CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Kadernota 2022.pdf

Raadsvergadering 6 juli 2021, gemeente TwenterandBij agendapunt: Kadernota 202225.452 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Kadernota 2022

2

3

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................4 Inleiding Kadernota 2022 ........................................................................................................................5 Overzicht van voorstellen ........................................................................................................................9 Programma Sociaal Domein .................................................................................................................17 Doelenboom Sociale Zaken ...............................................................................................................19 Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning ..................................................................................24 Doelenboom Gezondheidszorg .........................................................................................................29 Doelenboom Onderwijs......................................................................................................................32 Doelenboom Jeugd ............................................................................................................................34 Programma Ruimte

...............................................................................................................................38 Doelenboom Openbare orde en veiligheid ........................................................................................40 Doelenboom Openbare ruimte en verkeer ........................................................................................42 Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH......................................................................................44 Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling, Gemeentelijk Vastgoed en VTH .................50 Programma Economie en vrije tijdsbesteding .......................................................................................56 Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme .................................................................................58 Doelenboom Economie en werkgelegenheid ....................................................................................61 Doelenboom Sport .............................................................................................................................63 Programma Fundament ........................................................................................................................65 Doelenboom Dienstverlening en klantcontact

...................................................................................67 Doelenboom Bedrijfsvoering ..............................................................................................................70 Bijlagen ..................................................................................................................................................74 Lijst met verklarende afkortingen .......................................................................................................75

4

Inleiding Kadernota 2022 Inleiding Kadernota 2022 De kadernota 2022 is de laatste kadernota van deze collegeperiode. Tegelijkertijd markeert deze kadernota de start van een traject waarin het college van b&w de gemeente Twenterand duurzaam financieel gezond wil maken. Jaarlijks slagen wij er in een sluitende begroting aan te bieden aan de raad. En jaarlijks is het ook altijd een grote zoektocht om dit voor elkaar te krijgen. Maar de rek is er nu toch echt uit. De tijd van gaten dichtlopen is voorbij. En daarom willen we naar een situatie, waarin kaders leiden tot keuzes die Twenterand meerjarig financieel gezond maken. Opdracht en aanpak Twenterand Duurzaam Financieel Gezond De financiële situatie van Twenterand is op de lange termijn zorgelijk. Het college van b&w wil daar wat aan doen en de gemeente Twenterand Duurzaam Financieel Gezond maken. Om dat voor elkaar te krijgen is er een ambtelijke werkgroep ingesteld. Deze werkgroep heeft van het college van b&w de opdracht gekregen om mogelijkheden om inkomsten te verhogen, kosten te besparen en uitgaven te beperken, te beschrijven en te kwantificeren. Via een groeimodel moet dit uiteindelijk leiden tot een begroting die structureel en meerjarig sluitend is. De opdracht wordt in drie fasen uitgevoerd.

In de eerste fase wordt een financiële analyse gemaakt van de huidige situatie (nulmeting) die de structurele uitgaven en inkomsten, reserves, investeringen en risico’s in beeld brengt. Deze fase wordt begin september 2021 afgerond. In de tweede fase worden scenario’s beschreven waaruit gekozen kan worden (één of een combinatie van scenario’s). Voorbeelden van scenario’s zijn inkomsten verhogen, voorzieningenniveau verlagen en samenwerkingen aangaan. Deze fase wordt begin 2022 afgerond. De derde fase is het uitwerken van de gekozen scenario’s naar concrete voorstellen. Deze fase begint zodra er een nieuwe coalitie is in 2022 en de voorstellen landen uiteindelijk in de begroting 2023. College en raad worden tussentijds steeds betrokken bij de uitvoering om te komen tot een gedragen advies. In fase drie kan ervoor gekozen worden om ook de samenleving te betrekken. De werkgroep levert in februari 2022 een rapport op voor de gemeenteraad. Voor onze inwoners Die ambitie sluit aan op ons coalitieakkoord 2018 – 2022 ‘Kernachtig & veranderend Twenterand’. Daarin zeggen we dat we de gemeentefinanciën verder gezond gaan maken. In datzelfde akkoord staat ook dat we de relatie met de inwoners en ondernemers willen verbeteren en er voor ze zijn als de situatie daarom vraagt.

En dat staat bij ons toch echt bovenaan: inwoners die onze zorg het hardst nodig hebben, moeten op ons kunnen blijven rekenen. Dat wordt ons door de rijksoverheid heel moeilijk gemaakt. De roep om extra geld voor de gemeenten wordt via alle mogelijke manieren gedaan. Door ons als gemeente, maar ook via de verschillende netwerken waarin we als gemeente vertegenwoordigd zijn zoals de P10, Regio Twente en de VNG. En vele gemeenten doen die oproep met ons, in de hoop dat het rijk in gaat zien dat het zo niet verder kan. We blijven strijdvaardig tot ons doel bereikt is. En ondertussen werken we door aan onze mooie gemeente en doen wat nodig is voor Twenterand. 2022 In deze kadernota gaan we voor een sluitende jaarbegroting 2022. Dat is geen gemakkelijke opgave en daar zitten wat onzekerheden in. Wat niet onzeker is dat wij het niveau van voorzieningen zoveel mogelijk ontzien en er komt geen extra verhoging van de OZB.

Inhoudelijke ontwikkelingen Het vertrekpunt voor de kadernota zijn de inhoudelijke ontwikkelingen voor de komende periode. Per programma beschrijven we of deze ontwikkelingen leiden tot opgaven waar wij als gemeente een rol in hebben. Programma Sociaal Domein: Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid met name rond jeugd en gezondheid vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. De gemeente heeft een wettelijke taak in het sociaal domein. Wij verliezen niet uit het oog dat er altijd een vangnet moet zijn voor de meest kwetsbaren. Ook zullen er de juiste voorzieningen moeten zijn ter ondersteuning van die eigen kracht. Maar het blijft een situatie van financiële zorgen, vooral veroorzaakt door structureel onvoldoende rijksbijdragen. Veel onderwerpen vragen de aandacht in 2022. De inclusieve arbeidsmarkt, laaggeletterdheid, de schuldenaanpak, de nieuwe wet inburgering, het beperken van gevolgen van scheidingen en alternatief vervoer. Op het gebied van gezondheid onderzoeken we de mogelijkheid van een Preventieakkoord. Het belang van gezondheid is pijnlijk onderstreept met de

5

corona-pandemie en de gevolgen daarvan zullen we ook in 2022 nog merken. Daarnaast ligt er veel druk op de Wmo-voorzieningen en de bijstandsbudgetten en heeft transformatie en innovatie steeds onze speciale aandacht. Programma Ruimte: De opgaven binnen het programma Ruimte zijn groot. De komst van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) leiden tot een andere manier van werken. Daarnaast dragen we via de RES bij aan de afspraken in het Klimaatakkoord waarin we als gemeente vooral een regierol vervullen en het halen van de doelen samen met inwoners, ondernemers en andere partners uit de samenleving doen. In bouwen en wonen zitten belangrijke opgaven, maar ook in klimaatadaptatie, bereikbaarheid, mobiliteit en openbare orde en veiligheid. De problematiek rondom het Kanaal Almelo – de Haandrik heeft een enorme impact. Bewoners van het gebied verkeren in grote zorgen en onzekerheden. Het is de provincie die als eigenaar van het kanaal verantwoordelijk is voor een goede schade-afhandeling. De gemeente loopt hierin ook risico. Programma Economie en Vrijetijdsbesteding: De opgave op het terrein van Economie en Vrijetijdsbesteding is ook in 2022 het invullen van de regisserende en faciliterende rol van de gemeente. Steeds meer wordt ingezet op het versterken van netwerken en onze relaties daarbinnen.

