Jaarstukken 2020 OUD.pdf
Tekst van het document
24
kinderopvang te openen. De sporthal voor onderwijs is ook aan de orde bij het Programma Economische Zaken. Tot slot kan er een ontwikkeling met leegstand zijn dat als alternatief kan worden ingezet in plaats van extra investeren bij groei van de scholen.
Subdoel: Kinderen krijgen een passende onderwijsplek en afgestemde (jeugd)hulp/zorg Hoewel de verantwoordelijkheid voor passend onderwijs bij scholen en de samenwerkingsverbanden ligt, is de gemeente in specifieke gevallen vanuit de jeugdwet verplicht beleidsmatig af te stemmen én een bijdrage aan onderwijszorgarrangementen te leveren om zo alle leerlingen een passende ontwikkeling te kunnen bieden op school en daarbuiten.
Metingen Beleidsdoelen
2020 2019 2018
Bron
Laaggeletterdheid is afgenomen Aantal peuters dat wordt bereikt (zowel reguliere peuters als doelgroeppeuters (VVE))
418
313
170
Opgave instellingen
Aantal cursisten die een taalcursus volgen bij het ROC
38
40
50
ROC
Aantal cursisten aangemeld via Taalpunt
31
90
37
Taalpunt
Nieuwe indicatoren
2020
Aantal leerlingen leerlingenvervoer
298
2019 282
25
Doelenboom Jeugd Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Evenwichtig opgroeiende jeugd, die actief deelneemt aan de maatschappij Doel: Er zijn voldoende ontwikkelingsmogelijkheden voor de jeugd op alle leefgebieden De meeste jeugdigen groeien probleemloos op, ouders zijn hiervoor als eerste verantwoordelijk. Daarnaast zijn er voldoende voorzieningen op het gebied van sport, welzijn, cultuur, educatie, gezondheid en vrije tijd waarin de Twenterandse jeugd zich kan ontwikkelen.
Doel: Er is preventie van problemen bij jeugd De gemeente wil voorkomen dat lichte opvoed- of opgroeivragen uitgroeien tot zorgvragen.
Doel: Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Voor ouders en jeugdigen waarvoor het niet vanzelfsprekend is dat alles vanzelf goed verloopt, is aanvullende ondersteuning of zorg nodig om ook voor hen de kans om evenwichtig op te groeien mogelijk te maken of te vergroten. We streven naar effectieve en efficiënte ondersteuning en zorg waarmee we de eigen kracht van ouders en jeugdigen versterken met als doel dat ze zo snel mogelijk en zo goed mogelijk hun eigen leven (weer) vorm kunnen geven. De gemeente heeft op grond van de Jeugdwet een jeugdhulpplicht, die waarborgt dat jeugdigen de hulp ontvangen die zij nodig hebben. Met deze verantwoordelijkheden heeft de gemeente meer instrumenten in handen om hierop te sturen.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Er is een betrokken en draagkrachtige sociale omgeving Door de betrokkenheid van de sociale omgeving bij hun buurt en hun jeugd te vergroten, kunnen deze positieve krachten in de sociale omgeving ingezet en uitgebouwd worden voor een positief leefklimaat.
26
Wat hebben we daarvoor gedaan Het stimuleren van (jeugdige) inwoners om zich positief in te zetten voor Twenterandse jongeren middels vrijwilligerswerk of jeugdparticipatietrajecten. Mede door de sluiting van de jongereninlopen (vanwege de RIVM regels) zijn de jongerenwerkers vaker de straat op gegaan om aan te sluiten bij de sociale omgeving van jongeren. Tevens hebben ze binnen de gestelde RIVM regels (online) activiteiten georganiseerd. Het afgelopen jaar hebben 727 (zorgsaam) jongeren hieraan deelgenomen. Daarnaast is het bezoekers aantal van JongTwenterand gestegen naar 60.000 bezoekers. Via de website van JongTwenterand sluit het jongerenwerk digitaal aan bij de sociale omgeving van jongeren. Dit is tijdens de lock-down toegenomen.
Subdoel: Jeugdigen die zich ophouden in openbare ruimte worden, zo nodig, gericht ondersteund De gemeente kent jeugdgroepen met soms problematisch en grensoverschrijdend gedrag als het vernielen van objecten in openbare ruimte. Naast handhaving, repressie en zorg, komt er nog meer aandacht voor stimulering en activering van positief groepsgedrag.
Wat hebben we daarvoor gedaan Stimuleren gezond leef- en groepsgedrag. De jeugdoverlast in Twenterand is het afgelopen jaar fors gestegen. Dit is ook het geval in de andere Twentse gemeenten en de rest van Nederland. Deze toename kan vrijwel zeker verklaard worden door corona. Jongeren verveelden zich, hadden weinig perspectief en er werd meer gemeld doordat iedereen veel thuis was. De gemeente Twenterand, politie, straathoekwerk/jongerenwerk en Halt hebben in samenwerking diverse initiatieven en acties ondernomen om de problemen tegen te gaan en te voorkomen. Als aanvullende maatregel zijn er eind 2020 in samenwerking met NS camera's geplaatst bij station Vroomshoop.
Subdoel: Er zijn voor alle jeugdigen voldoende toegankelijke basisvoorzieningen gericht op activering en preventie De gemeente draagt zorg voor voldoende toegankelijke basisvoorzieningen op het gebied van welzijn, sport en cultuur. De voorzieningen dragen eraan bij dat jeugdigen zich zo goed mogelijk kunnen ontwikkelen, op een zinvolle en leuke manier hun vrije tijd kunnen besteden en prettig en veilig kunnen wonen in Twenterand.
Wat hebben we daarvoor gedaan Subsidiëren en afspraken continueren op het gebied van jongerenwerk en straathoekwerk Eind 2020 heeft het college een brief gestuurd naar de vier jongerenwerkorganisaties om daarin zorgen kenbaar te maken over de herpositionering. Het is de organisaties niet gelukt de gezamenlijke positieve flow te behouden en de belangrijkste verbeterdoelen zijn niet gehaald. De organisaties krijgen het eerste halfjaar van 2021 de allerlaatste mogelijkheid aan te tonen wel samen te werken.
Ondersteuning van (voor)scholen, sportverenigingen en kerken in vroegsignalering Als gevolg van corona zijn veel toegankelijke basisvoorzieningen gedurende het jaar online ingericht, in enkele gevallen gecombineerd met fysieke ontmoeting. Voorbeelden hiervan zijn het consultatiebureau van de jeugdgezondheidszorg, activiteiten van het jongerenwerk en de spreekuren van de praktijkondersteuners Jeugd-GGZ bij de huisartsen. In 2020 is een plan gemaakt voor maatschappelijke diensttijd (Impacter), in 2021 zal dit van start gaan. Ook heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over de betrokkenheid van jongeren bij de gemeente door middel van een panel.
27
Subdoel: Er is een sluitende keten van tijdige vroegsignalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Inzet op preventie, vroegtijdig signaleren en waar nodig doorgeleiden naar vormen van ondersteuning en zorg, zijn van groot belang om erger te voorkomen. Met de aanpak Ketenregie is er één samenhangende en sluitende keten voor het signaleren, oppakken en aanpakken van vragen en problemen.
Wat hebben we daarvoor gedaan In stand houden en verbeteren van de huidige netwerksamenwerking. De huidige netwerkstructuur is verbeterd door de kernteams te evalueren en vervolgacties uit de evaluatie uit te voeren. De kernteams hebben steeds minder overleg nodig omdat de partners elkaar structureler weten te vinden in reguliere werkprocessen. Dit lijkt een duurzame gedragsverandering in de netwerksamenwerking . Door de coronamaatregelen moest ook de ketensamenwerking zich aanpassen aan de veranderde omstandigheden. Betrokken organisaties zijn alert en scherp op waar mogelijke hulpvragen kunnen ontstaan, tegelijkertijd bemoeilijken de maatregelen het signaleren door niet ten alle tijden fysiek te kunnen signaleren. Netwerkoverleggen hebben online doorgang gevonden. Waar nodig was dit fysiek met inachtneming van de maatregelen.
Subdoel: Jeugd in (tijdelijk) kwetsbare posities wordt ondersteund Een deel van de jeugdigen kent problemen of loopt tijdens het opgroeien (tijdelijk) tegen problemen aan. Ondersteuning op maat van deze kwetsbare jeugdigen is dan nodig.
