Kadernota 2022.pdf
Tekst van het document
Doel: Inwoners zijn zich bewust van eigen verantwoordelijkheid nu en in de toekomst We bevorderen het bewustzijn onder de inwoners van hun eigen verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om in eerste instantie op eigen kracht en gezamenlijk met de mensen uit hun omgeving tot oplossingen voor problemen te komen.
Subdoel: Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend
24
Activiteiten VOORSTEL: Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein VOORSTEL Financiën Wmo en Jeugd De financiën sociaal domein blijven ook in 2022 en verder onze nadrukkelijke aandacht vragen. Net als in eerdere documenten begint dit thema met onvoldoende Rijksfinanciering. Op het moment van schrijven (april 2021) loopt een arbitrage tussen VNG en het kabinet over extra structurele middelen op het gebied van jeugd. Ondanks dat is aangetoond dat gemeenten jaarlijks structureel fors financiële middelen tekort komen (zie ook het AEF-rapport), is er nog steeds geen duidelijkheid over de toekomstige (structurele) financiering. Parallel hieraan loopt een lobby om ook extra incidentele compensatie te krijgen voor de huidige financiële nood. Het is nog afwachten wat de uitkomsten zullen zijn op dit punt, desalniettemin doen wij er lokaal alles aan om binnen ons vermogen in te zetten op transformatie in het sociaal domein. Met andere woorden, we streven vernieuwing(en) en efficiëntere inzet van middelen na in het sociaal domein. De uitkomsten van de recente cijfers op de nieuw gedecentraliseerde taken per 2015 kennen per saldo bemoedigende uitkomsten, maar kijkend naar de rekeninguitkomsten 2020 en de ramingen in de huidige begroting dienen ook een aantal aanpassingen in deze kadernota plaats te vinden. Een tweetal onderwerpen komt hier aan de orde.
a) Woonplaatsbeginsel Jeugdwet De wetswijziging woonplaatbeginsel Jeugdwet, die regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp, is zoals u weet uitgesteld naar 2022 en inmiddels is er nadere informatie beschikbaar hoe dit wordt verrekend met gemeenten via de herijking algemene uitkering (per 2023). Via een CBS-simulatie komen er lagere kosten voor Twenterand, maar dat betekent tegelijkertijd ook een lagere algemene uitkering. Voor de meeste gemeenten verloopt dit (als de cijfers kloppen) budgetneutraal. In onze begroting is al structureel rekening gehouden met 1 miljoen lagere kosten. Dit moet worden bijgesteld naar nul en dat betekent per saldo een nadeel van 1 miljoen vanaf 2023. Voorstel
Woonplaatsbeginsel Jeugdwet
i/s
Financieel
v/n
s
€ 1.000.000 (vanaf 2023 e.v.)
n
b) Voorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning. Naast het bemoedigende beeld voor Wmo-begeleiding, blijkt dat voor de Wmo-voorzieningen het beeld minder rooskleurig is. Huishoudelijke ondersteuning en Woonvoorzieningen vergen extra middelen. Er zijn meer aanvragen, onder andere door het abonnementstarief, de vergrijzing/langer zelfstandig thuis wonen en ook tariefstijgingen voor huishoudelijke ondersteuning. De jaarrekening 2020 bevestigt dit (zie de jaarrekening voor een uitgebreide toelichting). Om budgettair hierop in te spelen nemen wij € 300.000,- structureel extra op in deze kadernota. Om op de geschetste financiële perspectieven te anticiperen wordt gekeken naar kostenbesparingen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het invoeren van een was- en strijkservice. Zie hiervoor elders onder deze doelenboom. Initiatieven die al eerder zijn ingezet en vruchten afwerpen worden voortgezet. Zo wordt de lijn die al is ingezet op het gebied van jeugd rond de beïnvloeding van externe verwijsprocessen, de praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts en de blijvende inzet van het voorliggend veld onverminderd doorgezet! Ondanks alle inspanningen blijven er ook risico's als openeinderegelingen, vergrijzingseffecten en denken wij aan de effecten van corona.
Welke effecten heeft dit bijvoorbeeld op de problematiek onder jeugd en volgt er mogelijk nog een zogenaamde boeggolf? Al met al betekent dit dat ook deze kadernota met de nodige onzekerheden tot stand is gekomen. Voorstel
i/s
Financieel
v/n
Wmo voorzieningen en HO
s
€ 300.000
n
Subdoel: Algemene maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend
25
Activiteiten ONTWIKKELING: Versterken voorliggend veld Middelen voorliggend veld In het sociaal domein is Transformatie met hierbij een effectieve inzet van het voorliggend veld een wezenlijk onderdeel van onze visie. Sinds 2015 regisseren wij nadrukkelijk hierop, bevorderen vernieuwing en wordt meebewogen met de ontwikkelingen. Zo zijn er (goedkopere c.q. laagdrempeliger) alternatieven ontstaan voor geïndiceerde zorg, zoals inlopen in de kernen met name voor ouderen, gezinswerkers en de poh'ers jeugd. Ook kwamen er kernteams waarbij voorliggend veld ging participeren. De effectiviteit van het voorliggend veld heeft mede door een datagedreven aanpak ook steeds meer aandacht gekregen. Dit alles is niet van de één op de andere dag geregeld (het kost tijd voordat interventies in het sociaal domein goed werken), maar stappen worden gemaakt. We werken stap voor stap, vanuit de meest kansrijke dossiers. Met onze instellingen wordt dus steeds gekeken of we de juiste dingen met elkaar doen voor de doelgroep (vragers om ondersteuning) en of het ook werkt wat we doen. Uiteraard wordt ook gekeken naar hoe instellingen zich tot elkaar verhouden, immers voor de buitenwereld, kan alles op elkaar lijken. Voor het kunnen uitvoeren van werkzaamheden door instellingen zijn middelen nodig, die veelal via subsidies worden verstrekt.
Om de extra druk op het voorliggend veld te verlichten is er zowel in 2020 als 2021 door de raad €75.000 incidenteel beschikbaar gesteld. Door de samenwerking in de kernteams wordt meer casuïstiek opgevangen in het voorliggend veld. In deze kadernota is afgewogen, gezien de financiële situatie, of het mogelijk en wenselijk is om deze middelen nogmaals beschikbaar te stellen. Wanneer deze middelen in 2022 nog een keer toegekend worden, zullen deze als structurele subsidie bij de instellingen worden. Gezien de huidige overschrijding van het subsidieplafond is dit niet wenselijk. Ook is het van belang om het nieuwe subsidiebeleid dat in ontwikkeling is mee te nemen, waar ook duidelijker zal moeten worden hoe we ons onderling verhouden en hoe er met subsidie en inkoop betere sturing kan plaatsvinden. De extra middelen worden dus nu niet opgenomen en de instellingen vallen hiermee terug naar hun basissubsidie. Het wegvallen van de middelen zal een effect hebben op de dienstverlening van de instanties en dus op onze inwoners. Deze keuze wat gehandhaafd moet worden, doen we niet alleen. Er wordt in dialoog samen met de instanties gekeken waar de prioriteiten in de dienstverlening liggen. Wettelijke taken en (kosten en maatschappelijk) effectief aanbod krijgen wat ons betreft voorrang.
In het kader van de subsidieaanvragen 2022 zullen wij dit gesprek voeren en wordt duidelijk wat de gevolgen zijn. Het college zal dit najaar de resultaten beoordelen en indien er substantieel ongewenste effecten zijn, komen we er bij de gemeentebegroting op terug.