Lokale netwerken, maar we moeten ook steeds meer gebruik maken van regionale, provinciale, landelijke en grensoverschrijdende structuren en mogelijkheden. Daarnaast krijgt ook de verbinding tussen Economische en Sociale Zaken steeds meer gestalte. In 2022 gaan we verder met de uitvoering van de evenementennota, de recreatieve structuur voor lokale promotie en de doorontwikkeling van vrijetijdseconomie. Daarnaast moeten de economische visie, de detailhandelsstructuurvisie, het accommodatiebeleid (sport) en de sportvisie worden geactualiseerd. Bij de sportvisie wordt de invloed van corona op bijvoorbeeld de ledenaantallen van sportclubs, meegenomen. De achterliggende doelstelling blijft om 75% van de inwoners te laten sporten en bewegen. Programma Fundament: De inhoud van Fundament is ondersteunend aan en randvoorwaardelijk voor alle programma’s en doelen. Wij kiezen ervoor een regiegemeente te zijn. Die keuze maken we enerzijds omdat we vinden dat in de samenleving veel potentie is om de doelen op een goede manier te realiseren. En soms zijn we tot regie genoodzaakt door het feit dat we niet voor alle taken de goede expertise of voldoende capaciteit in huis hebben. De in deze kadernota gevraagde formatie-uitbreiding is noodzakelijk om de wettelijke taken en bestuurlijke prioriteiten uit te kunnen voeren.

Binnen het programma Fundament gaat het in 2022 om de herinrichting en verduurzaming van het gemeentehuis. Daarnaast wordt gewerkt aan een goede balans tussen vaste krachten en flexibele inzet om vanuit een stabiele basis goed te kunnen reageren op veranderingen en resultaatgerichtheid te blijven. Wat betreft vereiste competenties en vaardigheden wordt voortdurend gewerkt aan professionalisering van medewerkers. Zij worden ondersteund met I&A systemen en heldere processen en besluitvorming. Op 16 maart 2022 worden de gemeenteraadsverkiezingen gehouden. Die worden door de gemeente georganiseerd volgens de voorgeschreven wet- en regelgeving. Binnen de programma’s worden bij de doelenbomen de ontwikkelingen nader toegelicht.

Afweging college Een regiegemeente is in onze visie een gemeente ‘die bestuurt afhankelijk van de maatschappelijke opgave, doelen realiseert in samenwerking met en in de samenleving en haar wettelijke taken uitvoert’. In onze afweging geven wij dan ook prioriteit aan de verplichte wettelijke taken. Als er wordt gekozen voor niet-wettelijke taken, wordt dat expliciet beargumenteerd. Daarnaast kiezen wij voor taken waarvan het effect in de samenleving duidelijk zichtbaar is voor onze inwoners/organisaties, of onwenselijke effecten worden vermeden. Nieuwe activiteiten, en zeker degene die structureel middelen vergen, kunnen gezien de financiële positie niet worden gehonoreerd. De ambtelijke organisatie wordt in de kadernota 2022 en verder ontzien. Wij maken werk van plannen die op (redelijke) termijn na de verkiezingen geld gaan opleveren. Immers, we willen Twenterand Duurzaam Financieel gezond maken. Tot die tijd werken wij door aan een ‘Kernachtig & veranderend Twenterand’.

6

Financieel Overzicht Financieel perspectief 2022-2025 Financieel gezien is het vertrekpunt voor deze kadernota het saldo uit de programma¬begroting 2021. De meerjarenraming in de begroting 2021 sluit negatief. De uitkomsten van de meicirculaire 2021 zijn bij het opstellen van de kadernota nog niet in te schatten. Zodra de meicirculaire door ons ontvangen is, wordt de raad middels een brief geïnformeerd over de effecten hiervan op de begroting. Deze raadsbrief wordt toegestuurd vóór de raadsbehandeling.

Startsituatie 2022

2023

2024

2025

€- n 108.811

€- n 1.131.341

€- n 2.003.357

€- n 2.505.030

Effect september- en december circulaire

€ 144.000 v

€ 131.000 v

€ 454.000 v

€ 454.000 v

Tussenstand

€ 35.189 v

€- n 1.000.341

€- n 1.549.357

€- n 2.051.030

Opgave personeel (max)

€- n 490.000

€ -490.000 n

€ -490.000 n

€ -490.000 n

€ 506.145 v

€ 607.374 v

€ 607.374 v

Saldo begroting 2022 (vanuit de begroting 2021)

Herijking algemene uitkering Terugdraaien begroot effect herijking

€ 502.500 v € 1.005.000 v € 1.507.500 v € 1.507.500 v

Woonplaatsbeginsel

€- n 1.000.000

€- n 1.000.000

€- n 1.000.000

€ 47.689 v

€ -979.196 n

€ -924.483 n

€- n 1.426.156

Wmo voorzieningen en HO

€- n 300.000

€ -300.000 n

€ -300.000 n

€ -300.000 n

Software kosten

€- n 250.000

€ -250.000 n

€ -250.000 n

€ -250.000 n

Startpunt kadernota

Structurele effecten vanuit de jaarrekening

Voorstellen/verplichtingen Sociaal: Ophoging individuele studietoeslag

€ -17.000 n

€ -17.000

n

€ -17.000

n

€ -17.000

n

(Gespecialiseerde) Gastgezinnen Evenmens

€ -6.502 n

€ -6.502

n

€ -6.502

n

€ -6.502

n

HO was- en strijkservice

€ 50.000 v

€ 50.000

v

€ 50.000

v

€ 50.000

v

Extra formatie VTT

€ 31.400 v

€ 31.400

v

€ 31.400

v

€ 31.400

v

Leges principeverzoeken in rekening brengen

€ 12.250 v

€ 12.250

v

€ 12.250

v

€ 12.250

v

Riool (GRP 2019-2023)

€ 200.000 v

€ 200.000 v

€ 25.000 v

€ 25.000

v

€ 25.000

v

€ 25.000

v

Ruimte:

Economie: Leader Fundament: Uitstellen ophoging opleidingsbudget met 1 jaar

€ 82.000 v

Abonnementen

€ 26.000 v

€ 26.000

v

€ 26.000

v

€ 26.000

v

Minder gebruik dienstauto's

€ 7.000

v

€ 7.000

v

€ 7.000

v

€ 7.000

v

Beëindigen programma Twenterand Digitaal

€ 38.500 v

€ 77.000

v

€ 115.500 v

Temporiseren verdere uitbouw datagestuurd werken (personeel)

€ 75.000 v

€ 115.500 v

7

Saldo kadernota

€ 21.337 v

€- n 1.124.048

€- n 1.230.835

€- n 1.732.508

Voorstellen/verplichtingen incidenteel (dekking uit reserve) Sociaal: Continuering Automaatje

€ -36.000 n

ntb

Versterking OZJT (regionale taken zorg en jeugdhulp in Twente)

€ -27.000 n

€ -27.000

ntb

ntb

Continuering scheidingspunt

€ -55.200 n

Innovatiefonds continuering evt. in andere vorm

€ -50.000 n

ntb

ntb

ntb

ntb

ntb

Laaggeletterdheid continuering

ntb

€ -25.875 n

ntb

ntb

ntb

gezinswerker 3 continuering

€ -69.304 n

ntb

ntb

ntb

Inzet schuldhulppreventie- en verlening

€ -52.500 n

ntb

ntb

ntb

n

Fundament: Griffie: devices en opleiding nieuwe raadsleden

€ -30.000 n €- n 345.879

€ -27.000 n

€-

€-

Deze bedragen komen ten laste van de reserve sociaal domein (€ 315.879) en de Algemene Risico Reserve (€ 30.000) Met deze voorstellen sluit de kadernota voor het jaar 2022 met een licht positief saldo van € 21.337. De meerjarenbegroting laat echter een behoorlijk nadeel zien. De jaarschijf 2025 is doorgerekend o.b.v. 2024 omdat deze geen onderdeel was van de meerjarenbegroting 2021. Voor de algemene uitkering is uitgegaan van hetzelfde bedrag aan inkomsten als in 2024. Verfijning vindt nog plaats bij de meerjarenbegroting 2022.