Wat hebben we daarvoor gedaan Expertisecentrum Duurzame Gezinsvormen In december 2020 is het actieplan Expertisecentrum Duurzame Gezinsvormen tot stand gekomen. Aan de hand van dit actieplan zal vanaf 2021 gestart worden met de wervingsbijeenkomsten voor ouders en gemeenten. Daarna zal het loket bijzondere kosten medio 2021 live gaan.
Uitvoeren transformatieprogramma sociaal domein (Innovatiefonds) In 2020 zijn in totaal drie tranches gehouden waarbij in totaal zeven aanvragen voor een subsidie uit het Innovatiefonds zijn ingediend. Daarvan zijn twee aanvragen toegekend. De initiatieven vielen op door hun vernieuwende ideeën of het feit dat organisaties met elkaar samenwerken die dat voorheen niet deden. Daarnaast is één aanvraag teruggetrokken en vier aanvragen werden afgewezen. De reden hiervoor is dat het subsidieplafond voor die tranche reeds was bereikt of anders zou worden overschreden. In 2020 zijn aanzienlijk minder aanvragen ingediend dan in de voorgaande jaren. Dit heeft mogelijk te maken met corona. Daardoor hebben veel activiteiten van organisaties stil gelegen. Desalniettemin zijn er sterke projecten gegund waar de gemeente Twenterand hoge verwachtingen bij heeft. Tevens is in oktober 2020 de subsidieregeling inhoudelijk geëvalueerd.
Afspraken maken en beheren met instellingen, zorgaanbieders, huisartsen en Raad voor kinderbescherming Huisartsen Sinds de zomer van 2020 nemen op één huisartsenpraktijk na, alle praktijken deel aan de POH-Jeugd GGZ samenwerking. Dit betekent dat bijna al onze jongeren met of zonder hun ouders laagdrempelig en dicht bij huis in gesprek kunnen met een praktijkondersteuner van een huisarts (POH) gaan over hun geestelijke gezondheid (GGZ). Veilig Thuis Twente Bij Veilig Thuis Twente zien we net als bij andere gemeenten een stijging van het aantal adviezen en meldingen over de veiligheid van thuissituaties. Het afgelopen jaar kenden bijna alle Veilig Thuisregio's een wachtlijst als gevolg van de verbeterde Wet Meldecode en Radarfunctie Veilig Thuis. In december 2020 is deze wachtlijst in Twente opgelost. Door verbeterde werkafspraken en structurele
28
extra formatie (6 FTE) denken we wachtlijsten in de toekomst te kunnen voorkomen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de impact van corona hierop lastig te duiden blijft. Raad voor de kinderbescherming Bij de Raad voor de kinderbescherming zien we het afgelopen jaar een stabiel beeld als het gaat om het aantal raadsonderzoeken.
Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Ontwikkeling aanbieders Binnen Twente hebben we een klein aantal jeugdhulpaanbieders gecontracteerd welke hoog specialistische zorg bieden en van belang zijn voor onze Twentse kinderen die jeugdhulp nodig hebben. Gebleken is dat door een aantal factoren, onder andere het wisselende verloop in het aantal plaatsingen en de beperkte mogelijkheden voor ambulantisering van deze zorg hernieuwde afspraken nodig waren, op Twents niveau, soms ook op tarieven. Hierdoor is er sprake van zorgcontinuïteit voor een zeer specifieke en kwetsbare doelgroep. Voor de goede orde merken wij op dat de financiële ontwikkelingen sociaal domein (Wmo en jeugdhulp) integraal zijn beschreven bij de doelenboom maatschappelijke ondersteuning. In het zorglandschap blijven we onszelf geconfronteerd zien met wachtlijsten bij aanbieders van geestelijke gezondheidszorg en duurzame verblijfsplekken. Dit heeft aandacht. Toegang jeugdhulp We merkten het afgelopen jaar een toename van het aantal jeugdigen en hulpvragen. Hierbij rekenen we corona als verzwarende omstandigheden in thuissituaties. Corona geldt ook voor betrokken partijen om een jeugdige heen om juist alerter en scherper te bevragen. Dit maakt ook dat we denken in sommige situaties juist meer te gaan zien.
Via zorgaanbieders hebben we ook afgelopen jaar de mogelijkheid gehad zorg in te zetten die nodig is. Het personeel voor de toegang van jeugdhulp is op orde. Veilig opvoeden en opgroeien Preventief hebben we door middel van het project 'kansrijke start' een verbeterde verbinding gefaciliteerd tussen verloskundigen, jeugdverpleegkundigen, Loes-loket en kernteams. Aan de andere kant zagen we een toename van het aantal kinderen wat onder toezicht of voogdij is geplaatst. We zagen meer psychosociale problematiek bij ouders in kwetsbare gezinnen als gevolg van corona waardoor een thuissituatie voor kinderen onveilig werd om in op te groeien.
Uitrol regionale meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente In 2020 is de regionale kostendekking ten behoeve van de inrichting en uitvoering van het Kenniscentrum Mensenhandel Twente (KMT) definitief tot stand gekomen. In mei 2021 zal gestart worden met de uitvoering van de werkzaamheden en het behalen van de gestelde doelen.
Subdoel: Er is een veilige opgroei- en opvoedsituatie in gezinnen Ouders voeden hun kinderen op en zijn als eerste verantwoordelijk voor de wijze waarop de kinderen opgroeien. Niet alle ouders zijn in staat dit zonder advies en/of (tijdelijke) ondersteuning te doen, deze is voor ouders aanwezig.
Wat hebben we daarvoor gedaan Beschikbaar stellen en toewijzen van jeugdhulp Ontwikkeling aanbieders Binnen Twente hebben we een klein aantal jeugdhulpaanbieders gecontracteerd welke hoog specialistische zorg bieden en van belang zijn voor onze Twentse kinderen die jeugdhulp nodig hebben. Gebleken is dat door een aantal factoren, onder andere het wisselende verloop in het aantal plaatsingen en de beperkte mogelijkheden voor ambulantisering van deze zorg hernieuwde afspraken nodig waren, op Twents niveau, soms ook op tarieven. Hierdoor is er sprake van zorgcontinuïteit voor een zeer specifieke en kwetsbare doelgroep. Voor de goede orde merken wij op dat de financiële ontwikkelingen sociaal domein (Wmo en jeugdhulp) integraal zijn beschreven bij de doelenboom maatschappelijke ondersteuning. In het zorglandschap blijven we onszelf geconfronteerd zien met wachtlijsten bij aanbieders van geestelijke gezondheidszorg en duurzame verblijfsplekken. Dit heeft aandacht. Toegang jeugdhulp We merkten het afgelopen jaar een toename van het aantal jeugdigen en hulpvragen. Hierbij rekenen
29
we corona als verzwarende omstandigheden in thuissituaties. Corona geldt ook voor betrokken partijen om een jeugdige heen om juist alerter en scherper te bevragen. Dit maakt ook dat we denken in sommige situaties juist meer te gaan zien. Via zorgaanbieders hebben we ook afgelopen jaar de mogelijkheid gehad zorg in te zetten die nodig is. Het personeel voor de toegang van jeugdhulp is op orde. Veilig opvoeden en opgroeien Preventief hebben we door middel van het project 'kansrijke start' een verbeterde verbinding gefaciliteerd tussen verloskundigen, jeugdverpleegkundigen, Loes-loket en kernteams. Aan de andere kant zagen we een toename van het aantal kinderen wat onder toezicht of voogdij is geplaatst. We zagen meer psychosociale problematiek bij ouders in kwetsbare gezinnen als gevolg van corona waardoor een thuissituatie voor kinderen onveilig werd om in op te groeien.
Metingen Beleidsindicatoren
2020
2019
2018
2017
2016
Bron
56
70
99*
140*
Stichting ZorgSaam Twenterand (SZT)
64
82
108
63
SZT
Voor alle jeugdigen zijn er voldoende en toegankelijke voorzieningen Aantal activiteiten dat door jongeren zelf wordt georganiseerd bij St. Zorgsaam Twenterand (SZST)
42
Waar nodig is er ondersteuning en zorg voor jeugdigen en ouders Aantal bezoekers CJG Loket Aantal Bezoekers website Loes.nl
34
364.566 337.134 296.265 333.714 322.316**
SZT/GGD
Aantal uitgevoerde trajecten BOR
3
5
4
8
7***
Humanitas
Aantal uitgevoerde trajecten Homestart
1
2
1
4
1***
Humanitas
Er is een sluitende keten van tijdige vroeg signalering en doorgeleiding naar ondersteuning en zorg Aantal jongeren gemeld in het zorgnetwerk door SZT
74
46
57
117
104****
SZT
Kwetsbare jeugd incl. jeugdgroepen wordt/ worden ondersteund Aantal individuele coaching plannen door SZT
17
20
13
18
31
SZT
Aantal jeugdige/jongvolwassen vrijwilligers dat betrokken is bij het jongerenwerk van SZT
24
108
188
215
197
SZT
Een overzicht van vrij toegankelijke voorzieningen per kern.
