Jaarstukken 2022
Tekst van het document
wat achter lopen bij de raming. Dit komt in 2023. • Het product ‘bruggen’ sluit met een voordelig saldo van € 277.000. Dit wordt met name veroorzaakt doordat het meerjarig onderhoud lager is dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023. • Het product ’verkeer en vervoer’ sluit met een voordelig saldo van € 121.000. Er is een afrekening van een subsidie ontvangen van de provincie over 2021 (€ 56.000). Dit was niet geraamd en is dus een eenmalig voordeel. Daarnaast zijn de kosten Regio Twente t.b.v. ‘verkeer en vervoer’ € 65.000 lager dan geraamd. In 2023 is de raming bijgesteld. • Het onderhoud aan damwanden en beschoeiingen is in 2022 niet uitgevoerd. Dit levert een eenmalig voordeel op van € 55.000. Dit voordeel wordt voor 50% uit riool gedekt (wordt verrekend met de voorziening). • Het product riool eindigt met een voordeel van € 708.000. Conform kadernota sluit het product riool met een voordeel van € 200.000, er wordt dan ook € 508.000 in de voorziening gestort. Dit voordeel heeft verschillende oorzaken. De kapitaallasten zijn € 163.000 lager dan geraamd. Dit komt voor het grootste gedeelte doordat investeringen nog niet uitgevoerd zijn (dus kapitaallasten wel geraamd, maar werkelijk nog geen kosten).
Er is een aantal investeringen doorgeschoven naar 2023 en verder. Hier is in het nieuwe GRP 2019-2023 rekening mee gehouden. Deze uitgaven (en dus ook de onttrekking uit de voorziening) komen dus later. Daarnaast zijn de inkomsten rioolrechten € 141.000 hoger dan geraamd en zijn er minder kosten, bv. onderhoud, inspectiekosten en kwijtschelding geweest van ongeveer € 131.000. • Het voordeel op het product ‘begraafplaatsen’ is € 216.000. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat er meer is ontvangen aan begrafenisrechten dan geraamd. Dit komt, net als in 2021, door het feit dat er meer mensen zijn overleden en dat er behoorlijk wat grafrechten zijn verlengd c.q. omgezet naar eeuwigdurend recht. Hiermee is geen rekening gehouden in de begroting. Er is een bedrag van € 220.000 in de reserve begraafplaatsen gestort, waardoor het product, conform de begroting, sluit op een saldo van € 125.000. Duurzaamheid, milieu en VTH • Het product ‘huisvuil’ laat een voordeel zien van € 357.000 t.o.v. de begroting. De verklaring voor dit bedrag is: - Er is een hoger dividend van ROVA ontvangen; € 100.000 komt ten gunste van de gewone dienst, het meerdere van € 28.000 komt ten gunste van het product ‘huisvuil’. Hier is in de begroting geen rekening mee gehouden.
- Aan de kostenkant zien we lagere kosten Rova van € 207.000 door minder kosten inzameling textiel en oud papier en meer vergoedingen voor afval. Door deze lagere kosten is er ook sprake van een lagere toerekening van btw aan het product ‘huisvuil’ van € 59.000 - De opbrengst van de pmd inzameling is € 107.000 hoger dan geraamd. Er is meer pmd ingezameld en er is een afrekening van 2020 geboekt in 2022 van € 57.000 als ontvangst. Per saldo wordt er een bedrag gestort in de voorziening afval van € 324.243 (was onttrekking geraamd van € 40.000). Hierdoor stijgt de voorziening in 2022 naar € 993.204. • De kosten van de ODT zijn overschreden met € 170.000. Er is een afrekening van de ODT over 2022 opgenomen als nog te betalen, omdat we meer producten hebben afgenomen dan waarvoor we betalen. Dit gaat om een bedrag van € 135.000. • Het product ‘milieubeheer’ laat een voordelig saldo zien van € 100.000. Dit bedrag wordt verrekend met de reserve duurzaamheid, duurzaamheidsfonds en asbest. Bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkeling • Er is in 2022 een decentralisatie uitkering omgevingswet en wet kwaliteitsborging ontvangen van € 415.000. Dit bedrag is verrekend met de reserve omgevingswet. • In 2022 zijn meer leges RO en omgevingswet ontvangen (totaal € 97.000).
Daar tegenover staan hogere kosten bestemmingsplan van Zuidmaten en de Aldi (advocaatkosten), die niet voorzien waren (€ 32.000). • Het product ‘grondbedrijf’ laat een voordeel zien van € 71.800. Het resultaat van de complexen is toegevoegd aan de reserve grondbedrijf.
50
Programma Economie en vrije tijdsbesteding
51
Inleiding Programma Economie en vrije tijdsbesteding Inleiding De opgave op het terrein van Economie en Vrijetijdsbesteding was in het jaar 2022 vooral het invullen van de regisserende en faciliterende rol van de gemeente binnen het samenspel tussen gemeente en andere actoren en een actieve deelname in verschillende netwerken. Voor kleinere gemeenten als Twenterand liggen daar de mogelijkheden. In het kader van de economische ontwikkeling van Twenterand is dat belang ook door de gemeenteraad onderkend door voor in ieder geval drie jaar (2023, 2024 en 2025) deel te nemen aan de Agenda voor Twente. Het werkprogramma Economie omvat twee programmalijnen. De eerste programmalijn is ‘Meedoen’. Dit gaat over vrijetijdsbesteding, zie doelenboom cultuur en recreatie en toerisme. Doelenboom economie en werkgelegenheid Een programmalijn van Economie is ‘Versterken Werkgelegenheid’. Vanuit zowel bestaande als nieuwe bedrijven wordt gevraagd naar uitbreidingsmogelijkheden. Voor de feitelijke behoefte aan bedrijventerreinen voor de komende jaren wordt dit in provinciaal verband in beeld gebracht. met de ontwikkeling van Twenterands uitgiftebeleid is in 2022 ook een start gemaakt en dit beleid krijgt in 2023 zijn beslag. In 2022 is de eerste fase van Oosterweilanden gevuld en is een volgende fase in voorbereiding. De revitalisering van Garstelanden is nog niet opgepakt.
Gezien de ligging nabij het Natura 2000 gebied Engbertsdijkvenen moesten er nieuwe berekeningen en beoordelingen worden uitgevoerd. Dit heeft het proces vertraagd. Inmiddels is het bestemmingsplan definitief en is de uitgifte opgepakt. Door beperkte capaciteit en door de inzet van capaciteit op urgente opgaven uit het Rijk waar ook de gemeente Twenterand voor kwam te staan, heeft de ontwikkeling van visies in 2022 op een laag pitje gestaan. Dit geldt voor meerdere beleidsterreinen binnen het programma economie. Met de ontwikkeling van het scenario 'Economisch sterk met een sociaal kloppend hart' zijn dit wel prioriteiten in het jaar 2023. Doelenboom cultuur en recreatie & toerisme Een andere lijn van het programma Economie is ‘Meedoen’. Dit gaat over vrijetijdsbesteding. Na de maatschappij ontwrichtende Coronapandemie is in 2022 weer gestart met de promotie en netwerkontwikkeling voor de vrijetijdseconomie in Twenterand. Gastvrij Twenterand is volop in ontwikkeling en de wederzijdse afstemming met de gemeente loopt. De actualisatie Nota Vrijetijdseconomie was gepland, maar is vanwege ambtelijke onderbezetting verplaatst naar 2023. Ook startten we - samen met andere betrokken partners - een verkenning naar uitbreiding van Nationaal Park Sallandse Heuvelrug om ondernemers in de vrijetijdseconomie meer kansen te bieden.
