Jaarstukken 2024 (NIEUW)
Tekst van het document
Ook is er deelgenomen aan de Circulaire waardeketen challenge om een beslisboom te ontwerpen voor het vergroten van de circulaire economie in de gemeentelijke organisatie. Tot slot heeft circulariteit aandacht gekregen in de prestatieafspraken met Mijande Wonen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Kwaliteit leefomgeving voldoet aan milieunormen Wat hebben we daarvoor gedaan Realiseren uitvoeringsprogramma VTH Omschrijving De ODT voerde alle milieutaken en daaraan gerelateerde taken uit. Vanwege het feit dat er meerdere complexe dossiers in behandeling waren vanuit langlopende klachten met juridische componenten, als ook de inzet van de ODT bij 2 branden waarbij asbest is vrijgekomen zijn de geplande uren overschreden, hiervoor heeft de raad in de Berap extra middelen beschikbaar gesteld. Onze tussentijdse rapportages lieten een verwachte jaarprognose zien met een matige overschrijding vanwege onvoorziene calamiteiten. De afrekening van ODT moet nog worden ontvangen. Het afronden ervan door de ODT heeft te maken met de overgang van input- naar outputfinanciering. Het uitvoeringsprogramma 2024 is gerealiseerd. Het jaarverslag 2024 is tijdig toegezonden aan de Provincie ter uitvoering van hun taak Interbestuurlijk toezicht (IBT) . Inmiddels heeft de provincie in concept laten weten dat onze gemeente kleurbeeld GROEN heeft gescoord. Dat wil zeggen dat het Uitvoeringsprogramma is gerealiseerd en correct is verantwoord.
Uitvoeringsprogramma VTH - speerpunten ODT Omschrijving
52
In 2022 waren de laatste stappen gezet binnen het provinciaal traject voor de aanschaf van een nieuwe VTH risicomodel. Het model is in 2024 lokaal nader ingevuld. De uitvoering van de VTHtaken baseren op een risicomodel met risicoanalyse bij niet naleven van de normen is een wettelijk plicht. Het zorgt daarnaast ook voor structuur, uniformiteit en efficiëntie. Dit om kosten te besparen en een zo groot mogelijke uniformiteit te realiseren. Het risicomodel is in 2024 geïntegreerd in het nieuwe VTH-beleidsplan en is toegepast voor alle VTH-taken. Ontwikkelingen milieutaken, de ODT en de gevolgen: Diverse ontwikkelingen eisen structureel een hogere jaarlijkse bijdrage aan de ODT. Met de resultaten uit het onderzoekstraject 'Herijking financiering ODT' is aangetoond dat het noodzakelijk is om financiële dekking in evenwicht te brengen met de realiteit ten einde een gezonde en duurzame begroting voor de gemeente en de ODT te realiseren. Conclusie van het traject was: Twentebreed dient de jaarlijkse bijdrage aan de ODT naar een hoger realistisch niveau te worden gebracht om alle wettelijke milieutaken door de ODT uit te kunnen laten voeren. De prognose voor 2024 liet een omvangrijke realistische toename van de gemeentelijke bijdrage aan de ODT zien.
Oorzaken: meer opdrachten aan de ODT vanwege het feit dat de gemeente Twenterand zich ontwikkelt in woningbouw en bedrijven, gewijzigde regelgeving in relatie tot klimaatdoelen, stikstof, bodem(PFAS) en energietransitie. Daarnaast is vanuit een onderzoek door de commissie van Aartsen geconcludeerd dat de Omgevingsdiensten onvoldoende robuust zijn. Dat geldt ook voor de ODT. Daar is een investering voor vereist om de uitvoering van de VTH-taken blijvend te verstrekken. In 2024 is gestart met een plan van aanpak om de Omgevingsdienst Twente te versterken.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Ongezonde (milieu)situaties inventariseren en ongedaan maken Wat hebben we daarvoor gedaan Geluidssaneringsprojecten Omschrijving Betreffende sanering wegverkeerslawaai zijn er langdurige projecten in uitvoering. In 2024 hebben deze saneringsprojecten wegverkeerslawaai ook aandacht gehad. Het gaat om wegtrajecten aan het Oosteinde, de Almeloseweg en een restsaneringslijst van woonobjecten verdeeld over de hele gemeente. De ODT kan de noodzakelijk expertise die nodig is voor deze projecten vanwege het vertrek van specialisten niet meer leveren. De coördinatie van de projecten wordt sinds 2024 met eigen capaciteit uitgevoerd. Daarnaast wordt er samengewerkt met externe deskundige ingenieursbureaus en is er regelmatig contact met het Bureau wegverkeerslawaai.
Inventariseren en sanering asbest in/op de bodem Omschrijving In relatie tot de asbestbrand van 4 februari 2024 zijn kosten gemaakt om het asbestverspreidingsgebied visueel vrij te maken van asbest. Het is als een calamiteit aangemerkt en als zodanig is aan de ODT de opdracht verstrekt de sanering van het asbestverspreidingsgebied te begeleiden en er op toe te zien dat het conform de regels wordt uitgevoerd. In de Berap is rekening gehouden met een incidenteel bedrag,- van € 65.000,- De kosten worde door de ODT meegenomen in de eindafrekening 2024. Deze is nog niet ontvangen van de ODT. Tijdens de jaarwisseling 2023-2024 heeft zich een calamiteit voorgedaan aan de Twistweg. Daarbij is een voertuig en ander materiaal (ook asbesthoudend) in brand gestoken. Het gevolg: bodem was ter plekke vervuild en moest een nadere sanering ondergaan om het milieuhygiënisch voldoende schoon te krijgen. Van daders ontbreekt elk spoor. De nadere sanering is in 2024 uitgevoerd. Waar het gaat om de inventarisatie/sanering van locaties waar (mogelijk) sprake is van asbest in de bodem neemt de gemeente Twenterand deel aan het door de Rijksoverheid gefinancierde Projectbureau BAS (bodem asbest sanering). Vanwege het toekennen van extra financiële middelen door de Rijksoverheid is het onderzoeksgebied van verdachte locaties uitgebreid met locaties buiten de bebouwde kom.
Beleidsdocumenten Klimaatakkoord Klimaatakkoord gebouwde omgeving
53
Metingen Beleidsdoelen
2024
2023 2022 2021 2020
2019
Bron
Scheidingsprecentage afval
86*
84
84
85
84
84
grondstoffenmonitor
VANG Recycledoelstelling
**
**
69,2
x
x
x
VANGrecycletool
10,4
Klimaatmonitor.databank.nl
Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval
Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen. % Hernieuwbare energie
***
***
16,2 13,4 12,6
Aantal bezoeken energiecoaches
197
109
x
x
x
x
eigen gegevens
Aantal uitgekeerde Duurzaamheidssubsidies
213
324
68
x
x
x
eigen gegevens
Aantal bezoeken Energievakman
265
313
34
x
x
x
eigen gegevens
Realiseren Uitvoeringsprogramma
104% *****
80% 123 100% 70%
63% ****
eigen gegevens
Aantal controles bedrijven met aandacht op energiemaatregelen
85 *****
45
160
30
65
87
eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles milieu in handhavingssfeer
47
54
22
19
30
1
eigen gegevens
Indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* (prognose) ambitie 90% scheiden in 2025 ** doel is minimaal 60% in 2030 *** streven naar 50% duurzame opwek in 2030, energieneutraal in 2050 **** milieuvergunningverlening: 83%, milieutoezicht: 43 % ***** opmerking irt jaarverslag 2024, realiseren Uvp, de streefwaarde voor toezicht op bedrijven bleef steken op 67,1% ipv de verwachte 100%, Reden onbezette vacatureruimte bij de ODT. Dat de streefwaarde wordt overschreden is gelegen in het feit dat voor vergunningeverlening en het verkrijgen van adviezen (STiksof) meer opodrachten nodig waren.