VOORSTEL: Algemene voorziening was- en strijkservice Algemene voorziening was- en strijkservice Gemeente Twenterand wordt, net als vele gemeenten, geconfronteerd met oplopende kosten binnen de Wmo door vergrijzing en de invoering van het abonnementstarief. Dit effect wordt met name gezien bij huishoudelijke ondersteuning (HO), maar ook bij andere voorzieningen zoals wonen. De was- en strijktaken maken onderdeel uit van de HO. Een manier om grip op de kosten te houden en de HO toekomstbestendig te maken is de was- en strijktaken uit de maatwerkvoorziening te halen en deze als een algemene voorziening aan de inwoners aan te bieden in de vorm van een was- en strijkservice. Vele andere gemeenten hebben dit ook al gedaan en zijn succesvol gebleken in het realiseren van een kostenbesparing. Het opzetten van een was- en strijkservice als algemene voorziening betekent dat de was niet langer thuis gewassen wordt door de vaste eigen hulp. De was wordt thuis opgehaald, op een centraal punt gewassen en weer thuis schoon geleverd. Wie geen gebruik wenst te maken van deze was- en strijkservice moet dit zelf op een andere manier oplossen, bijvoorbeeld door het inzetten van het eigen netwerk. Als de was- en strijkservice door individuele omstandigheden geen goede oplossing is blijft een maatwerkvoorziening altijd mogelijk.
Deze service kan worden uitgevoerd door een partner uit het voorliggend veld. Dit kan een commerciële aanbieder zijn of een maatschappelijke partner. De gemeente ziet bijvoorbeeld kansen om de was- en strijkservice uit te laten voeren door een samenwerking van Voetbalvereniging DOS’37, De Twentse Zorgcentra en inVia. Deze partners hebben in 2019 een subsidie ontvangen vanuit het Innovatiefonds Sociaal Domein. Met deze gelden zijn wasmachines op de voetbalvereniging gerealiseerd. De was- en strijkservice biedt kansen om mensen met een uitkering of op een andere manier een afstand tot de arbeidsmarkt hebben te laten participeren in deze voorziening. De algemene voorziening zorgt dus voor een daling in de kosten op de HO enerzijds en wellicht ook op de
26
uitkeringsuitgaven anderzijds. Het doel voor 2022 en verder is om minimaal € 50.000,- minder te besteden aan de uitvoering van was- en strijktaken ten opzichte van de begroting 2021. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Algemene voorziening was- en strijkservice
s
€ 50.000
v
VOORSTEL: Beschikbaar stellen en financieren van regionaal maatwerkvervoer Continuering Automaatje Twenterand Automaatje is halverwege 2019 gestart en kende direct een voorspoedige groei, zowel qua aantallen deelnemende reizigers als qua aantal vrijwillige chauffeurs. Bij Automaatje snijdt het mes aan twee kanten: sociaal contact voor reiziger èn chauffeur en dus een vorm van eenzaamheidsbestrijding, en het tegen lage kosten voorzien in een behoefte aan lokale en regionale mobiliteit van (veelal) alleenstaande inwoners. Een groei die voorjaar 2020 gestagneerd werd t.g.v. corona maar waar door een tijdelijke omvorming tot Belmaatje, een positieve draai aan werd gegeven. Inmiddels verzorgt AutoMaatje coronaproof weer het vervoer voor medisch noodzakelijke ritten en voorziet het in vaccinatie- en testvervoer. Corona maakt dat het project niet volledig heeft kunnen draaien. Zodra de situatie het toelaat worden de normale ritten weer uitgevoerd en vindt er een intensieve promotiecampagne plaats om de eerder ingezette groei te continueren en om als voorliggende voorziening tot volle wasdom te komen. Gezien de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen, evenals de stijgende (vervoers-)kosten in het sociale domein, wordt een verdere voortzetting van AutoMaatje in 2022 aanbevolen.
Een bedrag van € 36.000,- wordt daarom eenmalig opgenomen, ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Continuering Automaatje Twenterand
i
€ 36.000
n
VOORSTEL: Gastgezinnen Evenmens Gastgezinnen Evenmens Eind 2019 heeft Stichting Evenmens Twenterand middelen vanuit het innovatiefonds verkregen om de pilot Gespecialiseerde Gastgezinnen te starten. De gastgezinnen zijn gestart als ondersteuning voor gezinnen met kinderen met een (lichte) zorgvraag of jonge mantelzorgers die opgroeien in een gezin met zorg. De vrijwillige gastgezinnen vangen deze kinderen op. Via Evenmens hebben zij een training gehad om zich te specialiseren hierin. Er zijn 13 gastgezinnen ingeschreven in Twenterand. Eind 2020 waren er in totaal 10 koppelingen geweest, waarbij 14 kinderen zijn geholpen. De inzet van een gastgezin ontlast ouders en jonge mantelzorgers, waardoor geïndiceerde zorg wordt uitgesteld of niet nodig is. Dit levert een besparing op van ongeveer €21.000 per jaar (uitgaande van een besparing van één dagdeel geïndiceerde zorg per week). Gezien het succes van de gastgezinnen is het voorstel om deze op te nemen in het reguliere aanbod van Evenmens Twenterand. Dit zal €6.502 kosten (structureel). Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Gastgezinnen Evenmens
s
€ 6.502
n
27
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen
Begroot 2022
Begroot 2021
2020 2019 2018 2017 2016 Bron
3600
3600
3434 3325 2756 2680 2404
Maatwerkvoorzieningen zijn toereikend Toegekende maatwerkvoorzieningen totaal
Interne systemen
Algemeen maatschappelijke voorzieningen zijn toegankelijk en toereikend Aantal mantelzorgers dat de waardebonnen heeft ontvangen
1000
1000
986
1003
682
649
645
Stichting Evenmens
Aantal individueel ondersteunde mantelzorgers
350
450
306*
162
203*
455
413
Stichting Evenmens
Aantal behandelde cliëntsystemen
350
350
437
454
400
322
270
Avedan Maatschappelijk werk
Aantal behandelde cliënten
220
220
252
275
313
210
210
MEE IJsseloevers
Aantal verzekerden collectieve zorgverzekering
1200
1185
1221 1416 1408 1475 1849 (1/6)
Menzis
*In 2018 is er op een andere manier en met een ander systeem geregistreerd. De korte contacten zoals doorverwijzingen, korte vragen en deelname aan cursussen zijn niet meer meegenomen om een beter beeld te krijgen van de individueel ondersteunde mantelzorger.
28
Doelenboom Gezondheidszorg Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond.
Doel: De gezondheid en vitaliteit van inwoners is bevorderd Volgens het concept voor positieve gezondheid, is gezondheid “het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Gezondheid is nauw verbonden met andere leefgebieden van inwoners. Dit maakt een integrale aanpak voor het verbeteren van de gezondheid noodzakelijk. Voor de gemeente is het van belang dat haar inwoners gezond en vitaal zijn. Door het bevorderen van gezondheid en vitaliteit kunnen zorgkosten verminderden en soms wel voorkomen worden. Inwoners die gezond en vitaal zijn kunnen daarnaast een grote bijdrage leven aan de samenleving door bijvoorbeeld het uitvoeren van vrijwilligerswerk.
Doel: De gezondheid van inwoners is beschermd Naast het bevorderen van de gezondheid en vitaliteit van inwoners is het ook nodig om deze gezondheid te beschermen. Er zijn meerdere bedreigingen die de gezondheid van mensen kunnen schaden. Door het organiseren van beschermingsmaatregelen probeert de gemeente dit te voorkomen. Gezondheidsbescherming is het geheel van activiteiten en maatregelen dat er toe bijdraagt dat mensen minder worden blootgesteld aan schadelijke omstandigheden.