Leeswijzer In deze inleiding van de kadernota 2022 liggen de keuzemogelijkheden voor om te komen tot een reëel sluitende begroting. Voor een gedetailleerdere beschrijving van de voorstellen met financiële consequenties verwijzen wij naar de programma’s en doelenbomen. De voorstellen zijn samengevat in de rubriek ‘Voorstellen’. De ontwikkelingen komen in beeld onder de doelenbomen. In diezelfde doelenbomen leest u het beoogd effect, de (sub-)doelen en bijbehorende activiteiten. De kleuren bij de subdoelen en activiteiten geven aan of de taak wettelijk of niet-wettelijk is. Rood = wettelijk, groen = niet wettelijk en oranje = deels wettelijk. In deze kadernota beschrijven we alleen de subdoelen en activiteiten waar ontwikkelingen op zijn. Het andere reguliere werk wordt niet verder beschreven.

8

Overzicht van voorstellen Toelichting In deze kadernota beschrijven wij in de programma's en doelenbomen de voorstellen met financiële consequenties. In deze tegel vindt u de voorstellen per programma.

Subdoelen Overzicht voorstellen en ontwikkelingen Programma Sociaal Domein Activiteiten  VOORSTEL: Inzet van lokale minimaregelingen: Individuele studietoeslag De Participatiewet wijzigt op het onderdeel 'Individuele Studietoeslag'. Veel studenten hebben een bijbaan om hun studie te kunnen betalen. Maar studenten met een structurele medische beperking kunnen vaak niet of nauwelijks bijverdienen. Voor hen is er sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet de individuele studietoeslag. Aanpassing van de studietoeslag is nodig om de beoogde doelgroep beter te bereiken en eenvoudiger toegang te geven tot de regeling. Op dit moment verschilt de hoogte van deze toeslag per gemeente. In de nieuwe situatie geldt een vast bedrag van €300 per maand, landelijk is dit bepaald. Overige aanpassingen betreffen het loslaten van de leeftijdsgrens, de regeling wordt uit de bijstandssystematiek gehaald en het instellen van een aparte inlichtingenplicht. Voorstel is om de middelen voor aanpassing van de individuele studietoeslag structureel op te nemen in de begroting voor een bedrag van € 17.000,-. Dit is op basis van de raming aantallen 2020 (6 personen) en betreft een openeinderegeling. Voorstel

i/s

financiën

v/n

Individuele studietoeslag

s

€ 17.000

n

 VOORSTEL: Inzet schuldhulppreventie en -verlening. De schuldenaanpak heeft deze collegeperiode prioriteit. Onderdeel hiervan was de pilot van de armoederegisseur. Deze is na aanbesteding neergelegd bij Incluzio. De pilot loopt eind 2021 af. Een evaluatie is in voorbereiding en uitgaande van de eerste beelden komen wij tot het volgende inzicht: Positief is dat er een flinke positieve beweging is gekomen rond dit thema. We willen echter de pilot in huidige vorm niet voortzetten omdat gebleken is dat de gewenste regiefunctie over de keten beter vanuit de gemeente in plaats vanuit een externe organisatie kan worden uitgevoerd. De werkzaamheden van de armoederegisseur (wettelijke vroegsignalering schulden, verbinden van en regie over de keten) willen we beleggen bij het gemeentelijke Meldpunt Schulden en dit uitbreiden. In onze aanpak is samenwerking in het netwerk rond schuldenaanpak belangrijk en groeiende. De samenwerking ook met vrijwilligersorganisaties achten wij hierin van groot belang. Vroegsignaleren van schulden is sinds 1-1-2021 opgenomen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en daarmee een wettelijke taak van de gemeente. Maar de gemeente kan dit niet alleen. Vroegsignalering wordt ook gedaan in het maatschappelijk middenveld. Stichting BOOT/Manna/Waypoint werken al samen rond vroegsignalering en met de andere netwerkpartners (SUN, st.

Leergeld) werken wij aan versteviging van de (keten)samenwerking, aan professionalisering, verbinding met andere onderdelen van het sociaal domein en communicatie. Dit willen we een eenmalige impuls geven. Deze samenwerking helpt bovendien om een deel van de bezuiniging minimabeleid te ondervangen. Voor deze versterkte aanpak vragen wij eenmalig € 52.500 aan extra incidentele middelen, ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Inzet schuldhulppreventie en - verlening

i

€ 52.500

n

9

 VOORSTEL: Algemene voorziening was- en strijkservice Algemene voorziening was- en strijkservice Gemeente Twenterand wordt, net als vele gemeenten, geconfronteerd met oplopende kosten binnen de Wmo door vergrijzing en de invoering van het abonnementstarief. Dit effect wordt met name gezien bij huishoudelijke ondersteuning (HO), maar ook bij andere voorzieningen zoals wonen. De was- en strijktaken maken onderdeel uit van de HO. Een manier om grip op de kosten te houden en de HO toekomstbestendig te maken is de was- en strijktaken uit de maatwerkvoorziening te halen en deze als een algemene voorziening aan de inwoners aan te bieden in de vorm van een was- en strijkservice. Vele andere gemeenten hebben dit ook al gedaan en zijn succesvol gebleken in het realiseren van een kostenbesparing. Het opzetten van een was- en strijkservice als algemene voorziening betekent dat de was niet langer thuis gewassen wordt door de vaste eigen hulp. De was wordt thuis opgehaald, op een centraal punt gewassen en weer thuis schoon geleverd. Wie geen gebruik wenst te maken van deze was- en strijkservice moet dit zelf op een andere manier oplossen, bijvoorbeeld door het inzetten van het eigen netwerk. Als de was- en strijkservice door individuele omstandigheden geen goede oplossing is blijft een maatwerkvoorziening altijd mogelijk.

Deze service kan worden uitgevoerd door een partner uit het voorliggend veld. Dit kan een commerciële aanbieder zijn of een maatschappelijke partner. De gemeente ziet bijvoorbeeld kansen om de was- en strijkservice uit te laten voeren door een samenwerking van Voetbalvereniging DOS’37, De Twentse Zorgcentra en inVia. Deze partners hebben in 2019 een subsidie ontvangen vanuit het Innovatiefonds Sociaal Domein. Met deze gelden zijn wasmachines op de voetbalvereniging gerealiseerd. De was- en strijkservice biedt kansen om mensen met een uitkering of op een andere manier een afstand tot de arbeidsmarkt hebben te laten participeren in deze voorziening. De algemene voorziening zorgt dus voor een daling in de kosten op de HO enerzijds en wellicht ook op de uitkeringsuitgaven anderzijds. Het doel voor 2022 en verder is om minimaal € 50.000,- minder te besteden aan de uitvoering van was- en strijktaken ten opzichte van de begroting 2021. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Algemene voorziening was- en strijkservice

s

€ 50.000

v

 VOORSTEL: Beschikbaar stellen en financieren van regionaal maatwerkvervoer Continuering Automaatje Twenterand Automaatje is halverwege 2019 gestart en kende direct een voorspoedige groei, zowel qua aantallen deelnemende reizigers als qua aantal vrijwillige chauffeurs. Bij Automaatje snijdt het mes aan twee kanten: sociaal contact voor reiziger èn chauffeur en dus een vorm van eenzaamheidsbestrijding, en het tegen lage kosten voorzien in een behoefte aan lokale en regionale mobiliteit van (veelal) alleenstaande inwoners. Een groei die voorjaar 2020 gestagneerd werd t.g.v. corona maar waar door een tijdelijke omvorming tot Belmaatje, een positieve draai aan werd gegeven. Inmiddels verzorgt AutoMaatje coronaproof weer het vervoer voor medisch noodzakelijke ritten en voorziet het in vaccinatie- en testvervoer. Corona maakt dat het project niet volledig heeft kunnen draaien. Zodra de situatie het toelaat worden de normale ritten weer uitgevoerd en vindt er een intensieve promotiecampagne plaats om de eerder ingezette groei te continueren en om als voorliggende voorziening tot volle wasdom te komen. Gezien de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen, evenals de stijgende (vervoers-)kosten in het sociale domein, wordt een verdere voortzetting van AutoMaatje in 2022 aanbevolen.

