CConstaterende datTwenterand
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2021

Raadsvergadering 12 juli 2022, gemeente TwenterandBij agendapunt: Jaarstukken 202135.946 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

Dit bedrag komt tlv de reserve coalitie akkoord. In 2021 zijn geen aanvragen Leader gedaan, wat

73

resulteert in een onderschrijding van € 21.000. Sport • Het meerjarig onderhoud op de sportzalen en sporthallen is € 550.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2022. • Het product zwembad de Stamper sluit met een voordelig resultaat van € 218.000. Het budget meerjarig onderhoud is onderschreden met € 62.000, dit wordt derhalve ook niet onttrokken uit de reserve ‘onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken’. Dit budget is bedoeld voor onvoorziene omstandigheden, er wordt zo min mogelijk onderhoud gedaan i.v.m. nieuwbouw zwembad. Daarnaast is er een voordeel op kosten corona (meer rijksbijdrage dan uitgaven) van € 60.000. Voorgesteld wordt om dit in de reserve corona te storten. De stelpost die geraamd was ter grootte van € 62.000 was niet nodig en daarnaast is er nog een SPUK bijdrage ontvangen voor de btw op sport van €39.000. De btw van sport wordt sinds een aantal jaren op het product geboekt. Voorheen was dit niet het geval, maar door gewijzigde regelgeving werkt de btw kostenverhogend voor de sport. • Het product de Zandstuve is € 170.000 lager dan begroot. Dit komt doordat het meerjarig onderhoud € 132.000 lager is dan begroot.

De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2022 en 2023. Daarnaast is er een voordeel op kosten corona (meer rijksbijdrage dan uitgaven) van € 38.000, voorgesteld wordt om dit in de reserve corona te storten (zie ook paragraaf corona). • Het product sportbeleid sluit met een voordeel van € 100.000. Dit komt doordat er jaarlijks een bedrag geraamd is van € 135.000 voor de semipermanente hal. Deze vergoeding vervalt miv 2021, dit jaar is alleen nog een bedrag van € 32.000 betaald ter aflossing van een lening waarvoor de gemeente garant stond. Dit resulteert in een voordeel van € 100.000. • Het meerjarig onderhoud op de sportparken is € 295.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. Werken zijn verschoven naar 2022. Onderstaande posten zijn in 2021 onderschreden, omdat de kosten in 2022 gemaakt worden. Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2022, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2022. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag. 2021 Werkbudget economie, ondernemersfonds € 126.000

74

Programma Fundament

75

Inleiding Programma Fundament Inleiding Programma Fundament Het beoogd effect van het programma Fundament is een (financieel) gezonde organisatie die kan inspelen op de ontwikkelingen in de maatschappij. Fundament omvat de doelenboom dienstverlening en reguliere bedrijfsvoering. Dienstverlening is verder toegelicht in de doelenboom en de toelichting daaronder. Bedrijfsvoering omvat het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. Relevante ontwikkelingen rond de doelenboom bedrijfsvoering zijn daar toegelicht, alle andere ontwikkelingen staan in de paragraaf Bedrijfsvoering.

76

Doelenboom Dienstverlening en klantcontact Doelenboom

Inhoudelijk perspectief Organisatiebrede dienstverlening Onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemingen staan centraal. De toegang tot de gemeente is laagdrempelig en zo eenvoudig mogelijk. De gemeente Twenterand staat als meest nabije overheid midden in de informatiesamenleving. We faciliteren en stimuleren selfservice. Digitale toegang, het goed op orde hebben van beveiliging en privacy en nieuwe technieken zijn voor de gehele informatievoorziening rand voorwaardelijk. Het inrichten hiervan stelt, naast de veranderende dienstverlening aan de voorkant, eisen aan de beschikbaarheid en mogelijkheden van onze systemen. Synergie tussen de verschillende kanalen zoals telefonie, balie, post en Social Media en consistentie van de dienstverlening over de kanalen heen, is hierbij van belang. Door toepassing van organisatiebreed zaakgericht werken is ook in 2021 aan een eerste voorwaarde voldaan voor data gestuurd werken. Hierdoor zijn de prestaties van de dienstverlening in 2021 beter gemonitord en geoptimaliseerd. In 2021 is gekozen voor een toekomstige beëindiging van het contract met Dimpact (2023). Hierdoor zijn minder processen ingericht in het digitale loket waarbij inwoners online toegang hebben tot eigen zaken. Wel zijn meer aanvragen gedigitaliseerd waardoor de digitale toegang is verbeterd.

De toegangskanalen in combinatie met online informatiebronnen zijn middelen waarmee de gemeente de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties voorziet in zijn/haar eigen product of dienst. Van belang is dat alle medewerkers werken volgens de spelregels van het zaakgericht werken en de online gepubliceerde afspraken en informatie. De aanbesteding binnen het “Samen organiseren” project van de VNG (GT-Connect) is in het voorjaar 2021 door de VNG beëindigd. Voor telefonie is gekozen voor een aansluiting bij en gebruik making van reeds beschikbare software waarmee plaats- en tijdonafhankelijk werken verder is geoptimaliseerd.

Beoogd maatschappelijk effect Klantgedreven dienstverlening

77

Doel: De identiteit, burgerlijke stand en de persoonsinformatie is authentiek en actueel Bij geboorte of bij binnenkomst van elke nieuwe inwoner in Nederland wordt de identiteit vastgesteld en vastgelegd. Alle inwoners van de gemeente Twenterand zijn geregistreerd met een set van gegevens in de basisregistratie (BRP). De zelfevaluatie BRP 2021 resulteerde tot een score van 98,7% waaruit is gebleken dat de kwaliteit van de persoonsgegevens in de BRP voldoet aan de gestelde landelijke normen. De score voor de kwaliteit reisdocumenten is 94,3. Adresfraude is onder meer bestreden door de uitvoering van landelijke aanpak adreskwaliteit. De organisatie van de Tweede Kamer verkiezingen 2021 is rustig verlopen. Er is voldaan aan de geldende regels en eisen, inclusief een fors pakket aan coronamaatregelen. De opkomst was 80,17%. Er is gebruik gemaakt van enkele digitale tools waardoor veel handwerk overbodig werd.

Doel: De uitvoering van de publieksdiensten is snel, soepel en oplossingsgericht De uitvoering van de publieksdiensten is snel, soepel en oplossingsgericht en sluit steeds meer aan bij het besef dat mensen graag zelf hun zaken regelen, wanneer het hen uitkomt. Ook in 2021 is verder geïnvesteerd in kanaalonafhankelijk werken en responsieve E-formulieren. Dit was mogelijk doordat vereist beschikbaarheid van systemen, beveiliging en ICT-infrastructuur beschikbaar waren. Voor mensen die geen gebruik wilden of konden maken van deze vorm van digitale diensteverlening is maatwerk geboden in de vorm van een alternatief en/ of ondersteuning. Standaard en digitaal waar het kan, persoonlijk en op maat waar het moet. We zijn een inclusie gemeente, waarin iedereen zich welkom voelt.

Doel: De dienstverlening is toegankelijk en kwalitatief goed Bij dienstverlening geloven we dat de kracht voor goede dienstverlening in de betrokkenheid en professionaliteit zit van de medewerkers. Onze dienstverleningskernwaarden: professioneel, invoelend en respectvol, oplossingsgericht en transparant. Wij zorgen dat verwachtingen rondom onze dienstverlening helder en toegankelijk zijn. Onze centrale toegangskanalen zijn eenvoudig bereikbaar. De klantreis is logisch en effectief ingericht en wordt door monitoring en signalering steeds meer geoptimaliseerd. Door middel van benchmarking wordt de inwonersbeleving over de gemeentelijke dienstverlening gemeten. Hier komen we in 2022 op terug. Verbeterpunten worden opgepakt en de resultaten gepubliceerd op “waarstaatjegemeente.nl”.