Voor de Engbertsdijksvenen zijn stappen gezet op het gebied van toegankelijkheid en inclusie. In 2022 is veel aandacht besteed aan de verdere samenwerking tussen erfgoedinstellingen en het basisonderwijs. Dit heeft geresulteerd in het Convenant Erfgoededucatie Twenterand dat op 23 mei 2022 is ondertekend. ook is in 2022 een start gemaakt met de manier waarop cultuurparticipatie een plek kan krijgen in gemeentelijk beleid. Dat zal in 2023 nog de nodige aandacht vragen. Ook is in 2022 met de bibliotheken een start gemaakt met de voorbereiding van de transformatie van klassieke uitleenbibliotheek naar maatschappelijke-educatieve bibliotheek. Visie Buitengebied: De functie voor adviseur platteland is in 2022 nog niet ingevuld. Het invullen van de vacature op het gebied van Platteland, na meermaals uitzetten, is nog steeds niet gelukt. Hierdoor is ook geen start gemaakt met de uitvoeringsagenda. Verwachting is dat de uitvoeringsagenda, zoals aangegeven in de Berap, in 2023 wordt opgepakt. Doelenboom sport Binnen de doelenboom sport draagt de regietaak van de gemeente meer bij aan het maatschappelijk effect: inwoners worden lichamelijk, geestelijk en sociaal gezonder. Hierdoor verschuift de focus meer naar het realiseren van doelen en activiteiten in plaats van op organisaties/instellingen. De doelstelling om 75% van de inwoners te laten sporten en bewegen staat nog steeds overeind.
Daarvoor hebben we in 2022 een aantal zaken opgepakt. Zoals de Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand Sportakkoord II, die samen met verschillende partners is geschreven. Hiermee kunnen we gerichter inzetten op monitoring met behulp van tussentijdse metingen. De Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II is klaar en ligt nu ter besluitvorming voor. Volgordelijk is er voor gekozen eerst de Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II te maken. Dit betekent dat we de ontwikkeling van de nota sportaccommodatiebeleid qua planning niet in 2022 hebben gerealiseerd maar vormgeven in 2023. De noodzaak voor dit beleid is er, omdat een aantal binnensportaccommodaties vervangen moeten worden. Noemenswaardig is zeker dat in 2022 gestart
52
is met de bouw van het nieuwe zwembad in Vriezenveen. De Special Olympics in Twente, waarvan het korfbaltoernooi in Twenterand werd georganiseerd, was een mooi evenement in 2022. Dit toernooi staat ten behoeve van het aangepaste sportaanbod en de deelname daaraan.
53
Doelenboom Cultuur en Recreatie & Toerisme Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Cultuur Er zijn diverse relevante culturele ontwikkelingen aan de orde, die ook in de toekomst nog een rol spelen. De kracht van creativiteit Op 4 november 2022 presenteerde de staatssecretaris van Cultuur 'De kracht van creativiteit'. De meerjarenbrief 2023 - 2025 geeft invulling voor de € 170 miljoen aan extra middelen voor cultuur . De kracht van creativiteit zet in op 5 pijlers: Versterken van de culturele en creatieve professional Inzet van creativiteit bij complexe maatschappelijke transities Cultuur is overal en voor iedereen Investeren in de kansen van digitalisering Erfgoed voor de toekomst Zorgplicht openbaar bibliotheekwerk Middels een aanpassing van de Bibliotheekwet wordt de huidige bevorderingstaak van gemeenten en provincies in 2025 omgezet in een zorgplicht. Bibliotheken en kunnen hierop met hun gemeenten en provincies voorsorteren door gezamenlijk plannen te maken over het herstellen, versterken en het toekomstgericht maken van bibliotheekvoorzieningen. Het ministerie ziet een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening als een goed bereikbare openbare bibliotheek die de hele breedte aan maatschappelijke bibliotheekfuncties aanbiedt en daarmee van belang is voor de lokale gemeenschap. Het is een fysieke plek met een relevante digitale aanwezigheid en een robuuste bestuurlijke en financiële verankering.
We hebben samen met Rijnbrink (provinciale ondersteuningsorganisatie bibliotheekwerk) een provinciale subsidieaanvraag Toekomstkracht Bibliotheken voorbereid. We leggen hier ook een verbinding met het sociaal domein.
54
Samenwerking culturele organisaties Vanuit de verbindingsopdracht uit de Cultuuropdracht is de cultuurmakelaar gestart met een traject om een samenwerkingsverband op te zetten met culturele organisaties. Organisaties voor kunst, cultuur en erfgoed merken wat een veranderende samenleving hen doet. Vergrijzing, vrijwilligers, aantrekken van jeugd en oplopende kosten zijn vraagstukken waar nogal wat verenigingen voor staan. Hoe blijf je in deze veranderende tijden als organisatie vitaal en maatschappelijk relevant? Er is geen eensluidend antwoord. Maar het devies is om dat niet alleen uit te vinden, maar dit samen te doen met andere organisaties voor kunst, cultuur en erfgoed in Twenterand. Cultuurregio Twente De 14 Twentse gemeenten werken samen in de cultuurregio. Er is een uitvoeringsprogramma voor de periode 2023 - 2028 opgesteld waarin we de samenwerking verder willen intensiveren. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan bibliotheken, jongerenparticipatie, cultuureducatie, (immaterieel) erfgoed en vrijetijdseconomie. Optimalisering subsidiesystematiek cultuur Bij de cultuurgelden hebben we geconstateerd dat er in de loop van de tijd een versnippering van regels is ontstaan. Dit brengt stijgende administratieve lasten met zich mee voor zowel de aanvragers als de gemeente. Om dit te voorkomen is de Subsidieregeling cultuur Twenterand voor 2023 opgesteld.
In deze subsidieregeling zijn nog niet de subsidies voor bijvoorbeeld de musea, de theaters en het openbaar bibliotheekwerk opgenomen. Bij de voorbereiding van het nieuwe subsidiebeleid zal daarnaar gekeken worden. Recreatie & Toerisme Het afgelopen jaar is gewerkt aan de samenwerking tussen Gastvrij Twenterand en de Gemeente Twenterand. De vacature voor Recreatie en Toerisme is ingevuld, dus wordt hier verder voortgang geboekt. Door onderbezetting is de Nota Vrijetijdseconomie niet gerealiseerd, deze staat voor eind 2023 gepland. Evenementen Ook is het evenementenbeleid voorbereid, maar nog niet gereed. Hiervoor was afstemming met Gastvrij Twenterand nodig, maar dit kon niet worden gerealiseerd vanwege omstandigheden bij Gastvrij Twenterand.
Beoogd maatschappelijk effect: De leefbaarheid en individuele ontmoeting, ontwikkeling en ontplooiing is toegenomen
Doel: Ontmoetingsplekken en podia voor kunst, cultuur en evenementen zijn beschikbaar Hieronder wordt verstaan fysieke ontmoetingsplekken zoals CCK2, De Klaampe, Het Punt en dergelijke, maar ook digitale ontmoetingsplekken.
Doel: (Digitale) lees- en taalvaardigheden zijn ontwikkeld Hieronder wordt verstaan lectuur, literatuur, maar ook digitale media en dergelijke.
Doel: Creatieve vaardigheden zijn ontwikkeld Cultuureducatie: alle vormen van educatie waarbij cultuur als doel of middel wordt ingezet, zowel actief, receptief en reflectief. Cultuuruitingen kunnen een middel zijn om andere leergebieden te ondersteunen, zoals geschiedenis, aardrijkskunde, maatschappijleer, economie of wiskunde.
Doel: Er is een sterk recreatief en toeristisch aanbod Recreatief en toeristisch aanbod bevat verblijfsrecreatie maar ook de dagrecreatieve voorzieningen. Gastvrij Twenterand werkt voor en met de recreatieve ondernemers in Twenterand. Marketing Oost verzorgt de promotie van Twente.