Een bedrag van € 36.000,- wordt daarom eenmalig opgenomen, ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Continuering Automaatje Twenterand

i

€ 36.000

n

 VOORSTEL: Gastgezinnen Evenmens Gastgezinnen Evenmens Eind 2019 heeft Stichting Evenmens Twenterand middelen vanuit het innovatiefonds verkregen om de pilot Gespecialiseerde Gastgezinnen te starten. De gastgezinnen zijn gestart als ondersteuning voor

10

gezinnen met kinderen met een (lichte) zorgvraag of jonge mantelzorgers die opgroeien in een gezin met zorg. De vrijwillige gastgezinnen vangen deze kinderen op. Via Evenmens hebben zij een training gehad om zich te specialiseren hierin. Er zijn 13 gastgezinnen ingeschreven in Twenterand. Eind 2020 waren er in totaal 10 koppelingen geweest, waarbij 14 kinderen zijn geholpen. De inzet van een gastgezin ontlast ouders en jonge mantelzorgers, waardoor geïndiceerde zorg wordt uitgesteld of niet nodig is. Dit levert een besparing op van ongeveer €21.000 per jaar (uitgaande van een besparing van één dagdeel geïndiceerde zorg per week). Gezien het succes van de gastgezinnen is het voorstel om deze op te nemen in het reguliere aanbod van Evenmens Twenterand. Dit zal €6.502 kosten (structureel). Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Gastgezinnen Evenmens

s

€ 6.502

n

 VOORSTEL: Uitvoeren innovatiefonds Sociaal Domein Twenterand vindt het belangrijk om vernieuwing aan te jagen in het sociaal domein, maar ook kosten te besparen. Innovatie gaat niet vanzelf en diverse zaken worden aangevraagd. Goed voorbeeld zijn de gespecialiseerde gastgezinnen (zie elders in deze kadernota). Het innovatiefonds is op dit moment de enige mogelijkheid om incidenteel te investeren in het sociaal domein, omdat er binnen de huidige subsidieverordening geen ruimte voor is. Op termijn heeft het de voorkeur om het innovatiefonds onderdeel te laten uitmaken van het subsidiebeleid, hier wordt al rekening mee gehouden. Dit betekent echter wel dat er incidentele middelen van 50.000 euro voor 2022 nodig zijn. Deze komen ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Innovatiefonds

i

€ 50.000

n

 VOORSTEL: Voortgang pilot Scheidingspunt In september 2021 loopt na een periode van anderhalf jaar de pilot Scheidingspunt af. Na een vliegende start is het aantal zaken in het voorjaar van 2021 gedaald. De verwachting is echter dat er in de tweede helft van 2021 een toename zal zijn van het aantal scheidingen, mede vanwege coronaeffecten. Voorstel is om deze pilot met een jaar te verlengen vanwege de zeker aanwezige problematiek en om de pilot een betere kans te geven. Het Scheidingspunt onderdeel van het coalitieakkoord en oog houden voor de schadelijke effecten van scheiding, met name voor kinderen vinden wij belangrijk. Hiervoor is een incidenteel budget van € 55.200 nodig. Deze komt ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Voortgang pilot Scheidingspunt

i

€ 55.200

n

 VOORSTEL: verlenging actieplan laaggeletterdheid In het coalitieakkoord krijgt het bestrijden van laaggeletterdheid prioriteit. Het is essentieel om inwoners mee te laten doen aan de samenleving. Laaggeletterde inwoners kunnen bijvoorbeeld taalcursussen volgen die worden aangeboden door het ROC van Twente of via het Taalpunt Twenterand. Er wordt momenteel bekeken hoe (na afloop van het huidige actieplan) hier verder invulling aan zal worden gegeven na 2021. Aangezien die ontwikkeling nog loopt en om het huidige niveau te kunnen handhaven, wordt voorgesteld het huidige budget van 2021 ook voor 2022 op te nemen. Het gaat om een bedrag van 25.000 euro, te dekken uit de reserve Sociaal Domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Verlenging actieplan laaggeletterdheid

i

€ 25.000

n

11

 VOORSTEL: Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Versterking OZJT (regionale taken zorg en jeugdhulp in Twente) Zoals u weet is een belangrijk deel van de taken voor jeugdhulp en ondersteuning regionaal belegd. Hiertoe is binnen de regio OZJT (Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente) in het leven geroepen. Een kleine organisatie, die met inzet van gemeenten de regionale taken vormgeeft. Op verzoek van regionale bestuurders heeft OZJT een meerjarenperspectief gemaakt waarin staat wat nodig is om alle kerntaken te kunnen uitvoeren. Al enige tijd zien wij druk op de bezetting van OZJT. Taken als bijv. contractmanagement en de financiële toetsing van dossiers (bijvoorbeeld bij aanbieders in problemen) vergen meer dan er bezetting is. Na een eerste verkennend overleg hierover in de bestuurscommissie OZJT blijkt er ons inziens erkenning voor deze vraag. Echter gezien de vele ontwikkelingen (landelijk [ jeugdwet/regiovisie- Norm voor Opdrachtgeverschap] en regionaal [bijvoorbeeld de GezondheidsGR - waarop werken we samen] en gezien de financiële positie van gemeenten gaan wij er van uit dat eerst tijdelijk versterking zal plaatsvinden. Wij nemen nu daarom incidenteel € 27.000,- op (2 jaar lang), ten laste van de reserve sociaal domein. In de begroting 2022 zal de formele uitkomst van regionale besluitvorming worden verwerkt. Voorstel

Versterking OZJT

i/s

Financiën

v/n

i

€ 27.000 ( voor 2 jaar)

n

 VOORSTEL: Veilig Thuis Twente Alternatieve financiering Veilig Thuis Twente Veilig Thuis Twente (VTT) had extra formatie nodig als gevolg van de aangescherpte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierdoor kwamen meer meldingen over inwoners binnen bij VTT. Om wachtlijsten te voorkomen was onder andere extra formatie nodig. In de begroting van 2021 is rekening gehouden met een gemeentelijke bijdrage om deze extra formatie mee te financieren. Het Rijk heeft echter aan centrumgemeente Enschede geld uitgekeerd waarmee de extra formatie voor VTT gefinancierd kan worden. Hiermee vervallen de gemeentelijke kosten voor deze extra formatie en is het bedrag nu ingebracht als structurele besparing (€ 31.400) bij de kadernota. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Veilig Thuis Twente

s

€ 31.400

v

 VOORSTEL: Afspraken maken en beheren met instellingen, zorgaanbieders, huisartsen en Raad voor kinderbescherming Continueren derde gezinswerker Het continueren van de derde gezinswerker in 2022 vraagt een incidentele investering van € 69.304,- . De middelen voor deze derde gezinswerker zijn voor het jaar 2021 toegekend. De businesscase onder het gezinswerk laat zien dat de investering wordt terugverdiend én duurdere zorg voorkomen wordt. Een gezinswerker is goed geworteld in het lokale netwerk, laagdrempelig en kan snel een gezin helpen bij het voorkomen van zwaardere problematiek. Ook kan de gezinswerker vrij lang in een gezin werken, snel beschikbaar zijn en is deze laagdrempelig voor het gezin waardoor een goede en snelle inschatting gemaakt kan worden van de problematiek. Door korter op de bal te zitten, kan eerder ingegrepen worden, wordt problematiek minder zwaar en kunnen duurdere zorgkosten bespaard worden. De dekking wordt gevonden in de reserve Sociaal Domein. Gezien de financiële situatie van de gemeente is slechts een eenmalige bijdrage mogelijk. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Continueren derde gezinswerker

i

€ 69.304

n

12

 VOORSTEL: Financiële ontwikkelingen Sociaal Domein VOORSTEL Financiën Wmo en Jeugd De financiën sociaal domein blijven ook in 2022 en verder onze nadrukkelijke aandacht vragen. Net als in eerdere documenten begint dit thema met onvoldoende Rijksfinanciering. Op het moment van schrijven (april 2021) loopt een arbitrage tussen VNG en het kabinet over extra structurele middelen op het gebied van jeugd. Ondanks dat is aangetoond dat gemeenten jaarlijks structureel fors financiële middelen tekort komen (zie ook het AEF-rapport), is er nog steeds geen duidelijkheid over de toekomstige (structurele) financiering. Parallel hieraan loopt een lobby om ook extra incidentele compensatie te krijgen voor de huidige financiële nood. Het is nog afwachten wat de uitkomsten zullen zijn op dit punt, desalniettemin doen wij er lokaal alles aan om binnen ons vermogen in te zetten op transformatie in het sociaal domein. Met andere woorden, we streven vernieuwing(en) en efficiëntere inzet van middelen na in het sociaal domein. De uitkomsten van de recente cijfers op de nieuw gedecentraliseerde taken per 2015 kennen per saldo bemoedigende uitkomsten, maar kijkend naar de rekeninguitkomsten 2020 en de ramingen in de huidige begroting dienen ook een aantal aanpassingen in deze kadernota plaats te vinden. Een tweetal onderwerpen komt hier aan de orde.

