twee velden. Op basis van de Nota Sportaccommodatiebeleid Twenterand 2007 - 2016 geldt dat verenigingen aantoonbaar minimaal drie jaar moeten voldoen aan deze planningsnorm om voor een extra veld in aanmerking te komen.

Ondanks het feit dat het korfbalveld formeel pas in 2025 aan de beurt is voor vervanging achten wij het gezien bovenstaande van cruciaal belang om in 2024 tot vervanging en uitbreiding van het kunstgrasveld over te gaan. Daarnaast leggen we focus op: Binnensportaccommodaties Vriezenveen In Vriezenveen staan een aantal sportaccommodaties die (op korte / middellange) termijn aan vervanging toe zijn. Het gaat om Sporthal De Stamper, de semi permanente sporthal en het gymlokaal aan de Krijgerstraat. Daartoe zullen we de herontwikkelingskansen verkennen voor de binnensportaccommodaties in Vriezenveen. Kunstgras Voorwaarts en SDO Het college zal conform collegeprogramma in deze coalitieperiode komen met een voorstel om het kunstgras van Voorwaarts en SDO in Westerhaar te deprivatiseren. Zoals al in het coalitieakkoord is aangegeven worden in 2024 de kunstgrasvelden van VV Voorwaarts en SDO gedeprivatiseerd. Vervanging van de velden staat in 2025 gepland. Voorstel

Voetbal kunstgrasveld DETO krediet 300.000,-- euro

Korfbal kunstgrasveld TOP krediet 350.000,-- euro

i/s

Financiën

v/n

s

Jaarlasten 28.300,-(kapitaallasten vanaf 2025)

n

s

Jaarlasten 9.500,-(kapitaallasten vanaf 2025)

n

Subdoelen Overzicht voorstellen Bedrijfsvoering Activiteiten  Effect Algemene Uitkering Omschrijving

17

Toename (accres) van de uitkering van het Gemeentefonds (inclusief bevriezing hervormingsagenda Jeugd). Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Effect algemene uitkering (oplopend naar € 5.156.000 in 2027)

s

€1.980.000

v

 Bijstellling inflatie Omschrijving Indexatie kosten derden, indexatie OVA (zorgpersoneel) en verwerking Cao-akkoord gemeenten. Voorstel

i/s

Bijstelling inflatie

s

Financiën

€2.905.000

v/n n

 Verkiezingen, trotters Omschrijving Structureel opnemen in de begroting van kosten voor huren van trotters bij verkiezingen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Verkiezingen, trotters

s

€ 10.000

n

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Lokale omroep (3 jaar)

i

€ 100.000

n

 Lokale omroep Omschrijving Pilot volwaardige lokale omroep (3 jaar).

 Communicatiebudget Omschrijving Tijdelijke verlenging van eenmalige verhoging communicatiebudget in afwachting van evaluatie. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Communicatiebudget

i

€ 32.000

n

 Formatie uitbreiding dienstverlening Omschrijving Uitbreiding capaciteit t.b.v. DIV (documentaire informatievoorziening). De strategische opgaven die onze organisatie kent vragen concern breed om een duurzaam en adequaat Informatiebeheer. Dit gaat over (analoog en digitaal) informatiebeheer en op dit vlak spelen diverse uitdagingen met bijkomende risico's. Bestaande wet- en regelgeving wordt aangepast aan digitalisering (bijv. Archiefwet). Deze nieuwe wetten vragen inspanningen en nieuw digitaal bewustzijn en ook is er met ingang van 2024 de nieuwe Omgevingswet. Daarbij vraagt het wegwerken van achterstanden in het analoge archief het komende jaar ook nog inspanning. Daarom is een extern bureau gevraagd onderzoek te doen naar de vraag wat informatiebeheer vraagt van een gemeente van onze schaal en wat dat betekent voor onze strategische opgaven. Inmiddels is een eerste indicatie ontvangen en die komt erop neer dat formatieve aanpassingen en effort voor digitaal bewustzijn en ‘de basis op orde’ vereist zijn. Dat er iets moet gebeuren wordt ook zichtbaar in de score van het Interbestuurlijk Toezicht, die is van groen naar oranje gegaan. In deze kadernota wordt daarom alvast een deel van de vereiste “investeringen” meegenomen. Mocht blijken dat de