Subdoel: Inwoners zijn zich bewust van de invloed van leefstijl op hun gezondheid Activiteiten VOORSTEL: Uitvoeren innovatiefonds Sociaal Domein Twenterand vindt het belangrijk om vernieuwing aan te jagen in het sociaal domein, maar ook kosten te besparen. Innovatie gaat niet vanzelf en diverse zaken worden aangevraagd. Goed voorbeeld zijn
29
de gespecialiseerde gastgezinnen (zie elders in deze kadernota). Het innovatiefonds is op dit moment de enige mogelijkheid om incidenteel te investeren in het sociaal domein, omdat er binnen de huidige subsidieverordening geen ruimte voor is. Op termijn heeft het de voorkeur om het innovatiefonds onderdeel te laten uitmaken van het subsidiebeleid, hier wordt al rekening mee gehouden. Dit betekent echter wel dat er incidentele middelen van 50.000 euro voor 2022 nodig zijn. Deze komen ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Innovatiefonds
i
€ 50.000
n
Subdoel: Hulp in nood is geboden waar nodig Activiteiten VOORSTEL: Voortgang pilot Scheidingspunt In september 2021 loopt na een periode van anderhalf jaar de pilot Scheidingspunt af. Na een vliegende start is het aantal zaken in het voorjaar van 2021 gedaald. De verwachting is echter dat er in de tweede helft van 2021 een toename zal zijn van het aantal scheidingen, mede vanwege coronaeffecten. Voorstel is om deze pilot met een jaar te verlengen vanwege de zeker aanwezige problematiek en om de pilot een betere kans te geven. Het Scheidingspunt onderdeel van het coalitieakkoord en oog houden voor de schadelijke effecten van scheiding, met name voor kinderen vinden wij belangrijk. Hiervoor is een incidenteel budget van € 55.200 nodig. Deze komt ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Voortgang pilot Scheidingspunt
i
€ 55.200
n
30
Metingen Beleidsdoelen
Begroot Begroot 2020 2019 2018 2017 2016 2022 2021
Bron
Hulp is geboden waar nodig Aantal beschikbare en in kaart gebrachte AED's (incl. AED's in particulier eigendom)
83
83
81
80
90
Hartslagnu.nl
Minimaal aantal inwoners uit Twenterand die 920 staan ingeschreven op www.hartslagnu.nl
nnb
917
900 1.039 1.166 1.011
Hartslagnu.nl
Mate waarin hulpverlening bij tijdelijk huisverbod wordt aangeboden (%)*
100%
100%
100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
Mate van acceptatie hulpverlening bij tijdelijk 100% huisverbod (%)
100%
100% 100% 100% 100% 100%
Avedan Maatschappelijk werk
2**
Tactus Verslavingszorg
Aantal basisscholen met voorlichting over middelengebruik
21***
21
17
88
8
90
-
-
* Tot en met augustus 2020 gaat het om 3 thv's in de gemeente Twenterand ** In verband met de coronamaatregelen zijn verschillende voorlichtingen niet doorgegaan. Met de scholen is afgestemd hoe hiermee om te gaan. *** In verband met de coronamaatregelen hebben er 7 scholen tot aan de zomervakantie voorlichtingen afgenomen. De aantallen voor de tweede helft na de zomervakantie zullen wederom afhankelijk zijn van corona.
31
Doelenboom Onderwijs Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Iedere inwoner is zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam
Doel: Onderwijsachterstanden zijn teruggedrongen Het doel van onderwijsachterstandenbeleid is in een vroegtijdig stadium achterstanden en problemen bij kinderen signaleren. Zo kan tijdig de juiste ondersteuning geboden worden en hebben kinderen op vervolgonderwijs een betere start. Tevens hopen we met deze preventieve inzet in de toekomst minder vaak jeugdhulpvoorzieningen in te zetten.
Doel: Laaggeletterdheid is afgenomen Laaggeletterden zijn niet in staat gedrukte of geschreven informatie te gebruiken en kunnen hierdoor minder goed functioneren in de samenleving, thuis en op het werk. Onze doelstelling is om te komen tot een vermindering van de laaggeletterdheid in Twenterand met als resultaat een grotere kans op geluk, gezondheid en groei van onze inwoners.
Doel: Onderwijsvoorzieningen zijn toegankelijk De voorzieningen voor onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoen aan de normen die in de lokale verordeningen zijn vastgelegd. Tevens zorgt de gemeente dat er in specifieke gevallen extra ondersteuning beschikbaar is voor kinderen in aanvulling op een passende onderwijsplek, zoals het passend onderwijs beoogt.
Subdoel: afname van het aantal inwoners die laaggeletterd zijn
32
Activiteiten VOORSTEL: verlenging actieplan laaggeletterdheid In het coalitieakkoord krijgt het bestrijden van laaggeletterdheid prioriteit. Het is essentieel om inwoners mee te laten doen aan de samenleving. Laaggeletterde inwoners kunnen bijvoorbeeld taalcursussen volgen die worden aangeboden door het ROC van Twente of via het Taalpunt Twenterand. Er wordt momenteel bekeken hoe (na afloop van het huidige actieplan) hier verder invulling aan zal worden gegeven na 2021. Aangezien die ontwikkeling nog loopt en om het huidige niveau te kunnen handhaven, wordt voorgesteld het huidige budget van 2021 ook voor 2022 op te nemen. Het gaat om een bedrag van 25.000 euro, te dekken uit de reserve Sociaal Domein. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Verlenging actieplan laaggeletterdheid
i
€ 25.000
n
Subdoel: Onderwijshuisvesting en leerlingenvervoer voldoet aan vastgestelde norm Activiteiten ONTWIKKELING: Onderwijshuisvesting en IHP Er zijn diverse ontwikkelingen op het gebied van onderwijshuisvesting: het leerlingenaantal van SBO De Sleutel is behoorlijk gegroeid en lijkt structureel. De belangrijkste ontwikkeling is echter de Oranjeschool: de noodzaak voor vervangende nieuwbouw is in het college besproken. Er is ook een relatie met gebiedsontwikkeling. Samen met de school zijn we in gesprek over de planning en de consequenties. Als realisatie in 2023 aan de orde is - waar we nu van uitgaan - moet er worden bekeken wat dit in de tussentijd betekent voor de gemeentelijke zorgplicht. Er is een Integraal Huisvestingsplan (IHP) in ontwikkeling dat verantwoordelijkheden, planning, medegebruik en kosten meer in zicht moet brengen. Tot slot kan er een relatie zijn met leegstaand vastgoed dat ingezet kan worden als alternatief in plaats van extra investeren bij de groei van scholen.
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2022
Begroot 2021
2020 2019 2018
Bron
Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE))
nnb
nnb
418
313
170
Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
20
20
38
40
50
ROC
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt
40
30
31
90
37
Taalpunt
Nieuwe indicatoren
2022
2021
2020
Aantal leerlingen leerlingenvervoer
335
Laaggeletterdheid is afgenomen
310
298
Opgave instellingen
2019 282
33
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij.
Doel: Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waarin de Twenterandse jeugd zich kan ontwikkelen.
Doel: Er is preventie van problemen bij jeugd De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen.
Doel: Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien mogelijk te maken of te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Met deze verantwoordelijkheden heeft de gemeente meer instrumenten in handen om hierop te sturen.
Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Activiteiten VOORSTEL: Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Versterking OZJT (regionale taken zorg en jeugdhulp in Twente)
34
Zoals u weet is een belangrijk deel van de taken voor jeugdhulp en ondersteuning regionaal belegd. Hiertoe is binnen de regio OZJT (Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente) in het leven geroepen. Een kleine organisatie, die met inzet van gemeenten de regionale taken vormgeeft. Op verzoek van regionale bestuurders heeft OZJT een meerjarenperspectief gemaakt waarin staat wat nodig is om alle kerntaken te kunnen uitvoeren. Al enige tijd zien wij druk op de bezetting van OZJT. Taken als bijv. contractmanagement en de financiële toetsing van dossiers (bijvoorbeeld bij aanbieders in problemen) vergen meer dan er bezetting is. Na een eerste verkennend overleg hierover in de bestuurscommissie OZJT blijkt er ons inziens erkenning voor deze vraag. Echter gezien de vele ontwikkelingen (landelijk [ jeugdwet/regiovisie- Norm voor Opdrachtgeverschap] en regionaal [bijvoorbeeld de GezondheidsGR - waarop werken we samen] en gezien de financiële positie van gemeenten gaan wij er van uit dat eerst tijdelijk versterking zal plaatsvinden. Wij nemen nu daarom incidenteel € 27.000,- op (2 jaar lang), ten laste van de reserve sociaal domein. In de begroting 2022 zal de formele uitkomst van regionale besluitvorming worden verwerkt. Voorstel
Versterking OZJT
i/s
Financiën
v/n
i
€ 27.000 ( voor 2 jaar)
n
VOORSTEL: Veilig Thuis Twente Alternatieve financiering Veilig Thuis Twente Veilig Thuis Twente (VTT) had extra formatie nodig als gevolg van de aangescherpte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierdoor kwamen meer meldingen over inwoners binnen bij VTT. Om wachtlijsten te voorkomen was onder andere extra formatie nodig. In de begroting van 2021 is rekening gehouden met een gemeentelijke bijdrage om deze extra formatie mee te financieren. Het Rijk heeft echter aan centrumgemeente Enschede geld uitgekeerd waarmee de extra formatie voor VTT gefinancierd kan worden. Hiermee vervallen de gemeentelijke kosten voor deze extra formatie en is het bedrag nu ingebracht als structurele besparing (€ 31.400) bij de kadernota. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Veilig Thuis Twente
s
€ 31.400
v
ONTWIKKELING: Regiovisie jeugd Gemeenten hebben de taak om voor hun inwoners de zorg en ondersteuning die ze nodig hebben mogelijk te maken. Alle Nederlandse gemeenten geven met de ‘norm voor opdrachtgeverschap’ aan hoe zij dit per regio willen organiseren en financieren voor de langere termijn. Voor jeugdhulp werken de Twentse gemeenten met betrokkenen, waaronder uw raad, een regiovisie uit die dit najaar 2021 aan uw raad wordt aangeboden. De regiovisie omvat een blijvende lerende kijk op het Twentse zorglandschap en zal ook praktische uitwerking en een vervolg in 2022 krijgen. Uw raad wordt hier nader over geïnformeerd. In de regiovisie wordt ook bepaald wat er lokaal en wat er regionaal georganiseerd dient te worden. Dat kan gaan over een sociale basisinfrastructuur (zoals het voorliggend veld), vrijwillige jeugdhulp en gedwongen jeugdhulp. Regionaal en lokaal proberen we problemen bij opvoeden en opgroeien te voorkomen of zo snel mogelijk te signaleren. Naast inwoners zelf heeft het lokale voorliggend veld hier een belangrijke rol in. Een voorbeeld hiervan is het jongerenwerk. Ook zetten we in op directe jeugdparticipatie.
VOORSTEL: Afspraken maken en beheren met instellingen, zorgaanbieders, huisartsen en Raad voor kinderbescherming Continueren derde gezinswerker Het continueren van de derde gezinswerker in 2022 vraagt een incidentele investering van € 69.304,- . De middelen voor deze derde gezinswerker zijn voor het jaar 2021 toegekend. De businesscase onder het gezinswerk laat zien dat de investering wordt terugverdiend én duurdere zorg voorkomen wordt. Een gezinswerker is goed geworteld in het lokale netwerk, laagdrempelig en kan snel een gezin
35
helpen bij het voorkomen van zwaardere problematiek. Ook kan de gezinswerker vrij lang in een gezin werken, snel beschikbaar zijn en is deze laagdrempelig voor het gezin waardoor een goede en snelle inschatting gemaakt kan worden van de problematiek. Door korter op de bal te zitten, kan eerder ingegrepen worden, wordt problematiek minder zwaar en kunnen duurdere zorgkosten bespaard worden. De dekking wordt gevonden in de reserve Sociaal Domein. Gezien de financiële situatie van de gemeente is slechts een eenmalige bijdrage mogelijk. Voorstel
i/s
Financiën
v/n
Continueren derde gezinswerker
i
€ 69.304
n
36
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsindicatoren
Begroot Begroot 2022 2021
2020
2019
2018
2017
2016
Bron
56
70
99*
140*
Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)
64
82
108
63
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)
60
60
42
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket
80
Aantal Bezoekers website Loes.nl
300.000 300.000 364.556 337.134 296.265 333.714 322.316**
80
34
SZT/GGD
SZT
Aantal uitgevoerde trajecten BOR
5
5
3
5
4
8
7***
Humanitas
Aantal uitgevoerde trajecten Homestart 5
5
1
2
1
4
1***
Humanitas
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT
65
60
74
46
57
117
104****
SZT
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT
25
20
17
20
13
18
31
SZT
Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT
175
175
24
108
188
215
197
SZT
Een overzicht van vrij toegankelijke voorzieningen per kern.
1
1
1
1
gereed
-
Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen*
1300
1300
1292
717
951
874
822
Interne systemen
totaal aantal jeugdigen uniek
700
700
733
-
-
-
-
Interne systemen
Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd
Ja
Ja
Nee
er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd
Ja
Ja
Nee
De vier jeugdwelzijnorganisaties zijn betrokken bij herpositionering jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt
Ja
Ja
Ja
* In samenwerking met professionals. ** Bezoekers worden niet meer per gemeente geregistreerd, voor 2013 werd dit nog wel gedaan. *** Zowel koppelingen als consulten **** 2016 laat een explosieve groei zien, dit heeft enerzijds te maken met de manier van registreren, anderzijds is er een toename van jongeren (tot 23 jaar) én van ouders, die steeds meer be-kend zijn met de functie van het jongerenwerk in de preventieve sfeer, en contact zoeken met en een beroep doen op jongerenwerkers bij (beginnende) problemen. * het betreft het aantal indicaties per jaar voor zorg en natura en persoonsgebondenbudget tesamen
37
Programma Ruimte Inleiding De opgaven voor de gemeente Twenterand in het ruimtelijke domein zijn groot. De hoeveelheid werk zal met de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) waarschijnlijk veranderen. Maatwerk zal meer tijd gaan kosten, maar integraler werken is efficiënter en zal op termijn weer capaciteit en geld besparen. Het werk zelf zal ook veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer het vooroverleg, en er zal meer werk achteraf zijn, in de vorm van handhaving. Daarnaast zullen de milieuvoorschriften binnen de Omgevingswet gekoppeld worden aan de ruimtelijke plannen zoals de Omgevingsvisie en Omgevingsplannen. Om daar als gemeente iets over te kunnen zeggen en te bepalen, is er milieudeskundigheid nodig. Die extra personele capaciteit kunnen we via de ODT inzetten, maar dat het is praktischer om die zelf in huis te hebben. Verder verzorgt de ODT nu het voorbereidend milieubeleidswerk voor onze gemeente. Uiteindelijk dient het naar beleid te worden omgebogen en ter vaststelling te worden voorgelegd aan de het college. Ook daartoe ontbreekt bij ons de capaciteit. De Wkb heeft twee effecten waardoor de legesopbrengsten zullen verminderen: 1. Het aantal bouwprojecten waarvoor geen vergunning nodig is zal toenemen.