a) Woonplaatsbeginsel Jeugdwet De wetswijziging woonplaatbeginsel Jeugdwet, die regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp, is zoals u weet uitgesteld naar 2022 en inmiddels is er nadere informatie beschikbaar hoe dit wordt verrekend met gemeenten via de herijking algemene uitkering (per 2023). Via een CBS-simulatie komen er lagere kosten voor Twenterand, maar dat betekent tegelijkertijd ook een lagere algemene uitkering. Voor de meeste gemeenten verloopt dit (als de cijfers kloppen) budgetneutraal. In onze begroting is al structureel rekening gehouden met 1 miljoen lagere kosten. Dit moet worden bijgesteld naar nul en dat betekent per saldo een nadeel van 1 miljoen vanaf 2023. Voorstel

Woonplaatsbeginsel Jeugdwet

i/s

Financieel

v/n

s

€ 1.000.000 (vanaf 2023 e.v.)

n

b) Voorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning. Naast het bemoedigende beeld voor Wmo-begeleiding, blijkt dat voor de Wmo-voorzieningen het beeld minder rooskleurig is. Huishoudelijke ondersteuning en Woonvoorzieningen vergen extra middelen. Er zijn meer aanvragen, onder andere door het abonnementstarief, de vergrijzing/langer zelfstandig thuis wonen en ook tariefstijgingen voor huishoudelijke ondersteuning. De jaarrekening 2020 bevestigt dit (zie de jaarrekening voor een uitgebreide toelichting). Om budgettair hierop in te spelen nemen wij € 300.000,- structureel extra op in deze kadernota. Om op de geschetste financiële perspectieven te anticiperen wordt gekeken naar kostenbesparingen. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het invoeren van een was- en strijkservice. Zie hiervoor elders onder deze doelenboom. Initiatieven die al eerder zijn ingezet en vruchten afwerpen worden voortgezet. Zo wordt de lijn die al is ingezet op het gebied van jeugd rond de beïnvloeding van externe verwijsprocessen, de praktijkondersteuner jeugd bij de huisarts en de blijvende inzet van het voorliggend veld onverminderd doorgezet! Ondanks alle inspanningen blijven er ook risico's als openeinderegelingen, vergrijzingseffecten en denken wij aan de effecten van corona.

Welke effecten heeft dit bijvoorbeeld op de problematiek onder jeugd en volgt er mogelijk nog een zogenaamde boeggolf? Al met al betekent dit dat ook deze kadernota met de nodige onzekerheden tot stand is gekomen. Voorstel

i/s

Financieel

v/n

Wmo voorzieningen en HO

s

€ 300.000

n

Overzicht voorstellen en ontwikkelingen Programma Ruimte

13

Activiteiten  VOORSTEL: Heffen leges principeverzoeken Een principeverzoek is bedoeld om globaal af te tasten wat de gemeente van een ruimtelijk plan vindt en of het haalbaar is. Een principeverzoek is vaak het allereerste stadium van een planprocedure. Voor de behandeling van een principeverzoek , die gratis is, worden leges ingevoerd om extra inkomsten te genereren. Uitgaande van 35 principeverzoeken per jaar gaat het structureel om € 12.250 per jaar. Mogelijk wordt onder de Omgevingswet, die op 1 januari 2022 in werking treedt, niet meer van een "principeverzoek" gesproken, maar heeft de rechtsopvolger van het principeverzoek een andere naam. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Principeverzoek

s

€ 12.250

v

 VOORSTEL: Onderhouden en beheren 231 km vrij verval riolering en 760 gemalen Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 We kunnen de laatste 2 jaar van het GRP (2022 en 2023) een bedrag van € 200.000 laten vrijvallen van de voorziening vanwege lagere rentekosten dan geraamd. Dit is in 2019 en 2020 in de jaarrekening ook al gedaan wat een voordeel was voor het saldo van de jaarrekening. Voorstel

Vrijval voorziening riolering

i/s

Financiën

v/n

i

€ 200.000 (2022 en 2023)

v

Klimaatadaptatie In 2021 heeft de gemeenteraad de aanpak voor klimaatadaptatie vastgesteld. Op basis daarvan werken we in 2022 verder aan het tegengaan van wateroverlast, droogte en hittestress.

Overzicht voorstellen en ontwikkelingen Programma Economie en Vrije tijdsbesteding Activiteiten  VOORSTEL: Leader Met ingang van 2022 zal er geen structureel budget (25.000) meer zijn voor leader. Dit betekent niet dat we stoppen. Vanaf 2022 zullen co-financieringsvraagstukken voor leader gefinancierd worden uit andere budgetten zoals bijvoorbeeld het kernbudget of werkbudget economie. De omvang van het bedrag blijft gelijk aan 25.000 euro. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Leader

s

€ 25.000

v

Overzicht voorstellen en ontwikkelingen Programma Fundament Activiteiten  VOORSTEL: In beeld brengen welke kennis, vaardigheden, houding en gedrag van kritiek belang zijn voor het behalen van de ambities en doelstellingen (rolafhankelijk) Uitstellen ophoging opleidingsbudget Vanwege de financiële situatie wordt de ophoging van het opleidingsbudget met 1 jaar uitgesteld. Er wordt vooral geïnvesteerd in opleidingen en trainingen die gericht zijn op (functioneel) noodzakelijke kennis en ontwikkeling.

14

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Uitstellen ophoging opleidingsbudget

i

€ 82.000

v

 VOORSTEL: Budgettaire ontwikkelingen personeel Opgave personeel In deze kadernota gevraagde formatie-uitbreiding is noodzakelijk om de wettelijke taken en bestuurlijke prioriteiten uit te kunnen voeren. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Opgave personeel

s

€ 490.000

n

Temporiseren datagestuurd werken Bij de behandeling van de begroting 2021 is gesproken over het belang om datagestuurd werken verder uit te bouwen binnen de organisatie. Immers, datasturing kan ondersteunend zijn bij de dagelijkse werkzaamheden, maar zeker ook bij het voorspellen van ontwikkelingen en het meten van voortgang van (politieke) doelrealisatie. En het vergroot de mogelijkheid om te werken met beleidsinformatie en sturingsinformatie om daarmee ook primaire processen continu te kunnen meten en verbeteren. In de begroting 2021 is het voorstel om dit vorm te geven met 1 jaar uitgesteld. Echter, in verband met de noodzaak om de begroting 2022 sluitend te krijgen is het voorstel opnieuw opgeschort. Dit levert in 2022 een voordeel op van € 75.000 op. De extra middelen zijn met ingang van 2023 verwerkt. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Temporiseren datagestuurd werken

i

€ 75.000

v

 VOORSTEL: Inkopen, beheren en uitgeven van kantoorartikelen, meubilair, abonnementen, materiaal en materieel Besparing op abonnementen Het budget abonnementen wordt verlaagd naar € 30.000 leidend tot een besparing van € 26.000. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Besparing op abonnementen

s

€ 26.000

v

Besparing door minder gebruik dienstauto’s Vanuit de veronderstelling dat er niet alleen in tijden van corona maar ook daarna meer met Teams overlegd wordt en minder gereisd, wordt een lager gebruik van dienstauto’s geraamd. Dat mindere gebruik wordt gespreid over alle dienstauto’s wat leidt tot een besparing waarvoor € 7.000. wordt ingeboekt. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Minder gebruik dienstauto's

s

€ 7.000

v

 VOORSTEL: Beschikbaar houden van programmatuur Software kosten Uit de jaarrekening 2020 bleek een forse overschrijding van de kosten software. De oorzaak hiervan is m.n. doordat in de begroting de vervanging en uitbreiding van software niet meegenomen is. Dit betreft grotendeels een structurele kostenpost en heeft dus ook z’n weerslag op de begroting 2022 en verder. Er is een extra raming opgenomen van € 250.000.