1
1
gereed
-
Totaal aantal jeugdhulpvoorzieningen*****
1292
-
-
-
-
Interne systemen
totaal aantal jeugdigen uniek
733
717
951
874
822
Interne systemen
Er is een expertisecentrum duurzame gezinsvormen gerealiseerd
Nee
er is een regionaal meldpunt loverboyproblematiek / mensenhandel Twente gerealiseerd
Nee
De vier jeugdwelzijnorganisaties zijn betrokken bij herpositionering jongerenwerk hebben gezamenlijke werkafspraken gemaakt
Ja
* In samenwerking met professionals. ** Bezoekers worden niet meer per gemeente geregistreerd, voor 2013 werd dit nog wel gedaan. *** Zowel koppelingen als consulten **** 2016 laat een explosieve groei zien, dit heeft enerzijds te maken met de manier van registreren, anderzijds is er een toename van jongeren (tot 23 jaar) én van ouders, die steeds meer be-kend zijn met de functie van het jongerenwerk in de preventieve sfeer, en contact zoeken met en een beroep doen op jongerenwerkers bij (beginnende) problemen. ***** het betreft het aantal indicaties per jaar voor zorg en natura en persoonsgebondenbudget tesamen
30
Doelenboom Ontwikkelprogramma Transformatie Sociaal Domein Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect Inwoners zijn zoveel mogelijk zelf- en samen redzaam Doel: Inwoner benut zijn eigen kracht en heeft een eigen netwerk Doel: Inwoner maakt (tijdig) gebruik van (indien nodig) de vrij toegankelijke voorzieningen Doel: Inwoner kan als het nodig is gebruik maken van geïndiceerde zorg Wat hebben we bereikt Subdoel: Faciliteren van inwonersinitiatieven Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren innovatiefonds Sociaal Domein In 2020 zijn in totaal drie tranches gehouden waarbij in totaal zeven aanvragen voor een subsidie uit het Innovatiefonds zijn ingediend. Daarvan zijn twee aanvragen toegekend. De initiatieven vielen op door hun vernieuwende ideeën of het feit dat organisaties met elkaar samenwerken die dat voorheen niet deden. Daarnaast is één aanvraag teruggetrokken en vier aanvragen werden afgewezen. De reden hiervoor is dat het subsidieplafond voor die tranche reeds was bereikt of anders zou worden overschreden. In 2020 zijn aanzienlijk minder aanvragen ingediend dan in de voorgaande jaren. Dit heeft mogelijk te maken met corona en dat daardoor veel activiteiten van organisaties stil hebben gelegen. Desalniettemin zijn er sterke projecten gegund waar de gemeente Twenterand hoge verwachtingen bij heeft. Tevens is in oktober 2020 is de subsidieregeling inhoudelijk geëvalueerd, deze komt in 2021 openbaar.
Subdoel: Professionals zijn in staat om inwoners in hun eigen kracht te zetten en de inwoner een eigen netwerk op te laten bouwen
31
Subdoel: Ondersteuningsaanbod past bij ondersteuningsbehoefte inwoner Wat hebben we daarvoor gedaan Ontwikkelen aanpak beperken nadelige gevolgen echtscheiding (oa. Echtscheidingsloket) Het Scheidingspunt – zoals genoemd in het coalitieakkoord - is per maart 2020 van start gegaan. Het aantal contactverzoeken is boven verwachting. De vragen hebben betrekking op de zaken rondom financiën, omgangsregelingen en mediation. De medewerker van het scheidingspunt zoekt uit en verwijst door. Kortdurende begeleiding biedt “het loket” zelf. Per juni 2020 is ook de armoederegisseur begonnen. Beide initiatieven zijn op basis van een pilot van anderhalf jaar en werken samen vanuit Incluzio. De armoederegisseur is één van de onderwerpen in onze Agenda Schuldenaanpak die dit voorjaar is gepresenteerd. Onder andere preventie, samenwerking, educatie en outreachend werken zijn pijlers in onze aanpak.
Tegengaan eenzaamheid In januari 2020 is het actieplan ''Samen tegen Eenzaamheid'' met convenant vastgesteld. Dit is een speerpunt uit het coalitieakkoord en heeft in eerste instantie een focus op ouderen (75+). Helaas konden door corona diverse activiteiten met inwoners niet uitgevoerd worden. Er zijn gezien de problematiek vanwege corona wel alternatieven uitgevoerd zoals de Burenkaart, Belmaatje (als alternatief voor Automaatje), promotie van de Luisterlijn, etc. Ook zorgaanbieders en vrijwilligers hebben tijdens de lock-downs digitaal en telefonisch contact gezocht met hun cliënten. De projectgroep heeft achter de schermen doorgewerkt aan zaken als het in kaart brengen van witte vlekken in het aanbod, het leggen van verbindingen in het veld, het werken aan meer bewustwording, opleiding tot trainer signalering en heeft deelgenomen aan diverse verdiepende webinars over communicatie in relatie tot eenzaamheid, monitoring, het betrekken van ondernemers e.d.
Aanpak voor herstructureren en heroriënteren voorliggend veld door middel van kerngroep De kerngroep heeft tot doel mee te denken in ontwikkelingen en interventies rond het voorliggend veld. In 2020 is de kerngroep één keer bijeengekomen. Wegens corona is dit helaas stil komen te liggen, desalniettemin is wel samengewerkt met betreffende professionele instellingen uit de kerngroep.
Subdoel: Ondersteuning is zo licht en kort als het kan en zo zwaar en lang als nodig Subdoel: Voorkomen dat inwoners terugvallen in dezelfde problematiek
32
Wat heeft het gekost Overzicht van baten en lasten Sociaal Domein Realisatie begrotingsjaar
Raming Raming begrotingsjaar begrotingsjaar na voor wijziging wijziging
Incidenteel gerealiseerd in boekjaar
Doelenboom sociale zaken Lasten
23.289.217
Baten
-10.535.590
Saldo van baten en lasten
12.753.627
Lasten
11.280.284
Baten
20.516.097
19.736.175
0
-7.314.033
-7.346.745
0
13.202.064
12.389.430
0
12.023.729
11.765.883
200.637
-10.105.318
-10.177.338
-9.864.361
0
1.174.966
1.846.391
1.901.522
200.637
Lasten
661.660
739.752
807.473
0
Baten
0
0
0
0
661.660
739.752
807.473
0
4.461.148
4.629.365
4.019.847
25.000
Doelenboom maatschappelijke ondersteuning
Saldo van baten en lasten Doelenboom gezondheidszorg
Saldo van baten en lasten Doelenboom onderwijs Lasten Baten
-982.391
-949.434
-334.534
0
Saldo van baten en lasten
3.478.756
3.679.931
3.685.313
25.000
Lasten
19.443.813
17.084.476
16.798.381
100.000
Baten
-384.988
-626
-626
-384.362
19.058.825
17.083.850
16.797.755
-284.362
Doelenboom jeugd
Saldo van baten en lasten Totaal programma lasten
59.136.121
54.993.419
53.127.759
325.637
Totaal programma baten
-22.008.287
-18.441.431
-17.546.266
-384.362
Totaal saldo van baten en lasten
37.127.834
36.551.988
35.581.493
-58.725
Mutaties reserves db sociale zaken
155.706
-596.002
-70.399
-200.637
Mutaties reserves db maatschappelijke ondersteuning
-346.391
895.647
1.175.000
0
Mutaties reserves db gezondheidszorg
-90.239
3.212
-6.564
0
Mutaties reserves db onderwijs Mutaties reserves db jeugd
-199.363
-209.324
-182.407
-25.000
-1.462.106
-1.461.234
-1.411.234
284.362
Totaal mutatie reserves
-1.942.394
-1.367.701
-495.604
58.725
Geraamd resultaat
35.185.440
35.184.287
35.085.889
0
gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
575.845
33
Wat heeft het gekost Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten op programma Sociaal Domein is ruim € 575.845 hoger dan geraamd. Dit verschil wordt onder andere veroorzaakt door onderstaande gegevens. Sociale Zaken • De kostenontwikkeling op het terrein van het inkomensdeel Participatiewet is lager dan bij de berap verwacht. De toename van bijstandskosten als gevolg van corona zijn op dit moment (nog) niet zichtbaar. Verder is er een voordeel op de Rijksbijdrage omdat het macrobudget is bevroren (als gevolg van corona). Dit voordeel bedraagt € 275.000 en beschouwen we als eenmalig. Alleen de kosten van loonkostensubsidie zijn € 85.000 hoger dan verwacht. Oplopende loonkostensubsidie is een trend die de afgelopen jaren is ingezet en verder zal doorzetten, dit vanwege de grotere doelgroep, ook vanwege praktijkonderwijs. Per saldo is sprake van een voordeel van € 200.000 op het I-deel, dit voordeel is gestort in de reserve Sociaal Domein • De budgetten inzake het W-deel Participatiewet zijn in totaal per saldo met € 110.000 onderschreden en het bedrag is verrekend met de reserve ‘sociaal domein’. Een groot deel bevat de rijksbijdrage voor implementatie nieuwe Inburgeringswet.