54
Doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect In Twenterand is het prettig wonen en werken
Doel: Betere toedeling van functies in de fysieke leefomgeving Doel: Betere afstemming op woningvraag Doel: Passender vestigingsmogelijkheden voor bedrijven Doel: Gemeentelijk vastgoed of het gebruik daarvan ondersteunt maatschappelijke doelen Wat hebben we bereikt Subdoel: Werken volgens de omgevingswet en WKB Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeringsprogramma VTH Omschrijving Op 1 januari 2024 zijn de Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking getreden. Beide wetten hebben brede gevolgen voor Programma Ruimte en in het bijzonder voor de VTH-producten. Taken hebben een andere inhoud gekregen en rollen zijn deels aan het veranderen. Dat is gedoseerd gegaan omdat ook de 'oude' werkvoorraad die is ontvangen voor het
55
van kracht worden van de Omgevingswet nog behandeld moest worden. Onder de Omgevingswet zal er meer aandacht zijn voor participatie en het uitgangspunt 'Ja, mits' waardoor er een positieve houding wordt benadrukt bij initiatieven en vergelijkbare oplossingen. Dat betekent ook meer maatwerk, meer aandacht, meer advies en meer tijd/capaciteit per product. Het uitvoeringsprogramma 2024 is gerealiseerd. Het jaarverslag 2024 is toegezonden aan de Provincie ter uitvoering van hun taak Interbestuurlijk toezicht (IBT) . Inmiddels heeft de provincie in concept laten weten dat onze gemeente kleurbeeld GROEN heeft gescoord. Dat wil zeggen dat het Uitvoeringsprogramma is gerealiseerd en correct is verantwoord.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Actuele functies in de fysieke leefomgeving (OP/OV/GP) Wat hebben we daarvoor gedaan Kanaal Almelo - De Haandrik Omschrijving De problematiek rondom het kanaal Almelo-De Haandrik (hierna: KAdH) zal de komende jaren onze aandacht blijven vragen. Met name waar het gaat om het herstelt krijgen van woningen en bedrijfspanden. Daarnaast ligt er een grotere onderhoudsopgave in relatie tot de damwanden (m.n. vervangen en/of herstellen van kadeconstructies), zoals recent is gebleken na een onderzoek. De resultaten van dat onderzoek hebben er ook voor gezorgd dat de provincie breed in gesprek wil over de toekomstige functie van het KAdH. Ook de gemeentelijke wegen langs het kanaal vragen onderhoud. Gedupeerde woningeigenaren en ondernemers hebben de wens uitgesproken om ondersteuning van de gemeente te ontvangen. Daarnaast zullen beschadigde woningen hersteld moeten worden. Hiervoor is in veel gevallen een gemeentelijke omgevingsvergunning nodig. De 'kanaalobjecten' ontvangen een voorrangsbehandeling wanneer overleg of een omgevingsvergunning is vereist. Met de het team van het Bestuurlijk Kopstuk, die is benoemd door de provincie, is zeer regelmatig contact over aandachtspunten en aandachtdossiers. Daarnaast is er regelmatig overleg met de GGD in relatie tot gezondheidsaspecten.
Voor specialistische taken en vergunningverlening schakelen wij indien nodig externe expertise in. Dit geldt ook voor de projectleiding en communicatie. Voor de extra personele inzet waren in de begroting van 2024 middelen opgenomen ten laste van de Algemene Risico Reserve. Het college heeft de intentie om de gemaakte kosten in rekening te brengen bij de Provincie.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Vergroten woningaanbod: tussen 2022 - 2026 zijn minimaal 550 woningen gerealiseerd, dragen we bij aan de regionale woningopgave en is er woningaanbod voor bijzondere doelgroepen Wat hebben we daarvoor gedaan (Uitvoeren) Woondeal Twente Omschrijving Er is verder gewerkt aan de uitvoering van de woondeal door te sturen op betaalbaarheid in nieuwe woningbouwplannen. Daarnaast is een start gemaakt met de herijking van de woondeal. Voor de herijkte woondeal zijn de sleutelprojecten gelijk gebleven en de woningbouwaantallen geactualiseerd. Uitdagingen rondom stikstof lijken steeds meer invloed te hebben op woningbouwplannen door een uitspraak van de hoge raad december 2024 over stikstof bij de realisatie van nieuwe woningbouwplannen.
Opzetten/uitvoeren woonzorgvisie Omschrijving Er is in samenwerking met lokale stakeholders gestart met de uitwerking van de lokale woonzorgvisie. Er is een partij gekozen die helpt met het opstellen van de woonzorganalyse, de woonzorgvisie en het uitvoeringsprogramma.
Prestatieafspraken Mijande Wonen Omschrijving
56
Er is verder uitvoering gegeven aan de uitvoeringsagenda prestatieafspraken 2023-2024. December 2024 zijn nieuwe prestatieafspraken en uitvoeringsagenda 2025-2028 vastgesteld door Mijande Wonen, de huurdersraad Mijande Wonen en het college. De nieuwe verordening startersleningen is in 2024 vastgesteld. Het meldpunt goed verhuurderschap is vastgesteld en ingericht en toegankelijk voor inwoners. Voor de geworven gronden Vriezenveen Zuid is een projectleider placemaking aangesteld .
Uitvoeren Regionale Woonagenda Twente 2021-2025 Omschrijving De sleutelprojecten/sleutelgebieden in de regionale woonagenda Twente vormen de basis voor de woondeal Twente. Met woningbouw op deze sleutelprojecten wordt invulling gegeven aan de lokale woonbehoefte en regionale vraag. Voor het leveren van een bijdrage aan de regionale woonvraag is Twenterand aangesloten bij het regionale traject van de Regionale Ontwikkelstrategie Twente (ROS Twente). Er is verder uitvoering gegeven aan de actiepunten in de regionale woonagenda Twente.
Uitvoeren Woonwagenbeleid Omschrijving Er is verder uitvoering gegeven aan de realisatie van woonwagenstandplaatsen. Diverse participatieavonden hebben plaatsgevonden. En er zijn in de prestatieafspraken met Mijande Wonen afspraken gemaakt over de realisatie van (een deel van) de woonwagens.
Woningbouwversnelling Omschrijving Het Programmaplan woningbouw 2024-2027 is op 9 april 2024 voor het college vastgesteld. In 2024 is gestart met de uitvoering van het Programmaplan woningbouw.
Woonvisie Twenterand Omschrijving In 2024 is verder uitvoering gegeven aan de woonvisie Twenterand. De onderbouwing van de woonvisie is gebaseerd op een behoefteonderzoek uit 2021. In 2024 is een nieuw woningbouwbehoefteonderzoek uitgevoerd en door de raad vastgesteld op 23 april 2024 als addendum op de woonvisie.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Verbeteren vastgoedbeheer Wat hebben we daarvoor gedaan Opstellen en uitvoeren routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed Omschrijving In het Klimaatakkoord hebben 12 sectoren in het maatschappelijk vastgoed afgesproken ieder een Sectorale Routekaart op te stellen en uit te voeren waarin duidelijk wordt op welke wijze het vastgoed in die sector CO2-arm en aardgasvrij wordt gemaakt richting 2050. Het streefdoel conform het Klimaatakkoord is 49% CO2-reductie in 2030 en het einddoel 95% CO2-reductie in 2050. Twenterand heeft de ambitie om uiterlijk 2040 al haar eigen gebouwen energieneutraal te hebben. Tevens wil de gemeente in 2050 voor 100% gebruik maken van hernieuwbare energie. Per 2023 is een C Label verplicht. De sectorale routekaart voor gemeentelijk maatschappelijk vastgoed geeft inzicht in waar gemeenten nu staan met het gemeentelijk vastgoed. In 2024 is de routekaart door de raad vastgesteld. Twenterand heeft eerste stappen naar een duurzame vastgoedportefeuille gezet door het vaststellen van een routekaart verduurzaming. In verband met het ontbreken van voldoende financiële middelen zijn afgelopen jaar voor slechts enkele gebouwen concrete verduurzamingsplannen opgesteld.
57
Wat hebben we bereikt Subdoel: Strategische keuze voor vastgoedportefeuille Wat hebben we daarvoor gedaan Opstellen en uitvoeren verhuurbeleid Omschrijving Met de inzet van een asset manager zijn we in 2024 begonnen met het opstellen van strategisch vastgoedbeleid. Het verhuurbeleid is daar een onderdeel van maar is in 2024 nog niet afgerond. De discussie over het beschikbaar stellen van een gebouwen voor verhuur afgewogen tegen het maatschappelijke doel van de activiteit(en) die in het vastgoed plaatsvind(t)(en), is nog niet gevoerd in 2024. De verhuur van ruimten in overheidsvastgoed is in de wet Markt en Overheid aangemerkt als een economische activiteit. De feitelijke huur mag dus wel hoger, maar niet lager zijn dan de kostprijsdekkende huur. Ook hier zijn stappen gemaakt in 2024 om te komen tot rechtmatig verhuurderschap.