Doel: Huidig Cultureel erfgoed is behouden Cultureel erfgoed: sporen uit het verleden in het heden, die zichtbaar en tastbaar aanwezig zijn. Dat kunnen voorwerpen zijn in musea, archeologische vondsten, archieven, monumenten en
55
landschappen (materieel), maar ook de daaraan verbonden gebruiken, verhalen en gewoonten (immaterieel). De monumentenlijst is opgenomen in de Welstandsnota Twenterand.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Evenementen zijn mogelijk gemaakt en zijn zichtbaar en bekend Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoering evenementenbeleid Omschrijving Het evenementenbeleid is nog niet klaar door diverse oorzaken. We zouden samenwerken met Gastvrij Twenterand, door omstandigheden bij Gastvrij Twenterand is dit nog niet gebeurd. Gastvrij Twenterand is zelfstandig aan het oriënteren over de toekomst, daarna zou dit opgepakt kunnen worden. De vaststelling van de uitvoering van het Evenementenkompas is niet verder uitgewerkt of vastgesteld. Voor de huisvesting voor o.a. vluchtelingen uit Oekraïne en arbeidsmigranten is de medewerker op de functie van vrijetijdsbesteding vrij gemaakt
Wat hebben we bereikt Subdoel: Multifunctionele accommodaties worden efficiënt (er) gebruikt Wat hebben we daarvoor gedaan Verwerkt besluit: Doorontwikkeling subsidiebeleid Omschrijving In 2022 is het subsidiebeleid nog niet volledig uitgewerkt. Dit wordt in 2023 verder ontwikkeld en vastgesteld.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Aanbod voor (voor-)scholen is beschikbaar Wat hebben we daarvoor gedaan Inzet regeling cultuureducatie van Provincie Overijssel 2021-2024 Omschrijving In 2022 is veel aandacht besteed aan de verdere samenwerking tussen erfgoedinstellingen en het basisonderwijs. Dit heeft geresulteerd in Convenant Erfgoededucatie Twenterand dat op 23 mei 2022 is ondertekend. Op basis van dit document wordt gewerkt aan het uitvoeren en verder optimaliseren van een doorgaande leerlijn cultuureducatie. Daarnaast is weer de jaarlijkse cultuurklapper voor alle basisscholen uitgegeven. Alle basisschoolleerlingen kunnen jaarlijks één voorstelling en twee workshops volgen. In totaal gaat Het is de bedoeling dat alle leerlingen gedurende hun basisschoolperiode in aanraking komen met alle cultuurdisciplines (bijv. muziek, dans, theater). In totaal gaat het om ruim 3.000 leerlingen. Er is ook extra ingezet op cultuur& techniek (maakplaatsen) bij de Stichting Openbare Bibliotheek. In november 2022 is een mobiel basis lab geplaatst in Vriezenveen, waardoor de maakplaatsen een vaste plek krijgen in de gemeente Twenterand. Dit mobiele lab kan rouleren in de verschillende vestigingen van de bibliotheek.
Kinderen, jongeren en volwassenen krijgen bij dit basis-lab de mogelijkheid om hun talenten te ontwikkelen en (verder) te experimenteren met nieuwe technieken en creatieve maakprocessen. Hierbij kan gedacht worden aan bijv. 3 d-printen of een borduurmachine.
56
Wat hebben we bereikt Subdoel: Creatieve vaardigheden van inwoners zijn ontwikkeld Wat hebben we daarvoor gedaan Verbinding Cultuur en Sociaal Domein Omschrijving Uit een provinciaal onderzoek "Verbinden doe je samen "- juni 2022 blijkt dat er niet een "quick fix" of snelle manier is om cultuurparticipatie een duurzame plek in het gemeentelijk beleid te geven. Het vraagt veel tijd en aandacht waarvoor financiele middelen noodzakelijk zijn. We zijn op dit moment nog zoekende hoe we dit verder vorm kunnen geven.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is ruimte geboden aan de R&T sector voor initiatieven in de samenleving en voor uitvoering van regionale en lokale promotie Wat hebben we daarvoor gedaan Actualiseren Nota Vrijetijdseconomie Omschrijving Vanwege onderbezetting, mede door huisvesting Oekraïners, is het actualiseren van de nota Vrijetijdseconomie nog niet uitgevoerd. De actualisatie staat nu gepland voor 2023.
Uitvoering gebiedsmarketing Engbertsdijksvenen Omschrijving Er is onder andere gewerkt aan de toegankelijkheid van de Engbertsdijksvenen. Dankzij gecompliceerde processen met allerlei betrokken partijen was het lastig om grote vooruitgang te boeken op dit gebied. Er liggen plannen klaar voor verdere uitvoering, ook in samenspraak met Staatsbosbeheer.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Het in stand houden van het cultureel (immaterieel) erfgoed Wat hebben we daarvoor gedaan Inventarisatie Cultureel Erfgoed / culturele instelling Omschrijving Op dit moment zijn wij hier nog niet aan toe gekomen. Met name bij kleine gemeenten ontbreekt vaak de capaciteit om dit op te pakken. Bovendien heeft dit veel ruimtelijke aspecten waarin we dus samen met het programma ruimte moeten optrekken.
Beleidsdocumenten Cultuuropdracht 2021-2024 Cultuureducatieplan basisonderwijs Twenterand 2021-2024 Convenant Erfgoededucatie
57
Doelenboom Economie en werkgelegenheid Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Belangrijkste focus binnen de doelenboom Economie en Werkgelegenheid is dat er een economische structuur is die de werkgelegenheid en de leefbaarheid versterkt in de gemeente. Om een zodanige economische structuur te creëren is verbinding nodig. Verbinding tussen werkvelden zoals het bedrijfsleven, onderwijs en arbeidsmarkt, maar ook tussen mensen onderling. Om dit te realiseren neemt de gemeente een regie/faciliterende rol in. Dat betekent dat de gemeente zowel provinciaal, regionaal als lokaal opereert om te kijken wat er speelt en wat de mogelijkheden zijn en dit met elkaar verbindt. Dit vraagt initiatief vanuit de gemeente, de samenleving en samenwerking tussen partijen. Hierbij is de gemeente het ‘oliemannetje’ en degene die het overzicht moet hebben om de koers samen met andere partijen te bepalen. Middels programmasturing pakken we dit op en wordt gestuurd op integraal werken. De ondernemersbenadering en de actieve inzet op regionale/provinciale samenwerking (o.a. via de Agenda van Twente (AvT)) waren ook in 2022 belangrijk. Uit de BIRO datasets blijkt dat er een continue groei van het aantal vestigingen en werkgelegenheid naar ruim 2830 vestigingen en 12.300 banen) in 2022. Circa 38,6 procent van de werknemers is woonachtig in Twenterand. Vanuit zowel de bestaande als nieuwe bedrijven wordt gevraagd naar uitbreidingsmogelijkheden.
Een prognose voor de feitelijke behoefte voor de komende jaren bedrijventerrein is in voorbereiding in 2022 samen met Overijssel. Deze wordt in 2023 afgerond. In 2022 is de eerste fase van Oosterweiland gevuld en is een volgende fase in voorbereiding. Hiervoor is het Uitgiftebeleid in 2022 gestart. Deze wordt in 2023 voorgelegd aan de raad.
Beoogd maatschappelijk effect Een economische structuur die de werkgelegenheid en de leefbaarheid versterkt
Doel: Stimuleren van duurzame werkgelegenheid Samen met sociale domein de werkgelegenheid in Twenterand stimuleren en nog meer de verbinding te zoeken tussen economie, een inclusieve arbeidsmarkt en arbeidsparticipatie.
58
Doel: Een stimulerend ondernemersklimaat voor alle economische entiteiten passend bij de gemeente is gerealiseerd Economische entiteiten betreffen alle ondernemersvormen, zowel commerciële als niet-commerciële bedrijven. Met passend bij de gemeente wordt bedoeld dat het past bij de wensen die de ondernemer in Twenterand heeft.