15

Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Software kosten

s

€ 250.000

n

Het programma Twenterand Digitaal bevat een jaarlijks investeringsbudget van € 150.000 voor de aankoop software. In de praktijk gebeurt dit vrijwel niet meer, want software wordt bijna altijd gehuurd, ‘werken in de cloud’. Afschaffen van dit programma levert vrijval aan kapitaallasten op, oplopend van € 38.500 in het eerste jaar, met jaarlijks € 38.500 tot in totaal € 154.000 in het vierde jaar. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Twenterand Digitaal

s

€ 38.500

v

 VOORSTEL: Faciliteren Raad en griffie De volgende ontwikkelingen zullen in 2022 (en daarna) voor raad en griffie actueel zijn. Deze ontwikkelingen behoeven veelal een zoektocht om er op de juiste wijze mee om te gaan. Uitgangspunt daarbij is steeds: een hoogwaardige kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming. • Hoe om te met gaan met de leermomenten uit de Covid-19 pandemie. • Verminderde belangstelling voor “politiek” en opkomstbevordering. • Burgers worden mondiger: opkomst van burgerparticipatie en overheidsparticipatie (inwonersbetrokkenheid). • Groeiende en veranderende intergemeentelijke samenwerking, met name binnen de Regio Twente. • Meer aandacht voor ondermijning en integriteit. • Digitalisering van het besluitvormingsproces. • Wettelijke verplichting tot ondertiteling van de uitzendingen en videoverslagen van de raadsvergaderingen en raadsdebatten, alsmede de archivering daarvan. • Voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen van 2022. Opleidingstraject en ondersteuning nieuwe raadsleden. Veel van deze ontwikkelingen worden (ook) vanuit de organisatie opgepakt en behoeven derhalve vanuit het budget voor raad en griffie geen extra middelen. Dat geldt echter niet voor laatstgenoemde ontwikkeling. Deze ontwikkeling vergt wel extra middelen die bovendien niet in het krappe reguliere budget voor raad en griffie beschikbaar is.

Het betreft hier de aanschaf van devices c.q. notebooks voor de nieuwe raadsleden, alsmede het opleidingstraject voor de nieuwe raadsleden. Hiervoor is een eenmalig bedrag van EUR 30.000 nodig. Voorgesteld wordt om dit te dekken uit de ARR. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Faciliteren Raad en griffie

i

€ 30.000

n

16

Programma Sociaal Domein Inleiding Perspectief 2022 sociaal domein Zorg en ondersteuning, werk en inkomen, (passend) onderwijs en overig preventief beleid met name rond jeugd en gezondheid vormen het hart van het Programma Sociaal Domein. Dit programma streeft er naar dat de inwoners van Twenterand zo veel mogelijk zelf hun dagelijkse dingen kunnen doen en daar zelf over beslissen om mee te kunnen doen in de samenleving. Thuis, in de buurt, bij een vereniging of organisatie of op het werk. Alle mogelijkheden (eigen kracht) van inwoners en hun omgeving worden hierbij benut. Waar dat niet lukt worden inwoners hierbij geholpen of ondersteund. In het jeugdbeleid en onderwijs stimuleren wij ontwikkeling van individuen. In de zorg en minimabeleid worden beperkingen c.q. ontbrekende middelen gecompenseerd. Rond werkgelegenheid is er aandacht voor specifieke doelgroepen met arbeidsbeperkingen. Veranderingen hebben vooral betrekking op mensen in een kwetsbare positie. De sociaal economische problematiek in onze gemeente is stevig en dus de opgave in het sociaal domein ook fors. Het inhoudelijk kader van dit programma wordt gevormd door onze integrale beleidsnota Sociaal Domein 2019-2022, waarbij een stevige koppeling met (het ontwikkelprogramma) Transformatie aan de orde is. Vernieuwen en besparen gaan hand in hand.

Met samenwerkingspartners en inwoners willen we komen tot nieuwe oplossingen, nieuwe vormen van samenwerking en ondersteuningsvormen, met als doel het nog beter, efficiënter en doelmatiger ondersteunen van inwoners die dit nodig hebben. Dit doen we op basis van een visie in combinatie met ervaringen uit de praktijk. Tenslotte versterken regionale samenwerking en lokale inzet elkaar bij het vormgeven van taken binnen het sociaal domein. De gemeente heeft een wettelijke taak in het sociaal domein. Wij verliezen niet uit het oog dat er altijd een vangnet moet zijn voor de meest kwetsbaren. Ook zullen er de juiste voorzieningen moeten zijn ter ondersteuning van die eigen kracht. Het voorliggend veld wordt daarom continu aangepast. Meer kijken naar wat nodig is om onze inwoners mee te laten doen in plaats van dat de grenzen van de huidige domeinen of regels de norm zijn. Daarmee wordt de ondersteuning meer integraal, efficiënter en dicht bij huis zodat wij maatwerk kunnen leveren dat aansluit bij de kracht van onze inwoners. Interactie en bevorderen van initiatieven uit de samenleving verdienen ruimte voor ontwikkeling om inwoners te ondersteunen en de benutting van hun eigen kracht waar te laten maken. Via onze Transformatie-aanpak stimuleren wij innovatie, deze komt niet vanzelf tot stand.

Kijkend naar de ontwikkelingen in het sociaal domein de komende periode zien wij diverse inhoudelijke ontwikkelingen en nog immer een zorgelijke financiële situatie. Wij noemen allereerst de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen: Inzake sociale zaken wordt de komende jaren gewerkt aan de Inclusieve Arbeidsmarkt, mede als vervolg op het in eigen regie nemen van de WSW. Om vaak kwetsbare jongeren perspectief te bieden en voortijdig schoolverlaten te voorkomen werken we in Twente aan de Twentse Belofte. Oog voor de ingrijpende effecten van schuldenproblematiek wordt via onze Agenda Schuldenaanpak voortgezet. Tenslotte wordt gewerkt aan de Veranderopgave inburgering, een wetswijziging die gemeenten meer de regie geeft om nieuwe Twenteranders zo snel mogelijk mee te laten doen aan de samenleving. Inzake gezondheid komt er meer oog voor preventie. Landelijk ligt er een propositie Sociaal Domein vanuit de VNG met o.a. dit onderwerp en lokaal onderzoeken wij de mogelijkheid tot een Preventieakkoord. Daarnaast is er ook oog voor de gevolgen van scheidingen en alternatief vervoer (Automaatje of ander aanvullend vervoer). Het belang van gezondheid wordt nu extra duidelijk vanwege de coronapandemie. Jeugdigen in heel Nederland, dus ook in Twenterand, hebben het moeilijk als gevolg van corona.

Dit blijkt uit de GGD-monitoren en onze eigen ervaringen en signalen vanuit de toegang tot het sociaal domein. Ook kwetsbare inwoners en ouderen, en beroepsgroepen als zorg, handhaving en onderwijs hebben of hadden het zwaar. We merken dat om verschillende redenen niet iedereen even veerkrachtig is om hiermee om te gaan of dat er problemen of (onderwijs) achterstanden ontstaan. Niet alle effecten zijn nog duidelijk, maar met onze ketenpartners blijven we alert en bieden wij de nodige steun.