Wat hebben we bereikt Subdoel: Servicepunt en kanalen met goed opgeleide medewerkers voor de relatie met inwoners, ondernemers en instellingen Wat hebben we daarvoor gedaan Kanaaloptimalisatie Omschrijving (toelichting) Het kanaal webcare is toegevoegd aan de andere centrale kanalen telefonie, receptie en post. Hierdoor heeft het servicepunt beter totaal inzicht en overzicht gekregen op de centraal inkomende vragen en sentimenten wat heeft geleid tot het sneller signaleren, oppakken cq opschalen. In 2021 is de afgeschreven telefooncentrale vervangen wat direct heeft bijgedragen aan het plaats- en tijd onafhankelijk werken. Met de ingebruikneming van een contactformulier op de website kunnen inwoners eenvoudig een vraag/ verzoek doen, zijn de verwachtingen helder en is de verwerking sneller. Begin het jaar is besloten tot het toekomstig beeindigen van het contract met Dimpact en daarmee ook het werken met het zaakgerichtwerken applicatie e-Suite. Hierdoor is de doorontwikkeling van het digitale loket gestagneerd. Wel is verder gegaan met de doorontwikkeling van het toepassen van automatiseringsmogelijkheden. In 2022 wordt nader ingegaan op het inzichtelijk krijgen van klantbeleving en kanaalvoorkeur. Dit komt terug in de benchmarket waarstaatjegemeente.nl. Op de website zijn de geldende servicenormen gepubliceerd.

Door het toepassen van automatisering en monitoring is doorlopend gestuurd op het voldoen aan deze beloften en verwachtingen.

78

Wat hebben we bereikt Subdoel: Wij zijn goed bereikbaar voor inwoners, ondernemers en instellingen en open, deskundig en duidelijk in onze contacten Wat hebben we daarvoor gedaan Doorontwikkeling servicepunt (post, mail, balie, telefonie, website) naar een (1) centrale toegang. Omschrijving (toelichting) We investeren voortdurend in de kwaliteit en kwantiteit van servicepuntmedewerkers. Hierbij wordt ingezet op continuïteit en professionaliteit. Hierdoor vindt adequate en correcte registratie plaats van contacten, en is het aantal direct afgehandelde vragen/verzoeken in het eerste contact (eerste lijns) voor het derde jaar op rij weer toegenomen. In 2021 werd 40% van het totaal aantal inkomende telefonische klantcontacten direct afgehandeld. Dit is 7% meer dan in 2020. De overgang naar GT Connect is niet doorgegaan. De telefonie is inmiddels aangesloten bij en maakt gebruik van reeds beschikbare software.

79

Doelenboom Bedrijfsvoering Doelenboom

Inhoudelijk perspectief Bedrijfsvoering omvat het verzorgen van randvoorwaardelijke zaken, van informatie en van advies. Het is gericht op een solide bedrijfsvoering ten behoeve van een goed functionerende gemeente. Relevante ontwikkelingen rond de doelenboom bedrijfsvoering zijn hieronder toegelicht, alle andere ontwikkelingen staan in de paragraaf Bedrijfsvoering. Inwonersbetrokkenheid In 2021 is een bedrag van €50.000,- beschikbaar gesteld voor kernbudgetten. Met een financiële bijdrage uit de kernbudgetten worden initiatieven gesteund die een bijdrage leveren aan sociale cohesie en/of leefbaarheid in Twenterand. In 2021 is aan zeven initiatieven budget toegekend waarvan er twee ten laste zijn gebracht van 2020 en meegenomen in de jaarrekening 2020. Duurzaam en toekomstbestendig gemeentehuis In het voorjaar van 2021 heeft de raad ingestemd met de verbouwing van het gemeentehuis om te komen tot een duurzaam en toekomstbestendig gemeentehuis. Het gaat om verduurzaming van de achtergevel, vervanging van de verwarmingsketels door duurzame gasloze techniek, herinrichting (inclusief de huisvesting van de bibliotheek) en de voorbereiding van de verhuur van een deel van het gemeentehuis. De stelpost verlaging huisvestingslasten ad € 85.000 is in de begroting 2021 geschrapt.

Professionalisering Wij hebben voortdurend geïnvesteerd in de ontwikkeling, duurzame inzetbaarheid en mobiliteit van medewerkers, een en ander ook overeenkomstig de verplichtingen die voortvloeien uit de CAO gemeenten. Om de begroting 2021 sluitend te krijgen was het voorstel, om het opleidingsbudget vanaf 2021 te verhogen , niet overgenomen. Het huidige budget (dat relatief laag is in vergelijking met andere gemeenten van vergelijkbare omvang) bleek in 2021 niet toereikend om medewerkers deel te laten nemen aan noodzakelijke trainingen/cursussen/seminars. De budgetoverschrijding kon worden weggestreept tegen budgetonderschrijdingen op andere personeel gerelateerde kosten. Twenterand Digitaal

80

Twenterand Digitaal was een ontwikkelprogramma om de digitalisering van bedrijfsvoering te stimuleren en verder te brengen. In 2021 waren de belangrijkste opgaven het voorbereiden van het Digitaal stelsel omgevingswet en de vervanging van de telefonie. Voor dat laatste heeft een aanbesteding plaatsgevonden, die is gestopt en voortaan wordt voor telefonie gebruik gemaakt van Teams. Met ingang van 2022 is Twenterand Digitaal beëindigd, omdat het vooral een investeringsbudget voor software betreft en software steeds meer wordt gehuurd en omdat er een bezuinigd moest worden om de begroting 2021 sluitend te krijgen. Daarnaast is digitalisering onderdeel van de reguliere bedrijfsvoering.

Beoogd maatschappelijk effect Solide bedrijfsvoering ten behoeve van een goed functionerende gemeente

Doel: De medewerkers zijn in staat te doen wat de organisatie vraagt Hierbij werken wij o.a. aan: Werken in rollen i.p.v. functies; Teamontwikkeling; Leiderschapsontwikkeling; Bevordering lerend vermogen; Tijd- en plaatsonafhankelijk werken;

Doel: Inwoners zijn geïnformeerd en participeren Het doel is dat de inwoners van de gemeente Twenterand zich gehoord en betrokken voelen. In beide begrippen zit tweerichtingsverkeer. Beide bereik je ook door goed te luisteren naar wat er in de Twenterandse samenleving gebeurt en ook door daadwerkelijk iets te doen met die signalen. Hierbij gaan we meer naar buiten, werken we meer op locatie, om beter aan te sluiten bij wat leeft in de maatschappij.

Doel: Kwalitatief goede, effectieve en efficiënte ondersteuning en advisering aan bestuur en organisatie Dit meer intern gerichte doel wordt bereikt door de realisatie van de subdoelen van alle SCOPAFIJTH – functies. Hierdoor zijn de primaire processen in de andere doelenbomen beter in staat om de bestuurlijke doelen te realiseren.

Doel: De financiële huishouding geeft een volledig en betrouwbaar beeld van de gemeentelijke financiële positie De (financiële) gegevens die bij de verschillende documenten in de p&c-cyclus verstrekt worden, moeten een juist beeld geven van de financiële positie op dat moment. Dit betekent dat de gegevens in het financiële systeem up-to-date moeten zijn.

Wat hebben we bereikt Subdoel: Een aantrekkelijke werkgever met gekwalificeerde en flexibel inzetbare medewerkers Wat hebben we daarvoor gedaan In kaart brengen in hoeverre medewerkers nu over de benodigde kennis, vaardigheden en houding en gedrag beschikken. Omschrijving (toelichting) Om een volgende stap te zetten richting een efficiënte organisatie is geïnvesteerd in een leertraject projectmatig werken. Ook is gestart met een leergang procesregie met als doel dat op basis van een strategische verkenning van de opdracht een procesplan geschreven en succesvol uitgevoerd kan worden. Daarnaast is geïnvesteerd in exitinterviews om meer inzicht te krijgen in (redenen van) uitstroom zodat gerichte interventies in gang gezet kunnen worden om, waar wenselijk, de uitstroom te beperken. Tot slot is een opzet gemaakt om in 2022 sessies te kunnen houden die bijdragen aan competentieontwikkeling van de medewerkers i.v.m. de invoering van de Omgevingswet.

81

Wat hebben we bereikt Subdoel: Tijdige en volledige communicatie met inwoners, instellingen, bestuur en organisatie Wat hebben we daarvoor gedaan Doorschuiven faciliteren viering 75 jaar vrijheid naar 2021 Omschrijving (toelichting) Net als in 2020 is ook in 2021 de viering van 75 jaar vrijheid niet doorgegaan op een wijze zoals oorspronkelijk bedacht door de verschillende initiatiefnemers. Van het beschikbare bedrag is geen gebruik gemaakt.