18

gedeeltelijke investering die nu gevraagd wordt, niet voldoende is, dan agenderen we dit onderwerp voor een volgende moment/kadernota, zodat dan alsnog bekeken en aangepast kan worden conform het extern advies. Zonder passende formatie en randvoorwaarden moet de gemeente rekening houden met toenemende risico’s (waaronder: imagoschade, mogelijke claims of onrechtmatig handelen) als niet wordt voldaan aan actuele wet- en regelgeving. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Formatie uitbreiding dienstverlening

s

€ 200.000

n

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Cyberverzekering

s

€ 25.000

n

 Cyberverzekering Omschrijving Sterk gestegen kosten van de cyberverzekering.

19

Programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief 2024 sociaal domein Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid - met name rond jeugd en gezondheid - vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft ernaar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving (inzet netwerk) worden hierbij benut. Waar dat niet/of in mindere mate lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. Binnen het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van individuen. In de zorg en het minimabeleid worden beperkingen c.q. ontbrekende middelen gecompenseerd. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen. Veranderingen hebben vooral betrekking op mensen in een kwetsbare positie. De sociaaleconomische problematiek in onze gemeente blijft stevig en dus is daarmee de opgave in het sociaal domein ook fors. Kijkend naar 2024 zijn er vernieuwde kaders van toepassing op het sociaal domein.

Enerzijds is er de uitwerking van het coalitieakkoord in het collegeprogramma om het scenario "Economisch sterk met een sociaal kloppend hart" vorm te geven Anderzijds, maar zeker ook in het verlengde hiervan, ligt er de nieuwe integrale beleidsnota Sociaal Domein 2023-2026 (hierna: IBN). Een nieuwe nota, waarin het voorheen aparte document voor gezondheidsbeleid onderdeel van is, en met veel meer aandacht voor onderwijs. Vanuit de gehouden interactieve activiteiten met relevante stakeholders en gezien het beoogd effect zijn de volgende vier integrale thema’s gekozen in deze nota, als basis voor onze opgaven: 1. De zelfredzame Twenterander 2. De participerende Twenterander 3. De gezonde Twenterander 4. De lerende Twenterander De inwoner, de Twenterander, staat hiermee centraal in ons beleidsperspectief. Wij kiezen dan ook als vertrekpunt: Inwoners als “motor” voor de ontwikkeling van Twenterand. Inwoners die werken, versterken de economie! Inwoners die iets organiseren versterken de leefbaarheid en sociale samenhang. Inwoners die praktisch geschoold zijn, zijn de bouwers van Twenterand. Ouders die goed opvoeden, vormen sociaal vaardige inwoners en een verdraagzamere maatschappij. Ons beleid streeft ernaar dat inwoners een goede (start)positie krijgen om mee te doen.

Dat ze zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om écht mee te kunnen doen in de samenleving. Economie en sociaal gaan zo hand in hand voor een beter Twenterand! De lijn uit de huidige IBN wordt voortgezet waarbij zelfredzaamheid, participatie en transformatie leidend zijn. Wel zijn er nu accentverschuivingen, met name vanwege het coalitieakkoord dat leidend is in combinatie met de actuele sociale vraagstukken die gelden voor Twenterand. Onderwerpen als bestaanszekerheid, kansengelijkheid, inclusiviteit, normalisering en preventie vindt u daarom terug in deze nota. Het tijdsgewricht en de opgaven waar we nu voor staan zijn stevig. De crisis op de woningmarkt, de inflatie en energie-armoede, de situatie in Oekräine, de vergrijzing, de vele zorgvragen, maatschappelijke onrust, personeelstekorten maken dat individuen en/of groepen het zwaar hebben. De gemeente, als dichtst bij de burger staande overheid, voelt zich geroepen om inwoners te ondersteunen. Tegelijkertijd staat ook de gemeente zelf voor uitdagingen. Gelet op de zorgelijke financiële positie van onze gemeente met name in het meerjarenbeeld, betekent dat focus aangebracht moet worden met scherpe keuzen om bepaalde zaken niet meer of anders te (laten) doen. Het college doet binnen deze kaders hiertoe voorstellen (zie collegeprogramma en deze kadernota).