Kosten hiervan zullen doorlopen in 2021 • De totale kosten voor WSW zijn € 325.000 lager dan geraamd (gestort in de reserve ‘sociaal domein); Het saldo is voornamelijk te danken aan een onderrealisatie op de aantallen AJ’s (4,39 ArbeidsJaren minder tov waar het Rijk mee rekent) en een voordeel op Begeleid Werken. De kosten van corona van € 200.000 worden gedekt door de Rijksbijdrage corona. Maatschappelijke Ondersteuning. • De kosten van huishoudelijke ondersteuning worden overschreden met € 390.000 (bij de berap was al rekening gehouden met € 170.000) . Deze overschrijding wordt gedekt door de reserve Sociaal Domein. Een oorzaak voor de overschrijding ligt enerzijds in de volumestijging (oa door abonnementstarief) en anderzijds door actualisatie nieuwe tarieven. • Wmo-begeleiding kent een onderschrijding van ongeveer € 1.100.000. Dit wordt veroorzaakt door minder klanten en minder volume gebruik (verzilveringsgraad). De onderschrijding resulteert in een lagere onttrekking uit de reserve. Verdere toelichting zie de tekst bij de doelenboom Maatschappelijke Ondersteuning. • Er heeft een overschrijding plaatsgevonden op de Wmo-voorzieningen van € 270.000 (bij de berap was al rekening gehouden met € 50.000) Dit wordt veroorzaakt door hogere kosten woonvoorzieningen (kosten van woningaanpassingen en trapliften) alsmede door een toename van kosten in de hulpmiddelen.
Ook hier zit een effect van het abonnementstarief. De overschrijding wordt gedekt door de reserve Sociaal Domein. Gezondheidszorg • De kosten voor Wet Verplichte GGZ zijn met € 46.000 onderschreden. Dit is een eenmalig voordeel ivm vertraging in de facturatie en er kan sprake zijn van jaarlijkse fluctuaties voor deze vrij nieuwe taak in combinatie met de Aanpak Personen met verward gedrag. Ook zijn corona-effecten niet uit te sluiten. • De kosten van eikenprocessierups zonder onderschreden met € 50.000, dit komt omdat er meer preventieve maatregelen zijn genomen, waardoor er minder nesten verwijderd hoefden te worden. Onderwijs • Als gevolg van lagere rente zijn de kapitaalslasten € 300.000 lager dan begroot. • Er heeft een onderschrijding plaatsgevonden op de zogenaamde Asscher-middelen voor het vergroten van het bereik van kinderen van € 57.000; In 2021 komen hier uitgaven ivm vergoeding peuterwerk met Sociaal Medische Indicatie. • Kosten klimaatinstallatie Brede School Westerhaar van € 18.000 is onttrokken uit de reserve brede scholen. • De kosten van het leerlingenvervoer zijn in 2020 op niveau van de begroting. Hierbij zijn de continuïteitsvergoeding aan de vervoerder als gevolg van lagere omzet door corona bekostigd uit deze budgetten, omdat hiervoor geen specifieke compensatie kwam vanuit het Rijk.
Jeugd • Jeugdhulp kent een overschrijding van € 860.000 (afgerond); Dit wordt veroorzaakt door meer volume gebruik. De overschrijding resulteert per saldo met Wmo-Begeleiding in een onderschrijding € 276.000 en daarmee in een lagere onttrekking uit de reserve. Verdere toelichting zie tekst doelenboom Maatschappelijke Ondersteuning. • We hebben van centrumgemeente Almelo € 385.000 ontvangen inzake beschermd wonen. In de afgelopen jaren zijn in de regio minder kosten gemaakt dan de ontvangen rijksbijdrage. De verschillen zijn verdeeld over de regio. Deze middelen zijn benodigd voor doorontwikkeling en doordecentralisatie
34
beschermd wonen (een wettelijke verplichte taak), daarom zijn deze gelden in de reserve Sociaal domein gestort.
35
Programma Ruimte
36
Inleiding Programma Ruimte Inleiding Vergunningverlening, toezicht en handhaving In de maanden maart tot en met mei 2020 zijn de regulier geplande controles in relatie tot bouw, sloop, ruimtelijke ordening (hierna: RO), Drank- en Horecawet (hierna: DHW) en de Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV) door corona tot stilstand gekomen. Uitzondering daarop zijn de controlemomenten die een hoogstnoodzakelijk karakter hadden gekregen, zoals illegale bouw, illegaal gebruik als ook het in strijd met de coronamaatregelen handelen. Bij de Omgevingsdienst Twente (ODT) zijn er themacontroles ingezet ten behoeve van het toezicht op de coronamaatregelen. Bovendien heeft de ODT in plaats van integrale controles gevelcontroles uitgevoerd om te beoordelen of de vergunde of gemelde activiteit nog wel in overeenstemming is met de actuele situatie. Er is extra gecontroleerd op de naleving van de coronamaatregelen. Meerdere medewerkers van het team omgeving zijn ingezet, ook buiten kantoortijd en in het weekend. In de zomer van 2020 zijn de regels versoepeld en zijn de reguliere controletaken beetje bij beetje weer opgepakt. De naleving van de coronamaatregelen bleef echter capaciteit vragen van de boa’s. De impact op de vergunningverlening was minder groot.
De aanvragen bleven binnenkomen, zowel waar het gaat om Omgevingsvergunningen als APV vergunningen op basis van de Drank en Horecawet voor aanpassingen van de terrassen om gasten op voldoende afstand toe te kunnen laten. Omgevingsvisie Met het voorbereiden en ontwikkelen van een Omgevingsvisie is gestart. Dat is een strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie is voor de hele gemeente en beslaat alle terreinen van de leefomgeving, zoals ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed. De visie komt in samenspraak met onze inwoners, ondernemers en andere betrokkenen tot stand. Woonvisie & Regionale Woonagenda Voor Twenterand geldt dat de krapte op de particuliere woningmarkt ook steeds meer zichtbaar wordt. De woningbouwopgave is fors veranderd. Op korte termijn moet in de toenemende vraag worden voorzien en op de lange termijn zorgt verduurzaming van de bestaande voorraad en demografische ontwikkelingen voor complexe opgaven. Om deze opgaven te kunnen beantwoorden is in 2020 gestart met het actualiseren van de woonvisie. Er is een woonbehoefte onderzoek uitgevoerd en de huidige planvoorraad is in kaart gebracht en kwalitatief beoordeeld. Er is met woonpartners gesproken en de participatie van inwoners is voorbereid en heeft in 2021 plaatsgevonden.
Met de uitkomsten van deze onderzoeken zal begin 2021 een geactualiseerde woonvisie worden vastgesteld. In regionaal verband is met de Provincie Overijssel, Twentse gemeenten en woonpartners gewerkt aan een nieuwe regionale woonagenda. Van oktober 2019 t/m oktober 2020 zijn er 10 bestemmingsplannen opgeleverd waarmee ruimtelijke plannen mogelijk zijn gemaakt. Klimaatadaptatie In 2020 is Twente breed een start gemaakt met de klimaatdialoog. Dat wil zeggen dat we in afstemming met onze stakeholders bepalen welke effecten van de klimaatverandering we willen verzachten. In 2021 wordt dit vervolgd. Problematiek kanaal Almelo - de Haandrik In mei 2020 is het onderzoek van Deltares/TNO Bouw naar de oorzaak van de schades aan 250 woningen en bedrijfspanden in Twenterand openbaar geworden. Dat onderzoek heeft geen eenduidige oorzaak van de schades opgeleverd. In het najaar heeft de provincie een schaderegeling vastgesteld, waarbij ook schades worden vergoed, die niet duidelijk veroorzaakt zijn door de werkzaamheden van de provincie. Wij zetten ons als gemeente in voor duurzaam herstel van de schade en rust in het gebied zodat bewoners weer veilig kunnen wonen. Bedrijventerrein Oosterweilanden Er is veel belangstelling voor fase 1 van deze locatie. Aan diverse ondernemers is 1.8 ha verkocht. Op alle resterende kavels (4.2 ha) is een optie genomen.