Strategiebepaling en uitvoering van communicatietrajecten bij projecten Omschrijving (toelichting) Het betrekken van inwoners en het zichtbaar maken van producten en diensten van de gemeente zijn belangrijke uitgangspunten. Het zichtbaar maken is vooral gebeurd door actief en aantrekkelijk te communiceren door de inzet van filmpjes en gerichte inzet van de informatiepagina in De Toren van Twenterand. Er is meer aandacht besteed aan de vormgeving van de communicatiemiddelen, waardoor onderwerpen aantrekkelijker en publieksvriendelijker zijn aangeboden. www.twenterand.nl is overzichtelijk en actueel. Ook wordt steeds meer gebruik gemaakt van de inzet van social media en animaties. De participatietool Ikpraatmee is een handige tool om in de samenleving te peilen hoe er over verschillende onderwerpen wordt gedacht en is in 2021 vier maal ingezet. In 2021 is een bedrag van €50.000,- beschikbaar gesteld voor kernbudgetten. Met een financiële bijdrage uit de kernbudgetten worden initiatieven gesteund die een bijdrage leveren aan sociale cohesie en/of leefbaarheid in Twenterand. In 2021 is aan zeven initiatieven budget toegekend waarvan er twee ten laste zijn gebracht van 2020 en meegenomen in de jaarrekening 2020.

Wat hebben we bereikt Subdoel: De organisatie is doelmatig en doeltreffend gefaciliteerd Wat hebben we daarvoor gedaan Zoekrichting: Gemeentehuis Omschrijving (toelichting) Duurzaam en toekomstbestendig gemeentehuis In het voorjaar van 2021 heeft de raad ingestemd met de verbouwing van het gemeentehuis om te komen tot een duurzaam en toekomstbestendig gemeentehuis. Het gaat om verduurzaming van de achtergevel, vervanging van de verwarmingsketels door duurzame gasloze techniek, herinrichting (inclusief de huisvesting van de bibliotheek) en de voorbereiding van de verhuur van een deel van het gemeentehuis. De stelpost verlaging huisvestingslasten ad € 85.000 is in de begroting 2021 geschrapt.

Wat hebben we bereikt Subdoel: Actuele informatie is veilig, beschikbaar, betrouwbaar en toegankelijk in efficiënte systemen Wat hebben we daarvoor gedaan Borgen beveiliging en privacy (BIG, AVG, Ensia)* Omschrijving (toelichting) Hiervoor wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering

Digitaal Stelsel Omgevingswet (aansluiten op) Omschrijving (toelichting) Voor de invoering van de nieuwe Omgevingswet is de aansluiting op DSO (Digitaal stelsel Omgevingswet) van belang. In 2021 is benodigde software aangeschaft en is verder gewerkt aan koppelingen om de toepasbare regels en het omgevingsplan te kunnen publiceren binnen de omgevingen waar deze gebruikt worden. 2022 zal vooral gebruikt worden voor het testen om gereed te zijn voor het moment waarop de Omgevingswet in werking treedt.

82

Faciliteren (digitaal) samenwerken in de keten/participatie Omschrijving (toelichting) Het ontwikkeltraject om I en A toekomstbestendig te maken (binnen de eigen organisatie) is onder leiding van een extern deskundige voortgezet in heel 2021.

Opzetten sturingsinformatie (informatie gestuurde overheid) Omschrijving (toelichting) Op het gebied van data gedreven werken is in 2021 begonnen met een inventarisatie van de informatiebehoefte van de organisatie. Dit onderzoek is in eerste instantie uitgevoerd binnen de verschillende teams van Bedrijfsvoering.

Wat hebben we bereikt Subdoel: Alle IC processen zijn beoordeeld op risico’s Wat hebben we daarvoor gedaan Bijhouden van de verzekeringsportefeuille Omschrijving (toelichting) Verzekeringen worden gezien als beheersmaatregel om gevolgen van risico's op te vangen. Al een aantal jaren zorgen toenemende schadelasten in samenhang met klimatologische veranderingen voor een negatief effect op de resultaten van verzekeraars. De komende jaren zullen de premies voor alle verzekeringen blijven stijgen.

Wat hebben we bereikt Subdoel: Goede advisering en ondersteuning Raad & Griffie

83

Wat heeft het gekost Overzicht baten en lasten Fundament Realisatie begrotingsjaar

Raming begrotingsjaar na wijziging

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Incidenteel gerealiseerd in boekjaar

Doelenboom dienstverlening en klantcontact Lasten

1.001.780

933.480

587.181

0

Baten

-436.781

-419.070

-419.070

0

Saldo van baten en lasten

564.999

514.410

168.111

0

Lasten

11.446.853

13.195.619

2.473.028

166.189

Baten

-4.332.400

-1.444.802

0

-5.603.947

Saldo van baten en lasten

7.114.454

11.750.817

2.473.028

-5.437.758

Totaal programma lasten

12.448.633

14.129.099

3.060.209

166.189

Totaal programma baten

-4.769.181

-1.863.872

-419.070

-5.603.947

Totaal saldo van baten en lasten

7.679.453

12.265.227

2.641.139

-5.437.758

Mutaties reserves db dienstverl. en klantcontact

0

0

0

0

-484.595

-927.440

-251.414

-103.689

Doelenboom bedrijfsvoering

Mutaties reserves db bedrijfsvoering Totaal mutatie reserves

-484.595

-927.440

-251.414

-103.689

Geraamd resultaat

7.194.857

11.337.787

2.389.725

-5.541.447

gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-4.585.774

Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op programma 4 is € 4.585.774 lager dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Bedrijfsvoering • I.v.m. corona heeft de kwaliteitsmeting dienstverlening niet plaatsgevonden in 2021 en is doorgeschoven naar 2022. Dat levert in 2021 een voordeel van € 23.000 op en leidt in 2022 tot een overschrijding, in vergelijkbare omvang. • Corona had ook grote invloed op de organisatie van de Tweede Kamerverkiezingen 2021. Er waren diverse wettelijk bepaalde maatregelen van kracht om ervoor te zorgen dat inwoners veilig konden stemmen en vrijwilligers veilig werken. En om het risico op verspreiding van het virus te beperken. Denk aan meerdere stemdagen, andere stemlocaties, briefstemmen, spatschermen, mondkapjes, desinfectiemiddelen, enz. Dit heeft tot een overschrijding geleid van € 73.000. Hiervoor zijn van het Rijk twee bijdragen ontvangen, € 74.000 voor extra organisatiekosten en € 42.968 voor aanschaf beschermingsmiddelen. Genoemde € 74.000 was al in 2020 ontvangen en in de jaarrekening 2020 toegevoegd aan de reserve corona, dit bedrag is er nu weer aan onttrokken. Zie ook de paragraaf corona.