Strategische portefeuillesturing Omschrijving In 2024 is een asset manager vastgoed aangetrokken. Voorgaande beleidskader voor gemeentelijk vastgoed is opgesteld in 2019 en toe aan vervanging. In 2024 heeft de assetmanager gewerkt aan het opstellen van een strategisch vastgoedbeleid 2025-2030. Het strategisch vastgoedbeleid betreft de visie op de bijdrage van gemeentelijk vastgoed aan maatschappelijke doelen en is gebaseerd op marktomstandigheden, wijzigingen in wet- en regelgeving en de beleidsvisies van de gemeentelijke beleidsafdelingen. Op basis van de algemene strategische keuzes kan de gemeente richting geven aan de wijze waarop met gemeentelijk vastgoed dient te worden omgegaan en hiermee efficiënter en effectiever te sturen maatschappelijk en financieel (lees: kostenbesparing) rendement.
Beleidsdocumenten Beleidskader gemeentelijk vastgoed Regionale woonagenda Twente Woondeal Twente
58
Metingen Beleidsdoelen
2024 2023 2022 2021 2020 2019
Bron
Voldoende en passende woningen Aantal opgeleverde woningen
124
69
1026* 940 844 773
Eigen meting, aantallen zijn totalen
Aantal startersleningen
1
3
2
8
8
15
25 leningen in totaal beschikbaar vanaf eind 2019
Aantal Blijversleningen
1
0
0
0
0
0
10 leningen in totaal beschikbaar
0
3
0
1
Eigen gegevens
Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH Aantal van rechtswege verleende vergunningen
nvt
0
Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een woonfunctie
38
249
Eigen gegevens
Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een maatschappelijke functie
0
2
Eigen gegevens
Aantal verleende omgevingsvergunningen voor het bouwen van gebouwen met een bedrijfsfunctie
15
32
Eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles RO in handhavingssfeer
8
7
5
4
4
3
Eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles bouw/sloop in handhavingssfeer
0
5
0
0
0
3
Eigen gegevens
Aantal bestuurlijke (her)controles brandveiligheid in handhavingssfeer
1
2
0
0
0
0
Eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
16
35
18
12
26
26
Eigen gegevens
Aantal behandelde handhavingsverzoeken
18
10
Ontwikkelen bestemmingsplannen
nvt
25
10
5
10
12
Eigen gegevens
In 2018 zijn vergunningen verleend voor de bouw van ruim 130 woningen, in 2019: 48, in 2020: 71, in 2021:96, in 2022: 86. Vanaf 2023 kloppen de aantallen zoals in de tabel weergegeven en volgt hier geen onderverdeling. *in 2023 zijn er voor 188 woningen een vergunning aangevraagd: waarvan 113 in de laatste 3 maand *in 2024 zijn er tot op heden voor 7 woningen een vergunning aangevraagd
59
Wat heeft het gekost Overzicht baten en lasten Ruimte Realisatie Raming begrotingsjaar begrotingsjaar na wijziging
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
26.250
Doelenboom openbare orde en veiligheid Lasten
2.822.812
2.831.249
2.748.749
Baten
0
0
0
0
-2.822.812
-2.831.249
-2.748.749
-26.250
Lasten
14.013.819
12.604.894
12.371.289
20.011
Baten
7.207.260
4.975.679
4.975.679
0
Saldo van baten en lasten
-6.806.559
-7.629.215
-7.395.610
-20.011
Lasten
7.728.030
4.751.197
4.074.197
1.264.523
Baten
6.921.764
3.114.239
3.114.239
1.235.440
Saldo van baten en lasten
-806.266
-1.636.958
-959.958
-29.083
Lasten
6.609.140
11.632.611
11.391.847
445.493
Baten
3.689.894
7.841.161
7.576.161
176.815
Saldo van baten en lasten
-2.919.246
-3.791.450
-3.815.686
-268.678
Totaal programma lasten
31.173.802
31.819.951
30.586.082
1.756.277
Totaal programma baten
17.818.918
15.931.079
15.666.079
1.412.255
Totaal saldo van baten en lasten
-13.354.884
-15.888.872
-14.920.003
-344.022
Mutaties reserves db openbare orde en veiligheid
51.251
25.000
0
26.250
Mutaties reserves db openbare ruimte en verkeer
124.171
390.229
124.257
20.011
Mutaties reserves db duurzaamheid, milieu en VTH
-296.020
515.843
15.843
29.083
Mutaties reserves db bouwen, wonen, ruimt.ontw, VTH
360.590
823.800
385.000
268.678
Saldo van baten en lasten Doelenboom openbare ruimte en verkeer
Doelenboom duurzaamheid, milieu en VTH
Doelenboom bouwen, wonen, ruimt. ontw. en VTH
Totaal mutatie reserves * Geraamd resultaat
239.992
1.754.872
525.100
344.022
-13.114.892
-14.134.000
-14.394.903
0
totaal saldo van baten en lasten
2.533.988
totaal saldo van baten en lasten na resultaatbestemming
1.019.108
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op het programma ‘ruimte’ is € 1.019.000 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Openbare orde en veiligheid • Het product brandweer laat een voordeel zien van € 22.000. Dit komt door de restitutie van het voordelig resultaat van de jaarrekening van de Veiligheidsregio over 2023. • In 2024 was geen onderhoud brandkranen noodzakelijk. Ook de bijdrage aan Vitens is lager in 2024. Totaal voordeel op brandkranen € 14.000.
60
Openbare ruimte en verkeer • Op het product 'wegen' is sprake van een voordeel van € 363.000. Dit voordeel wordt onder andere veroorzaakt door een voordeel op de kapitaallasten van € 228.000. Investeringen zijn later (of nog niet) uitgevoerd. In het jaar van investering wordt nog geen kapitaallast geboekt, deze zijn (als het kredieten van 2021 of ouder zijn) wel geraamd. Daarnaast is er minder uitgegeven aan onderhoud (€ 65.000), omdat er een aantal onderhoudswerkzaamheden zijn uitgesteld naar 2025. In 2025 zal er dus waarschijnlijk een overschrijding op deze post plaatsvinden. Ook de opbrengsten van derden inzake herstel straatwerk en leges telecom zijn in 2024 hoger dan geraamd € 70.000) • Er is minder schade geweest aan de openbare verlichting door minder vandalisme. Dit laat een voordeel zien van € 34.000. Daarnaast is er € 13.000 meer ontvangen aan lichtmastreclame en displays. • Het product ‘bruggen’ sluit met een voordelig saldo van € 112.000. Dit wordt met name veroorzaakt doordat het meerjarig onderhoud lager is dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. • De kosten van gladheidsbestrijding zijn € 17.000 lager dan geraamd. Dit zijn weersafhankelijke kosten en van tevoren moeilijk te ramen.