Naarmate er meer vergunningvrij gebouwd kan worden, daalt de omvang van de legesopbrengsten. 2. Voor de resterende vergunningen (gevolgklasse 1) vervalt de bouwtechnische toets. Voor de nieuwe taken die gelieerd zijn aan een specifieke vergunningaanvraag kunnen leges worden geheven. Dan gaat het bijvoorbeeld om de volgende (nieuwe) activiteiten: - Vooroverleg over een specifiek project. - Omgevingstoets, o.a. de check op de omgevingsveiligheid. - Administratieve toets. Op dit moment is niet duidelijk in hoeverre de verminderde legesopbrengst door het in rekening brengen van leges voor de nieuwe taken kan worden gecompenseerd. De bouwtechnische toets zal door private partijen worden uitgevoerd en niet meer door de gemeente. Dat zou personele capaciteit kunnen opleveren, maar de toets krijgt in 2022 een andere vorm. Er zal meer ingezet moeten worden op casemanagement, afstemming met ruimtelijke ordening en bouwplantoetsing. Naar verwachting zal de benodigde capaciteit dus minimaal gelijk blijven. Naast de invoering van de Omgevingswet zijn we op stoom met het opstellen van een Omgevingsvisie. Deze visie zal begin 2022 door de gemeenteraad worden vastgesteld. Twenterand staat voor een woningbouwopgave. We willen de lokale woonbehoefte bedienen met t/m 2031 een groei van 550 woningen. Tevens hebben we daarnaast de ambitie bij te dragen aan de regionale vraag naar woningen.
Om de doelgroepen op de woningmarkt goed te helpen is het nodig de juiste kwaliteit woningen te bouwen en doorstroming op de woningmarkt te bevorderen. Starters zijn op zoek naar betaalbare woningen en het toenemend aantal ouderen zoekt een woning waarin ze lang zelfstandig kunnen blijven wonen. Ook zijn er specifieke doelgroepen, zoals woonwagenbewoners, met eigen woonwensen. Om de woningbouw te kunnen versnellen zijn sleutelgebieden/projecten aangewezen waar een woningbouwimpuls kan worden gerealiseerd. Daarnaast zijn ook inbreidingslocaties en uitbreidingslocaties in beeld. Het doel is om harde plannen te realiseren en zachte plannen voor 2025 hard te maken en snel te kunnen starten met bouwen. De extra woningbouwopgave vraagt meer capaciteit van de gemeente. Een deel van de woningvoorraad in Twenterand is verouderd en daarmee kwetsbaar. Zonder steun vanuit landelijke subsidies is het voor de gemeente niet mogelijk deze problemen structureel aan te pakken. We zetten in op het realiseren, uitvoeren of afronden van de plannen Mozaïek, Smithoek, Zuidmaten, Kroezenhoek, Vroomshoop Oost 2C, Garstelanden, de uitbreiding van het 110 KV Station Vroomshoop Enexis. En de bouwplannen Manitobaplein, Aldi Vriezenveen, Trioterrein en uitbreiding Leemans aan de Hoffmansweg , Zandwijk, synagoge, Rohof locatie , Bijont Westeinde en het nieuwe zwembad.
De afspraken uit het nationale Klimaatakkoord van juni 2019, waaraan de gemeenten zich vrijwel unaniem hebben verbonden, hebben tot nieuwe uitvoeringstaken bij gemeenten geleid, vooral voor de thema's Gebouwde omgeving en Opwek hernieuwbare Energie waarvoor een belangrijke regierol bij gemeenten is neergelegd. De energie- en warmtetransitie is een grote en langjarige gezamenlijke
38
opgave, waarbij we nu nog maar aan het begin staan. De Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) heeft onderzocht wat de uitvoering van het Klimaatakkoord de decentrale overheden in de periode 2022-2030 gaat kosten. Het ROB onderzoek uitvoeringslasten Klimaatakkoord lagere overheden is voor de VNG inzet voor het nieuwe kabinet. Het is nog onzeker wat de kabinetsformatie zal betekenen voor de energietransitie en het klimaatbeleid en daarmee voor de tegemoetkoming voor gemeenten in uitvoeringsmiddelen en juridisch instrumentarium. Als er nieuwe Klimaat uitvoeringsgelden naar de gemeenten komen - wat landelijk wel de verwachting is - kan dat onze inzet versterken. Belangrijk is het gesprek met onze inwoners en ondernemers over de Klimaatopgave en wat dat ook lokaal betekent. De energietransitie krijgt vorm via de Regionale Energie Strategie en het besluit van het college waarbij het zoekgebied ZO Vriezenveen is aangewezen om vier windmolens te plaatsen. Hierbij werken we samen met de gemeenten Tubbergen en Almelo. In dit zoekgebied is reeds het zonnepark gerealiseerd en we zien kansen om in dit gebied een energielandschap te creeeren. Het opwekken van waterstof in samenwerking met Twenterandse ondernemers zien we als een uitdaging. Klimaatadaptatie is ook een belangrijk klimaatthema. In het Gemeentelijk Rioleringsplan is hier al rekening mee gehouden.
In gemeentelijke projecten, zoals het plan Mozaïek, en de Centrumvisie Vriezenveen, wordt rekening gehouden met bijvoorbeeld hittestress door meer vergroening. Via de verordening duurzaamheidssubsidie worden woningeigenaren gestimuleerd om bijvoorbeeld de hemelwaterafvoer af te koppelen of tegels te verwijderen zodat meer regenwater wordt vastgehouden. De warmtevisie wordt in 2021 vastgesteld. Op basis van deze visie willen we nu geen wijken aanwijzen die al vóór 2030 gasloos gemaakt worden. Wel zoeken we kansen om aan te sluiten bij concrete projecten in de samenwerking met Mijande Wonen. En we gaan kleinschalig aan de slag bijvoorbeeld met de Slimme wijkaanpak met ondersteuning van Enpuls. Dan gaat het om kleinschalige projecten van ca. 20 – 40 woningen. Met de Woonvisie als basis zetten we in op het ontwikkelen van inbreidingslocaties en zoeken we naar uitbreidingslocaties voor wonen en werken. We willen daarbij ook een regionale rol vervullen. Een onderwerp met een enorme impact op de gedupeerde bewoners is de problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik. Vanwege schade aan hun panden en de nog onduidelijke situatie m.b.t. de schadeafhandeling leven veel gedupeerde bewoners langs het kanaal Almelo - de Haandrik in grote zorgen en onzekerheden. De problematiek rondom het kanaal zorgt ook voor financiële risico’s in relatie tot de gemeentelijke begroting.
Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek naar het faalmechanisme, bestaat het risico dat er door de gemeente kosten gemaakt moeten worden die nog niet zijn voorzien of nog niet te voorzien zijn. Maar ook om mogelijke kosten van netwerkbeheerders, wanneer de door hen aangevraagde vergunning of instemming wordt geweigerd. Dit omdat de gemeente schade, die mogelijk door hun werkzaamheden zou kunnen optreden, wil voorkomen. Daarnaast leidt de gemeente zelf financiële schade aan de eigen infrastructuur, omdat deze buiten het onverplichte deel van de schaderegeling van de provincie valt. Een toekomstgerichte visie op Mobiliteit zal voor Twenterand worden uitgewerkt. Daarbij speelt duurzaamheid een grote rol. Verder zetten wij in op de verbreding/opwaardering van de N36. Een zuidelijke rondweg te Vriezenveen zijn onderwerpen van onderzoek. Op het gebied van openbare orde en veiligheid blijven we werken aan een veilig Twenterand. Dit doen we door overlast en criminaliteit te verminderen en fysieke onveiligheid te voorkomen en aan te pakken. In 2021 wordt het Integraal Veiligheidsbeleid geactualiseerd waarin onder andere de thema's ondermijning en zorg en veiligheid een plek krijgen. Veiligheid is een breed begrip en behelst veel onderwerpen. We willen integraal, flexibel, informatie gestuurd en vooral samen werken.