• De post accountantscontrole wordt overschreden met € 85.000, omdat de overeenkomst uit de aanbesteding hoger was dan het geraamde bedrag en vanwege meerwerk, vooral samenhangend met corona en met andere specifieke controles. • Op het product overige financiële middelen zien we een voordeel van € 306.000. Er is een bedrag ontvangen van € 212.500 voor verrekening bijdragen fase 2b Vroomshoop Oost. Dit was niet geraamd, dus dit is een voordeel op dit product. De voorziening riool is met € 400.000 naar beneden bijgesteld i.v.m. een lager rentepercentage en dus lagere kapitaallasten. Ook dit geeft een eenmalig voordeel. In 2021 zijn kosten gemaakt voor het inhuren van een no cure no pay bureau van € 80.000 voor een onderzoek naar evt. dubbele betalingen en nog te ontvangen btw over de laatste 5 jaar. Dubbele betalingen waren er nagenoeg niet (€ 15.000 op totale facturering van € 360 mln. en die zijn

84

inmiddels terug ontvangen). Door veranderende regelgeving is er nog wel btw te vorderen van € 225.000. Dit wordt in 2022 teruggevorderd van de belastingdienst. Daarnaast is er € 27.500 minder opbrengst zandwinning dan geraamd. Dit komt doordat minder zand is verkocht door de VOF. Op dit product is de stelpost ‘voordeel kapitaallasten’ opgenomen. Dit voordeel is echter, conform bbvvoorschriften, zichtbaar bij de kapitaallasten op de diverse producten. Daarom leidt dit binnen dit product tot een nadeel van € 200.000. • Omdat de voorziening riolering aan moet sluiten bij het GRP 2019-2023 is een bedrag van € 2,1 miljoen vrijgevallen uit de voorziening. Dit bedrag was niet geraamd en leidt tot een voordeel op dit programma. Dat de voorziening niet geheel meer aansloot met het GRP is gelegen in het feit dat er een voordeel is ontstaan als gevolg van diverse aanbestedingen en het maken van ‘werk met werk’. Bij de resultaatbestemming is ditzelfde bedrag gestort in de nieuw gevormde bestemmingsreserve riool, conform BBV-voorschriften. • Het meerjarig onderhoud aan het gemeentehuis is € 540.000 lager dan begroot en aan de gemeentewerf € 69.000 lager dan begroot. De kosten voor meerjarig onderhoud worden gedekt uit de reserve 'onderhoud gebouwen, bruggen en kunstwerken', de onttrekking uit deze reserve is eveneens lager dan geraamd. De werkzaamheden worden in 2022 uitgevoerd.

• In de paragraaf corona is opgenomen welke inspanningen in 2021 zijn verricht, welke uitgaven daarmee gepaard gingen en welke inkomsten van het Rijk zijn ontvangen. De ontvangen coronamiddelen zijn, conform BBV-voorschriften, verantwoord op het product ‘algemene uitkering’ en levert per saldo een voordeel op van 1,4 miljoen op dit product. De uitgaven zijn ten laste gebracht van de diverse programma’s. Voorgesteld wordt het saldo van € 905.000 toe te voegen aan de Algemene Risico Reserve. • Op de post ICT is een overschrijding te zien van € 30.000. Door de versnelde overgang van het bellen via teams, is iedere medewerker in 2021 voorzien van een mobiele telefoon. Redenen hiervoor zijn het thuiswerken, de nieuwe telefonieoplossing en het nieuwe kantoorconcept. • De totale salarissen (inclusief ‘flex’) zijn € 705.000 lager dan geraamd. Door het niet kunnen invullen of later invullen van vacatures is dit voordeel ontstaan. Zowel werk als kosten schuiven door naar 2022 en dat leidt tot een (incidentele) overschrijding in 2022. Onderstaande posten zijn in 2021 onderschreden, omdat de kosten in 2022 gemaakt worden. Deze posten worden hier apart benoemd, aangezien de budgetten niet overgeheveld worden naar 2022, waardoor dit tot een overschrijding zou kunnen leiden in 2022. Als verklaring kan dan worden verwezen naar dit jaarverslag.

2021 Kwaliteitsmeting dienstverlening € 23.000 Salarissen (inclusief ‘flex’) € 705.000

85

Algemene dekkingsmiddelen 2021 Realisatie begrotingsjaar

Raming begrotingsjaar na wijziging

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Incidenteel gerealiseerd in boekjaar

Lokale heffingen Lasten

0

0

0

0

Baten

-7.631.320

-7.660.019

-7.620.019

0

Saldo van baten en lasten

-7.631.320

-7.660.019

-7.620.019

0

Algemene uitkering Lasten

0

0

0

0

Baten

-51.646.351

-51.560.580

-49.463.515

0

Saldo van baten en lasten

-51.646.351

-51.560.580

-49.463.515

0

Dividend Lasten

0

0

0

0

Baten

-4.935.950

-1.657.343

-1.657.343

0

Saldo van baten en lasten

-4.935.950

-1.657.343

-1.657.343

0

Saldo financieringsfunctie Lasten

463.568

573.330

573.330

0

Baten

-314.151

-397.576

-237.576

0

Saldo van baten en lasten

149.417

175.754

335.754

0

Overige algemene dekkingsmiddelen Lasten

0

0

0

0

Baten

-843.589

-750.581

-700.581

0

Saldo van baten en lasten

-843.589

-750.581

-700.581

0

-64.907.793

-61.452.769

-59.105.704

0

Totaal algemene dekkingsmiddelen

Wat heeft het gekost De algemene dekkingsmiddelen laten een voordeel zien van € 3.455.000. Dit verschil wordt nagenoeg geheel veroorzaakt door een extra ontvangen dividend van Cogas van € 3.290.000. Verder is er een correctie op de dividendbelasting geboekt van voorgaande jaren wat een voordeel geeft van € 103.000.

86

Beleidsindicatoren programma's conform BBV Beleidsindicatoren programma's conform BBV Via onderstaande link vindt u de beleidsindicatoren https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/besluit-begroting-enverantwoording/?regionlevel=gemeente&regioncode=1700

87

Algemene dekkingsmiddelen 2021 Algemene dekkingsmiddelen 2021 Lokale heffingen De gemeente Twenterand kent de volgende niet bestedings gebonden gemeentelijke heffingen: Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

Onroerende-zaak belasting

-7.631.320

-7.660.019

-7.620.019

Totaal

-7.631.320

-7.660.019

-7.620.019

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

Dividend Verantwoord zijn de navolgende dividenden:

Bank Nederlandse Gemeenten

-57.378

-24.000

-24.000

Twence BV

-361.458

-345.843

-345.843

Cogas

-4.395.689

-1.116.000

-1.116.000

Enexis

-21.425

-29.000

-29.000

0

-42.500

-42.500

Rova

-100.000

-100.000

-100.000

Totaal

-4.935.950

-1.657.343

-1.657.343

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

Baten

-314.151

-397.576

-237.576

Lasten

463.568

573.330

573.330

Per saldo nadeel

149.417

175.754

335.754

Wadinko

Saldo financieringsfunctie

Ter toelichting wordt het volgende vermeld: Onder het saldo van de financieringsfunctie moet in dit verband worden verstaan het saldo van de betaalde rente over de aangegane leningen en over de aangetrokken middelen in rekening courant en de ontvangen rente over uitzettingen.

Overige algemene dekkingsmiddelen De gemeente rekent rentelasten aan de diverse programma's toe, zodat die programma's een integraal beeld geven van de kosten die met de uitvoering gemoeid zijn. Daarbij wordt ook rente gecalculeerd over het werkzame eigen vermogen van de gemeente. Aangezien de gecalculeerde rente over het eigen vermogen niet daadwerkelijk betaald hoeft te worden, vloeit deze terug in de gemeentelijke baten. De rente over de vrije componenten van het eigen vermogen wordt daarbij als algemeen dekkingsmiddel verantwoord.

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

-721.143

-650.581

-650.581

Overige rente reserves/voorzieningen: - Bespaarde rente reserves en voorzieningen

88

Overige algemene dekkingsmiddelen: - Forensenbelasting

-5.307

-5.000

-5.000

- Toeristenbelasting

-117.139

-95.000

-45.000

-843.589

-750.581

-700.581

Realisatie begrotings

Raming begrotings

Raming begrotings

jaar

jaar na wijziging

jaar voor wijziging

-51.646.351

-51.560.580

-49.463.515

Algemene uitkering

Baten

89

Paragrafen

90

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Doel van deze paragraaf is weergeven hoe solide de positie van de gemeente is en in hoeverre financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen. Daarvoor worden weerstandsvermogen en risicobeheersing geschetst en kengetallen over de financiële weerbaarheid en wendbaarheid gepresenteerd. Ten aanzien van de genoemde risicobeheersing merken wij het volgende op. 2021 wordt net als 2020 sterk gekenmerkt door de invloeden van het corona virus. Dat heeft op meerdere beleidsterreinen gevolgen gehad die nog zeker tot in 2022 voortduren en het heeft grote onzekerheden gebracht, met mogelijke risico's. We hebben deze risico's en die van onze partners voortdurend gemonitord en daarop geacteerd. Dit beleid van monitoren en acteren zullen wij voortzetten zolang als nodig, ook in 2022. Want ook in 2022 zullen deze risico’s er zijn. Bij de risicosessies, zoals die zijn gehouden en gebruikt om de risico’s te specificeren en kwantificeren, is de invloed van corona wel benoemd en besproken, maar dit heeft niet tot nieuwe risico’s geleid. Onvoorziene omstandigheden daargelaten zal er medio 2022 bij de Berap opnieuw worden gerapporteerd. Ook merken wij op dat de inval in Oekraïne door Rusland gevolgen heeft, ook voor onze gemeente. Die kunnen verstrekkend zijn en grote impact hebben.