17

Inzake maatschappelijke ondersteuning blijft de (door)decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijk opvang de nodige aandacht vragen. De druk op Wmo-voorzieningen neemt toe en alternatieven worden gezocht, zoals een was- en strijkservice, en hopelijk komt er landelijke bijsturing op het abonnementstarief. In het beleidsterrein jeugd werken wij samen met Wmo o.a. verder aan het Twents Model rond inkoop en de komende jaren zullen regionaal meerdere inkoopprocessen rond zorg in beeld komen. Een belangrijk kader wordt de Regiovisie Jeugd (Norm voor opdrachtgeverschap), die dit jaar - middels een raadsbesluit - kaders zal stellen rond het zorglandschap in Twente en de regionale samenwerking. Als laatste noemen we de wijziging van het woonplaatsbeginsel jeugd per 2022, hetgeen veel inzet vraagt en ook financiële effecten heeft. Inzake onderwijsontwikkelingen vraagt onderwijshuisvesting veel aandacht. Middels het integraal huisvestingsplan (IHP) wordt overzicht gecreëerd. De timing is goed, want er zijn allerlei extra ontwikkelingen op het gebied van ventilatie en verduurzaming die om extra aandacht vragen, naast het ‘reguliere’ werk van onderhoud, renovatie en eventuele nieuwbouw. Er liggen concrete verzoeken tot nieuwbouw of uitbreiding. Tot slot houdt laaggeletterdheid en het bevorderen onderwijskansen, ook in de voorschoolse periode, prioriteit.

Financieel blijven er zorgen. Er is nog steeds sprake is van onvoldoende rijksfinanciering voor de nieuwe gedecentraliseerde taken (met name Jeugdhulp). Daarnaast blijven kosten toenemen en blijven er open einden en risico's, o.a. wegens vergrijzing/langer zelfstandig thuiswonen en instroom van nieuwe doelgroepen in de participatiewet. Inkomsten (BUIG) en uitgaven (Werkdeel) staan onder druk. Daarmee ligt er de komende jaren nog steeds een stevige financiële opgave. Wij blijven daarom ons maximaal inzetten en gaan door met bijsturing, want middelen zijn niet onbeperkt. De noodzaak voor Transformatie blijft hierdoor urgent.

18

Doelenboom Sociale Zaken Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Participerende en financieel zelfredzame inwoners

Doel: Naar vermogen participerende doelgroep Participatiewet In de maatschappij Het doel van de Participatiewet is om mensen zoveel mogelijk te laten participeren op de reguliere arbeidsmarkt. De gemeente kan voor iedereen dezelfde instrumenten en voorzieningen inzetten. Hierbij wordt zoveel mogelijk uitgegaan van de eigen kracht van de inwoner.

Doel: Financieel en sociaal zelfredzame inwoners Het hebben van werk of een zinvolle dagbesteding zijn dingen die meedoen in de samenleving mogelijk kan maken. Het zorgt voor ritme en structuur en het geeft eigenwaarde. We willen dat elke inwoner van de gemeente Twenterand de mogelijkheid krijgt om naar vermogen mee te doen aan de samenleving. We ondersteunen inwoners die niet zelf in hun levensonderhoud kunnen voorzien met een uitkering. Voor de meest kwetsbaren uit onze samenleving ligt er een opgave wat betreft het vinden van passend werk. Kinderen moeten zich kunnen ontplooien, hun eigen mogelijkheden ontdekken en ontwikkelen en volop mee kunnen doen in de samenleving. Belangrijk is dat zij perspectief houden op een gelukkig leven. Elk kind moet niet alleen kunnen beschikken over voedsel, kleding en andere basisbehoeften, maar moet ook mee kunnen op schoolreis, lid van de bibliotheek kunnen worden en bijvoorbeeld wekelijks kunnen sporten of muziek maken.

Doel: Sociaal zelfredzame inwoners Subdoel: De zelfredzaamheid van de doelgroep participatiewet is bevorderd middels eigen kracht en de arbeidscapaciteit is geoptimaliseerd

19

Activiteiten  ONTWIKKELING: In samenwerking met programma Economie en Vrijetijdsbesteding, creëren van duurzame werkgelegenheid en samen te werken aan een inclusieve arbeidsmarkt. ONTWIKKELING: Voor Twenterand willen we graag een inclusieve arbeidsmarkt waarin iedereen met arbeidsvermogen in staat wordt gesteld om mee te doen in de samenleving. Mede als gevolg van het in eigen regie nemen van de WSW. Hierbij gaat het ook om duurzame plekken voor mensen met een arbeidsbeperking of een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt. Hier is niet alleen draagvlak voor nodig, maar ook creativiteit. Bij diverse organisaties is deze creativiteit te vinden. Zo zijn er voorbeelden van ondernemers die zorgen dat werknemers aan het werk kunnen blijven door bij collega-ondernemers een baan te creëren maar ook ondernemers die samen met de werknemer kijken naar de persoonlijke omstandigheden, om uitval te voorkomen. Als mensen met een arbeidsbeperking meer kansen krijgen en vaker bij een reguliere werkgever aan de slag gaan, ontstaat er een meer inclusieve arbeidsmarkt. De opgave is om bedrijven – vanuit hun bedrijfsbelang – meer te laten bijdragen aan de gemeentelijke programmadoelen. Deze doelen richten zich niet alleen op economie, maar zeker ook op bevorderen van (arbeids-)participatie (in het bijzonder ouderen en vluchtelingen), duurzaamheid en leefbaarheid.

Twenterand onderneemt al initiatieven met ondernemers op dit punt en de komende tijd komen we met een plan om door te ontwikkelen. Gelukkig zijn er veel bedrijven en organisaties die een maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.

Subdoel: Inwoners met onvoldoende draagkracht beschikken over voldoende middelen om te participeren Activiteiten  VOORSTEL: Inzet van lokale minimaregelingen: Individuele studietoeslag De Participatiewet wijzigt op het onderdeel 'Individuele Studietoeslag'. Veel studenten hebben een bijbaan om hun studie te kunnen betalen. Maar studenten met een structurele medische beperking kunnen vaak niet of nauwelijks bijverdienen. Voor hen is er sinds de inwerkingtreding van de Participatiewet de individuele studietoeslag. Aanpassing van de studietoeslag is nodig om de beoogde doelgroep beter te bereiken en eenvoudiger toegang te geven tot de regeling. Op dit moment verschilt de hoogte van deze toeslag per gemeente. In de nieuwe situatie geldt een vast bedrag van €300 per maand, landelijk is dit bepaald. Overige aanpassingen betreffen het loslaten van de leeftijdsgrens, de regeling wordt uit de bijstandssystematiek gehaald en het instellen van een aparte inlichtingenplicht. Voorstel is om de middelen voor aanpassing van de individuele studietoeslag structureel op te nemen in de begroting voor een bedrag van € 17.000,-. Dit is op basis van de raming aantallen 2020 (6 personen) en betreft een openeinderegeling. Voorstel

i/s

financiën

v/n

Individuele studietoeslag

s

€ 17.000

n

Subdoel: Bijstandsgerechtigden beschikken ten minste (gezamenlijk) over een inkomen op bijstandsniveau Activiteiten  ONTWIKKELING: Begeleiden naar arbeid middels o.a. ons eigen leerbedrijf en/of participatie en/of tegenprestatie en/of garantiebanen en/of nieuw beschut Met de komst van de Participatiewet is de sociale werkvoorziening op slot gegaan en zijn de instrumenten nieuw beschut werk en structurele loonkostensubsidies toegevoegd aan het palet van instrumenten om mensen aan het werk te helpen. De gemeente Twenterand is een van de koplopers op het gebied van nieuw beschut en het inzetten van loonkostensubsidies voor met name de

20

doelgroep afkomstig van het VSO/PRO onderwijs. De gemeente Twenterand vindt het belangrijk dat deze kinderen voortijdig worden begeleid richting duurzame arbeid. Het voordeel van dit succesvolle beleid is dat er weinig jongeren thuis op de bank zitten. Het nadeel is echter dat we financiële druk zien ontstaan op zowel het budget waar de kosten voor begeleiding richting werk uit worden betaald (het zogeheten W-deel) als op het budget waar de kosten voor de uitkeringen uit worden betaald (de zogeheten BUIG). Zo wordt nieuw beschut bekostigd uit het W-deel en de structurele loonkostensubsidies uit de BUIG. Overigens is de omvang van de rijksbijdrage van de BUIG landelijk aan de orde maar uitgesteld vanwege corona. Wij verwachten een bijstelling en komen hier bij de begroting op terug. Zoals hierboven vermeld is de sociale werkvoorziening op slot gegaan, De discussie over de toekomstige uitvoering van de SW loopt nog. Hierover is nog geen besluit genomen, bij de begroting komen we daar specifiek op terug.