Het zorgen voor een veilige gemeente is een gedeelde verantwoordelijkheid van de gemeente, netwerkpartners en de inwoners. Het geactualiseerde integraal veiligheidsbeleid dekt alle subdoelen en activiteiten en daarom wordt hier niet per doel of activiteit nader op in gegaan.
39
Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Twenterand is een veilige gemeente
Doel: Er is minder overlast Doel: Er is minder criminaliteit Doel: Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt Subdoel: Aanpak van alcoholgebruik door minderjarigen Activiteiten Uitvoeren integraal veiligheidsbeleid 2021-2024 Op basis van de actualisatie van het Integraal Veiligheidsplan wordt ingezet op onder andere de thema's ondermijning en zorg en veiligheid. We voeren het aangescherpte ‘Damocles-beleid’ (sneller en langer sluiten drugspanden) en Bibob-beleid uit. We willen inzetten op een intensivering van de samenwerking met ketenpartners door structureel overleg met politie, Sociale recherche Twente (SRT) en het RIEC-ON en het uitvoeren van integrale controles samen met o.a. politie, SRT, Douane, en NVWA. Ook willen we het bewustzijn van onze medewerkers en ondernemers m.b.t. ondermijning verhogen. Op het snijvlak van zorg en veiligheid spelen een aantal actuele thema's zoals zorgfraude, nazorg detentie en de groepsaanpak voor overlastgevende jeugd. Als het gaat om leefbaarheid worden de drie buitengewone opsporingsambtenaren (Boa's) ingezet voor toezicht en handhaving. We blijven bovendien preventief inzetten op het voorkomen van woninginbraken door communicatie en gratis inbraak preventie advies voor inwoners. Tenslotte leveren wij onze bijdrage aan de crisisbeheersingsorganisatie van de Veiligheidsregio Twente.
40
Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen
Begroot 2022
Begroot 2021
2020 2019 2018 2017 2016
Bron
Woninginbraken
*
Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand
*
*
30
40
45
38
67
Politie
*
34
52
46
65
69
Politie
**
**
0
0
3
n.v.t. n.v.t.
Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen
0
0
0
0
eigen gegevens
Aantal controles A/B-evenementen
30
30
2
36
eigen gegevens
Aantal controles C-evenementen
3
3
1
2
eigen gegevens
Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)
20
20
12
16
eigen gegevens
Aantal geïnde bestuurlijke boetes
5
5
0
1
eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
80
80
240
113
eigen gegevens
Aanpak woninginbraken
Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen
41
Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte
Doel: Openbare ruimte voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsnormen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners.
Doel: Nieuwe infrastructurele werken zijn gerealiseerd Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd.
Doel: Bereikbaarheid is voor alle vervoerswijzen minimaal behouden Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren.
Subdoel: Wegen, openbaar groen, riolering, openbare verlichting, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen en kunstwerken zijn onderhouden en beheerd Activiteiten VOORSTEL: Onderhouden en beheren 231 km vrij verval riolering en 760 gemalen Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 We kunnen de laatste 2 jaar van het GRP (2022 en 2023) een bedrag van € 200.000 laten vrijvallen van de voorziening vanwege lagere rentekosten dan geraamd. Dit is in 2019 en 2020 in de jaarrekening ook al gedaan wat een voordeel was voor het saldo van de jaarrekening.
42
Voorstel
Vrijval voorziening riolering
i/s
Financiën
v/n
i
€ 200.000 (2022 en 2023)
v
Klimaatadaptatie In 2021 heeft de gemeenteraad de aanpak voor klimaatadaptatie vastgesteld. Op basis daarvan werken we in 2022 verder aan het tegengaan van wateroverlast, droogte en hittestress.
Metingen Beleidsdoelen
Begroot 2022
Begroot 2021
2020
2019
2018
2017 2016 Bron
Totaal M2 ingezaaide wegberm
nnb
2.500
2.600 11.000 27.000 2.500
Eigen gegevens
Aantallen aangeplante vrucht en drachtbomen
nnb
40
97
81
96
69
Eigen gegevens
Openbaar groen is onderhouden en beheerd
Nieuwe metingen verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen
nnb
3
1
2
0
6
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
verkeersongevallen met gewonden
nnb
35
30
25
26
21
BLIQ verkeersveligheid rapportage
verkeersongevallen
nnb
131
133
186
147
197
BLIQ verkeersveiligheid rapportage
43
Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een duurzame en leefbare omgeving
Doel: Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen.
Doel: De kwaliteit van de leefomgeving voor flora en fauna is behouden en verbeterd Dit doel van het milieubeleid is het borgen van de juiste ecologische voorwaarden voor natuur en biodiversiteit.
Doel: Er is een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving voor mensen Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.
Subdoel: Duurzame initiatieven zijn gestimuleerd en gefaciliteerd (onderdeel agenda duurzaamheid 2018-2022) Activiteiten Uitvoeren Ontwikkelprogramma Agenda Duurzaamheid 2018—2022 De basis voor de gemeentelijke inzet op duurzaamheid is de vastgestelde Agenda Duurzaamheid 2018-2022, die samen met de Twenterandse samenleving is opgesteld. In deze agenda werken wij met focus op de thema’s Energietransitie, Circulaire Economie en Klimaatadaptatie, samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. 2022 is het laatste jaar van de Agenda
44
Duurzaam Twenterand. Met de opbrengst van het Zonnepark Oosterweilanden is in 2021 het Duurzaamheidsfonds ingericht dat we inzetten om inwoners en bedrijven te stimuleren en activeren om aan de slag te gaan met duurzaamheidsvraagstukken. Verordening duurzaamheidssubsidie Twenterand: We willen woningeigenaren met deze subsidie stimuleren om bijvoorbeeld hun woning te isoleren, een (hybride) warmtepomp aan te schaffen of zonnepanelen te plaatsen.
Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen (onderdeel agenda Duurzaamheid 2018-2022). Activiteiten Besparen energie in de huursector Samenwerken met Mijande : Via de prestatieafspraken die de gemeente met Mijande maakt (o.a. afspraken over woningkwaliteit en duurzaamheid /warmtetransitie huurwoningen), streven we naar energiebesparen en duurzame energie in de huursector. Het verduurzamen van bestaande woningen heeft prioriteit. Waar mogelijk trekken we met Mijande op om elkaar te versterken door verduurzamingsprojecten van Mijande Wonen te gebruiken als een vliegwiel om ook particulieren te bewegen om mee te doen.
ONTWIKKELING: Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente Wij sluiten aan bij de Regionale Energie Strategie Twente (RES Twente) en de doelen van het Klimaatakkoord (in 2030: 49% CO2-emissiereductie ten opzichte van 1990 en in 2050: minimaal 8095% CO2-emissiereductie). Voor de periode tot 2030 is de bijdrage van Twenterand aan de opwek hernieuwbare energie in Twente bepaald op 82 GWh. Dit bestaat uit: 26 hectare zon op (grote daken) (22 GWh) 25 hectare zonneveld (20 GWh) 4 windmolens (40 GWh) De bijdrage moeten we borgen in ons omgevingsbeleid en uitvoeringsprogramma. Bij het vertalen van de RES in het omgevingsbeleid van gemeente (en provincie) is participatie belangrijk om betrokkenheid te vergroten. Onze voorkeursvolgorde voor de opwek van duurzame energie tot 2030 is: maximaal zon op daken (in de kernen op daken van woningen en gebouwen, maar ook op stallen in het buitengebied) en boven parkeerterreinen. De 25 ha zonneveld is al gerealiseerd met verschillende zonneparken. Voor de windmolens heeft het college een voorstel gedaan voor een zoekgebied Vriezenveen zuid oost. Gebiedsproces zoekgebied Vriezenveen zuid oost : In het zoekgebied Vriezenveen zuid oost willen we met participatie van inwoners en ondernemers een nieuw (energie)landschap realiseren. Belangrijk is een eerlijke verdeling van de lusten en lasten.