Zo zien we al maanden economische signalen, waarbij schaarste van energie en andere grondstoffen leidt tot sterk oplopende prijzen voor energie en levensmiddelen. Dit heeft gevolgen voor onze inwoners en het kan leiden tot extra inspanningen om bij te springen, bijv. extra tegemoetkomingen voor energiekosten voor lagere inkomens. Bij aanhoudende hoge inflatie kan niet worden uitgesloten dat er een economische recessie komt, met alle mogelijke risico’s van dien. We zien ook de humanitaire gevolgen waarbij een groot beroep wordt gedaan op ons gemeentelijk en maatschappelijk vermogen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, voor een periode van ongewisse duur. Kortom, de situatie vraagt om continue bewustwording, om acteren en monitoren en dat is wat we doen.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicobeheersing is het expliciet en systematisch omgaan met en beheersen van risico’s. Een risico is een onzekere gebeurtenis met – gewenste of ongewenste – gevolgen. Deze gevolgen kunnen beleidsmatig en/of financieel zijn. Bij het weerstandsvermogen ligt de focus op de financiële gevolgen van risico’s. Het geeft aan in hoeverre de gemeente in staat is om de gevolgen van risico’s op te vangen zonder dat beleid en uitvoering in gevaar komen. Weerstandsvermogen bestaat uit de beschikbare gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is samengevat in de volgende tabel. Ultimo 2021 bedroeg de weerstandscapaciteit € 7.730.131 Tabel weerstandscapaciteit Omschrijving

Stand 31-12-2020 rekening

Stand 31-12-2021 Begroot

Stand 31-12-2021 rekening

Algemene Risico Reserve

€ 863.521

€ 2.528.237

€ 2.902.190

Reserve minimabeleid

€ 34.433

€ 32.074

€ 59.113

Reserve Sociaal Domein

€ 3.904.715

€ 2.913.235

€ 4.091.110

Reserve risico's grondbedrijf

€-

€-

€ 677.718

91

Totaal

€ 4.802.669

€ 5.473.546

€ 7.730.131

De benodigde weerstandscapaciteit is afhankelijk van de risico’s die worden gelopen. Risico’s worden bepaald in het kader van risicomanagement. Doelen van risicomanagement zijn het bevorderen van risicobewustzijn, het expliciet maken en beheersen van risico’s. Dit is een continu proces gericht op: • Het identificeren van risico’s: waar lopen we welke risico’s? • Het classificeren van risico’s: hoe groot is de kans, de impact en het financiële effect? • Het treffen van beheersmaatregelen bij de grootste risico’s De aanpak voorziet erin dat tweemaal per jaar een sessie plaatsvindt met inhoudelijk en financieel betrokkenen. In die sessies worden risico’s benoemd en waarbij per risico de kans op optreden en de gevolgen (impact) ervan worden bepaald. Gevolgen in financiële zin – incidenteel of structureel (i/s in de onderstaande tabel) - en voor doelstelling en imago (in de vorm van een rapportcijfer, waarbij een hoger cijfer staat voor een groter gevolg). Zo ontstaat een actueel overzicht van alle risico’s, als basis voor beheersmaatregelen, gericht op het verminderen van de kans op optreden en/of op het beperken van de gevolgen. De belangrijkste risico’s zijn samengevat in de tabel Risico’s en worden toegelicht. Daarmee zijn niet alle risico’s benoemd. Want de gemeente zit sterk in de Twenterandse samenleving en heeft vele relaties met bijv.

sportverenigingen en culturele organisaties. Het kan dan gaan om private/maatschappelijke organisaties met een grote betekenis voor de Twenterandse samenleving. Deze kan zo groot zijn dat, wanneer zich bijv. bedrijfsvoering risico’s voordoen bij die organisaties, de gemeente als vangnet kan optreden, bestuurlijk dan wel financieel, afhankelijk van bestuurlijke afweging. Deze scenario’s zijn slecht op voorhand te bepalen omdat de gemeente veelal geen statutaire verantwoordelijkheid draagt. Wel wordt opgemerkt dat verenigingen steeds meer een beroep doen op privatiseringsmogelijkheden en garantstellingen voor geldleningen om tot vernieuwing te komen. Ook zijn er risico’s verbonden aan economische ontwikkelingen. Zo zien we vanaf de tweede helft van 2021 sterk oplopende energieprijzen en kan de huidige hoogconjunctuur leiden tot sterk oplopende prijzen in de bouw en tot vertraging op gewenste ontwikkelingen. Verder noemen we de klimaatverandering zoals die zich kan manifesteren in wateroverlast, droogte en/of hitte. Dit zijn evenzeer risico’s. Specifiek noemen we nog vijf risico's: de omgang met systemen, inkoop, contractbeheer, Kanaal Almelo de Haandrik en grote projecten. De toenemende digitalisering heeft geleid tot een toename aan systemen in een omvang die veel vraagt van medewerkers.

De veelheid aan verschillende systemen maakt dat medewerkers regelmatig niet in staat zijn om vereiste systemen op de juiste manier te gebruiken, wat kan leiden tot fouten en verspilling kan blijken te zijn. Voor tijdelijk ingehuurd personeel speelt dit nog sterker. Ook speelt bij systemen dat koppelingen niet altijd goed werken. Waar voorheen keuzes per losse applicatie werden gemaakt (qua systeem, leverancier, kosten) zijn we een koers ingeslagen om meer vanuit het gebruikersgemak, en vanuit het besef van het gehele applicatielandschap te kijken bij vervanging van systemen. Bij inkoop bestaat de kans dat niet alle inkoopbehoeften in beeld zijn dan wel dat hierbij niet de juiste procedure is gevolgd. De hieruit voortvloeiende risico’s kunnen zijn dat een marktpartij een verbod tot uitvoering van de opdracht en een gebod tot her-aanbesteding vordert op straffe van een dwangsom, ook kan vernietiging van de overeenkomst gevorderd worden. Daarnaast bestaat het risico dat de accountant vaststelt dat er in strijd met de Europese aanbestedingsplicht is gehandeld met als gevolg dat er geen goedgekeurde verklaring wordt afgegeven voor de jaarrekening. Ook bestaat de kans dat contracten niet goed beheerd worden. De hieruit voortvloeiende risico’s kunnen zijn dat rechtmatig afgesloten contracten onrechtmatig worden.

Goed contractbeheer met ondersteuning van een contractbeheersysteem is noodzakelijk. In 2022 wordt dit ingericht. Bij het Kanaal Almelo de Haandrik speelt dat de gemeente mogelijk door de eigenaren (deels) aansprakelijk wordt gesteld voor de schade die aan hun woningen of bedrijfspanden is opgetreden. Of door netwerkbeheerders wanneer de door hen aangevraagde vergunning of instemming wordt geweigerd, omdat de gemeente schade, die mogelijk door hun werkzaamheden zou kunnen optreden, wil voorkomen. Daarnaast leidt de gemeente zelf schade aan de eigen infrastructuur, omdat deze buiten de schaderegeling van de provincie valt. Ook zijn er twee projecten, nieuwbouw zwembad en verbouw gemeentehuis, qua omvang in totaal circa 15 miljoen. Bij dergelijke grote projecten spelen doorgaans risico’s op het gebied van financiën, tijd en kwaliteit. De overspannen bouwmarkt, sterk oplopende bouwkosten vanwege extreme stijging van energiekosten, grondstoffenprijzen en corona-maatregelen, de beschikbaarheid van technisch

92

personeel en de verstoringen in de aanlevering van bouwmaterialen vergroten de kans dat deze risico’s zich voor doen. Hoewel op dit moment geen sprake is van een overschrijding op de projectbudgetten is het gelet op de huidige maatschappelijke en economische omstandigheden niet ondenkbeeldig dat er in de toekomst overschrijdingen kunnen optreden.