Doel: De gemeente werkt ondernemersgericht Dit betekent actief informatie/kennis/ervaringen en dergelijke ophalen bij en delen met ondernemers ten behoeve van (beleids)ontwikkeling.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Een sociaal en economisch vitaal platteland Wat hebben we daarvoor gedaan Platteland Omschrijving De functie voor adviseur platteland is in 2022 nog niet ingevuld. Het invullen van de vacature op het gebied van Platteland, na meermaals uitzetten, is nog steeds niet gelukt. Hierdoor is ook geen start gemaakt met de uitvoeringsagenda. Verwachting is dat de uitvoeringsagenda, zoals aangegeven in de Berap, in 2023 wordt opgepakt.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is voldoende kwantitatieve en kwalitatieve fysieke ruimte voor de huisvesting van ondernemers aanwezig Wat hebben we daarvoor gedaan Detailhandelstructuurvisie Omschrijving Het actualiseren van de huidige Detailhandelstructuurvisie heeft nog niet plaatsgevonden. In de loop van de zomer tot en met eind 2022 hebben gesprekken met alle ondernemersverenigingen, waaronder de detailhandel, plaatsgevonden. Verdere voorbereiding volgt in 2023. Vaststelling van de Detailhandelstructuurvisie door de raad wordt niet eerder verwacht dan in 2023.
Exploiteren bestaande terreinen en revitalisering Garstelanden. Omschrijving De revitalisering van Garstelanden is nog niet opgepakt. Samen met ondernemers moet worden gekeken en gewerkt aan het bedrijventerrein. Door corona was het niet gewenst om met groepen ondernemers in gesprek te gaan. Aan de uitbreiding van bedrijventerrein Garstelanden is gewerkt. Gezien de ligging nabij het Natura 2000 gebied Engbertsdijkvenen moesten er nieuwe berekeningen en beoordelingen worden uitgevoerd. Dit heeft het proces vertraagd. Inmiddels is het bestemmingsplan definitief en is de uitgifte opgepakt. Er is minder samenwerking geweest met ondernemers door de coronaperiode en interne wisselingen. In de tweede helft van 2022 is breder ingezet op de netwerken met de ondernemers na de coronaperiode, nader kennis maken, zichtbaar zijn en weten wat er leeft onder ondernemers. Dit wordt verder doorgezet in 2023.
Opstellen bedrijventerreinvisie Omschrijving In 2022 is een start gemaakt met een behoefte onderzoek in samenwerking met de overige gemeenten in Overijssel en de provincie Overijssel. Deze dienen als input voor de afspraken met de provincie. In 2022 is een start gemaakt met het uitgiftebeleid voor de vervolgfase van Oosterweilanden. Deze zal in de loop van 2023 worden voorgelegd aan de raad.
Uitvoeren plan van aanpak Centrumvisie Vriezenveen Omschrijving
59
In 2022 is gestart met de voorbereiding van de uitvoering van de centrumvisie Vriezenveen. Een dorpsmanager is na de zomervakantie aangesteld om ondernemers hierbij te ondersteunen. Wij hebben hiervoor subsidie (crisisarrangement 4) ontvangen en dragen als gemeente bij.
Beleidsdocumenten Detailhandelstructuurvisie
60
Doelenboom Sport Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Vanuit de regietaak van de gemeente willen we meer de focus leggen op de bijdrage van een ieder aan het maatschappelijk effect: inwoners worden lichamelijk, geestelijk en sociaal gezonder. Hierdoor verschuift de focus meer naar het realiseren van doelen en activiteiten in plaats van op organisaties/instellingen. De sportvisie is een kapstok voor andere beleidstukken. De opgave voor 2022 blijft om de sportvisie te vertalen naar de diverse beleidsthema's om de doelstelling om 75% van de inwoners te laten sporten en bewegen te halen.
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn lichamelijk, geestelijk en sociaal gezond
Doel: 75% van de inwoners sport en beweegt Hoe vitaler iemand is, hoe groter de kans dat diegene kan deelnemen in de maatschappij en zelfstandig thuis kan blijven wonen. De rijksoverheid streeft in het kader van het Olympisch Plan 2028 naar een samenleving waarin minimaal 75% van de Nederlanders uit alle lagen van de bevolking voldoet aan de beweegrichtlijnen. Ook in Twenterand hebben wij deze ambitie. De onderzoeken naar deelname werden uitgevoerd door het inmiddels niet meer bestaande Sportservice Overijssel. Helaas hebben we daardoor slechts metingen vanuit 2016 waar geen update op kan worden gegeven. Noot: Met de op handen zijnde nieuwe Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 kunnen we gerichter inzetten op monitoring met tussentijdse metingen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is een passend aanbod sport- en beweegstimulering Wat hebben we daarvoor gedaan Vervanging sportaccommodaties Omschrijving
61
In Vriezenveen staan een aantal binnensportaccommodaties die aan vervanging toe zijn. Het gaat om sporthal De Stamper, de semi permanente sporthal en het gymlokaal aan de Krijgerstraat. In 2022 is een gestart gemaakt met het verkennen van de herontwikkelingskansen voor deze binnensportaccommodaties (circa 6 zaaldelen) waarbij ook Sportpark 't Midden wordt betrokken. Parallel aan deze verkenning is besloten aanpassingen door te voeren in de semipermanente sporthal waarmee zij geschikt is voor het bewegingsonderwijs van basisscholen.
Voorbereiden / realiseren zwembad Vriezenveen Omschrijving In 2022 is gestart met de bouw van het nieuwe zwembad in Vriezenveen en ondertussen is het hoogste punt bereikt. De bouw loopt volgens planning. Wel staat het projectbudget als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de daarmee gepaard gaande stijgende materiaalkosten onder druk.
Evalueren en actualiseren sportvisie en sportaccommodatiebeleid Omschrijving In 2022 is de Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II geschreven. In samenwerking met een aantal partijen zoals het sportplatform Twenterand, een groep sportaanbieders, de adviesraad sociaal domein en collega's uit aanpalende domeinen is het proces vorm gegeven waarbij zij een bijdrage hebben geleverd aan de inhoudelijke vormgeving ervan. De Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II is gereed en ligt nu ter besluitvorming voor. De eerste voorbereidingen voor de ontwikkeling van de nota sportaccommodatiebeleid 2023 - 2030 zijn getroffen. Volgordelijk is er voor gekozen allereerst de Sport- en Beweegvisie 2023 - 2026 Twenterand - Sportakkoord II vorm te geven. Dit betekent dat we de ontwikkeling van de nota sportaccommodatiebeleid qua planning niet in 2022 hebben gerealiseerd maar vormgeven in 2023.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Twenterand is trots op de sport (talentontwikkeling) Wat hebben we daarvoor gedaan Special Olympics Omschrijving In 2022 zijn de Special Olympics in Twente georganiseerd. Elke Twentse gemeente heeft een of meerdere sporten voor dit evenement georganiseerd. Binnen Twenterand is het korfbaltoernooi succesvol georganiseerd door de lokale korfbalverenigingen Amicitia en TOP. Er kan terug geblikt worden op een prachtig evenement welke door de deelnemende verenigingen een score heeft gekregen van een 8,5. Op een schaal van 5 hebben de sportbonden een waardering gegeven van een 4,4. Daarnaast heeft de werkgroep SONS een onderzoeksrapport opgeleverd over de samenwerking binnen en tussen de veertien Twentse gemeenten ten behoeve van het aangepaste sportaanbod en de deelname daaraan.