• Het product openbaar groen laat een nadeel zien van € 269.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat extra inzet / inhuur noodzakelijk was op het onderhoud in verband met de leegloop sw medewerkers. • Salarissen SW-groen zijn onderschreden vanwege een grotere uitstroom dan was begroot. Dit levert een voordeel op van € 93.000. • Het meerjarig onderhoud hertenkampen is lager is dan begroot. Dit betreft vervanging van een hekwerk en dat gebeurt in 2025. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken'. De onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. • Het product riool eindigt met een voordeel van € 66.000. Dit bedrag is in de voorziening gestort. Dit voordeel heeft verschillende oorzaken. De kapitaallasten zijn € 107.000 lager dan geraamd. Dit komt voor het grootste gedeelte doordat investeringen nog niet uitgevoerd zijn (dus kapitaallasten wel geraamd, maar werkelijk nog geen kosten). Er zijn een aantal investeringen doorgeschoven naar 2025 en verder. Deze uitgaven (en dus ook de onttrekking uit de voorziening) komen dus later. Daarnaast zijn de inkomsten rioolrechten € 237.000 hoger dan geraamd en zijn er weinig aanvragen subsidies klimaatadaptatie geweest in 2024 wat een voordeel van € 47.000 oplevert. Daartegenover staan hogere kosten van bv.
gas/water/elektra, algemeen onderhoud en kosten vegen van ongeveer € 175.000. Ook de investeringen die t.l.v. de voorziening worden gebracht zijn hoger dan geraamd, hierdoor is de btw die t.b.v. de kostendekkendheid bijgeteld mag worden ook hoger. Dit geeft een nadeel van € 149.000. Het product riool, zoals in deze doelenboom verantwoord, (dus zonder toerekeningen van producten uit andere doelenbomen en de btw) eindigt op een voordeel van € 200.000. • Het voordeel op het product begraafplaatsen is €110.000. Dit komt doordat er enerzijds meer is ontvangen aan begrafenisrechten (€ 144.000) en anderzijds meer onderhoudskosten zijn geweest (€ 30.000). De hogere begrafenisrechten komt, net als in 2023, door het feit dat er behoorlijk wat grafrechten zijn verlengd c.q. omgezet naar eeuwigdurend recht. Hiermee wordt geen rekening gehouden in de begroting en is op voorhand ook niet te voorspellen. De hogere onderhoudskosten komt door de uitstroom van SW-ers. Hierdoor is er meer externe inzet nodig voor onkruidbestrijding verharding en onderhoud groen. Er is een bedrag van € 41.000 in de reserve begraafplaatsen gestort. Duurzaamheid, milieu en VTH • Het product ‘huisvuil’ laat een voordeel zien van € 160.000 t.o.v. de begroting. De verklaring voor dit bedrag is: Aan de kostenkant zien we lagere kosten Rova. Dit komt door onder andere door minder ledigingen van € 150.000.
Dit jaar zijn de kosten gemaakt voor een ondergronds systeem in Vriezenveen. Deze kosten van € 15.000 komt ten laste van de voorziening (waren al geraamd in 2021). In 2024 zijn er meer uren ingehuurd voor de weegbrug in verband met ziekte eigen personeel. Dit heeft € 25.000 extra gekost. Aan de opbrengstkant zien we door minder ledigingen ook een lagere opbrengst afvalstoffenheffing (€ 125.000). Daarnaast is in 2024 het vast tarief eenmalig verlaagd (als correctie op 2023) n.a.v. een amendement. Dit ging om een bedrag van € 70.000. De opbrengst van de pmd en glas inzameling is € 125.000 hoger dan geraamd doordat er meer is ingezameld en er een hogere vergoeding per ton is ontvangen voor pmd. Daarnaast is er een extra vergoeding voor zwerfafval en openbare
61
prullenbakken ontvangen van 45.000, deze was niet geraamd. Het dividend van Rova was € 80.000 hoger dan het normdividend. Conform afspraak komt dit ten gunste van het product afval. Dit is niet geraamd. Er wordt derhalve een bedrag gestort in de voorziening afval van € 80.400 (was onttrekking geraamd van € 80.000). Hierdoor stijgt de voorziening naar € 1.335.639. • Kosten ODT zijn lager dan geraamd. De afrekening over 2024 komt nog. Deze wordt verwerkt in 2025. Bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkeling • In 2024 is een meeropbrengst van € 12.000 te zien door meer verkopen groenstroken. • In 2024 waren de kosten omgevingswet € 52.000 hoger dan geraamd. Hiervoor is in voorgaande jaren een reserve gevormd. Deze kosten zijn derhalve ten laste van deze reserve gebracht. • Er zijn geen planschades geweest wat een voordeel van € 10.000 oplevert. • Er is een voordeel op de kapitaallasten van € 8.500. Investeringen zijn later (of nog niet) uitgevoerd • Kosten stado centrum Vriezenveen waren € 60.000, deze komen ten laste van de reserve stado. • In 2024 waren de kosten voor het programmaplan wonen € 245.000. Dit is € 395.000 lager dan geraamd. Deze kosten komen ten laste van de reserve personeel en coalitie akkoord, dus hebben geen invloed op het exploitatiesaldo. • In 2024 zijn meer leges RO en omgevingsvergunning ontvangen (totaal € 185.000).
Voorgesteld zal worden om deze middelen in 2025 in te zetten voor inhuur personeel op RO. Er zijn ook minder kosten voor welstandsbeoordelingen geweest (€ 26.000). • De kosten kanaal Almelo de Haandrik waren in 2024 € 169.000 lager dan geraamd. Deze kosten worden gedekt uit de reserve. Daarnaast is een bijdrage lumpsum sociaal maatschappelijke kosten van de provincie ontvangen over 2024-2026. Voor 2024 was dit bedrag € 83.000. • Op overige gronden zit een voordeel van € 70.000. Dit komt door verkoop van grond (is moeilijk te ramen). Onderstaande posten zijn in 2024 onderschreden, omdat de kosten in 2025 gemaakt worden. Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2025, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2025. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag. 2024: Onderhoud wegen € 65.000
62
Programma Economie en vrije tijdsbesteding
63
Inleiding Programma Economie en vrije tijdsbesteding Inleiding In het coalitieakkoord 2022-2026 is de ambitie uitgesproken om Twenterand verder te ontwikkelen tot een economisch sterke gemeente met een sociaal kloppend hart. Het programma Economie en vrijetijdsbesteding draagt voor een belangrijk deel bij aan het realiseren van deze ambitie. Dit programma omvat de beleidsterreinen economie, werkgelegenheid, landelijk gebied, recreatie & toerisme, cultuur, sport & bewegen en subsidiebeleid. Het is een divers programma met verschillende onderdelen die elkaar onderling versterken. Samen streven we naar een gemeente met een bloeiende economie, waar het goed leven is. Uiteraard hebben we ook in 2024 niet alles kunnen realiseren wat we wilden. Besturen is immers keuzes maken. We kunnen elke euro maar één keer uitgeven. Besturen is soms ook roeien met de riemen die je hebt. Zo was ook in 2024 de arbeidsmarkt krap en konden we niet alle posities invullen en alle projecten uitvoeren. Tot slot is besturen ook aanpassen aan externe omstandigheden. In de zomer van 2024 is het kabinet Schoof I geïnstalleerd. Zoals gebruikelijk gaat het aantreden van een nieuw kabinet gepaard met verschuivingen in beleidsaccenten en die zijn ook van invloed op onze gemeente. Toch kijken we vooral terug op 2024 als een jaar waarin vele successen zijn behaald.
Cultuur en Recreatie & toerisme Juist voor een middelgrote gemeente als Twenterand is cultuur van groot belang. In 2024 is gewerkt aan een nieuw cultuurakkoord. Daarvoor is input opgehaald bij culturele en maatschappelijke organisaties. Creatieve broedplaats De Büüle & Co heeft samen met de Stichting Openbare Bibliotheek Twenterand de Week van de Amateurkunst georganiseerd. De vrijetijdssector in Twenterand kampte met een relatief slechte zomer in 2024. Toch blijft de sector zich ontwikkelen en versterken. Op het gemeentehuis is ondertussen gestart met de bouwsteen Vrijetijdseconomie die onderdeel wordt van de Omgevingsvisie 2.0. Verder zijn recreatieve verbindingen in Twenterand onder de loep genomen en verbeterd waar nodig. Samen met alle betrokken partners blijven we werken aan de toeristisch-recreatieve ontwikkeling van het gebied rond het Veenmuseum. De doorontwikkeling van het subsidiebeleid is één van de speerpunten uit het coalitieakkoord. Dat is ook niet zo gek, want subsidies zijn een belangrijk instrument om beleidsdoelen te realiseren. Met de vaststelling van de nieuwe Algemene subsidieverordening Twenterand (ASV) door de gemeenteraad is in 2024 écht een mijlpaal bereikt voor het subsidiebeleid. De nieuwe ASV bevat onder andere bepalingen die het subsidieproces vereenvoudigen en de administratieve lasten voor zowel aanvragers als de gemeente verminderen.