Tabel risico's Tabel Risico's impact

kans

vereist weerstandsvermogen

€ 1.000.000

i/s doel imago Risico's

in euro's

1 Het onvoldoende realiseren van transformatie en bijsturingsmaatregelen

€ s 1.000.000

7

7 50%

2 Huishoudelijke ondersteuning

€ 250.000 s

6

4 70%

€ 350.000

3 Open einde' regelingen

€ s 1.500.000

7

7 50%

€ 1.500.000

4 Twentse visie op vervoer

€ 100.000 s

7

7 25%

€ 50.000

5 Optreden majeure procesfout of incident

€ 500.000 i

7

9 25%

€ 125.000

6 Samenwerkingsaspecten

€ 500.000 i

5

8 25%

€ 125.000

7 Wijzigingen in wetgeving en verdeelmodellen

€ 500.000 s

5

5 40%

€ 400.000

8 Kwetsbaarheid informatiesystemen

€ 250.000 i

9

8 25%

€ 62.500

9 Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed

€ 400.000 i

5

7 35%

€ 140.000

10 Uitvoeringsprogramma VTH

€ i 1.000.000

3

8

5%

€ 50.000

11 Bodem

€ 400.000 i

3

3 15%

€ 60.000

12 Ruimtelijke ontwikkelingen

€ 300.000 i

3

6 20%

€ 60.000

13 Niet voldoen aan BIO / AVG

€ 250.000 i

4

8

5%

€ 12.500

14 Regelgeving, BBV en uitkering gemeentefonds

€ i 1.000.000

2

2 25%

€ 250.000

15 Opduiken van onbekende afspraken met gevolgen

€ 500.000 i

2

8 20%

€ 100.000

16 Personeel gerelateerde risico's

€ 500.000 i

6

7 75%

17 Onzekerheden als gevolg van oorlog in oost Europa Totaal

€ 375.000 € 1.000.000 € 5.660.000

Toelichting risico's 1. Het onvoldoende realiseren van transformatie en bijsturingsmaatregelen. De decentralisaties betekenen voor het sociaal domein een grote uitdaging. Van de gemeente wordt verwacht dat er zorg en ondersteuning wordt georganiseerd en daarvoor zijn te weinig middelen beschikbaar. Inmiddels zijn er extra middelen voor Jeugdzorg toegezegd met daarbij de opgave om kosten terug te dringen. Daar is een hervormingsagenda voor Jeugd aan gehangen, echter het regeerakkoord van het kabinet kondigt ook weer bezuinigingen aan. Het belang van de transformatie blijft daarmee nog steeds onverminderd van belang. In de aanpak waarvoor de gemeente Twenterand heeft gekozen staat deze transformatie dan ook centraal. Daarbij merken wij op dat de samenleving niet maakbaar is en zich ook externe effecten zich voordoen die van invloed zijn. 2. Huishoudelijke ondersteuning. In 2022/2023 volgt een nieuwe aanbesteding van de Huishoudelijke ondersteuning. Uitkomsten van een aanbesteding kunnen een financieel effect hebben. Daarnaast heeft de Huishoudelijke ondersteuning een open einde risico en bestaat het risico dat nieuwe regelingen op dit terrein (zoals abonnementstarief eigen bijdrage en CAO-kosten) onvoldoende financieel worden gecompenseerd. Vanaf 2019 zien we hogere kosten op de maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning.

Dit komt enerzijds door een hogere indexatie door reële tarieven en anderzijds doordat het abonnementstarief en vergrijzing een aanzuigende werking heeft op de vraag naar Wmo voorzieningen. Het risico bestaat dat er onvoldoende wordt gecompenseerd door het Rijk met betrekking tot de volumestijgingen die het gevolg zijn van vergrijzing. Het abonnementstarief staat op de agenda van het nieuwe kabinet. De beheersing vraagt om aanpassing van het beleid en een gerichte monitoring van de ontwikkeling van dit risico. Inmiddels zijn hiertoe de eerste stappen gezet,

93

zowel lokaal als regionaal. Een was- en strijkservice is ingezet als lokale financiële beheersmaatregel. 3. ‘Open einde’ regelingen. Binnen het sociaal domein zijn er verschillende gebieden waarbij sprake is van zogenaamde ‘open einde’ regelingen. Dit betekent dat in situaties waarin een aanvraag voor een voorziening niet afgewezen kan worden, de gemeente moet leveren. De hieruit voortvloeiende kosten zijn voor rekening van de gemeente ook wanneer als gevolg hiervan het beschikbare budget wordt overschreden. Onder- / overschrijdingen worden in eerste instantie door een reserve opgevangen. Dit risico speelt sterk in het sociaal domein. De beheersing richt zich o.a. op het voorliggend maatschappelijke veld, waar toenemend gebruik wordt gesignaleerd. 4. Twentse visie op vervoer. In samenwerking met andere Twentse gemeenten is er gewerkt aan een integrale oplossing voor de huidige situatie van verschillende naast elkaar bestaande vervoersstromen. Dit heeft geleid tot een aanbesteding in 2017 en inmiddels ook een lokale bestuursopdracht vervoer; In 2022 zal er gestart worden met een nieuwe aanbesteding in deze complexe markt. De werking van de visie is afhankelijk van de ontwikkeling van het dataknooppunt. Deze ontwikkeling verloopt niet vlekkeloos, zowel in de uitvoering als in de samenwerking in de regio en met de vervoerders. 5. Optreden van een majeure procesfout of incident.

Dit risico betreft het optreden van een procesfout of incident leidend tot een grote verstoring van het proces of in de dienstverlening. Uiteraard kunnen procesfouten en incidenten altijd plaatsvinden, maar bij dit risico gaat het om een grote verstoring. Aanleiding hiervoor kan zijn: Een gebrek aan casusregie waardoor de juiste zorg niet of niet tijdig is verleend; Het onvoldoende op orde zijn van het administratieve proces met de programmatuur en het juiste gebruik daarvan; Het verlenen van andere zorg dan bedoeld of het verlenen van te dure of te langdurige zorg door rolonduidelijkheid of gebrek aan kennis bij de medewerkers. Ten gevolge van het optreden van incidenten kan de koersvastheid onder druk komen te staan. Het bestaan van onvoldoende plaatsingsmogelijkheden voor participatie, hulp en ondersteuning dan wel onvoldoende doorstroming (bijv. vanuit crisisopvang) kan leiden tot extra kosten. Er kan een toename optreden van het aantal bezwaarschriften met gevolgen voor imago en kosten. Van belang is dat indien wachttijden oplopen het risico toeneemt, daarom vindt monitoring van wachttijden plaats. Wachttijden in de toegang en in de rest van de keten vragen bijzondere aandacht. Landelijk heeft dit ook aandacht en regionaal wordt dit verder opgepakt. 6. Samenwerkingsaspecten. In het sociaal domein wordt met veel partijen samengewerkt. Daar spelen ook risico’s.

Dat kan gaan over een verschil van inzicht over de kwaliteit van dienstverlening, hetgeen tot aansprakelijkheidskwesties kan leiden. Er zijn verschillende coalities in Twente hetgeen invloed heeft op slagkracht, duidelijkheid en efficiency, ook richting externe partijen. Verder kan het gebeuren dat problemen ontstaan bij partijen, bijv. liquiditeitsproblemen, waardoor afspraken niet worden nagekomen en er bijvoorbeeld niet “wordt geleverd”. Ook kan het leiden tot faillissement waardoor frictiekosten kunnen ontstaan en er aanvullende maatregelen moeten worden getroffen om dienstverlening gecontinueerd te krijgen, bijvoorbeeld Early warning. Early warning betreft vroegsignalering bij problemen bij zorgaanbieders. Om problemen voor te zijn wordt er toenemend strakker aan de voorkant gescreend (barrièremodel). Het werken conform de privacywetgeving kan gevolgen hebben voor de boogde integrale werkwijze en kan integraal maatwerk beperken. De samenwerking op het gebied van inkoop kan moeizaam verlopen waardoor beoogde inkoopvoordelen niet gehaald worden. We zijn gestart met verlengingen van de huidige inkoop voor het Twents Model en de nieuwe inkoop voor het Twents Model in 2025. 7. Wijzigingen in wetgeving en verdeelmodellen. Er is een nieuw verdeelmodel aangeboden.