Subdoel: Afname van het aantal inwoners met niet beheersbare problematische schulden Activiteiten  VOORSTEL: Inzet schuldhulppreventie en -verlening. De schuldenaanpak heeft deze collegeperiode prioriteit. Onderdeel hiervan was de pilot van de armoederegisseur. Deze is na aanbesteding neergelegd bij Incluzio. De pilot loopt eind 2021 af. Een evaluatie is in voorbereiding en uitgaande van de eerste beelden komen wij tot het volgende inzicht: Positief is dat er een flinke positieve beweging is gekomen rond dit thema. We willen echter de pilot in huidige vorm niet voortzetten omdat gebleken is dat de gewenste regiefunctie over de keten beter vanuit de gemeente in plaats vanuit een externe organisatie kan worden uitgevoerd. De werkzaamheden van de armoederegisseur (wettelijke vroegsignalering schulden, verbinden van en regie over de keten) willen we beleggen bij het gemeentelijke Meldpunt Schulden en dit uitbreiden. In onze aanpak is samenwerking in het netwerk rond schuldenaanpak belangrijk en groeiende. De samenwerking ook met vrijwilligersorganisaties achten wij hierin van groot belang. Vroegsignaleren van schulden is sinds 1-1-2021 opgenomen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en daarmee een wettelijke taak van de gemeente. Maar de gemeente kan dit niet alleen. Vroegsignalering wordt ook gedaan in het maatschappelijk middenveld.

Stichting BOOT/Manna/Waypoint werken al samen rond vroegsignalering en met de andere netwerkpartners (SUN, st. Leergeld) werken wij aan versteviging van de (keten)samenwerking, aan professionalisering, verbinding met andere onderdelen van het sociaal domein en communicatie. Dit willen we een eenmalige impuls geven. Deze samenwerking helpt bovendien om een deel van de bezuiniging minimabeleid te ondervangen. Voor deze versterkte aanpak vragen wij eenmalig € 52.500 aan extra incidentele middelen, ten laste van de reserve sociaal domein. Voorstel

i/s

Financiën

v/n

Inzet schuldhulppreventie en - verlening

i

€ 52.500

n

Subdoel: Nieuwe Twenteranders hebben huisvesting en maatschappelijke begeleiding en zijn ingeburgerd Activiteiten  ONTWIKKELING: Uitvoeren regierol nieuwe wet Inburgering De nieuwe wet inburgering start met ingang van 1 januari 2022. De gemeente Twenterand werkt in Twents verband nauw samen om deze uitdaging “goed te laten landen” in onze gemeente. De belangrijkste twee veranderingen zijn ten opzichte van de huidige situatie: a. De gemeente krijgt de regie op de inburgering (in de oude situatie lag de regie bij de inburgeraar); b. De taaleis binnen de inburgering wordt verhoogd van niveau 2 (=A2) naar niveau 3 (=B1). De Twenterandse aanpak is volop in voorbereiding en heeft als uitgangspunt dat door aandacht voor de persoonlijke omstandigheden en mogelijkheden van de nieuwe Twenterander een (spoedige) integratie en participatie in onze samenleving zal worden bereikt.

21

Leerroutes In het nieuwe stelsel is de gemeente verantwoordelijk voor de inkoop van inburgeringsleerroutes. In het nieuwe inburgeringstelsel zijn er drie leerroutes, te weten: • B1-Route: veruit de grootste groep inburgeraars zal naar verwachting de B1-Route volgen. In deze leerroute wordt inburgering gecombineerd met participatie, zoals (vrijwilligers)werk. • Onderwijsroute: de onderwijsroute is voor hoogopgeleide jongeren tot 28 jaar. Het is een voltijdstraject van ongeveer 2 jaar. Inburgeraars studeren af op taalniveau B1 en krijgen een aantal noodzakelijke vakken. • De Z-route (zelfredzaamheidsroute): de Z-route (zelfredzaamheidsroute) is voor inburgeraars met een lage leerbaarheid. Het is een intensief traject van zo’n 2 jaar, gericht op het zelfstandig kunnen meedraaien in de maatschappij. Deze route wordt niet afgesloten met een examen, maar is volbracht na een eindgesprek met de gemeente en het behalen van een minimale urennorm van 1.600 uur. Op dit moment zijn we in Twents verband bezig met de aanbestedingen van de B1-route en de onderwijsroute. Belangrijke speerpunten voor Twenterand zijn de prijs en kwaliteit en de bereikbaarheid van de inburgeringslocaties. Duidelijk is nu al dat voor de onderwijsroute geldt dat de Rijksbijdrage voor een inburgeringstraject (= € 10.000) niet toereikend zal zijn.

Dit is overigens een landelijk probleem, waarbij er een lobby is vanuit de VNG in samenspraak met de Twentse gemeenten om meer gelden voor deze wettelijke taak te krijgen. Een taakstelling blijft onderdeel van deze wet. De gemeente Twenterand verwacht in het kalenderjaar 2022 40 nieuwe Twenteranders te huisvesten.

22

Metingen en verplichte indicatoren Beleidsdoelen

Begroot 2022

Begroot 2021

2020 2019 2018

2017

2016

Bron

Naar vermogen participerende (niet) uitkeringsgerechtigden Aantal uitkeringsgerechtigden* (participatiewet)

490

460

432

442

462

511(01-7)

489 (31/5)

CIV

Aantal personen met een loonkostensubsidie (nieuwe indicator 2021)

110

103

97

-

-

-

-

CIV

Aantal uitkeringsgerechtigden (IOAW/IOAZ)

24

25

22

24

25

36(01/07)

38 (31/5)

CIV

Aantal activeringstrajecten

410

350

330

334

366

490

434 (31/5)

CIV

Aantal Wsw 'zittend bestand' in arbeidsjaren

213

225

255

267

267

285 (01-07)

295

meicirculaire

Aantal taakstelling vergunninghouders

40

30

38

28

50

65 (31-12)

40 (31/5)

-

Aantal aanvragen bijzondere bijstand**

380

380

432

562

471

275(01-07)

169 (31/5)

CIV

Aantal personen die uitgestroomd zijn naar werk

54

70

44

70

76

62

26 (31/5)

CIV

Aantal aanvragen inkomenstoeslag**

352

270

404

327

307

257

128 (31/5)

CIV

Aantal personen die beroep doen op de studietoeslag**

9

7

11

8

11

2 (01-07)

2 (31/5)

CIV

Aantal personen die beroep doen op de Meedoenregeling**

322

400

218

423

400

400

147 (31/5)

CIV

Aantal personen die beroep doen op de jeugd sport en cultuurfonds

140

165

124

163

105

105

56

extern

Beschut werk

nnb

nnb

11

11

5

5

-

-

Aantal kinderen schoolpakket

87

80

95

79

60

60

-

Interne systemen

Financieel zelfredzame inwoners

Sociaal zelfredzame inwoners

* betreft het aantal uitkeringspartijen ** betreft per 2021 het aantal toegekende aanvragen

23

Doelenboom Maatschappelijke ondersteuning Doelenboom

Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zo lang en zoveel mogelijk zelfredzaam

Doel: Inwoners wonen langer zelfstandig thuis Wij streven als Twenterand na dat inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daartoe werken we er aan om de inwoners zo lang dit mogelijk en wenselijk is zelfstandig thuis te laten wonen. We voorzien zo goed mogelijk, direct of indirect, in de diverse ondersteuningsbehoeften van inwoners. We zorgen voor goed ingerichte woonservicegebieden. We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers om in dit doel te voorzien.

Doel: Inwoners voorzien in hun ondersteuningsbehoefte Het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is dat inwoners worden voorzien in hun ondersteuningsbehoefte. Inwoners worden gestimuleerd en ondersteund om nog meer op eigen kracht en samen met het eigen netwerk te komen tot oplossingen. De inwoner en zijn omgeving staan daarbij centraal. We stimuleren inwoners op hun eigen mogelijkheden en verantwoordelijkheden in te zetten. Daar waar nodig zetten we een maatwerkvoorziening in om in de ondersteuningsbehoefte van de inwoner te voorzien.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=c63448a3-c3b6-4c8b-9189-585bc97eccd6