Beleidsdocumenten Sportvisie Twenterand 2018-2021 Publicatie lokaal Sport- en beweegakkoord Subsidieregeling waarderingssubsidie sport en of gezonde leefstijlinterventies Twenterand 2021 2022
62
Wat heeft het gekost Overzicht baten en lasten Economie en vrije tijdsbesteding Realisatie begrotingsjaar
Raming begrotingsjaar na wijziging
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Lasten
2.513.749
2.717.389
1.962.179
0
Baten
-377.596
-358.785
-358.785
0
Saldo van baten en lasten
2.136.153
2.358.604
1.603.394
0
Lasten
902.682
1.057.156
1.615.977
317.620
Baten
-219.437
-211.031
-546.031
0
Saldo van baten en lasten
683.245
846.125
1.069.946
317.620
Lasten
2.947.451
4.108.337
2.135.918
32.004
Baten
-908.954
-567.966
-584.159
0
Saldo van baten en lasten
2.038.496
3.540.371
1.551.759
32.004 349.624
Doelenboom cultuur en recreatie en toerisme
Doelenboom economie en werkgelegenheid
Doelenboom sport
Totaal programma lasten
6.363.882
7.882.882
5.714.074
Totaal programma baten
-1.505.988
-1.137.782
-1.488.975
0
Totaal saldo van baten en lasten
4.857.894
6.745.100
4.225.099
349.624
Mutaties reserves db cultuur en recreatie en toerisme
-426.134
-66.462
-35.792
0
Mutaties reserves db economie en werkgelegenheid
-327.620
-333.857
-329.857
-317.620
Mutaties reserves db sport
-468.550
-1.364.553
-81.242
-32.004
Totaal mutatie reserves
-1.222.304
-1.764.872
-446.891
-349.624
Geraamd resultaat
3.635.590
4.980.228
3.778.208
0
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
-1.887.206
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op het programma ‘economie en vrije tijdsbesteding’ is € 1.887.000 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Cultuur, recreatie en toerisme • Er is minder uitgegeven aan meerjarig onderhoud musea en dorpshuizen. Totaal een onderschrijding van € 245.000. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken'. De onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023. Economie en werkgelegenheid • Door personele wijzigingen zijn niet alle opgaven opgepakt. In 2022 is de bijdrage ondernemersfonds dan ook € 30.000 lager dan geraamd. In 2023 wordt het restant van 2022 nog beschikt en vindt er waarschijnlijk een overschrijding op het budget plaats. Conform bestuursovereenkomst is er een bedrag betaald voor de Agenda van Twente van € 298.000. Dit bedrag is onttrokken uit de reserve Agenda van Twente, hiervoor was € 260.000 geraamd, dus een hogere onttrekking uit de reserve van € 38.000. Door ontvlechting van de organisatie van Regio Twente worden de kosten voor economie nu in rekening gebracht door het Recreatieschap Twente. Deze kosten zijn structureel lager dan geraamd (€ 90.000). • Er is € 19.750 uitgegeven aan uitvoering plattelandsnota (€ 54.000 minder dan geraamd). Dit
63
bedrag komt tlv de reserve. • In 2022 is de uitvoering evenementenbeleid nog niet opgepakt i.v.m. personele wijzigingen. Dit bedrag van € 15.000 is dus ook niet onttrokken uit de reserve coalitie akkoord. Sport • Het meerjarig onderhoud op de sportzalen en sporthallen is € 634.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023. • Het product zwembad de Stamper sluit met een voordelig resultaat van € 130.000. Het budget meerjarig onderhoud is onderschreden met € 75.000. Dit wordt derhalve ook niet onttrokken uit de reserve ‘onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken’. Dit budget is bedoeld voor onvoorziene omstandigheden. Er wordt zo min mogelijk onderhoud gedaan i.v.m. de nieuwbouw van het zwembad. Daarnaast is er een voordeel op kosten corona (meer rijksbijdrage dan uitgaven) van € 25.000. Kosten corona zijn er in 2022 niet veel geweest, dus dit is een eenmalig voordeel. De entree opbrengst was € 8.000 hoger dan geraamd en er is nog een SPUK bijdrage ontvangen voor de btw op sport van € 34.000. De btw van sport wordt sinds een aantal jaren op het product geboekt. Voorheen was dit niet het geval, maar door gewijzigde regelgeving werkt de btw kostenverhogend voor de sport.
• Het meerjarig onderhoud op zwembad de Zandstuve is € 53.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken'. De onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023. De entree opbrengst was € 34.000 hoger dan geraamd door de mooie zomer van 2022. • Het product sportbeleid sluit met een voordeel van € 200.000. Dit komt door lagere kosten van de semipermanente hal (€ 15.000). Vanaf 2023 vervallen deze kosten. Dit is ook al verwerkt in de begroting. Daarnaast zijn er lagere kapitaallasten geboekt dan geraamd (€ 145.000). Dit gaat met name om de kunstgrasvelden, die zijn in 2022 aangelegd, dus de kapitaallasten worden voor het eerst in 2023 geboekt. De kosten voor de special Olympics (€ 32.500) zijn ten laste van de middelen van het sportakkoord gebracht en niet uit de reserve coalitie akkoord gehaald. • Het meerjarig onderhoud op de sportparken is € 275.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken'. De onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023. Daarnaast zijn de overige kosten (m.n. onderhoudskosten groen) lager dan geraamd. Tegenover de kosten staat ook nog een SPUK bijdrage voor de btw op sport van € 60.000.
De btw van sport wordt sinds een aantal jaren op het product geboekt. Voorheen was dit niet het geval, maar door gewijzigde regelgeving werkt de btw kostenverhogend voor de sport. Per saldo een voordeel van € 150.000. Onderstaande post is in 2022 onderschreden, omdat de kosten in 2023 gemaakt worden. Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2023, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2023. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag. 2022 Werkbudget economie, ondernemersfonds € 30.000
64
Programma Fundament
65
Inleiding Programma Fundament Inleiding In plaats van Fundament spreken we voortaan over Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering gaat over de werking van onze gemeente, toegelicht op drie gebieden. Onze dienstverlening aan inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties, zie hiervoor ook ‘Doelenboom Dienstverlening’. Onze bedrijfsvoering bestaand uit het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. En onze griffie die de raad ondersteunt en adviseert ten behoeve van een hoogwaardige kwaliteit van bestuurlijke besluitvorming. De belangrijkste ontwikkelingen op deze gebieden in 2022 worden hieronder benoemd. De oorlog in Oekraïne heeft in 2022 grote invloed gehad op het werk van onze frontoffice en burgerzaken. Inwoners en ondernemers namen veel meer dan normaal contact op met de gemeente. In korte tijd is een goed werkende takenverdeling opgezet met ZorgSaam en Vluchtelingenwerk. En Burgerzaken heeft 176 Oekraïense vluchtelingen ingeschreven in de BRP en voorzien van een BSN nummer. In verlengde hiervan zien we de landelijke onmacht op het gebied van vluchtelingenopvang waarbij het Rijk zich steeds meer richt op gemeenten en daarbij ook dwang steeds meer in beeld komt met mogelijk ook gevolgen voor onze gemeente. We hebben gesprekken gevoerd met de gemeente Ommen over samenwerking op gebied van Publieksdiensten.
Het overleg heeft ertoe geleid dat we de taken van de Publieksdiensten uitvoeren voor Ommen met ingang van 1 januari 2023. Ook hebben we net als vrijwel iedereen te maken met een sterk opgelopen inflatie en energie schaarste. Gedurende een deel van het jaar zag het er naar uit dat onze gascontracten met SEFE (voorheen Gazprom) niet in stand zouden mogen blijven in verband met sancties tegen Rusland. In november werd duidelijk dat de bestaande contracten, die lopen tot en met 2024, van kracht mogen blijven. De Corona pandemie speelde nog slecht een rol in het eerste helft van 2022. In het eerste kwartaal was er aanvankelijk nog sprake van een lockdown in combinatie met veel testen en vaccineren, vanaf het tweede kwartaal normaliseerde het maatschappelijk leven en verdwenen beperkingen in een rap tempo. Op een aantal terreinen zijn wij als gemeente nog actief geweest met ondersteunen van organisaties.
66
Doelenboom Dienstverlening en klantcontact Doelenboom
Inhoudelijk perspectief Organisatiebrede dienstverlening Onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties staan centraal. De toegang tot de gemeente is laagdrempelig en zo eenvoudig mogelijk. De gemeente Twenterand staat als meest nabije overheid midden in de informatiesamenleving. We faciliteren en stimuleren selfservice. Digitale toegang, het goed op orde hebben van beveiliging en privacy en nieuwe technieken zijn voor de gehele informatievoorziening rand voorwaardelijk. Het inrichten hiervan stelt, naast de veranderende dienstverlening aan de voorkant, eisen aan de beschikbaarheid en mogelijkheden van onze systemen. Synergie tussen de verschillende kanalen zoals telefonie, balie, post en Social Media en consistentie van de dienstverlening over de kanalen heen, is hierbij van belang. In 2022 is besloten te gaan samenwerken met de gemeente Ommen op gebied van publieksdiensten. De gemeente Twenterand gaat per 1 januari 2023 publiekstaken burgerzakentaken, verkiezingen en begraafplaatsadministratie uitvoeren voor de gemeente Ommen. In 2022 is gekomen tot een dienstverleningsovereenkomst, een Service Level Agreement en een verwerkingsovereenkomst. Het jaar 2023 is een pilotjaar. Er is een team burgerzaken geworven. Dit team is per 1 november 2022 van start gegaan met de voorbereidingen voor overname.