Hierop is door het Raad voor het Openbaar Bestuur een reactie gegeven dat het nieuwe verdeelmodel aanpassingen behoeft. Inmiddels is er een resolutie aangenomen waarbij het onduidelijk is wanneer er een nieuw verdeelmodel ingevoerd gaat worden. Er zijn extra middelen Jeugdzorg toegekend voor 2021 en 2022. Het nieuw te vormen kabinet heeft een voorlopig besluitgenomen over 2023 en verder. Hierover is nog geen overeenstemming bereikt tussen VNG en het ministerie van VWS. Hierop vooruitlopend zijn de extra middelen al wel deels structureel in de begroting opgenomen (met instemming van de toezichthouder). Daarnaast is er ook sprake van andere wijzigingen die ook raken aan het Sociaal Domein. In het bijzonder noemen we de wijziging woonplaatsbeginsel in 2022 en de nog te trekken conclusies van het rapport "Stelsel in groei" met de komende hervormingsagenda Jeugdzorg. Met betrekking tot het woonplaatsbeginsel schuilt er een mogelijk risico in het feit dat nog niet alle gemeenten alles aan ons hebben overgedragen. Daarnaast speelt nog de nieuwe verdeling van de middelen Beschermd Wonen.

94

8. Kwetsbaarheid informatiesystemen De afhankelijkheid van de bij het Sociaal Domein gebruikte informatiesystemen is groot. Per 1 januari 2022 is overgegaan naar een ander systeem binnen het Sociaal Domein, waardoor gebruik kan worden gemaakt van 1 softwarepakket voor het gehele Sociaal Domein. Hiermee is het risico hieromtrent verkleind. Op gebied van continuïteit zijn er risico’s van uitval met stagnerende dienstverlening, niet tijdige betalingen en extra inzet/ bypasses als gevolg. De informatie uit het systeem kan tekortschieten voor goede sturing en geeft risico’s in financiële grip (tijdigheid) en de export uit het systeem heeft een omvang die tot vervolgrisico’s kan leiden. De komende periode zullen nieuwe ontwikkelingen m.b.t. IT in het Sociaal Domein een rol gaan spelen. Verdere doorontwikkelingen van data(analyses) worden opgepakt, zoals ook aanbevolen door de visitatiecommissie VNG, waarbij risico’s zijn wegens genoemde systeemwisseling en kwetsbaarheid in de functies rond data-aanlevering en duiding. 9. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed. Verschillende soorten risico’s kunnen zich voordoen. Die zijn gerelateerd aan: • De staat van onderhoud; • De bouwkundige staat; • De exploitatie van gebouwen; • De leegstand van gebouwen. Bij gemeentelijk vastgoed gaat het om vastgoed waarvan de gemeente eigenaar is.

Daarnaast is er maatschappelijk vastgoed dat in eigendom en/of in gebruik is bij maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen en stichtingen. Wanneer er zich (financiële) problemen voordoen, zal de gemeente al snel worden aangesproken. De gemeente Twenterand ziet grote maatschappelijke opgaven op zich afkomen, zoals de decentralisaties in het sociaal domein, de energietransitie en de klimaatadaptatie. Deze opgaven vragen veel van de gemeente, zowel op inzet als ook op financieel vlak. Door de energietransitie ligt er ook een uitdaging ten aanzien van de verduurzaming van (gemeentelijk) vastgoed. Om een duidelijk beeld te krijgen van deze opgave dient bekeken te worden welk vastgoed de gemeente wil (blijven) inzetten voor het behalen van de geformuleerde doelen. Hierdoor dienen er keuzes gemaakt te worden, op welke manier ons huidige vastgoed als middel kan worden ingezet om de maatschappelijke opgaven te dienen. Ook is het goed om in het licht van de maatschappelijke opgaven het in eigendom hebben van het vastgoed te bekijken. Daarnaast kan de financiële situatie aanleiding zijn om het in bezit hebben van een deel van het vastgoed te heroverwegen. Vastgoed in gemeentelijk eigendom draagt bij aan de maatschappelijke doelen van de gemeente Twenterand.

Leegstaand of commercieel vastgoed zonder bijdrage aan de maatschappelijke doelen wordt afgestoten, in beginsel door verkoop. Op 12 november 2019 heeft het college het Beleidskader voor gemeentelijk vastgoed Twenterand vastgesteld. Door dit beleidskader wordt het vastgoed in kaart gebracht, met hierbij de relatie met de doelenbomen. Vervolgens worden uitgangspunten geformuleerd die de richting bepalen, waarmee de afwegingen per gebouw of categorie kunnen worden gemaakt. De bouwkundige staat en de staat van onderhoud wordt 3-jaarlijks door een deskundig bureau geïnspecteerd en verwerkt in een meerjarenonderhoudsplanning (MJOP). Hiermee wordt dit risico afgedekt. 10. Uitvoeringsprogramma VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Het niet (kunnen) voldoen aan controles en frequenties in het uitvoeringsprogramma van evenementen-, bouw- en milieuvergunningen, als gevolg waarvan er ongewenste situaties kunnen ontstaan of optreden. Bijv. verkeerde opslag van gevaarlijke stoffen (milieu), of ten onrechte afgeven van een evenementenvergunning (denk aan Haaksbergen). Dit risico kan forse gevolgen hebben zowel qua imago/doelrealisatie als financieel. De milieu-inspecties en vergunningen zijn vanaf 1 januari 2019 bij de Omgevingsdienst Twente ondergebracht. De overige uitvoering van het Uitvoeringsplan ligt bij het team Omgeving.

Wanneer dit plan wordt uitgevoerd blijven we binnen de aanvaardbaar geachte bestaande risico’s. Het college heeft de mogelijkheid om, keuzes te maken naast de wettelijke verplichtingen, en het lokale toezicht uit te breiden in het Uitvoeringsplan. De totstandkoming van de ODT per 1 januari 2018 is van beperkte invloed op dit risico. De gemeente blijft verantwoordelijk. Dit geldt ook voor de verhaalbaarheid van kosten van verwijdering van drugsafval bij grondeigenaren. Qua beheersing wordt geïnvesteerd in toezicht en handhaving. 11. Bodem. Naar aanleidingen van incidenten of wijzigingen (bijv. nieuwbouw) kan het gebeuren dat bij controles zaken aan het licht komen die niet in orde zijn. Bijv. een (dreigende) verontreiniging. In die gevallen worden er maatregelen (opdracht tot sanering) genomen, al dan niet ondersteund door een dwangsom en met een termijn, een en ander ten laste van de organisatie die het betreft. Daarbij zijn

95

situaties denkbaar waarbij de gemeente zelf bepaalde (delen van de) saneringen moet uitvoeren en de kosten ervan ook voor een deel draagt. Gedragslijn is hierbij dat aansprakelijkheid altijd direct bij de eigenaar wordt gelegd. Deze handhavingstaken zijn per 1 januari 2019 overgegaan naar de ODT (Omgevingsdienst Twente). Onder de Omgevingswet komen bodemtaken van de Provincie over naar de gemeente. We onderzoeken nog of deze taken eveneens bij de ODT kunnen worden ondergebracht. Qua beheersing speelt de digitalisering van het bodemsysteem, waarbij bekende verontreinigingen zoveel mogelijk in kaart worden gebracht. Voor wat betreft de aanwezigheid of het aantreffen van asbest in de bodem is het Bureau Asbest Sanering (BAS) opgericht. Dit bureau werkt voor 7 Twentse gemeenten en neemt de onderzoeken en de sanering geheel voor haar rekening. De middelen hiervoor worden als subsidie ontvangen van de Provincie. 12. Ruimtelijke ontwikkelingen. De komst van de nieuwe Omgevingswet brengt risico’s met zich mee. Die kunnen zich voordoen t.a.v. meerdere aspecten: niet tijdig klaar zijn, digitaliseringsproblemen (functioneel of financieel), tekortschietend omgevingsinstrumentarium (omgevingsplan/omgevingsvisie). Deze risico’s zijn op dit moment nog niet goed in te schatten. 13.

Niet voldoen aan BIO/ AVG Dit risico bestaat eruit dat niet wordt voldaan aan vereisten uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheden (BIO) of aan vereisten uit de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Twenterand voldoet aan de minimum vereisten vanuit de BIO en vanuit de AVG. De beheersing van dit risico bestaat uit periodiek evalueren en acteren op de uitkomsten hiervan. Vanwege de cruciale rol die bewustzijn hier speelt wordt de in gang gezette bewustzijnscampagne vervolgd en uitgebreid naar proceseigenaren. Daarnaast speelt bij de beheersing de uitvoering van het geactualiseerde beveiligingsplan. Dat heeft geleid tot organisatiebrede toepassing van tweefactor autorisatie. Er is een verzekering afgesloten waardoor de impact van bepaalde risico's, zoals bijvoorbeeld een hack of datalek wordt beperkt. Naast digitale beveiliging gaat het ook om bewustzijn van zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens en documenten. 14. Regelgeving, BBV en uitkeringen gemeentefonds Op het gebied van de uitkeringen gemeentefonds is er sprake van samenhang waarbij een wijziging op één gebied gevolgen kan hebben voor de andere gebieden. Het zogenaamde ‘trap op, trap af’ mechanisme.

Wat hier bijvoorbeeld speelt is het risico dat wanneer de rijksuitgaven achterblijven – bijvoorbeeld omdat een Ministerie er niet in slaagt de voorgenomen investeringsuitgaven te doen – dit automatisch betekent dat ook de algemene uitkering van het gemeentefonds neerwaarts wordt aangepast, waardoor de inkomsten van de gemeente dalen. Daarnaast vindt er een herverdeling plaats van de algemene uitkering. Hiertoe is in 2021 een verdeelvoorstel aangeboden aan de Raad voor het Openbaar Bestuur. De voorlopige uitkomsten – op basis van gegevens uit 2019 - van deze herverdeling zijn slechts een indicatie. Het gaat hierbij om voorlopige effecten. Voor Twenterand bedraagt dit effect (op basis van nieuwe berekeningen uit december 2021) € 21 per inwoner nadelig, met een ingroeipad vanaf 2023 van € 15 per inwoner per jaar. Na definitieve besluitvorming over de invoering van het verdeelvoorstel zal met de dan bekende gegevens nog een actualisatie plaatsvinden naar 1 januari 2023. Deze laatste actualisatieslag zal inzicht geven in de definitieve herverdeeleffecten voor gemeenten. De beheersing van dit risico bestaat uit het monitoren van ontwikkelingen op deze gebieden. Het BBV wijzigt regelmatig, bijvoorbeeld als gevolg van een wijziging van de financiële verhoudingswet. Een onderdeel daarvan is de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.

Ook die zal een nadere duiding in het BBV krijgen. Er is met een Plan van Aanpak al geanticipeerd op deze ontwikkeling. 15. Opduiken van onbekende afspraken met gevolgen. Er is en wordt veel tijd gestoken in het compleet krijgen van dossiers zodat er een actueel overzicht bestaat van alle gemaakte afspraken en mogelijke verplichtingen (op basis van boetebedingen, etc.). Desalniettemin blijft de kans bestaan dat er nog iets opduikt wat gevolgen kan hebben. De financiële implicaties hiervan kunnen fors zijn. Voor de beheersing van dit risico is het belangrijk dat contractbeheer op orde is. Bewustzijn is van groot belang inclusief aandacht voor de vraag wie bij afspraken dienen te worden ingeschakeld. 16. Personeel gerelateerde risico’s. Twenterand beschikt over een krap personeelsbestand voor de uitvoering van alle taken. In dit verband speelt een aantal risico’s. Er komen regelmatig opgaven/taken bij zonder dat de daarvoor benodigde middelen in voldoende mate beschikbaar worden gesteld. Denk bijv. aan de invoering van omgevingswet en de taken op het gebied van klimaat/energietransitie. Dit kan leiden tot spanning tussen beschikbare en benodigde formatie, en daardoor te hoge werkdruk/verstoorde balans wat kan

96

leiden tot (langdurige) uitval. Daarnaast kan de krapte op de arbeidsmarkt de invulling van reguliere en tijdelijke functies belemmeren wat mogelijk leidt tot meer verloop of hogere kosten door inhuur. Het aanbieden van arbeidsovereenkomsten voor tijdelijke functies brengt WW- en BW risico’s/verplichtingen met zicht mee, waarvoor Twenterand eigen risico drager is. Ook kan afscheid nemen van personeel aanleiding zijn tot het sluiten van vaststellingsovereenkomsten met financiële verplichtingen. Risico 17. Onzekerheden als gevolg van de oorlog in oost Europa De inval in Oekraïne door Rusland heeft grote impact, zowel economisch als maatschappelijk. Zo zien we al maanden economische signalen, waarbij schaarste van energie en andere grondstoffen leidt tot sterk oplopende prijzen voor energie en levensmiddelen. Dit heeft gevolgen voor onze inwoners en het kan leiden tot extra inspanningen om bij te springen, bijv. extra tegemoetkomingen voor energiekosten voor lagere inkomens. Er zijn ook gevolgen voor onze eigen bedrijfsvoering te onderkennen, zoals hogere brandstofkosten, hogere investeringskosten bij projecten, etc. Daarnaast kan bij aanhoudende hoge inflatie niet worden uitgesloten dat er een economische recessie komt, met alle mogelijke risico’s van dien.

We zien ook de humanitaire gevolgen waarbij een groot beroep wordt gedaan op ons gemeentelijk en maatschappelijk vermogen om vluchtelingen uit Oekraïne op te vangen, voor een periode van ongewisse duur. In verband met deze risico’s wordt in het benodigde weerstandsvermogen een raming van 1% van de jaarbegroting van Twenterand, afgerond € 1.000.000, als risico opgenomen.

Conclusie Het vereiste weerstandsvermogen bedraagt (zie tabel risico’s) € 5.660.000,- en de beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 7.730.131 Dat betekent een dekkingsratio van bijna 1,37 en dat ligt 37% boven de norm van 1.

Kengetallen: Financiële weerbaarheid en wendbaarheid Kengetallen: financiële weerbaarheid en wendbaarheid M.i.v. 2016 is een aantal kengetallen voorgeschreven om de inzichtelijkheid en de transparantie van de jaarstukken te vergroten. Deze kengetallen beogen inzicht te geven in hoe solide de financiële positie van de gemeente is. De kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans en worden onderstaand toegelicht en geduid. Bij de duiding wordt gebruik gemaakt van het GTK 2020 (Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader), opgesteld door de twaalf provincies. De kengetallen zijn weergegeven in bijgaande tabel. Netto schuldquote en netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen De netto schuldquote bestaat uit de schuldenlast van de gemeente gedeeld door de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Bij de netto schuldquote, gecorrigeerd voor verstrekte leningen gaat het om schulden exclusief doorgeleende gelden (aan bijv. een woningbouwcorporatie die jaarlijks aflost). De netto schuldquote bedraagt 34,2% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van (de signaleringswaarden van) het GTK 2020.

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft het eigen vermogen weer als percentage van het totale vermogen en hierbij geldt hoe hoger dit percentage, hoe beter de gemeente in staat is haar verplichtingen op de lange termijn te voldoen. De solvabiliteitsratio bedraagt 35,38% en daarmee valt Twenterand in de categorie neutraal, op basis van het GTK 2020. Grondexploitatie Grondexploitatie geeft de grondpositie (waarde van de grond) weer als percentage van de totale geraamde baten. Voor deze ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie bedraagt 3,57% en daarmee valt Twenterand in de categorie minst risicovol, op basis van het GTK 2020. Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte geeft het verschil tussen baten en lasten als percentage van de totale baten. En schetst welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke stijging van baten of structurele daling van lasten daarvoor nodig is. Het beeld van deze structurele exploitatieruimte is over de jaren 2021 t/m 2024 overwegend negatief en daarmee valt Twenterand in de meest risicovolle categorie, op basis van het GTK 2020.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Twenterand&id=eca17efd-dd67-4f61-a49f-01d52b7428db