Economie en werkgelegenheid In 2024 is hard gewerkt aan het versterken van de lokale economie. De update van de economische visie is afgerond met een door de gemeenteraad vastgestelde startnotitie die verder wordt uitgewerkt in de Omgevingsvisie. Er is gestart met een actualisatie van de bouwsteen Retail (voorheen detailhandelstructuurvisie), waarin ruimte wordt gegeven aan nieuwe ontwikkelingen op het gebied van detailhandel, horeca en dienstverlening in de gemeente. Ook zijn grote stappen genomen om het centrum van Vriezenveen en verschillende bedrijventerreinen verder te ontwikkelen. Het Ondernemershuis is feestelijk geopend: dé plek voor ondernemend Twenterand. Samen met ondernemersverenigingen, sportclubs en culturele organisaties is een splinternieuw investeringsfonds opgericht waarmee projecten en activiteiten worden gesteund die de lokale economie en leefbaarheid versterken. En in samenwerking met Gastvrij Twenterand zijn plannen gemaakt om een centrummanager te werven. Voor het landelijk gebied bracht 2024 niet de duidelijkheid waarop we hadden gehoopt. De coalitie in de Tweede Kamer schrapte het transitiefonds van 24 miljard en het kabinet zette een streep door het Nationaal Programma Landelijk Gebied.
Daardoor ontbreken zowel beleid als de benodigde middelen voor het verminderen van de stikstofuitstoot, de transitie van het landelijk gebied en het behalen van de klimaatdoelen. Uiteraard zijn wij de zorgen van agrariërs niet uit het oog verloren. In zes bijeenkomsten is gesproken met vrijwel alle agrariërs uit de gemeente over de toekomst van het landelijk gebied. Daarenboven organiseerde de gemeente samen met Streek van de boer, Gastvrij Twenterand en vele agrariërs de eerste Boerenbeleefdag. Tijdens deze feestelijke dag openden boeren hun (stal)deuren voor nieuwsgierig inwoners en bezoekers.
64
Sport Het spreekt vanzelf dat sporten en bewegen heel belangrijk is, niet alleen voor de fysieke, maar ook voor de mentale gezondheid. Om dit te faciliteren zijn er in de gemeente diverse sportaccommodaties. In 2024 werd een belangrijke stap gezet voor de toekomst van de gemeentelijke sportvoorzieningen: de gemeenteraad stelde het nieuwe sportaccommodatiebeleid vast. Deze beleidsnota draagt de passende titel 'De kracht van ruimte voor sport en bewegen' en schetst de kaders voor de ontwikkeling van sportaccommodaties in Twenterand in de komende jaren. Het sportaccommodatiebeleid is het resultaat van een goede samenwerking tussen het college, bevlogen ambtenaren, Sportplatform Twenterand en lokale sportverenigingen. De gemeente Twenterand vindt het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen aan sportactiviteiten. De coördinator sport en armoede heeft mensen met een kleine beurs geïnformeerd over de mogelijkheden die de gemeente biedt om deel te nemen aan sportieve activiteiten. Daarnaast hebben in 2024 meer dan 600 basisschoolleerlingen deelgenomen aan kennismakingslessen sport en cultuur in het kader van het project Sjors Sportief - Creatief. Met project stimuleren we kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar tot gerichte keuzes voor actieve deelname aan sport- en cultuuractiviteiten.
65
Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: De leefbaarheid en individuele ontmoeting, ontwikkeling en ontplooiing is toegenomen
Doel: Inwoners hebben toegang tot cultuur, kennis en informatie Hieronder wordt verstaan fysieke ontmoetingsplekken zoals CCK2, De Klaampe, Het Punt en dergelijke, maar ook digitale ontmoetingsplekken.
Doel: Inwoners en bezoekers hebben kennis van het lokaal erfgoed en de lokale geschiedenis Doel: Ontmoetingsplekken voor verbinding, ontmoeting en educatie zijn aanwezig Doel: Er is een aantrekkelijk en variërend recreatief en toeristisch aanbod Wat hebben we bereikt Subdoel: Iedere inwoner kan zijn creatieve talenten ontwikkelen Wat hebben we daarvoor gedaan Creatieve broedplaatsen Omschrijving We zijn er trots op dat in Twenterand ook een creatieve broedplaats aanwezig is. Een creatieve broedplaats is een verzamelplaats voor kunstenaars en ondernemers in de creatieve industrie waar
66
ruimte bestaat om te experimenteren. Creatieve broedplaats De Büüle & Co in Vriezenveen heeft dit jaar haar medewerking verleend aan de Week van de Amateurkunst (Toon je Kunst Twenterand). Samen met de Stichting Openbare Bibliotheek Twenterand heeft zij dit georganiseerd. Uiteraard waren er ook veel amateurkunstverenigingen bij betrokken. Eén van de onderdelen was een Cultureel Café waarbij het de bedoeling is dat er meer netwerken in Twenterand ontstaan.
Cultuureducatie en kinderopvang Omschrijving Vanwege de werkzaamheden rondom het toekomstig cultuurakkoord is geen prioriteit gegeven aan het onderwerp cultuureducatie en kinderopvang.
Een passend en veelzijdig cultuuraanbod voor alle inwoners & verbreden maatschappelijke rol culturele verenigingen en organisaties Omschrijving Cultuurakkoord Begin 2024 heeft ons college de contouren voor een cultuurakkoord vastgesteld waarbij samenwerking en integraal werken centraal staan. De uitgangspunten van dit cultuurakkoord zijn afgeleid van het sportakkoord. Dit vanwege het feit dat er veel overeenkomsten zijn tussen sport en cultuur en we op deze manier goed kunnen aansluiten bij GALA (gezond en actief leven akkoord). In 2024 zijn er twee avonden georganiseerd met culturele en maatschappelijke organisaties over de contouren van het cultuurakkoord. Deze organisaties hebben ons hiervoor input gegeven. De eenmalige middelen die beschikbaar zijn gesteld in de Programmabegroting 2024 van € 25.000 zijn niet besteed. Cultuurplatform/kerngroep cultuur Daarnaast is het Cultuur Platform Twenterand opgeheven en is er een kerngroep cultuur voor in de plaats gekomen. Deze kerngroep adviseert de gemeente over het toekomstig cultuurakkoord. Tevens is er een onafhankelijke adviescommissie cultuur opgericht die de gemeente adviseert over de projectsubsidies cultuur 2025. Daarnaast is een nieuwe subsidieregeling cultuur voor 2025 opgesteld. Cultuurmakelaar De huidige cultuurmakelaar is met pensioen gegaan in december 2024.
We moesten ook opnieuw provinciale subsidie aanvragen voor de cultuurmakelaar. Het was "wie het eerst komt, wie het eerst maalt". We hebben weer voor 2 jaar subsidie ontvangen (in totaal een bedrag van circa. € 27.000,--). We hebben aan het eind van het jaar de vacature uitgezet die onderhand met succes is
ingevuld. Extra gelden muziekvereniging Vriezenveense Harmonie De muziekvereniging Vriezenveense Harmonie heeft een project voor jongeren en mentaal welzijn ontwikkeld. Dit project is via de Cultuurregio Twente aan de orde gesteld voor de Impuls Jongerenwerk en is gehonoreerd met een subsidie van ca. € 20.000 die rechtstreeks aan de Vriezenveense Harmonie is verstrekt.
Sjors Actief en Creatief zichtbaar maken culturele activiteiten Omschrijving Sport en cultuur hebben in 2024 samengewerkt om sportieve én creatieve activiteiten zichtbaar te maken op één digitaal platform voor jong en oud: www.actieftwenterand.nl. In totaal staan nu 97 sporten cultuurorganisaties uit Twenterand op het platform. In 2024 heeft de gemeente voor de tweede keer het project Sjors Sportief - Creatief uitgevoerd. Alle 21 basisscholen hebben deelgenomen en aan alle kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar is het boekje uitgereikt. Zo'n 600 kinderen hebben deelgenomen aan kennismakingslessen op het gebied van sport, bewegen, cultuur en creatie.
67
Wat hebben we bereikt Subdoel: Iedere inwoner kan meedoen in de kennis- en informatiesamenleving Wat hebben we daarvoor gedaan Landelijke versterking openbaar bibliotheekwerk Omschrijving Het kabinet wil dat elke gemeente een volwaardige bibliotheek heeft. Door een wijziging in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen worden gemeenten verplicht om inwoners toegang te geven tot een volwaardige bibliotheek (zorgplicht). De verwachting is dat de gewijzigde wet in werking treedt op 1 januari 2027. In opmars naar deze zorgplicht heeft het rijk gelden beschikbaar gesteld (specifieke uitkering) om de bibliotheek toekomst bestendig te maken. Op 29 augustus 2024 hebben wij vanuit de Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidie toekomstbestendige lokale bibliotheek-voorzieningen de volgende uitkeringen ontvangen: verruiming openingsuren Vriezenveen met minimaal 10 uur per week (ad. € 220.000,--) en verruiming openingsuren Westerhaar met minimaal 10 uur per week (ad. € 220.000,--).