De opvang van Oekrainsche vluchtelingen had in 2022 de nodige impact. Inwoners reageerden massaal naar de gemeente met aanbod van hulp. De gemeente werkte nauw samen met maatschappelijke organisaties in Twenterand en regio Twente zodat zicht kwam en blijft op wie waar verblijft. We schreven in totaal 176 Oekrainische vluchtelingen in, verschafte bsn nummers en zorgde voor de met organisaties afgestemde follow-up. In 2022 is het contract met Dimpact beeindigd. Besloten is tot een verandering van de informatiehuishouding landschap waarbij vakapplicaties leidend zijn en niet gekoppeld zijn aan 1 zaaksysteem. In 2022 is besloten te gaan werken met een ander zaaksysteem. De tweede helft van 2022 stond in het teken van deze overgang en zal doorlopen tot medio 2023. Door deze overgang is de digitale dienstverlening niet verder doorontwikkeld. De verwachting is dat in 2023, na de afronding van de inrichting van het zaaksysteem, het aantal digitaal aan te vragen diensten wordt uitgebreid, inwoners via het digitale loket toegang krijgen tot eigen zaken en data gestuurd kan worden gewerkt. Jaarlijks voert de gemeente en onderzoek uit naar de inrichting, werking en beveiliging van de basisregistratie en de verwerking van gegevens in de basisregistratie. Deze zelfevalutie is een
67
wettelijk verplicht onderzoek. De uitkomsten voor de zelfevaluatie 2022 voor reisdocumenten is 96,8% en voor de is BRP 99,3%.
Beoogd maatschappelijk effect Klantgedreven dienstverlening
Doel: De identiteit, burgerlijke stand en de persoonsinformatie is authentiek en actueel Bij geboorte of bij binnenkomst van elke nieuwe inwoner van Nederland wordt de identiteit vastgesteld en vastgelegd. Alle inwoners van de gemeente Twenterand zijn geregistreerd met een set van gegevens in de basisregistratie (BRP). De kwaliteit wordt bepaald door de actualiteit en authenticiteit van de geregistreerde gegevens. De persoonsgegevens moeten van een kwalitatief hoog niveau zijn, omdat honderden publieke instellingen deze gegevens gebruiken in hun contacten met de inwoners. Op basis hiervan hebben inwoners bepaalde rechten en kunnen zij gebruik maken van bepaalde diensten en voorzieningen.
Doel: De uitvoering van de publieksdiensten is snel, soepel en oplossingsgericht De uitvoering van de Publieksdiensten is snel, soepel en oplossingsgericht en sluit steeds meer aan bij het besef dat mensen graag zelf hun zaken regelen, wanneer het hen uitkomt. Ook in 2022 zal verder worden geïnvesteerd in kanaalonafhankelijk werken, responsieve E-formulieren via digitaal loketten. Voor mensen die dit niet kunnen, bieden we ondersteuning en alternatieven. Standaard waar het kan, persoonlijk en op maat waar het moet. De inrichting van selfservice vereist beschikbaarheid van systemen, beveiliging en ICT-infrastructuur.
Doel: De dienstverlening is toegankelijk en kwalitatief goed Bij klant gedreven dienstverlening geloven we dat de kracht voor goede dienstverlening in de betrokkenheid en professionaliteit zit van de medewerkers. Toegankelijk qua (toegangs-)kanalen en werken volgens onze dienstverleningskernwaarden: professioneel, invoelend en respectvol, oplossingsgericht en transparant. De logica (of de beleving) van de inwoner is daarbij belangrijk, onze organisatie is daarbij zoveel mogelijk ondersteunend. We zorgen dat de verwachting rondom onze dienstverlening helder is. Wij verbeteren onze kwaliteit door monitoring en vragen aan klanten.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Inwoners zijn geregistreerd conform de feitelijke situatie Wat hebben we daarvoor gedaan Gemeenteraadsverkiezingen 16 maart 2022 Omschrijving Op 16 maart organiseerde de gemeente de gemeenteraadsverkiezingen. De verkiezingen stonden in het teken van de coronamaatregelen. Zo konden kiezers op 14 en 15 maart vervroegd stemmen en is voldaan aan alle voorzorgsmaatregelen en vereiste corona maatregelen. De kiezers zijn gestimuleerd te gaan stemmen door inzet van een verkiezingskrant, diverse video's gedeeld via social media en de stemwijzer. Het opkomstpercentage was 56%.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Dienstverlening volgens verwachting Wat hebben we daarvoor gedaan Benchmark Omschrijving In 2022 is de benchmark naar de gemeentelijke dienstverlening uitgevoerd. De resultaten zijn respresentatief. De inwonersbeleving is gepeild met soortgelijke gemeente op de onderwerpen: woonen leefklimaat, relatie burger - gemeente, directe dienstverlening en zorg en welzijn. Overall waren uitkomsten vergelijkbaar met de andere gemeenten. Op 2 onderdelen zijn aandachtpunten, namelijk op het gebied van de gemeentelijke inspanning op gebied van woon- leefklimaat en de relatie burger gemeente. In 2023 en 2024 wordt met een actieplan hierop ingespeeld. De resultaten zijn gepubliceerd op waarstaatjegemeente.nl.
68
Centrale kanalen zijn goed bereikbaar. Inwoners worden voorzien van antwoord conform servicenormen Omschrijving In 2022 is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de huidige centrale kanalen post, telefonie, receptie en social media. Via robotisering hadden we snel overzicht in het aantal contactmomenten met als onderwerp de oorlog in Oekraine en opvang vluchtelingen. De inwoners hebben geen hinder ondervonden van de veranderingen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Toegankelijk digitaal Wat hebben we daarvoor gedaan Ketenbreed kanaalsturen Omschrijving Doorlopend zijn digitale webformulieren verbeterd. Via de website en na ontvangst van aanvragen of verzoeken via de telefonie, receptie, mail of social media worden inwoners actief doorverwezen naar de webformulieren. Kan of wil de inwoner hier geen gebruik van maken dan zijn er altijd alternatieven. Door andere prioriteiten in 2022 is nog niet gestart met webchat. Dit komt mede door de overgang naar een andere leverancier van de website waardoor de eerste prioriteit was om de basis op orde te hebben.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Samen bereiken we meer Wat hebben we daarvoor gedaan Klantreizen Omschrijving Vanwege andere prioriteiten, de samenwerking met de gemeente Ommen, de inschrijving van Oekrainsche vluchtelingen en de overgang naar een ander zaaksysteem, is in 2022 geen aandacht besteed aan klantreizen.
Participatiebeleid Omschrijving Het participatiebeleid is in 2022 opgeleverd. Er is een tool gecreëerd die op een laagdrempelige wijze gebruikt kan worden door inwoners, ondernemers en de gemeente zelf. Het geeft de initiatienemer inzicht en advies en moet leiden tot meer participatie en minder bezwaren. De tool is eind 2022 beschikbaar voor intern en extern gebruik.
69
Wat heeft het gekost Overzicht baten en lasten Fundament Realisatie begrotingsjaar
Raming begrotingsjaar na wijziging
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Lasten
1.012.135
Baten
-508.566
1.013.976
620.023
0
-497.138
-422.607
Saldo van baten en lasten
0
503.569
516.838
197.416
0
Lasten
13.684.920
13.837.965
4.676.057
1.191.479
Baten
-6.891.750
-497.718
-2.145
-2.343.500
Saldo van baten en lasten
6.793.170
13.340.247
4.673.912
-1.152.021
Totaal programma lasten
14.697.056
14.851.941
5.296.080
1.191.479
Totaal programma baten
-7.400.316
-994.856
-424.752
-2.343.500
Totaal saldo van baten en lasten
7.296.740
13.857.085
4.871.328
-1.152.021
Mutaties reserves db dienstverl. en klantcontact
0
16.000
0
0
Mutaties reserves db bedrijfsvoering
1.992.344
364.690
-286.619
-214.479
Totaal mutatie reserves
1.992.344
380.690
-286.619
-214.479
Geraamd resultaat
9.289.084
14.237.775
4.584.709
-1.366.500
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
-6.560.345
Doelenboom dienstverlening en klantcontact
Doelenboom bedrijfsvoering
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op het programma ‘fundament’ is in 2022 € 6.560.000 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Bedrijfsvoering • Voor onderzoek en coaching raadsleden was middels amendement € 20.000 opgenomen in de begroting ten lasten van de reserve coalitie akkoord. Dit is nog niet besteed. • Kosten van burgemeester en wethouders is overschreden. Dit komt o.a. door de vergoeding dubbele woonlasten van een wethouder (conform rechtspositie) van € 12.500 en door een hybride vergadersysteem dat aangeschaft is voor de kamers van de collegeleden t.bv. het optimaliseren van het digitale werken (€ 20.000). • In 2022 is een transitievergoeding betaald aan de voormalige secretaris van € 75.000. Dit was niet geraamd. Daarnaast is door het bestuur uitgebreide advisering gevraagd op het gebied van jongerenwerk. De kosten hiervan waren € 30.000. Ook dit was niet geraamd. • De kosten van InTwenterand zijn hoger dan geraamd (€ 14.000). De ruimte in de krant kunnen we niet zomaar beperken. Budget in 2023 is reeds opgehoogd (voor 3 jaar incidenteel) • Zowel de interne als de externe representatiekosten zijn in 2022 overschreden met in totaal € 21.000. Er zijn een aantal eenmalige uitgaven geweest, bijvoorbeeld afscheid wethouders en uitreiking zilveren penningen.
• De post accountantscontrole wordt overschreden met € 94.000. De overschrijding wordt met name veroorzaakt door de controle in het kader van de WNT. Daarnaast spelen aangescherpte controleregels een rol, net als het verscherpte toezicht van de AFM op de accountantscontrole. Ook uitbreiding van de sisa-regelingen heeft een rol gespeeld, evenals meerwerk bij de eindcontrole bij jaarrekening 2021 op onder meer het grondbedrijf. • De gemeente heeft een bedrag van € 1.500.000 ontvangen inzake liquidatiesaldo Soweco. Dit is een eenmalig voordeel. Er loopt een onderzoek inzake de verbouw van de werf uit (een deel van)
70
deze middelen. Dit vraagt eerst een nadere uitwerking van de SW en de toekomst in relatie tot de Participatiewet en onze eigen buitendienst. • Op het product overige financiële middelen zien we een nadeel (€ 270.000), maar wel veel afzonderlijke voor- en nadelen. De voordelen zijn: - Er is een bedrag ontvangen van € 260.000 voor verrekening bijdragen fase 2b Vroomshoop Oost. Dit was niet geraamd, dus dit is een voordeel op dit product. - De opbrengst zandwinning is € 48.000 hoger dan geraamd. - De voorziening pensioen politieke ambtsdragers is, (conform BBV) o.b.v. een actualisatieberekening van Raet, voor een bedrag van € 322.000 vrijgevallen. - Er is een bedrag aan omzetbelasting over 2015 gecorrigeerd. Dit was een bedrag van € 81.000 - Er is een voordeel op schatkistbankieren van € 56.000. Dit wordt veroorzaakt door de rente die wij vanaf het derde kwartaal van 2022 ontvangen voor uitgezette middelen in de schatkist. Voorheen was het rentepercentage 0%. - Het meerjarig onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is € 85.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2023.
De nadelen zijn: - Er is, conform BBV-voorschriften, een voorziening gevormd voor het spaarverlof en voor het bovenwettelijk verlof van € 902.000. Dit was niet geraamd. - Op dit product is de stelpost ‘voordeel kapitaallasten’ opgenomen. Dit voordeel is echter, conform BBV-voorschriften, zichtbaar bij de kapitaallasten op de diverse producten. Daarom leidt dit binnen dit product tot een nadeel van € 250.000. • Het meerjarig onderhoud aan het gemeentehuis is € 622.000 lager dan begroot en aan de gemeentewerf € 85.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. De werkzaamheden worden in 2023 uitgevoerd. Het algemeen onderhoud en de schoonmaakkosten in het gemeentehuis zijn overschreden met € 44.000 • Er is een bedrag ontvangen voor de opvang van Oekraïners van €3,65 miljoen. De inkomsten zitten in dit programma, de uitgaven zitten grotendeels onder programma Sociaal. Onder bedrijfsvoering zijn nog wel de personele kosten verantwoord van de uren die aan opvang Oekraïners zijn besteed. Deze personele kosten waren € 240.000. Overall laten de kosten voor de opvang van Oekraïners een onderschrijding zien van €2.400.000. • Op de post ICT is een onderschrijding te zien van € 17.000 op kosten derden.
In verband met de overgang naar iPhones voor het gehele personeel, komt er waarschijnlijk in 2023 een overschrijding op dit product. Deze overgang is noodzakelijk, omdat de huidige telefoons niet goed werken samen met bellen via Teams. • De totale salarissen (inclusief ‘flex’) zijn € 1.575.000 lager dan geraamd. Vanuit de jaarrekening 2021 was een bedrag van € 1.200.000 over en dit is destijds bestemd voor uitgaven in 2022 en zit in de ARR. Dit bedrag is in 2022 echter niet onttrokken uit de ARR. Door het opnieuw niet kunnen invullen of later invullen van vacatures is dit voordeel ontstaan. Zowel werk als kosten schuiven door naar 2023. Aan de raad wordt voorgesteld dit totale bedrag van € 1.575.000 te storten in een bestemmingsreserve personeel. Dit betekent € 1.200.000 van de ARR naar de bestemmingsreserve personeel en € 375.000 vanuit het rekeningsaldo naar de bestemmingsreserve personeel. Daarnaast is € 170.000 aan uitkering ontvangen als gevolg van zieke werknemers, met name door overname van zieke SW-medewerkers. Dit is van tevoren niet te ramen. Voorgesteld wordt ook dit bedrag vanuit het jaarrekeningsaldo over te hevelen naar de bestemmingsreserve personeel. Onderstaande post is in 2022 onderschreden, omdat de kosten in 2023 gemaakt worden.
Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2023, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2023. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag. 2022 ICT, hardware € 17.000
71
Algemene dekkingsmiddelen 2022 Realisatie begrotingsjaar
Raming begrotingsjaar na wijziging
Raming begrotingsjaar voor wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Lokale heffingen Lasten
0
0
0
0
Baten
-8.352.388
-8.511.019
-8.471.019
0
Saldo van baten en lasten
-8.352.388
-8.511.019
-8.471.019
0
Algemene uitkering Lasten
0
0
0
0
Baten
-60.077.559
-55.506.929
-53.878.929
0
Saldo van baten en lasten
-60.077.559
-55.506.929
-53.878.929
0
Dividend Lasten
0
0
0
0
Baten
-2.012.787
-1.957.343
-1.657.343
0
Saldo van baten en lasten
-2.012.787
-1.957.343
-1.657.343
0
Saldo financieringsfunctie Lasten
437.720
487.722
487.722
0
Baten
-298.258
-383.313
-235.613
0
Saldo van baten en lasten
139.463
104.409
252.109
0
Overige algemene dekkingsmiddelen Lasten
0
0
0
0
Baten
-779.267
-657.694
-657.694
0
Saldo van baten en lasten
-779.267
-657.694
-657.694
0
-71.082.539
-66.528.576
-64.412.876
0
Totaal algemene dekkingsmiddelen
Wat heeft het gekost De algemene dekkingsmiddelen laten een voordeel zien van € 4.553.000. Dit verschil wordt nagenoeg geheel veroorzaakt door een hogere algemene uitkering dan geraamd. In dit voordeel zit onder andere een bijdrage POK (kinderopvangtoeslag) van € 108.000 en € 1.008.000 aan middelen die bij de decembercirculaire van de algemene uitkering aanvullend bekend zijn geworden (zoals de energietoeslag van € 852.000). Voorgesteld wordt om deze bedragen bij de bestemming van het jaarrekeningsaldo te reserveren.
72
Beleidsindicatoren programma's conform BBV Beleidsindicatoren programma's conform BBV Via onderstaande link vindt u de beleidsindicatoren https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording/?regionlevel=gemeente®ioncode=1700
73
Algemene dekkingsmiddelen 2022 Algemene dekkingsmiddelen 2022 Lokale heffingen De gemeente Twenterand kent de volgende niet bestedings gebonden gemeentelijke heffingen: Realisatie begrotings
Raming begrotings
Raming begrotings
jaar
jaar na wijziging
jaar voor wijziging
Onroerende-zaak belasting
-8.352.388
-8.511.019
-8.471.019
Totaal
-8.352.388
-8.511.019
-8.471.019
Realisatie begrotings
Raming begrotings
Raming begrotings
jaar
jaar na wijziging
jaar voor wijziging
Dividend Verantwoord zijn de volgende dividenden:
Bank Nederlandse Gemeenten
-54.419
-24.000
-24.000
Twence BV
-317.082
-345.843
-345.843
Cogas
-1.106.241
-1.116.000
-1.116.000
Enexis
-28.306
-29.000
-29.000
Wadinko
-106.739
-42.500
-42.500
Rova
-100.000
-100.000
-100.000
Zonnepark
-300.000
-300.000
0
-2.012.787
-1.957.343
-1.657.343
Realisatie begrotings
Raming begrotings
Raming begrotings
jaar
jaar na wijziging
jaar voor wijziging
Baten
-298.258
-383.313
-235.613
Lasten
437.720
487.722
487.722
Per saldo nadeel
139.463
104.409
252.109
Totaal
Saldo financieringsfunctie
Ter toelichting wordt het volgende vermeld: Onder het saldo van de financieringsfunctie moet in dit verband worden verstaan het saldo van de betaalde rente over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant en de ontvangen rente over uitzettingen.
Overige algemene dekkingsmiddelen De gemeente rekent rentelasten aan de diverse programma's toe, zodat die programma's een integraal beeld geven van de kosten die met de uitvoering gemoeid zijn. Daarbij wordt ook rente gecalculeerd over het werkzame eigen vermogen van de gemeente. Aangezien de gecalculeerde rente over het eigen vermogen niet daadwerkelijk betaald hoeft te worden, vloeit deze terug in de gemeentelijke baten. De rente over de vrije componenten van het eigen vermogen wordt daarbij als algemeen dekkingsmiddel verantwoord.
Realisatie begrotings
Raming begrotings
Raming begrotings
jaar
jaar na wijziging
jaar voor wijziging
-695.136
-607.694
-607.694
Overige rente reserves/voorzieningen: - Bespaarde rente reserves en voorzieningen
74
Overige algemene dekkingsmiddelen: - Forensenbelasting
-5.811
-5.000
-5.000
- Toeristenbelasting
-78.320
-45.000
-45.000
-779.267
-657.694
-657.694
Realisatie begrotings
Raming begrotings
Raming begrotings
jaar
jaar na wijziging
jaar voor wijziging
-60.077.559
-55.506.929
-53.878.929
Algemene uitkering
Baten
75
Paragrafen
76
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Doel van deze paragraaf is weergeven hoe solide de positie van de gemeente is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Daarvoor worden weerstandsvermogen en risicobeheersing geschetst en kengetallen over de financiële weerbaarheid en wendbaarheid gepresenteerd. De coronapandemie en de oorlog in Oekraïne hebben de afgelopen jaren laten zien dat er snel ernstige verstoringen kunnen optreden, op grote schaal en met een forse impact, voor vrijwel iedereen. De gevolgen ervan zien we in de vorm van ongekend hoge inflatie en hebben we ook ervaren als gemeente, vrijwel alle beleidsterreinen zijn er door geraakt. Ook de nabije toekomst is behoorlijk onzeker. De oorlog, de opgaven vanuit het Rijk (met niet altijd voldoende middelen), gebrek aan menskracht en materialen, de op de loer liggende recessie, de weer aantrekkende problematiek bij jeugd en de nieuwe financieringssytematiek voor gemeenten vormen daarmee risico’s op korte / middellange termijn. Dit vraagt om continue bewustwording, om monitoren en acteren en dat is wat we doen.
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicobeheersing is het expliciet en systematisch omgaan met en beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met – beleidsmatige en/of financiële – gevolgen. Bij het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat beleid en uitvoering in gevaar komen. Weerstandsvermogen is de beschikbare gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is samengevat in de volgende tabel. Ultimo 2022 bedroeg de weerstandscapaciteit € 16.055.852 Tabel weerstandscapaciteit Omschrijving
Stand 31-12-2021 rekening
Stand 31-12-2022 Begroot
Stand 31-12-2022 rekening
Algemene Risico Reserve
€ 2.902.190
€ 6.792.949
€ 9.069.846
Reserve minimabeleid
€ 59.113
€ 59.113
€ 67.272
Reserve Sociaal Domein
€ 4.091.110
€ 3.618.372
€ 6.169.199
Reserve risico's grondbedrijf
€ 677.718
€ 677.718
€ 749.535
Totaal
€ 7.730.131
€ 11.148.152
€ 16.055.852
De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico’s die worden gelopen. Daarvoor doen we aan risicomanagement. Doelen hiervan zijn het bevorderen van risicobewustzijn en het expliciet maken en beheersen van risico’s. Het is een continu proces gericht op: • Het identificeren van risico’s: waar lopen we welke risico’s? • Het classificeren van risico’s: hoe groot is de kans, de impact en het financiële effect? • Het treffen van beheersmaatregelen We doen dit door tweemaal per jaar risicosessies te houden met inhoudelijk en financieel betrokkenen. Daarbij worden risico’s benoemd en waarbij per risico de kans op optreden en de
77
gevolgen (impact) ervan worden bepaald. Gevolgen in financiële zin – incidenteel of structureel (i/s in de onderstaande tabel) - en voor doelstelling en imago (in de vorm van een rapportcijfer, waarbij een hoger cijfer staat voor een groter gevolg). Zo actualiseren we het overzicht van risico’s, als basis voor beheersmaatregelen, gericht op verminderen van kans op optreden en/of op beperken van gevolgen. Hierbij wordt opgemerkt dat het soms lastig is om de risico’s te kwantificeren. De belangrijkste risico’s zijn samengevat in de tabel Risico’s en worden toegelicht. Daarmee zijn niet alle risico’s benoemd. Want de gemeente zit sterk in de Twenterandse samenleving en heeft vele relaties met bijv. sportverenigingen en culturele organisaties. Het kan dan gaan om private/maatschappelijke organisaties met een grote betekenis voor de Twenterandse samenleving. Deze kan zo groot zijn dat, wanneer zich bijv. bedrijfsvoering risico’s voordoen bij die organisaties, de gemeente als vangnet kan optreden, bestuurlijk dan wel financieel, afhankelijk van bestuurlijke afweging. Deze scenario’s zijn slecht op voorhand te bepalen omdat de gemeente veelal geen statutaire verantwoordelijkheid draagt. Wel wordt opgemerkt dat verenigingen steeds meer een beroep doen op privatiseringsmogelijkheden en garantstellingen voor geldleningen om tot vernieuwing te komen.