Er is een behoorlijke lijst met ondernemers die belangstelling hebben voor een kavel. Zodra 75% van fase 1 is verkocht, wordt gestart met de ontwikkeling van Oosterweilanden fase 2. Regionale Energie Strategie In 2020 kregen de regionale energiestrategiën (RES) veel aandacht in de landelijke én de regionale media. Ook in Twenterand ging veel aandacht naar de RES Twente, waarvan Twenterand deel
37
uitmaakt. Dit omdat de opgave uit het Klimaatakkoord groot is, het een complex proces is met een nieuwe regionale bestuursstructuur, maar zeker omdat de maatschappelijke en ruimtelijke effecten groot kunnen zijn. Voor het bepalen van de gemeentelijke bijdrage is een inwonerpeiling uitgevoerd. Warmtevisie Minder publiciteit tot nu kreeg de warmtetransitie, hoewel de effecten voor onze inwoners zeker zo groot zijn, zo niet groter. De opgave is om in 2050 niet langer aardgas te gebruiken om onze woningen en gebouwen te verwarmen, voor warmwatergebruik en voor het koken. In 2020 hebben we met lokale partners een verdiepingsslag gemaakt en naar mogelijke alternatieve warmtebronnen in onze gemeente gekeken om te komen tot een voorstel voor een warmtevisie die in 2021 aan de raad kan worden aangeboden. Belangrijk daarbij zijn voor ons de uitgangspunten: een haalbare (stapsgewijze) route, betaalbaarheid, duidelijk voor inwoners, samen aan de slag en actief op zoek om aan te sluiten bij lokale kansen en initiatieven.
38
Doelenboom Openbare orde en veiligheid Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: Twenterand is een veilige gemeente Doel: Er is minder overlast In het Integraal Veiligheidsbeleid 2017 - 2020 zijn een aantal speerpunten geformuleerd die moeten bijdragen aan het reduceren van criminaliteit en overlast. Op deze speerpunten wordt ingezet door een gerichte aanpak.
Doel: Er is minder criminaliteit In het Integraal Veiligheidsbeleid 2017 - 2020 zijn een aantal speerpunten geformuleerd die moeten bijdragen aan het reduceren van criminaliteit en overlast. Op deze speerpunten wordt ingezet door een gerichte aanpak.
Doel: Fysieke onveiligheid wordt voorkomen en/of effectief aangepakt Om fysieke onveiligheid te voorkomen en/of effectief te bestrijden is het noodzakelijk om te beschikken over een adequate organisatie op het gebied van rampenbestrijding/crisisbeheersing.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Tegengaan verloedering Om te voorkomen dat de leefbaarheid en het gevoel van veiligheid worden aangetast, wordt ingezet op het tegengaan van fysieke verloedering.
Wat hebben we daarvoor gedaan Voortzetten Keurmerk Veilig Ondernemen-Bedrijventerreinen De lokale werkgroep KVO-B bestaand uit politie, brandweer, gemeente en ondernemers heeft structureel aandacht voor het verbeteren van bedrijventerreinen in de gemeente. Ook in 2020 is er een schouw geweest en was de uitstraling en veiligheid van bedrijventerreinen weer verbeterd wat een positieve uitwerking heeft op de lokale ondernemers, hun medewerkers en hun klanten.
39
Subdoel: Preventieve aanpak escalerende (buren)ruzies Escalerende (buren)ruzies hebben een negatief effect op de leefbaarheid en veiligheid van de woonomgeving. Met een preventieve aanpak (conflictbemiddeling) wordt ingezet op het voorkomen/tegengaan van escalatie.
Wat hebben we daarvoor gedaan Voortzetten conflictbemiddeling: inloopspreekeur en inhoudelijk behandelen van zware casuïstiek door middel van mediaton. In 2020 waren we allemaal meer thuis door Covid-19. Dit heeft tot gevolg gehad dat er vaker dan voorgaande jaren een beroep is gedaan op de mediator om preventief een conflictbemiddelingstraject te starten.
Subdoel: Uitvoering APV Evenementen vormen het grootste onderdeel van de gemeentelijke taken op het gebied van de APV.
Wat hebben we daarvoor gedaan Toezicht en handhaving op voorschriften uit de (complexere) vergunning voor evenementen In 2020 is vanwege de coronamaatregelen minder gecontroleerd in het kader van DHW en bijzondere wetten. Simpelweg omdat er nauwelijks evenementen hebben plaatsgevonden in 2020 en de horeca het overgrote deel van 2020 gesloten was.
Subdoel: Aanpak alcoholgebruik door minderjarigen Voor jongeren is alcohol extra schadelijk. Daarom zijn jongeren onder de 18 jaar strafbaar als ze alcohol bij zich hebben in het openbaar en mag aan minderjarigen ook geen alcohol worden verkocht. De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de naleving van geldende leeftijdsgrenzen en de vergunningsvoorwaarden voor de verkoop van alcohol. Voor de preventieve aanpak van alcoholgebruik wordt verwezen naar de doelenboom gezondheidszorg.
Wat hebben we daarvoor gedaan Handhaven Drank–en Horecawet (<18 jarigen). In 2020 is vanwege de coronamaatregelen minder gecontroleerd in het kader van DHW. Simpelweg omdat er nauwelijks evenementen hebben plaatsgevonden in 2020 en de horeca het overgrote deel van 2020 gesloten was.
Subdoel: Aanpak drugscriminaliteit en drugsoverlast De aanpak van drugscriminaliteit en drugsoverlast wordt onverminderd voortgezet. Het thema heeft prioriteit bij de politie en ook de gemeente Twenterand treedt handhavend op tegen drugscriminaliteit/overlast. Voor de preventieve/curatieve aanpak van drugsproblematiek wordt verwezen naar de doelenboom gezondheidszorg.
Wat hebben we daarvoor gedaan Toepassen van beleidsregel ex art. 13b Opiumwet (aanpak drugspanden) Er zijn in 2020 drie panden gesloten op grond van de Wet Damocles.
Subdoel: Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit De veiligheid en leefbaarheid in een gemeente verslechterd doordat de boven- en onderwereld zich vermengt. De gemeente Twenterand gaat dit actief tegen in samenwerking met ketenpartners zoals het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Oost (RIEC-ON).
40
Wat hebben we daarvoor gedaan Samenwerken met RIEC ON en andere ketenpartners. In 2020 is de samenwerking met de ketenpartners geintensiveerd. Ook hebben er (integrale) controles plaatsgevonden, zowel zelfstandig door de Boa's als georganiseerd samen met partners zoals de politie en de ODT.
Subdoel: Aanpak woninginbraken In 2020 is preventieve aanpak van woninginbraken voortgezet omdat woninginbraken een grote impact hebben op het gevoel van (on)veiligheid.
Subdoel: Crisisbeheersing Het college van B en W is op grond van de Wet Veiligheidsregio’s belast met de organisatie van de brandweerzorg, de rampenbestrijding/crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Een groot aantal taken op dit terrein is op grond van deze wet overgedragen aan de Veiligheidsregio Twente.
Wat hebben we daarvoor gedaan Organiseren oefeningen van de Twentse crisisbeheersingsorganisatie. In 2020 zijn er vanuit de Veiligheidsregio Twente geen opleidings- en trainingsactiviteiten geweest voor crisisbeheersing en rampenbestrijding in verband met corona. Vanaf maart tot december zaten we in Twente in een crisissituatie (GRIP 4) en was de voorzitter Veiligheidsregio het bevoegd gezag. Vanuit alle Twentse gemeenten werd gezamenlijk gewerkt aan het bestrijden van de Covid-19 crisis en gold er een Twentse noodverordening Covid-19. Sinds de inwerkingtreding van de Tijdelijke wet maatregelen Covid-19 ligt het bevoegd gezag weer bij de lokale overheid en faciliteert en ondersteunt de Veiligheidsregio de Twentse gemeenten.