Provinciale versterking openbaar bibliotheekwerk Omschrijving De gemeente heeft in 2024 meegedaan aan het provinciale traject van het toekomstbestendig maken van het openbaar bibliotheekwerk (onder de noemer Toekomstkracht Overijsselse Bibliotheken). Er werd ingezet op de gezinsaanpak laaggeletterdheid. We liepen daarbij vooruit op de wettelijke taak gezinsaanpak laaggeletterdheid. Vanaf eind 2024 moeten Nederlandse gemeenten een regierol vervullen om te helpen voorkomen dat er een nieuwe generatie laaggeletterden opgroeit.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Het Twenterandse erfgoed heeft en behoudt zijn cultuurhistorische waarde, wordt op passende wijze benut en vertelt het verhaal van de gemeente Wat hebben we daarvoor gedaan Erfgoededucatie Omschrijving Er is een voorstel ontwikkeld door de combinatiefunctionaris cultuureducatie voor een erfgoedreis. Dit betekent dat leerlingen tijdens hun basisschooltijd kennis maken met het erfgoed van Twenterand. Hierbij is aansluiting gezocht bij het convenant erfgoededucatie. Deze erfgoedlessen moet onderdeel worden van het nieuwe cultuureducatieplan voor de komende jaren. Wij kunnen hierbij weer meedoen aan de provinciale regeling cultuureducatie 2025 - 2028.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Multifunctionele accommodaties worden efficiënt (er) gebruikt Wat hebben we daarvoor gedaan Doorontwikkeling subsidiebeleid Omschrijving De gemeente Twenterand wil dat al haar inwoners kunnen meedoen in de samenleving, zich kunnen redden en kunnen ontwikkelen. Subsidies zijn een belangrijk instrument om deze beleidsdoelen te realiseren en hebben een sterke verbinding met wat er gebeurt in de samenleving. In het coalitieakkoord 2023-2027 zijn uitgangspunten opgenomen voor de doorontwikkeling van het subsidiebeleid. In het najaar van 2022 werd de herijking en doorontwikkeling van het subsidiebeleid opnieuw opgepakt, met als doelen onder meer een efficiënter en transparanter subsidiesysteem. Op basis van de door de raad op 26 september 2023 vastgestelde Nota uitgangspunten subsidiebeleid gemeente Twenterand is een nieuwe Algemene subsidieverordening Twenterand (ASV) opgesteld. Tijdens het proces is er een inspraakperiode geweest waarin inwoners, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden de mogelijkheid kregen om hun mening te geven over de nieuwe ASV. De ontvangen zienswijzen zijn zorgvuldig bekeken en, waar mogelijk, verwerkt in de definitieve versie
68
van de ASV. De nieuwe ASV is op 12 november 2024 vastgesteld door de raad en heeft betrekking op de subsidieperiode vanaf 1 januari 2027. De nieuwe ASV bevat onder andere bepalingen die het subsidieproces vereenvoudigen en de administratieve lasten voor zowel aanvragers als de gemeente verminderen. De volgende stap in het proces van de herijking en doorontwikkeling van het subsidiebeleid is de keuze tussen inkoop en subsidie.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is ruimte geboden aan de R&T sector voor initiatieven in de samenleving en voor uitvoering van regionale en lokale promotie Wat hebben we daarvoor gedaan Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie Omschrijving De invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft een aantal gevolgen voor het gemeentelijk beleid. Beleid met een ruimtelijke component moet in het vervolg worden geïntegreerd in een gemeentelijke omgevingsvisie. Op die manier worden de afzonderlijke beleidsnota's nog beter op elkaar afgestemd. Dit betekent dat de actualisatie van de bouwsteen vrijetijdseconomie zal meelopen met het traject van de omgevingsvisie. In 2024 is gestart met de analysefase.
Deelname verkenning Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal Omschrijving Sinds 2023 neemt Twenterand actief deel aan Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twents Reggedal, een unieke samenwerking tussen meer dan 18 partners uit het hart van Overijssel op gang gekomen. Van waterbedrijf tot de Land- en Tuinbouworganisatie, van overheid tot natuurpartijen, van landgoederen tot waterschap. Samen werken we in het gebied tussen grofweg Ommen en Diepenheim en Raalte en Vroomshoop, aan het landschap van de toekomst. Een landschap met mooie natuur, een groene en gezonde leefomgeving tot in het hart van de dorpen en steden, topcultuur en -erfgoed, duurzaam toerisme en een gezonde economie met perspectief voor de landbouw. In 2024 is onder andere het concrete project Dorpslandschappen Den Ham in Twenterand geland. Dit project wordt uitgevoerd door Landschap Overijssel, een van de samenwerkingspartners in de netwerkorganisatie.
Uitvoering gebiedsmarketing Engbertsdijksvenen Omschrijving In de Kadernota 2024 zijn middelen gereserveerd voor gebiedsmarketing van de Engbertsdijksvenen. Door prioritering van werkzaamheden op ruimtelijke investeringen is hiermee later in het jaar gestart. De opdracht is verstrekt om aan fysieke promotie van de Engbertsdijksvenen te werken. In het tweede kwartaal van 2025 worden concrete resultaten in de vorm van enkele nieuwe gebiedspromotieborden met bijpassende flyers verwacht.
Beleidsdocumenten Cultuuropdracht 2021-2024 Cultuureducatieplan basisonderwijs Twenterand 2021-2024 Convenant erfgoededucatie Nota uitgangpunten subsidiebeleid Gemeente Twenterand
69
Doelenboom Economie en werkgelegenheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Een economische structuur die de werkgelegenheid en de leefbaarheid versterkt
Doel: Stimuleren van duurzame werkgelegenheid Samen met sociale domein de werkgelegenheid in Twenterand stimuleren en nog meer de verbinding te zoeken tussen economie, een inclusieve arbeidsmarkt en arbeidsparticipatie.
Doel: Een stimulerend ondernemersklimaat voor alle economische entiteiten passend bij de gemeente is gerealiseerd Economische entiteiten betreffen alle ondernemersvormen, zowel commerciële als niet-commerciële bedrijven. Met passend bij de gemeente wordt bedoeld dat het past bij de wensen die de ondernemer in Twenterand heeft.
Doel: De gemeente werkt ondernemersgericht Dit betekent actief informatie/kennis/ervaringen en dergelijke ophalen bij en delen met ondernemers ten behoeve van (beleids)ontwikkeling.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Pro-actieve inzet regionale samenwerking Wat hebben we daarvoor gedaan Agenda voor Twente, Business in Twente, Regio Twente/EZ Omschrijving
70
In 2024 bleef Twenterand actief betrokken bij regionale samenwerkingen om de lokale economie te versterken en talent te behouden. Binnen de Agenda voor Twente werkten overheden, ondernemers en onderwijsinstellingen samen aan economische en maatschappelijke uitdagingen, zoals een toekomstbestendige energievoorziening, een circulaire economie en innovatieve gezondheidszorg. Hierbij werd specifiek aandacht besteed aan de positie van Twenterand, zodat deze niet ondersneeuwde bij de grotere gemeenten.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Een sociaal en economisch vitaal platteland Wat hebben we daarvoor gedaan Actualiseren en uitvoering geven aan de economische visie Omschrijving In 2024 is de update van de economische visie afgerond met de Startnotitie voor de Omgevingsvisie Twenterand 2.0, waarvan de redeneerlijn is vastgesteld door de gemeenteraad. Brede welvaart is een belangrijk uitgangspunt van deze startnotitie. Een economie draait immers om meer dan geld alleen. Brede welvaart gaat over goed wonen, werken en leven. Om de brede welvaart in de gemeente te bevorderen wordt ingezet op gematigde bevolkingsgroei met aandacht voor het aantrekken van jongere generaties. Deze redeneerlijn wordt verder uitgewerkt in de Omgevingsvisie 2.0. Daarnaast is ingezet op het actualiseren van centrumvisie Vriezenveen en de ontwikkeling van het ondernemershuis, evenals de koppeling met thema’s als woningbouw en de duurzame transitie van het landelijk gebied.