De hoofdvisie in deze nota wordt dus bestendigd, want gebleken is dat onze aanpak vruchten heeft afgeworpen. Vernieuwen en besparen gaan hand in hand (transformatie). Succesvolle interventies als de poh-jeugd, de consulent externe verwijzers en het gezinswerk zijn hier voorbeelden van. De samenwerking met het voorliggend veld (sociale basis) en de toegang blijven we dan ook doorontwikkelen (zie ook de bijlage bij de IBN). Dit doen we op basis van een visie in combinatie met ervaringen uit de praktijk. Geld volgt beleid (middelen volgen opgaven) en dat werkt! Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein.

20

Landelijke ontwikkelingen blijven ondertussen fors van invloed en in deze kadernota gaan wij in op de hervormingsagenda jeugd, het toekomstscenario jeugd en gezinsbescherming, ontwikkelingen Jeugdbescherming, enzovoort. De gemeente heeft een wettelijke taak in het sociaal domein. Wij verliezen niet uit het oog dat er altijd een vangnet moet zijn voor de meest kwetsbaren. Wij hebben hier oog voor maar kijken ook naar zelfredzaamheid en ontmoedigen claimgedrag. Het college kijkt naar versterking maar heeft ook te maken met de financiële positie van de gemeente en zoekt gericht besparingen, ook binnen het sociaal domein, met daarbij het voorzieningenniveau zoveel mogelijk te behouden. We varen in het sociaal domein scherp aan de wind. Er zijn, de nodige ontwikkelingen (nieuwe inkoop jeugd/ Wmo/vervoer, reële (zorg)tarieven, inkomensafhankelijke bijdrage Wmo, vergrijzing, beschermd wonen, onderwijshuisvesting, toekomstscenario kind en gezinsbescherming en hervormingsagenda, enz.) die nog niet op geld zijn te zetten. Daarbij stijgen kosten en dan zijn randvoorwaardelijke factoren als de arbeidsmarkschaarste en cultuuraspecten (claimgedrag) nog niet eens benoemd. We voorzien(potentiële) risico's, maar zorgen ondertussen dat onze reserves er zijn en op peil zijn om eventuele klappen op te vangen. Onze druk c.q.

lobby naar Den Haag voor het sociaal domein - maar breder nog het ravijnjaar - wordt hierbij onverminderd voortgezet. Tot zover de algemene inleiding. Bij de doelenbomen gaan wij nader in op de specifieke voorstellen en ontwikkelingen.

21

Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners

Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner.

Doel: Financieel en sociaal zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding zijn dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.

22

Doel: Sociaal zelfredzame inwoners Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd Activiteiten  In samenwerking met programma Economie en Vrijetijdsbesteding, creëren van duurzame werkgelegenheid en samen te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. Omschrijving Ontwikkeling: Brede Sociaal Economische opgaven De opgaven binnen de doelenboom sociale zaken voor de komende periode zijn uiteraard gekoppeld aan het scenario Economisch Sterk Twenterand met een sociaal kloppend hart en in het verlengde hiervan de opgaven in onze integrale beleidsnota sociaal domein. Als eerste kernthema noemen wij participatie. Landelijk speelt het breed offensief, waarin nog meer inwoners worden gestimuleerd om deel te nemen aan de maatschappij. Mogelijk maken in plaats van regels als uitgangspunt – ook bij handhaving- staat hierbij voorop. Daarnaast zijn er plannen voor regionale werkcentra (1 loket voor werkzoekenden, werkgevers en werkenden, gefaciliteerd door UWV en gemeenten). Dit zal gezien de complexiteit van regelgeving geen eenvoudige zaak worden.