Metingen Beleidsdoelen
2020 2019 2018 2017 2016
Bron
Woninginbraken
30
40
45
38
67
Politie
Geregistreerde diefstal van (brom/snor)fietsen in Twenterand
34
52
46
65
69
Politie
0
0
3
n.v.t. n.v.t.
Aantal te laat verleende vergunningen voor B of C evenementen
0
0
eigen gegevens
Aantal controles A/B-evenementen
2
36
eigen gegevens
Aantal controles C-evenementen
1
2
eigen gegevens
Aantal controles Drank- en Horecawet (leeftijdscontrole)
12
16
eigen gegevens
Aantal geïnde bestuurlijke boetes
0
1
eigen gegevens
Aantal behandelde klachten
204
113
eigen gegevens
Aanpak woninginbraken
Bestuurlijke aanpak van (georganiseerde) criminaliteit Nieuwe BIBOB-onderzoeken Nieuwe indicatoren Uitvoeringsprogramma VTH
* zo min mogelijk ** Bibob onderzoeken zijn situationeel en daarom niet te plannen
41
Doelenboom Openbare ruimte en verkeer Doelenboom
Beoogd maatschappelijk effect: een aantrekkelijke en veilige openbare ruimte Doel: Openbare ruimte voldoet aan de vastgestelde kwaliteitsnormen Per taakveld (openbaar groen, riolering enz.) is vastgelegd aan welke kwaliteitseisen het onderhoud en beheer moeten voldoen. De manier waarop dat is vastgelegd is een beleids-/beheerplan. Daarmee wordt duidelijkheid gegeven aan de gemeenteraad en aan inwoners.
Doel: Nieuwe infrastructurele werken zijn gerealiseerd Per jaar wordt gekeken welke nieuwe infrastructurele werken worden gerealiseerd. Op basis van het beschikbare budget worden de hoogst geprioriteerde werken uitgevoerd.
Doel: Bereikbaarheid is voor alle vervoerswijzen minimaal behouden Hiermee wordt bedoeld dat voor auto, fiets, trein en bus wordt geprobeerd het voorzieningenniveau minimaal op hetzelfde niveau te houden. Vooral voor bus en trein wordt geprobeerd dat middels overleg (ook in regionaal verband) te realiseren en mogelijk te verbeteren.
Wat hebben we bereikt Subdoel: Wegen, openbaar groen, riolering, openbare verlichting, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen en kunstwerken zijn onderhouden en beheerd De wegen, het openbaar groen, de riolering, de lichtmasten, speelterreinen zijn deugdelijk onderhouden.
Wat hebben we daarvoor gedaan Onderhouden en beheren 551 speeltoestellen Enkele speelplekken zijn aangepast. Zo zijn de speelplekken aan Johan Kamphuisstraat en de Karel Schaapstraat aangepakt. Verder is o.a. gewerkt aan de speelplek bij de CBS Nieuwoord in Vroomshoop en hebben gesprekken plaatsgevonden over de aanpassing van de speelplek samen met het schoolplein bij Trotz! in Vriezenveen. 42
Onderhouden en beheren 436 km weg en 236 ha. verharding Na inspectie kort na de winterperiode heeft asfaltonderhoud aan de wegen plaatsgevonden en ook is op enkele locaties het straatwerk onderhouden.
Onderhouden en beheren 7.211 lichtmasten en armaturen Op diverse locaties (zoals De Dreef en de Julianastraat in Vroomshoop en de Dunantstraat in Vriezenveen) is de conventionele openbare verlichting vervangen door LED-verlichting.
Onderhouden en beheren 219 km vrij verval riolering en 762 gemalen Gemeentebreed heeft op enkele locaties 'relining' plaatsgevonden van de riolering. Daarbij wordt een kunststof kous door de riolering getrokken, waarmee de levensduur van de rioleringsbuis fors wordt verlengd. Ook zijn er enkele delen van de riolering gerenoveerd.
Subdoel: Nieuwe werken m.b.t. wegen, openbaar groen, water, riolering, lichtmasten, nutsvoorzieningen, speeltoestellen, begraafplaatsen, en kunstwerken zijn gerealiseerd’ Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoering gemeentelijk rioleringsplan 2019-2023 - Riolering klimaatverandering (onderdeel agenda duurzaamheid Klimaatadaptatie In 2020 is een begin gemaakt met de klimaatdialoog. Zo heeft in de de tweede helft van 2020 het digitale symposium Twentse Klimaatpraat plaatsgevonden en hebben we met de woningstichting Mijande hierover gesprekken gevoerd. Echter als gevolg van corona hebben we minder in gesprek kunnen gaan met inwoners dan we hadden gedacht. Uitvoering projecten in hoofdzaak vanuit de riolering, waarbij ook de inrichting van de weg is meegenomen: - de Begherstraat/Dunantstraat, de Almeloseweg en het gedeelte van het Westeinde tussen het kanaal en de Aadorpweg zijn in Vriezenveen onder handen genomen. In Vroomshoop zijn reconstructies uitgevoerd van de Julianastraat en de omgeving van de Marijkestraat. Tenslotte zijn in Westerhaar de P.M. Hackstraat/Leidijk/Hoofdweg gereconstrueerd.
Subdoel: Duurzaam veilige wegenstructuur is gerealiseerd in 2020 Onder het kopje Nieuwe werken zijn de wegen benoemd die zijn gereconstrueerd. Steeds is de aanpak van de riolering gecombineerd met een herinrichting van de weg, waarbij een Duurzaam Veilige inrichting wordt gerealiseerd.
Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren Gemeentelijk Mobiliteits-Plan (GMP): Uitvoeren verkeersvisies diverse kernen In Den Ham zijn de Smitsstraat - Marleseweg (inclusief de rotonde bij Harwig) gereconstrueerd, waarbij voor een deel ook de riolering is aangepakt. Verder is in Vroomshoop het Dreefplein onder handen genomen.
43
Metingen Beleidsdoelen
2020
2019
2018
2017 2016 Bron
Openbaar groen is onderhouden en beheerd Totaal M2 ingezaaide wegberm
2.600 11.000 27.000 2.500
Eigen gegevens
Aantallen aangeplante vrucht en drachtbomen
97
81
96
69
Eigen gegevens
3
1
2
0
Nieuwe metingen verkeersongevallen waarbij doden zijn gevallen
6
BLIQ verkeersveiligheid rapportage BLIQ verkeersveligheid rapportage
verkeersongevallen met gewonden
35
30
25
26
21
verkeersongevallen
131
133
186
147
197 BLIQ verkeersveiligheid rapportage
44
Doelenboom Duurzaamheid, milieu en VTH Doelenboom
Doel: Inwoners, bedrijven en gemeente zijn zich bewust van hun leefomgeving en handelen duurzamer Onder duurzaamheid verstaan we het verbeteren van de balans tussen sociale, ecologische en economische ontwikkeling, waar bij ook effecten voor toekomstige generaties en effecten elders ter wereld worden meegenomen.
Doel: De kwaliteit van de leefomgeving voor flora en fauna is behouden en verbeterd Dit doel van het milieubeleid is het borgen van de juiste ecologische voorwaarden voor natuur en biodiversiteit.
Doel: Er is een schoner, gezonder en veiliger leefomgeving voor mensen Het gaat hier om het bewaken en verbeteren van de leefomgevingskwaliteit voor bewoners.
Beoogd maatschappelijk effect: Een duurzame en leefbare omgeving Wat hebben we bereikt Subdoel: Duurzame initiatieven zijn gestimuleerd en gefaciliteerd Duurzame initiatieven uit de samenleving bevorderen door ondersteuning en eventueel coaching. Hierbij is vooral belangrijk om partijen met elkaar in contact te brengen (makelaarsrol). Communicatie is hierbij belangrijk.