Platteland Omschrijving Visie landelijk gebied De invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft een aantal gevolgen voor het gemeentelijk beleid. Beleid met een ruimtelijke component moet in het vervolg worden geïntegreerd in een gemeentelijke omgevingsvisie. Op die manier worden de afzonderlijke beleidsnota's nog beter op elkaar afgestemd. Dit betekent dat de actualisatie van het beleid voor het landelijk gebied zal meelopen met het traject van de omgevingsvisie. Organiseren bijeenkomsten ‘in gesprek met onze agrariërs’ We hebben als gemeente, in nauwe samenwerking met de provincie, voor het eerst initiatief genomen om met onze agrariërs in gesprek te gaan over de toekomst van het landelijk gebied, de opgaven die op het landelijk gebied afkomen en wat dat betekent voor de landbouw. De zes bijeenkomsten die verspreid over de gemeente waren georganiseerd waren druk bezocht. Er ontstonden soms intensieve en beladen discussies, maar over het algemeen zijn de bijeenkomsten in goede sfeer en met wederzijds respect verlopen. Tijdens de bijeenkomsten is aangegeven dat er behoeft is aan inhoudelijke verdieping op de verschillende opgaven/thema’s, waaronder rond water.
Organiseren bijeenkomsten ‘opgaven landelijk gebied’ Vanuit de bijeenkomsten ‘in gesprek met onze agrariërs’ is naar voren gekomen dat er behoefte was aan informatie rond de wateropgaven in het landelijk gebied. In september hebben we daarom een bijeenkomst georganiseerd met waterschap en provincie voor onze agrariërs, waarin nader werd ingegaan op de opgaven en er ruimte was voor kritische vragen. Organisatie ‘boerenbeleefdag’ In 2024 is voor het eerst een boerenbeleefdag georganiseerd. Samen met ‘Streek van de boer Twenterand’, Gastvrij Twenterand en een zevental boeren heeft deze beleefdag op warme zomerdag in juli plaatsgehad. Een fietsroute verbond de deelnemende bedrijven met elkaar. Uit de evaluatie tijdens en nadien deze dag is gebleken dat bezoekers en deelnemende boeren positief waren. Met de suggesties voor verbetering gaan we in 2025 een nieuwe beleefdag organiseren. Erftransities In 2024 zijn er verschillende agrarische bedrijven geweest, die verzoeken hebben ingediend om hun bedrijven te stoppen dan wel te veranderen. Als gemeente proberen wij de initiatiefnemers zo goed mogelijk van dienst te zijn bij hun plannen en mee te denken in oplossingen. Hiervoor is een tijdelijk
71
juridisch adviseur RO aangetrokken zoals beschreven in de Berap 2024. Toekomstgerichte Erven Gemeente Twenterand heeft in 2024 een bijdrage geleverd aan het project Toekomstgerichte erven van de provincie Overijssel. Hiermee zijn twee erfcoaches ingezet in de gemeente, die met name agrarische ondernemers met vragen over de toekomst van hun erf hebben bijgestaan. Groene Metropool Twente Gemeente Twenterand blijvend wil inzetten op een vitaal Twents ambtelijk netwerk 'landelijk gebied'. Omdat het fundament van de Groene Metropool Twente (GMT) bestaat uit een netwerk- en kennisdelingsorganisatie voor het landelijk gebied van en voor gemeenten zijn we aangesloten bij de GMT. Tevens was gemeente Twenterand ook in 2024 weer voorzitter van de GMT. Er hebben in 2024 meerdere ambtelijke en bestuurlijke vergaderingen plaatsgevonden. De ambtelijke vergaderingen zijn regelmatig gecombineerd met excursies, bedrijfsbezoeken en presentaties van externe organisaties. Het is in het afgelopen jaar veel gegaan over de consequenties van het stoppen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied met het bijbehorende transitiefonds. Er is een vervolg gemaakt met de 1-loketgedachte voor ecosysteemdiensten zoals natuurbeheer door agrariërs en er is een nieuwe invulling gegeven aan de organisatiestructuur en de statuten van de GMT.
LEADER LEADER is een subsidieregeling die is bedoeld voor projecten gericht op het versterken van het landelijk gebied, door het behoud van de leefbaarheid van het platteland, het versterken van de sociale cohesie, en behouden/versterken van het voorzieningenniveau. In de praktijk kunnen dit maatschappelijke, culturele of recreatieve projecten zijn. De nieuwe LEADER-periode is in 2023 gestart en loopt tot en met 2027. Twenterand maakt deel uit van LEADER-gebied Zuidwest-Twente en heeft zich ook voor de periode 2023 tot en met 2027 aan LEADER verbonden. Jaarlijks worden circa twee á drie LEADER-projecten binnen Twenterand gehonoreerd. In 2024 is één project gehonoreerd (Multifunctionele accommodatie Vroomshoopse Boys). Een tweede LEADER project (Lekkernij van Dichtbij – Reggevallei) kon in verband met enige vertraging in het proces niet meer in 2024 worden gehonoreerd, welke is uitgesteld naar januari 2025. Boomdeeldagen De boomdeeldagen in 2023 hebben in gemeente Twenterand geen doorgang gevonden. In 2024 heeft de gemeente met het budget van 2023 wel kunnen deelnemen aan de boomdeeldag op 14 december 2024. In totaal zijn aan 12 deelnemers 1.238 bomen en struiken beschikbaar gesteld. Wies met de Patries Ook in 2024 is extern personele capaciteit ingehuurd om het project Wies met de Patries nieuw leven in te blazen en verder voort te zetten.
Er is contact gelegd met de vrijwilligers, verenigingen en stichtingen die bij dit project betrokken zijn. Tijdens de bijeenkomsten van de kerngroep worden ideeën verzameld en wordt er gesproken over de verdere haalbaarheid en uitvoering van diverse activiteiten en werkzaamheden. Bloemenzaadmengsels In 2024 heeft de gemeente Twenterand gratis bloemenzaadmengsel beschikbaar gesteld. Hiervoor is in maart 2024 een inwonersbijeenkomst ‘Bloemenranden’ georganiseerd waarbij belangstellenden werden geïnformeerd over biodiversiteit en de goede ervaringen van de gemeente met het inzaaien van bloemenranden. In totaal is aan circa 60 belangstellenden het bloemenzaadmengsel uitgereikt waarmee in totaal bijna 3,5 hectare aan bloemenranden kon worden ingezaaid. Ecologisch bermbeheer In gemeente Twenterand beheren wij een deel van de bermen op ecologische wijze. Deze ecologische bermen dragen bij aan het vergroten van de biodiversiteit omdat er bij ecologisch bermbeheer steeds meer verschillende planten in de gemeentelijke bermen voorkomen. De verschillende kruiden bieden voedsel en schuilmogelijkheden aan insecten en (kleine) dieren. 1001ha Kruidenrijk Grasland In 2024 heeft gemeente Twenterand budget beschikbaar gesteld voor boeren om gewoon grasland om te zetten naar kruidenrijk grasland, via het zogeheten '1001ha'-initiatief; een samenwerking van
72
LTO, Urgenda en verschillende gemeenten. Kruidenrijk grasland draagt bij aan een rijkere biodiversiteit, verbetert de bodem en heeft minder bemesting nodig dan traditionele grasmengsels.
Wat hebben we bereikt Subdoel: De kernen zijn economisch vitaal en sociaal weerbaar Wat hebben we daarvoor gedaan Centrumontwikkeling Vriezenveen Omschrijving In 2024 is er uitvoering gegeven aan het opstellen van een uitvoeringsprogramma met kansenkaart voor de ontwikkeling van het centrum van Vriezenveen. Eind 2024 is het Uitvoeringsprogramma Vriezenveen ter vaststelling in procedure gebracht. Na vaststelling wordt een plan van aanpak opgesteld om tot uitvoering van het werk te komen.
Uitvoering ondernemersfonds Omschrijving Het hele jaar door is geld ingezet voor gezamenlijke activiteiten zoals de Sinterklaasintochten in alle kernen, koningsbrunch, aanpassingen aan de muziekkoepel in Westerhaar en de open bedrijvendag Twenterand Werkt. Daarnaast zijn we druk geweest met het opzetten van een nieuw investeringsfonds. Hiervoor werd een adviseur van de stichting CLOK ingeschakeld. Samen met de toenmalige toetsingscommissie, bestaande uit vertegenwoordigers van ondernemersverenigingen, Gastvrij Twenterand en LTO, werd gewerkt aan een nieuwe opzet onder de naam Investeringsfonds, later Twenterand Invest. Ondernemersverenigingen, sportverenigingen, cultuur- en maatschappelijke organisaties werden in 2024 uitgenodigd voor informatieavonden, aangezien niet alleen ondernemers ozb niet-wonen betalen, maar ook deze organisaties. Het belangrijkste verschil met het Ondernemersfonds is dat zij vanaf 2025 ook aanvragen kunnen indienen. Nadat de gemeenteraad instemde met de opzet van het Investeringsfonds, werd een stichting opgericht, een website gelanceerd, een externe toetsingscommissie ingericht en een fondsmanager aangesteld. De fondsmanager speelt een centrale rol door samenwerking te stimuleren en te voorkomen dat elke vereniging afzonderlijk een aanvraag indient. Op 1 januari 2025 is Twenterand Invest van start gegaan.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is voldoende kwantitatieve en kwalitatieve fysieke ruimte voor de huisvesting van ondernemers aanwezig Wat hebben we daarvoor gedaan Actualiseren en uitvoeren detailhandelstructuurvisie Omschrijving In 2024 is, in samenwerking met een externe partij, een analyse uitgevoerd naar de stand van zaken van de retailsector in de gemeente Twenterand. Deze analyse vormt de basis voor de ontwikkeling van een nieuwe bouwsteen retail. Hierin is inzichtelijk gemaakt hoe de detailhandel, horeca en dienstverlening zich lokaal ontwikkelen en hoe deze trends zich verhouden tot landelijke ontwikkelingen. Uit de analyse blijkt dat de samenhang tussen detailhandel, horeca en dienstverlening in de winkelgebieden toeneemt. In de vier kernen met het grootste voorzieningenaanbod – Vriezenveen, Vroomshoop, Den Ham en Westerhaar – zijn de uitdagingen en kansen per kern in kaart gebracht. De retailbouwsteen vormt niet alleen de basis voor het retailbeleid, maar draagt ook bij aan de bredere omgevingsvisie waaraan in 2024 is gewerkt. Dit zorgt voor een integrale benadering van de ruimtelijke en economische ontwikkelingen binnen Twenterand.
73
Wat hebben we bereikt Subdoel: Duurzaamheid, innovatie en samenwerking zijn speerpunten Wat hebben we daarvoor gedaan Bedrijfsbezoeken en contacten onderhouden Omschrijving In 2024 heeft portefeuillehouder Economie 29 werkbezoeken afgelegd aan zowel winkels als bedrijven in de volgende kernen: Vriezenveen
11
Westerhaar-Vriezenveensewijk
5
Vroomshoop
7
Den Ham
5
De Pollen
1
Na elk bezoek volgde een verhaal over het bezoek op de website en op de socials van de gemeente. Ook de Week van Twenterand plaatste de artikelen als er ruimte voor was. De reacties waren overwegend positief, ook op de gepubliceerde artikelen en foto’s.
Beleidsdocumenten Detailhandelstructuurvisie Startnotitie voor de Omgevingsvisie 2.0
74
Doelenboom Sport Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond
Doel: 75% van de inwoners sport en beweegt Hoe vitaler iemand is, hoe groter de kans dat diegene kan deelnemen in de maatschappij en zelfstandig thuis kan blijven wonen. De overheid wil dat 75% van de Nederlandse bevolking in 2040 aan de Beweegrichtlijnen voldoet. Dit verkleint de kans op lichamelijke en mentale gezondheidsproblemen. Dat staat in het Nationaal Preventieakkoord. De gemeente Twenterand onderschrijft deze ambitie op weg naar een samenleving waarin minimaal 75% van de Twenteranders uit alle lagen van de bevolking voldoet aan de landelijk vastgestelde beweegrichtlijnen. We zetten hierbij sport in als middel in samenwerking met aanpalende domeinen zoals onderwijs, zorg en welzijn en het overkoepelende plan "Gezond en Actief Leven Aanpak". De onderzoeken naar sport- en beweeggedrag waar we als gemeente Twenterand gebruik van maken worden uitgevoerd door de CBS/RIVM-VWS, GGD, het Kenniscentrum Sport & Bewegen en NOC*NSF. De metingen uit 2022 laten landelijk gezien het volgende beeld zien:
4 - 11 jaar
Sportdeelname 1x of vaker per week (*1)
Beweegrichtlijnen (*2)
58%
57%
75
12 - 17 jaar
72%
33%
18 - 64 jaar
54%
46%
65+
39%
38%
*1 = Cijfers en feiten sport en bewegen | Loketgezondleven.nl *2 = Beweegrichtlijnen | Sport en bewegen in cijfers Noot: om spreiding in capaciteit, kosten en jaargangen te realiseren hebben we voor 2024 geen herhaalde onderzoeken uitgevoerd. Deze staan gepland om in 2025 ter hand te nemen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Sport- en beweegstimulering iedereen doet mee Wat hebben we daarvoor gedaan Promotie aanbod “Uniek Sporten” en benutten legacy Special Olympics Omschrijving We hebben sportdeelname voor mensen met een beperking gepromoot middels het sportloket ‘Uniek Sporten’. De subsidieregeling waarderingssubsidie sport en/of gezonde leefstijlinterventies is uitgebreid met de mogelijkheid voor sport- en beweegorganisaties aanvragen in te dienen die zich (mede) richten op inclusie sport en bewegen. Diverse minima-regelingen om financiële drempels weg te nemen zijn structureel via de gemeentelijke website, nieuwsbrieven sport en het project Sjors Sportief - Creatief (www.actieftwenterand.nl en het boekje) onder de aandacht gebracht. Te denken valt aan de regelingen vanuit het sport- en cultuurfonds voor jeugd en volwassenen.
Uitbreiding platform www.actieftwenterand.nl – Sjors Sportief/Creatief met organisaties, informatie, aanbod en kennismakingslessen sport en cultuur Omschrijving We hebben sport- en beweegaanbieders alsmede cultuuraanbieders verleid om hun aanbod en kennismakingslessen zoveel mogelijk op te nemen op het platform www.actieftwenterand.nl en actief te houden. Dit met als doel om zoveel mogelijk inwoners inzicht te geven in de sport- en beweegmogelijkheden in Twenterand. In totaal staan nu 97 sport- en cultuurorganisaties uit Twenterand op het platform. In 2024 hebben we voor de tweede keer het project Sjors Sportief - Creatief uitgevoerd. Alle 21 basisscholen hebben deelgenomen en aan alle kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar is het boekje uitgereikt. Zo'n 600 kinderen hebben deelgenomen aan kennismakingslessen op het gebied van sport, bewegen, cultuur en creatie.
Uitvoering geven aan lokaal sport- en beweegakkoord Omschrijving In 2024 is invulling gegeven aan de 5 speerpunten van de sport- en beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II met als doel zoveel mogelijk mensen in beweging te krijgen. Te weten: 1: Sport- en beweegstimulering, iedereen doet mee 2: Veilige en integere sport 3: Vitale en sterke sport- en beweegaanbieders 4: Duurzame sport- en beweegvriendelijke omgeving 5: Trots op de sport in Twenterand
76
Wat hebben we bereikt Subdoel: Veilige en integere sport Wat hebben we daarvoor gedaan Inzet vier basiseisen van integriteit Omschrijving We hebben middels publicatie (website en nieuwsspecials), stimulatie en ondersteuning (in gesprek met sport- en beweegaanbieders) aandacht gevraagd voor en gestimuleerd tot verdere implementatie van veilige en integere sport in Twenterand. Waarbij sport- en beweegaanbieders zijn aangezet tot implementatie van de vier basiseisen van integriteit: Gebruik regeling gratis VOG, Gedragscode Sport, Vertrouwenscontactpersoon, Cursus of e-learning voor trainers-coaches.