We zien kansen voor waterstof en andere opgaven in de gebiedsontwikkeling. We werken daar samen aan met onze buurgemeenten en in de RES Twente.
Stimuleren Energie projecten Netcapaciteit: Voor verbetering van de netcapaciteit werkt Enexis samen met de gemeente aan uitbreiding van de capaciteit rondom het elektriciteitsstation in Vroomshoop. (Voorbereiden) stimuleren Zon op Dak : Voor 2030 wil Twenterand maximaal inzetten op het benutten van de mogelijkheden van Zon op Dak. Omdat er in de gemeente nog veel dakoppervlak is dat in theorie geschikt is voor zonne-energie, willen wij bedrijven actief benaderen. Het gaat vooral om grote (agrarische) bedrijfsdaken, soms in combinatie met de mogelijkheid van asbestsanering en voor participatie. Stimuleren Duurzaam gas : We willen de productie van duurzaam gas (waterstof en groen gas / biogas) stimuleren. We verkennen de kansen groen gas / biogas samen met andere Twentse Plattelandsgemeenten in een groen gas coalitie in RES Twente verband.
Ontwikkelen project Energieloket 3.0 Het lokale Energieloket heeft een belangrijke rol in de uitvoering van de Warmtevisie. Via informatie en communicatie door het Energieloket en met de inzet van persoonlijk advies van de vrijwillige wooncoaches in Twenterand, stimuleren en ondersteunen we inwoners.
45
Uitvoeren Warmtevisie Uiteindelijk moeten in 2050 alle woningen en gebouwen in de gemeente van het aardgas af zijn. Als eerste bescheiden stap tot 2030 zetten we in op isoleren en energiebesparen, met aandacht voor ventileren. Op dit moment zijn voor onze gemeente als alternatief voor aardgas vooral individuele oplossingen zoals warmtepompen en (hybride) oplossingen in beeld. Het uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar’ en daar willen we ook ons duurzaamheidsfonds voor inzetten, naast landelijke regelingen. Het uitgangspunt voor de uitvoering is dat we samen met inwoners aan de slag gaan en actief op zoek gaan naar kansrijke gebieden en initiatieven in de gemeente. In de uitvoering hebben we aandacht voor energie-armoede.
Subdoel: Waardevolle natuur/biodiversiteit en ecologische functies zijn beschermd en behouden Activiteiten Deelnemen gebiedsproces Engbertsdijkvenen Staatsbosbeheer is bezig met de voorbereiding van uitvoering van interne maatregelen. In het gebiedsproces voor de externe maatregelen zal na de ruimtelijke procedure (PIP 2020 of - indien de nieuwe Omgevingswet per 1-1-2022- in werking treedt - een projectbesluit) naar de uitvoering worden toegewerkt. Voor Combikansen verwijzen wij u naar de doelenboom Economie - Platteland (recreatie en toerisme)
Subdoel: Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval (onderdeel Agenda duurzaamheid 2018-2022) Activiteiten Inzamelen van huishoudelijk afval De gemeente Twenterand heeft de zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval en heeft de ambitie om in 2025 30 kg restafval per inwoners per jaar te behalen. Onze inzet is om ook in de kernen Vroomshoop, Westerhaar en Den Ham per kern 4 ondergrondse verzamelcontainers te realiseren. Daarnaast willen we ondergrondse restcontainers in combinatie met glascontainers plaatsen in Geerdijk en de Pollen.
Subdoel: Kwaliteit leefomgeving voldoet aan normen (op gebied van bodem, water, lucht, geluid, EV, geur) Activiteiten Uitvoeren ontwikkelprogramma Invoering Omgevingswet De hoeveelheid werk zal met de invoering van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) waarschijnlijk veranderen. Maatwerk zal meer tijd gaan kosten, maar integraler werken zal op termijn efficiënter verlopen. Het werk zelf zal ook veranderen. Er zal meer werk in het voortraject van een aanvraag zitten, door onder meer het vooroverleg, en er zal meer werk achteraf zijn, in de vorm van handhaving. Daarnaast zullen de milieuvoorschriften binnen de Omgevingswet gekoppeld worden aan de ruimtelijke plannen zoals de Omgevingsvisie en Omgevingsplannen. Om daar als gemeente iets over te kunnen zeggen en te bepalen, is er milieudeskundigheid nodig. Die extra personele capaciteit kunnen we via de ODT inzetten, maar dat het is praktischer om die zelf in huis te hebben. Verder verzorgt de ODT nu het voorbereidend milieubeleidswerk voor onze gemeente. Uiteindelijk dient het naar beleid te worden omgebogen en ter vaststelling te worden voorgelegd aan de het college. Ook daartoe ontbreekt bij ons de capaciteit. De Wkb heeft twee effecten waardoor de legesopbrengsten zullen verminderen: 1. Het aantal bouwprojecten waarvoor geen vergunning nodig is zal toenemen. Naarmate er meer
46
vergunningsvrij gebouwd kan worden, daalt de omvang van de legesopbrengsten. 2. Voor de resterende vergunningen (gevolgklasse 1) vervalt de bouwtechnische toets. Voor de nieuwe taken die gelieerd zijn aan een specifieke vergunningaanvraag kunnen leges worden geheven. Dan gaat het bijvoorbeeld om de volgende (nieuwe) activiteiten: - Vooroverleg over een specifiek project. - Omgevingstoets, o.a. de check op de omgevingsveiligheid. - Administratieve toets. Op dit moment is niet duidelijk in hoeverre de verminderde legesopbrengst door het in rekening brengen van leges voor de nieuwe taken kan worden gecompenseerd. Daarnaast kan de verandering in de werkzaamheden er ook toe leiden dat we bepaalde leges moeten verhogen omdat we daar meer werk gaan leveren onder de Omgevingswet. De bouwtechnische toets zal door private partijen worden uitgevoerd en niet meer door de gemeente. Dat zou personele capaciteit kunnen opleveren, maar de toets krijgt in 2022 een andere vorm. Er zal meer ingezet moeten worden op casemanagement, afstemming met ruimtelijke ordening en bouwplantoetsing. Naar verwachting zal de benodigde capaciteit dus minimaal gelijk blijven. Naast de invoering van de Omgevingswet zijn we op stoom met het opstellen van een Omgevingsvisie. Deze visie zal begin 2022 door de gemeenteraad worden vastgesteld.
De gemeente ziet als bevoegd gezag toe op een juiste omgang met bodemverontreiniging en een juiste sanering van verontreinigde bodem en grondwater. Deze taak ligt nu bij de provincie en een dertigtal bevoegd gezag gemeenten. Provincies dragen de bodemdossiers over aan gemeenten, die de verantwoordelijkheid overnemen. Dat is inclusief het bodemarchief. In het bodemarchief is informatie te vinden over de staat van de grond. De aan- of afwezigheid van een verontreiniging heeft gevolgen voor de waarde van de grond. Gemeenten zijn straks verplicht ervoor te zorgen dat alle in het archief aanwezige informatie ook openbaar toegankelijk is. Gemeenten zijn verplicht deze taak over te nemen. Wettelijk is bepaald dat het handhavingsdeel door de Omgevingsdienst wordt uitgevoerd. De gemeente is straks vrij in de wijze waarop zij de uitvoering van het vergunningsdeel organiseert. Naast de publiekrechtelijke taak hebben provincies nog veel verontreinigde locaties in beheer. Deze zijn met Rijksgeld aangepakt. Vaak is de verontreiniging niet weggehaald, maar is alleen de contactmogelijkheid tussen de verontreiniging en de mens/natuur weggenomen. Verontreinigingen weghalen kan immers kostbaar zijn. Deze locaties vallen onder het overgangsrecht. De gemeente mag de verantwoordelijkheid en de financiële gevolgen voor deze locaties overnemen, maar is dat niet verplicht.