Koppeling vanuit sociale zaken/reïntegratie met werkgelegenheid en aansluiting scholing en (inclusieve) arbeidsmarkt - waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen in de samenleving - zijn verbindende thema’s, gelet op de scenario-keuze. Een tweede thema is de bestaanszekerheid en toepassing van de menselijke maat. De versoepeling van de participatiewet op gebied van rechtmatigheid, mede naar aanleiding van de boodschappencasus Wijdemeren) komt ook op ons af. Aandacht voor inwoners met geldzorgen (schulden, effectieve en efficiënte armoedebestrijding) blijft ook de komende tijd een prioritaire opgave. De energietoeslag (waarschijnlijk ook in 2024, vanaf 2025 zou er een landelijke regeling moeten zijn) en halvering trajecten schuldhulpverlening via de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) en Minnelijke schuldsanering natuurlijke personen (Msnp). De geldzaken - stressvrij - op orde hebben is randvoorwaardelijk om goed te kunnen meedoen in de maatschappij. Tenslotte is op opgave rond de opvang van nieuwe Twenteranders een forse opgave de komende tijd. Naast de reguliere doelgroepen zal – vanuit het raadsbesluit hierover - de energie en inzet voor (tijdelijke) huisvesting volgordelijk gaan naar: Arbeidsmigranten, (Oekraïense) oorlogsvluchtelingen en Vergunninghouders. Voor asielzoekers volgen wij de wettelijk plichten.

 Uitvoeren sociale werkvoorziening Omschrijving Toekomst Sociale Werkvoorziening Het aantal mensen met een indicatie sociale werkvoorziening daalt. Dit omdat intrede in de SW niet meer mogelijk is. In de plaats hiervan is het instrument Nieuw Beschut geïntroduceerd en de Loonkostensubsidie. We zien dat veel van deze mensen in het reguliere bedrijfsleven aan de slag kunnen. Dit vraagt om een verdere uitwerking van de SW en de toekomst irt de Participatiewet en onze eigen buitendienst. Bij de buitendienst werken namelijk collega's met een sw indicatie. De komende jaren zal hierin een forse afname zijn vanwege pensionering. De uitwerking zal tevens antwoord op deze trend moeten geven.

Subdoel: Afname van het aantal inwoners met niet beheersbare problematische schulden Activiteiten  Voorstel: Inzet schuldhulppreventie en -verlening. Omschrijving Het borgen van bestaanszekerheid is een belangrijk speerpunt van de in 2023 vastgestelde Integrale Beleidsnota (IBN) en dus geldt dus ook voor 2024. Het is nog niet bekend of gemeenten in 2024, net als in 2022 en 2023, de opdracht en financiële middelen van het Rijk krijgen om een energietoeslag uit te keren aan huishoudens met een laag inkomen ter compensatie voor de gestegen energielasten. Wel zal de gemeente vanuit het Meldpunt Geldzorgen inwoners met financiële vragen

23

zo goed en zo vroeg mogelijk bedienen zodat escalatie van problemen voorkomen kan worden. Voor de benodigde formatie-uitbreiding van het Meldpunt Geldzorgen voor de jaren 2023, 2024 en 2025 heeft uw raad reeds bij het begroting voor 2023 financiële middelen vrijgemaakt. Door te investeren in de werkzaamheden van het Meldpunt Geldzorgen voorkomen we de inzet van duurdere curatieve dienstverlening van Stadsbank Oost Nederland (SON). Ondanks dat we de laatste jaren steeds minder dienstverlening afnemen van SON nemen de kosten aan SON toe. Dit wordt veroorzaakt door een herijking van SON van hun dienstverlening (de zogenaamde klantreis) en door de inflatie (onder meer hogere loonkosten). Voor 2024 vragen we voor de extra kosten voor SON € 45.000. Voor 2025 en verder zal deze bijdrage elk jaar licht toenemen. Juist omdat we steeds minder dienstverlening van SON afnemen maar wel geconfronteerd worden met hogere kosten, onderzoeken we in 2024 of we schuldhulpverlening in de toekomst anders en efficiënter kunnen organiseren. We zullen hiervoor een businesscase opstellen. Vooruitlopend op de uitkomsten van dit onderzoek is in het meerjarenperspectief van deze Kadernota vanaf 2025 een te besparen bedrag van € 50.000 voordelig opgenomen. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Extra kosten SON

s

€ 45.000

n

Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Activiteiten  Inburgering Omschrijving Opgave vluchtelingenopvang gemeente Twenterand De focus van de vluchtelingenopvang in Twenterand ligt op dit moment op huisvesting van statushouders en op de opvang van Oekraïense ontheemden. Betreffende de statushouders; duidelijk is dat de taakstelling voor de kalenderjaren 2024 en volgende verder zal toenemen. Deze toename is gebaseerd op de inschatting van het kabinet dat het aantal asielzoekers dit jaar en komende jaren toeneemt en dat de achterstanden in de verwerking van asielaanvragen bij de IND worden ingelopen. De taakstelling voor de 1e helft van 2023 is 41. Voor de tweede helft van 2023 lag de taakstelling op 43. Recent is deze verhoogt naar 53. De achterstand van voorgaande jaren is 7 en dit komt bovenop de taakstelling van 2023. De taakstelling voor 2023 komt op 101. Voor de 1e helft van 2023 ligt de invulling op schema. De taakstelling voor 2024 is nog niet bekend. Opvang ontheemde Oekraïners Voor 2023 is de verwachting dat Twenterand meer dan 191 ontheemden uit de Oekraïne opvangt. Gezien het feit dat er nog geen zicht is op het einde van het conflict met Rusland zal Twenterand ook in het kalenderjaar 2024 de opvang voor ontheemde Oekraïners continueren.

De cijfers van de opvang van Oekraïense ontheemden kunnen nog beïnvloed worden door de toezegging van het college dat er meer Oekraïense ontheemden worden opgevangen als gevolg van de aangenomen motie dat Twenterand geen asielzoekers zal opvangen, totdat het wettelijk wordt verplicht als gevolg van de inwerkingtreding van de zogeheten Spreidingswet.

24

Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen

Begroot 2024

Begroot 2023

2022 2021 2020 2019 2018

Bron

Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)

415

425

394 403 432 442 462

CIV

Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021)

135

130

135 115

97

-

-

CIV

22

24

25

CIV

Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden

Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)

17

22

17

Aantal activeringstrajecten

320

250

320 235 330 334 366

22

CIV

Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren

212

200

223 221 255 267 267

meicirculaire

Aantal taakstelling vergunninghouders

100

70

57

50

-

Aantal aanvragen bijzondere bijstand**

460

450

458 553 432 562 471

CIV

Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk***

116

50

116

76

CIV

Aantal aanvragen inkomenstoeslag**

325

325

310 338 404 327 307

CIV

Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**

15

15

14

CIV

Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling**

350

350

359 309 218 423 400

CIV

Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds

150

150

105 165 124 163 105

extern

Beschut werk

20

nnb

17

17

11

11

5

-

Aantal kinderen schoolpakket

80

90

66

70

95

79

60

Interne systemen

29

38

28

Financieel zelfredzame inwoners 59 17

44 11

70 8

11

Sociaal zelfredzame inwoners

* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen *** vanaf 2022 vermelden we het totale aantal uitgestroomde personen uit de bijstand

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=893cde68-e90a-421c-bbf4-13a59a858435