Wat hebben we daarvoor gedaan Uitvoeren Ontwikkelprogramma Agenda Duurzaamheid 2018—2022 De Agenda Duurzaam Twenterand 2018 - 2022 geeft als Koersdocument voor de thema's Circulaire economie, Energietransitie en Klimaatadaptatie, de doelen, ambities en uitvoeringsmaatregelen voor de komende jaren. Activiteiten op het gebied van energie, de verduurzaming van de organisatie, afvalscheiding en klimaatverandering zijn onderdeel van het ontwikkelprogramma. Afgesproken is dat de opbrengsten uit het Zonnepark Oosterweilanden worden gebruikt voor een duurzaamheidsfonds om inwoners, organisaties en bedrijven uit onze gemeente te stimuleren om met
45
duurzaamheidsvraagstukken aan de slag te gaan. In december 2020 zijn de basisuitgangspunten voor het fonds besproken met de raad. De doelgroepen waarvoor we het duurzaamheidsfonds denken in te zetten zijn volgens de basisuitgangspunten: 1. Inwoners met een kleine beurs die hun huis willen verduurzamen; 2. Energiecoöperaties (samenwerkingen tussen inwoners en/of ondernemers) en 3. Innovatieve ondernemers en inwoners met concrete en uitvoerbare projecten. Na de bespreking in de raad is de verdere uitwerking naar een verordening opgepakt zodat het duurzaamheidsfonds in 2021 operationeel kan zijn. Waar (groepen) inwoners of ondernemers met vragen zijn gekomen, hebben we samen bekeken hoe realisatie van hun initiatief mogelijk is en hoe knelpunten samen kunnen worden aangepakt. We zijn het gesprek aangegaan met duurzaamheidsinitiatiefnemers uit Vriezenveen, Den Ham en Vroomshoop. Middelen duurzaamheid zijn ingezet voor communicatiemiddelen rond de energietransitie en de RES, zoals de inwonerpeiling en een video. De nieuwe taken die voortkomen uit het Klimaatakkoord leiden tot nieuwe uitvoeringslasten bij gemeenten. In 2020 heeft de ROB, in opdracht van VNG en Ministerie BZK, daarom onderzoek gedaan naar de extra uitvoeringslasten door de afspraken uit het Klimaatakkoord voor lagere overheden vanaf 2022. Het advies van de ROB is op 25 januari 2021 opgeleverd.
De VNG zal de uitkomsten van het advies gebruiken als inzet voor de afspraken met het nieuwe kabinet. https://vng.nl/nieuws/tot-eu-600-miljoen-per-jaar-nodig-voor-klimaatakkoord
Subdoel: Duurzaamheid is onderdeel van het reguliere werk van de organisatie Bij alle werkzaamheden die de gemeente doet wordt duurzaamheid afgewogen en meegenomen.
Wat hebben we daarvoor gedaan Stimuleren verduurzaming organisatie (voorbeeldfunctie) Circulair (inkopen en aanbesteden) in 2020: Circulariteit in projecten infra / GWW (bijvoorbeeld materiaalkeuze bij het project riolering, weginrichting en openbare verlichting in Den Ham) Duurzaamheid als integraal onderdeel bij nieuwe projecten, zoals in het ontwerp voor het nieuwe zwembad (energie en materialengebruik).
Verduurzamen Gemeentelijke gebouwen en energiebeheer Energiemaatregelen in onze gemeentelijke gebouwen in 2020 (besparing), bijvoorbeeld door het aanbrengen van led-verlichting. Bij de planvorming en het ontwerp voor de herinrichting van het gemeentehuis zijn duurzaamheidsmaatregelen meegenomen ( binnenklimaat, verbetering achtergevel, vervanging van verwarmingsketels door duurzame aardgasloze techniek).
Subdoel: Er is minder energie verbruikt en het aandeel duurzame energie is toegenomen Duurzame energie is energie afkomstig van hernieuwbare bronnen zoals zon, biomassa en wind.
Wat hebben we daarvoor gedaan Deelnemen Regionale Energie Strategie (RES) Twente 30 regio's in Nederland hebben de opgave gekregen om de afspraken uit het nationale Klimaatakkoord voor de periode tot 2030 uit te werken. Het gaat dan over de opwek van hernieuwbare energie door zon en wind in de regio, en over regionale duurzame warmte voor woningen en gebouwen. Twenterand is deel van de RES Twente en heeft net als de andere Twentse gemeenten de vraag voorgelegd gekregen, wat de gemeente denkt bij te dragen aan deze gezamenlijke opgave. Om de richting voor de keuze over de Twenterandse bijdrage te bepalen, is in mei 2020 een inwonerpeiling over duurzame energie uitgezet https://www.twenterand.nl/resultaten-inwonerspeilingen-conceptaanbod-twenterand. De uitkomsten van de inwonerpeiling, het raadsbesluit en de Motie volgordelijke maatregelen van december 2019, hebben geleid tot het besluit van het college om een bijdrage van 82 Gigawatt Uur aan de Concept RES Twente te leveren. Tot 2030 moet dat gehaald
46
worden met zoveel mogelijk zonnepanelen op daken (en parkeerterreinen), 25 ha zonneveld (die nu al gerealiseerd zijn) en vier windmolens (in een zoekgebied Vriezenveen zuid-oost). Regionaal en lokaal zijn (digitale) bijeenkomsten georganiseerd over de RES-Twente met volksvertegenwoordigers, stakeholders en belanghebbenden. Via onze eigen website en die van de RES-Twente en de media is gecommuniceerd over de betekenis van de RES voor de inwoners van Twente https://www.twenterand.nl/energieneutraal-twenterand2050 en https://energiestrategietwente.nl/. Door de RES-organisatie én door de gemeenten is gewerkt aan de verdere uitwerking van het concept naar een RES Twente 1.0, zodat besluitvorming door de raad vóór 1 juli 2021 kan plaatsvinden Lokaal betekent de bijdrage van Twenterand dat het bestaande (ruimtelijk) beleidskader voor duurzame energie (uit 2017) moet worden aangepast. De ruimtelijke afwegingen die met de RES (en andere opgaven in het landelijk gebied) samenhangen vragen om een goede en afgewogen vertaling naar het omgevingsbeleid van de gemeente. De opdracht voor de aanpassing is in het najaar van 2020 voorbereid en gegeven aan bureau Tauw.
Voor een zorgvuldig gebiedsproces voor het zoekgebied wind Vriezenveen ZO met inwoners en ondernemers is afstemming en verkenning gestart met de buurgemeenten Almelo en Tubbergen, met ondersteuning van RES-Twente en provincie Overijssel.
Energie maatregelen door bedrijven (VTH) We ondersteunen lokale initiatieven van ondernemers(verenigingen) en Zon op Dak , o.a. via het ondernemersfonds. In het Project energiebesparing bedrijventerreinen (mede i.r.t. de informatieplicht energie uit de Wet Milieubeheer) is in samenwerking met de IKVO en ODT informatie gegeven aan bedrijven en een aanbod voor bedrijven ontwikkeld . Via de bedrijvenparkmanager en Duvast zijn in 2020 aan de bedrijven energiescans aangeboden. Door corona zijn de bedrijfsbezoeken op locatie vertraagd. Obstakel voor (agrarische) ondernemers voor hun projecten voor de opwek van duurzame energie is de beschikbare netcapaciteit. We hebben (waar gevraagd ) ondernemers ondersteund bij hun Zon op Dak projecten, bijvoorbeeld via contacten met de netbeheerder, RES-Twente, NEO en RVO. In het haalbaarheidsonderzoek Flex-E zijn mogelijke dynamische oplossingen verkend om op korte termijn meer elektriciteitstransport te faciliteren, de zogeheten flexibiliteitsoplossingen, en daardoor meer duurzame energie te kunnen opwekken. Binnen de studie is gekeken naar de rol en mogelijke impact van energie-opslag, -conversie en vraagsturing voor twee specifieke locaties, namelijk Zwolle Hessenpoort en de gemeente Twenterand. In dit project is samengewerkt met NEO Overijssel, bedrijven en gemeente.
https://www.nieuweenergieoverijssel.nl/flex-e-een-verkenning-naar-de-rolvan-flexoplossingen-in-overijssel/
Stimuleren Energie projecten Bij de RWZI's in Vriezenveen en Vroomshoop zijn door het Waterschap Vechtstromen in 2020 zonneveldjes gerealiseerd. Samen met de zonnevelden Oosterweilanden en Flierbelten in de gemeente wordt de doelstelling van 25 ha zonneveld (voor 2023) nagenoeg gehaald. De energieproduktie van het Zonnepark Oosterweilanden in het jaar 2020 was ongeveer 12 megawatt en voldoet daarmee aan de verwachtingen (prognose was 11,4 megawatt). De netto financiële opbrengst van het park vloeit via het duurzaamheidsfonds terug in de samenleving van Twenterand. Een deel wordt vanaf 2023 besteed voor het nieuw te bouwen overdekte zwembad. Met het andere deel worden duurzame initiatieven uit de samenleving op gang geholpen. Voor de verbetering van de situatie i.v.m. de netwerkschaarste voor het elektriciteitsstation Vroomshoop is Enexis in 2020 in samenwerking met de gemeente begonnen met de ruimtelijke voorbereiding van uitbreiding van het elektriciteitsstation in Vroomshoop in 2 fasen.