De gemeente dient dit zelf met de provincie te regelen.
Subdoel: Uitvoering VTH voor milieutaken volgens het uitvoeringsprogramma Activiteiten Coördineren taken tussen gemeente en ODT door accountmanager In 2020 zijn we gaan deelnemen aan een provinciaal traject voor de aanschaf van een nieuwe VTH risicomodel. We zijn namelijk nu ook wettelijk verplicht om een risicoanalyse voor vergunningverlening uit te voeren. Dit om kosten te besparen en een zo groot mogelijke uniformiteit te realiseren. Het risicomodel was in 2020 nog niet beschikbaar.
Subdoel: Ongezonde situaties saneren (op gebied van bodem, water, lucht, geluid, EV, geur, licht en gezondheid) Activiteiten Asbestsanering In het Coalitieakkoord is als ambitie opgenomen dat in 2018-2022 70% van de asbestsanering wordt gerealiseerd en via het Duurzaamheidsfonds leningen met lage rente mogelijk worden gemaakt. Door het vervallen van de wettelijke verplichting tot asbestsanering en het vertrek van een medewerker had asbestsanering geen prioriteit meer. We willen dit weer oppakken en een stimuleringsregeling opzetten met vouchers voor asbestsanering. De communicatie over het gratis storten tot 35 m² bij het afvalbrengpunt willen we intensiveren. In ons erventransitiebeleid is een compensatiemogelijkheid opgenomen bij de sanering van asbestdaken op schuren in het buitengebied. In overleg met de
47
ervencoaches willen we onderzoeken of deze mogelijkheid in verband met de ervaringen uit de praktijk eventueel moet worden aangepast. We maken prestatieafspraken met Mijande Wonen maken over het saneren van asbest. Via het Duurzaamheidsfonds, dat met de opbrengst van het zonnepark wordt gevuld, kunnen geen leningen worden verstrekt voor asbestsanering omdat het geld uit dit fonds anders wordt besteed. In 2021 wordt van de opbrengst van het zonnepark € 200.000,00 besteed aam de uitvoering van de verordening duurzaamheidssubsidie Twenterand. Deze verordening is nog een concept en zal aan de raad ter vaststelling worden aangeboden. De medewerker klimaattaken (€ 75.000,00) en uitvoeringskosten (€25.000,00) wordt uit de reserve duurzaamheid gefinancierd. In 2022 worden de medewerker klimaattaken en uitvoeringskosten (in totaal € 100.000,00) uit de opbrengst van het zonnepark gefinancierd. Dit betekent dat in 2022 van de opbrengst van het zonnepark ad € 300.000,00 -/- € 100.000,00 = € 200.000,00 beschikbaar is voor de uitvoering van de verordening duurzaamheidssubsidie Twenterand. Met ingang van 2023 gaat € 200.000,00 van de opbrengst van het zonnepark naar het nieuwe zwembad en worden de resterende € 100.000,00 aangewend voor de medewerker milieutaken en uitvoeringskosten. Dan is er dus geen geld meer beschikbaar voor de duurzaamheidsubsidie.
Door het vervallen van de wettelijke verplichting tot asbestsanering en het vertrek van een medewerker had asbestsanering geen prioriteit meer. We zetten een stimuleringsregeling op met vouchers voor asbestsanering en willen de communicatie over asbestsanering intensiveren. In ons erventransitiebeleid is een compensatiemogelijkheid opgenomen bij de sanering van asbestdaken op schuren in het buitengebied. In overleg met de ervencoaches willen we onderzoeken of deze mogelijkheid in verband met de ervaringen uit de praktijk eventueel moet worden aangepast. Daarnaast willen we de communicatie over asbestsanering intensiveren. In de Kadernota 2020 was voor de jaren 2020 t/m 2022 respectievelijk € 50.000,00, € 100.000,00 en € 100.000,00 opgenomen voor een Asbestfonds. Dit zou worden gebruikt voor een revolverend fonds en de provincie zou ook meebetalen. I.v.m. met het vervallen van de wettelijke verplichting om asbest te verwijderen is van dit geld geen gebruik gemaakt. Door een amendement zijn deze gelden gehalveerd, zodat nog respectievelijk € 25.000, € 50.000 en € 50.000 beschikbaar is voor asbestsanering.
48
Metingen Beleidsdoelen
Begroo Begroo 2020 2019 t 2022 t 2021
2018
2017
2016
Bron
76
75
76
Waarstaatjegemeente.nl / grondstoffenmonitor
Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval Kg restafval per inwoner
*
*
*
73
Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. % Hernieuwbare energie
nnb
nnb
nnb
nnb
8,7/ 7,2%/ 6,5 % / 13,9 12,1% 11,5 % *** *** ***
Waarstaatjegemeente.nl/ Klimaat monitor.databank.nl
Totaal bekend energiegebruik (TJ)
**
**
nnb
nnb
2312
2356
2307 TJ
Klimaatmonitor.databank.nl
nnb
****
****
47 ha
49 ha
52 ha
56 ha
Readaar
Ongezonde situaties saneren m2 asbestverdachte daken
Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Realiseren Uitvoeringsprogramma
100
100%
70%
63% *******
eigen gegevens
aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen
65
75
65
87
eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer
25
25
30
1
eigen gegevens
* ambitie 30kg restafval in 2025 ** deze gegevens zijn nog niet beschikbaar *** hernieuwbare energie inclusief toedeling vanuit Twence **** streven naar 20% duurzame opwek in 2020 ***** energieneutraal in 2050 ****** 70% ( van alle daken (56ha) gesaneerd in 2022 (coalitieakkoord). 2019: 16% ******* milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 %
49
Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken
Doel: Leefbaardere kernen en buitengebied De doelen worden bereikt door keuzes te maken richting het mogelijk maken van maatschappelijke ontwikkelingen waarbij tevens sprake is van ‘een goede ruimtelijke ordening’ en een ‘goede fysieke leefomgeving’. We streven naar het bevorderen van een duurzame ruimtelijke kwaliteit in een dynamische omgeving. Bij het bereiken van leefbare kernen en buitengebied gaat het om de kwaliteit van de leefomgeving: ruimte scheppen, maar ook het gebruik van maatschappelijke functies afwegen.
Doel: Behoud en versterken van de identiteit van kernen en buitengebied, waarbij ruimtelijke kwaliteit is ontwikkeld en is gehandhaafd. Bestaande woningvoorraad is verbeterd en doorstroming naar passende woning is bevorderd. De doelen worden bereikt door keuzes te maken richting het mogelijk maken van maatschappelijke ontwikkelingen waarbij tevens sprake is van ‘een goede ruimtelijke ordening’ en een ‘goede fysieke leefomgeving’. We streven naar het bevorderen van een duurzame ruimtelijke kwaliteit in een dynamische omgeving. Bij het bereiken van leefbare kernen en buitengebied gaat het om de kwaliteit van de leefomgeving: ruimte scheppen, maar ook het gebruik van maatschappelijke functies afwegen.
Doel: Voldoende en meer passende vestigings- en expansiemogelijkheden voor lokale bedrijven De doelen worden bereikt door keuzes te maken richting het mogelijk maken van maatschappelijke ontwikkelingen waarbij tevens sprake is van ‘een goede ruimtelijke ordening’ en een ‘goede fysieke leefomgeving’. We streven naar het bevorderen van een duurzame ruimtelijke kwaliteit in een 50