Uitvoeren project Energieloket en deelnemen Duurzaam Thuis Twente Gemeenten hebben vanuit het Klimaatakkoord de regie op het verduurzamen van de gebouwde omgeving (warmte). Eén van de afspraken vanuit het Klimaatakkoord is dat er onafhankelijke (regionale) energieloketten zijn onder verantwoordelijkheid van de gemeente, om de uitvoering van de warmtetransitie te ondersteunen. Een energieloket biedt informatie, inspiratie en advies aan inwoners. Woningeigenaren kunnen voor hun vragen al jaren terecht bij het gemeentelijk energieloket (de laatste jaren ingevuld door https://www.duurzaamthuistwente.nl/twenterand/ ). Ook landelijk is er
47
informatie beschikbaar via het landelijk digitaal platform www.verbeterjehuis.nl. In 2020 zijn door onze 3 vrijwillige wooncoaches 34 huisbezoeken afgelegd. Door corona waren dat minder adviezen aan huis, maar meer advies is telefonisch gegeven (o.a. via een telefonisch spreekuuur). Het ministerie van BZK en de VNG werken aan kwaliteitsvoorwaarden voor de ontwikkeling van de energieloketten. In 2020 heeft het college ervoor gekozen om de doorontwikkeling naar Energieloket 3.0 lokaal vorm te gaan geven. Voor de invulling van advies aan huis aan woningeigenaren is ook voor 2021 gekozen voor de voortzetting van de samenwerking met de wooncoaches en Duurzaam (t)huis Twente. Uit de specifieke uitkering Regeling Reductie Energiegebruik (RRE) heeft Twenterand subsidie ontvangen om huiseigenaren te helpen energie te besparen met kleine energiebesparende maatregelen. Het gaat bijvoorbeeld om het inregelen van de cv-installatie, het aanbrengen van radiatorfolie en tochtstrips of het plaatsen van led-lampen. Ook gebruiken we de regeling om advies te geven aan huiseigenaren. De voor 2020 ontvangen middelen zijn ingezet voor de actie 'Poen voor Groen' https://poenvoorgroen.nl/. Dit project wordt voor zeven deelnemende Twentse gemeenten uitgevoerd door Duurzaam (t)huis Twente, met o.a. inzet van de wooncoaches. In de actie is samengewerkt met lokale winkeliers in Vriezenveen en Vroomshoop.
In december 2020 zijn de sportclubs aangeschreven om de actie bij hun leden te promoten, waar een kleine vergoeding voor de clubkas tegenover stond. Geplande informatiebijeenkomsten zijn in 2020 niet doorgegaan. In 2020 hebben 289 Twenterandse woningeigenaren aan de actie deelgenomen. In verband met corona heeft de actie vertraging opgelopen, reden waarom het Rijk voor alle gemeenten landelijk de actietermijn heeft verlengd.
Warmtevoorziening wijken In het Klimaatakkoord is afgesproken dat alle gemeenten uiterlijk 31 december 2021 een warmtetransitievisie (warmtevisie) hebben vastgesteld om de overgang te kunnen maken naar een aardgasvrije gebouwde omgeving per 2050. In oktober 2019 is met 3 buurgemeenten in een Sprintsessie in Hellendoorn een eerste verkenning uitgevoerd voor onze visie. In 2020 is daarop een extra technisch - economische verdiepingsslag gemaakt, met externe expertise van DWA en Tauw. Hiervoor is een extra subsidie ECW van het rijk ontvangen. Met onze lokale "warmtetafel", waaraan lokale partners deelnemen zoals Mijande Wonen en de huurdersraad, wooncoaches, de netbeheerders Cogas en Enexis, het waterschap en provincie, hebben we in 2020 de warmtevisie verder uitgewerkt. Het voorlopige beeld is dat voor vrijwel de hele gemeente op dit moment individuele alternatieven (elektrische warmtepompen en hybride oplossingen met duurzaam gas) in beeld zijn. Na de besluitvorming over de warmtevisie in 2021 volgt de planvorming voor de uitvoering. Waar het haalbaarheidsonderzoek van Cogas naar een warmtenet in Vriezenveen op basis van de restwarmte van Bakkerij Holland in eerste fasen van het onderzoek veelbelovend leek, hebben wij eind 2020 van Cogas het eindeproject rapport officieel ontvangen.
Daardoor lijkt op dit moment een collectief alternatief voor de warmtevoorziening via een warmtenet in onze gemeente niet langer een optie. Met Mijande Wonen vormt duurzaamheid een vast onderwerp in gesprekken voor de samenwerking met Mijande en de aanloop naar nieuwe prestatie-afspraken: zie doelenboom Bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en VTH.
Subdoel: Waardevolle natuur/biodiversiteit en ecologische functies zijn beschermd en behouden Waardevolle natuur is natuur met een beschermde status zoals Natura 2000. Biodiversiteit is het totaal van alle soorten planten en dieren. Ecologische functies zijn functies zoals de zuiverende functie van de natuur en de voedselproducerende functie van de natuur. Engbertsdijksvenen is een Natura 2000 gebied die bescherming behoeft, bijvoorbeeld tegen depositie van Stikstof. Bij vergunningverlening moet daar rekening mee worden gehouden. De Raad van State heeft in mei 2019 besloten om het Programma Aanpak Stikstof (PAS) echter verworpen als systematiek voor het verlenen van vergunningen. Hierop is vergunningverlening voor veel projecten in de buurt van Natura2000 gebieden vertraagd of stil komen te liggen. Dit heeft voornamelijk betrekking op agrarische bedrijven, maar ook industriële bedrijven worden geraakt door deze uitspraak. De overheid heeft in 2019 en 2020 gewerkt aan een nieuwe aanpak stikstof, waarbij er lange tijd onzekerheid heeft geleefd wanneer vergunningverlening voor bepaalde projecten weer op gang zou komen. Eind 2020 zijn nieuwe beleidsregels van kracht geworden waardoor salderen en het verleasen van stikstofruimte
48
mogelijk is geworden. Dit biedt meer mogelijkheden voor vergunningverlening in 2021. Echter, toekomstige ontwikkelingen op dit onderwerp zullen de mate en snelheid bepalen waarin dit gebeurt.
Wat hebben we daarvoor gedaan Deelnemen gebiedsproces Engbertsdijkvenen In 2020 is de provincie Overijssel, in samenwerking met Staatsbosbeheer en gemeente Twenterand, de ruimtelijke procedure (PIP) voor de interne maatregelen Engbertsdijksvenen en de ontgrondingsvergunning gestart. Het PIP is vastgesteld door PS op 23 september 2020. Voor de aanvoer van zand via vrachtwagens voor de interne herstel- en versterkingsmaatregelenmaatregelen door Staatsbosbeheer is in 2020 samen met de gemeente gezocht naar een ander alternatief in de vorm aanvoer via een pijpleiding. Voor de maatregelen buiten het natuurgebied (de externe maatregelen) loopt het gebiedsproces onder sturing van de BAC Engbertsdijksvenen nog. In 2020 is gewerkt aan de verdere uitwerking en onderzoek van de alternatieven. Speciale aandacht blijft volgens ons nodig voor de zorgen van inwoners voor vernatting van hun woningen en percelen. In 2020 hebben de gebiedspartners uit de BAC een gezamenlijke lobby richting het ministerie LNV ingezet voor extra financiële middelen. Het rapport Combikansen van de vrijwillige inwonersgroepen rond de Engbertsdijkvenen is in 2020 aan de gemeente aangeboden. Dit rapport gaf het resultaat weer van de begeleiding en ondersteuning van de vijf inwonersgroepen door NMO en Stimuland (in opdracht van gemeente).
Van verschillende ideeën van afzonderlijke groepen is nu de kracht voor een samenhangend verhaal gevonden. De Combikansen gaan over kansen op het gebied van recreatie en toerisme en routes, natuurbelevingscentrum en landbouw. Zie ook de doelenboom Economie en werkgelegenheid (Ontwikkelprogramma Platteland).
Subdoel: Er is een duurzame inzamelstructuur voor huishoudelijk afval De gemeente heeft vanuit de Wet Milieubeheer de zorgplicht voor de verwijdering en verwerking van huishoudelijke afvalstoffen. De inzameling van bedrijfsafval valt hier niet onder. De afvalstoffenheffing wordt geïnd ter dekking van de kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval.