2026-11-03 Rapportage Rekenkameronderzoek Burgerparticipatie in Twenterand
Tekst van het document
Dit heeft geleid tot vertraging en onzekerheid over de doorgang van het project. Betrokkenen, waaronder Care4Uall, leefden in de veronderstelling dat de realisatie op deze locatie zeker was. De gemeente erkent dat dit misverstand is ontstaan door enthousiasme van betrokken ambtenaren en de verhuurder in de beginfase, waarbij onvoldoende voorbehoud is gemaakt over de grondpositie. Maar de knelpunten in de uitvoering werden niet alleen veroorzaakt door het eigendom van de grond. Geïnterviewden merken op dat het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie iedereen (bewoners, vrijwilligers en raad) te vriend wilden houden; zodra er bezwaren komen, ontstaat de neiging om te gaan "pingpongen" met locaties om weerstand te vermijden, wat besluitvorming bemoeilijkt. 4.2.5 Verhoudingen tussen stakeholders Tijdens het proces zijn er tussen de verschillende betrokkenen knelpunten ontstaan, met name rondom het gebruik van wijkgebouw ‘Oos Plekkie’. Er is onduidelijkheid ontstaan over de verhuur van ruimte aan de onderneming (DAC Omzien) van een van de bestuursleden van de stichting. Daarnaast heeft belangengroep Care4Uall aangegeven zich onvoldoende betrokken te voelen bij het proces. Zij hebben de zorg geuit dat hun eerdere schriftelijke ideeën voor een inclusieve invulling lijken te zijn overgenomen door DAC Omzien, die vervolgens ruimte in het gebouw toegewezen kreeg.
Ook is gebleken dat de communicatie niet vlekkeloos is verlopen; brieven van Care4Uall hebben niet de juiste contactpersonen bij Mijande Wonen bereikt en de procedurele meldplicht voor onderverhuur is door Stichting Oos Plekkie niet volledig gevolgd. 4.2.6 Resultaten en ervaringen Het initiatief ‘Inclusieve Speeltuin Vroomshoop’ toont een inhoudelijk sterk participatieproces op het niveau van raadplegen, waarbij de input van de doelgroep is vertaald naar een ontwerp. Het proces stagneert echter in de uitvoeringsfase door het ontbreken van harde afspraken over eigendom en beheer voorafgaand aan de participatie en, aldus geïnterviewden, door de conflictmijdende en weinig doortastende houding van college en organisatie. De onzekerheid over de grondverwerving en de frictie tussen maatschappelijke partners over het gebruik van het wijkgebouw hebben het draagvlak en het vertrouwen van betrokken stakeholders onder druk gezet. - 19 - BMC , Participatie met impact Daarnaast is een leerpunt dat de participatie te vroeg in het proces werd georganiseerd. Het feit dat bewoners hebben meegedacht, maar er een jaar later wegens stagnatie nog steeds niets gerealiseerd is, zorgt ervoor dat de geloofwaardigheid en het vertrouwen in de gemeente worden geschaad. Verder blijkt uit de gesprekken dat er binnen de organisatie mandaat, steun en concrete handvatten voor participatie worden gemist.
Daarnaast is er behoefte aan een scherpere rolopvatting voor de gemeenteraad, zodat raadsleden, ambtenaren en inwoners precies weten op welk niveau zij mogen meepraten en beslissen. 4.3 Aquapark De Zandstuve 4.3.1 Inleiding Het project 'Aquapark De Zandstuve' heeft als primair doel het verduurzamen en opwaarderen van het gelijknamige gemeentelijke buitenbad in Vroomshoop. De aanleiding hiervoor is de verouderde staat van de installaties en inrichting. In reactie op een motie vanuit de gemeenteraad is door het college 'variant Ambitie' voorgesteld, die zich richt op technische verduurzaming, herinrichting van het terrein en uitbreiding van voorzieningen. Burgerparticipatie is bij dit project ingezet met als doel lokaal draagvlak te vergroten en de aanwezige lokale kennis en wensen te benutten om het technisch ontwerp verder te verfijnen. Omdat het aquapark zich in het Zandstuvebos bevindt, een gebied dat ook door andere partijen, zoals een ijsbaan en het kabouterpad wordt gebruikt, hecht de gemeente er veel waarde aan om al deze belanghebbenden in het proces mee te nemen. Een cruciale speler hierbij is de Stichting Aquapark de Zandstuve, die al in 2017 werd opgericht om het zwembad van sluiting te redden.
Deze stichting is een actieve groep inwoners die de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in het park, waaronder in een familieglijbaan (2020), een spraypark (2021) en een airmountain (2023). 4.3.2 Vormgeving van participatie Volgens het raadsvoorstel is de participatie formeel ingestoken op de trede 'Raadplegen' van de participatieladder. Op het moment van het interview met de ambtelijke organisatie was er nog geen formeel, afgerond participatieplan voor de specifieke locatie, alhoewel dit projectmatig wel werd voorbereid in afstemming met participatieadviseurs. De gemeente is voornemens de participatie vorm te geven door belanghebbenden (zoals Stichting Aquapark De Zandstuve, het Kabouterpad en de IJsclub) actief uit te nodigen voor deelname aan een werkgroep. Inwoners kunnen op verschillende manieren aanhaken, passend bij hun behoefte. Ook is er de intentie om open informatieavonden op locatie te organiseren, omdat de ervaring uit eerdere trajecten leert dat dit noodzakelijk is om alle aanwonenden te bereiken. Er is voor dit traject geen apart participatiebudget gereserveerd; dit valt binnen het totale projectbudget. 4.3.4 Verloop van het proces Uit de documenten blijkt dat het project gepland staat om in het eerste kwartaal van 2026 officieel te starten met het participatietraject.
Volgens het raadsvoorstel heeft er reeds een startgesprek plaatsgevonden met Stichting Aquapark De Zandstuve, waarin de stichting is uitgenodigd om in het vervolgtraject mee te denken en input te leveren. Verschillende actoren zijn betrokken: de raad (die geïnformeerd wordt via raadsbrieven en e-mails), de ambtelijke projectleiding, en lokale stichtingen en verenigingen. - 20 - BMC , Participatie met impact In de uitvoering wordt het proces door een betrokken inwoner (tevens bestuurslid van het Aquapark en Kabouterpad) echter als zeer moeizaam ervaren. Waar de gemeente een participatietraject in de opstartfase beschrijft, ervaart de inwoner momenteel een "totale radiostilte" vanuit de ambtelijke organisatie. Ondanks mondelinge toezeggingen over de vorming van een werkgroep is er nog geen concrete uitnodiging of informatie ontvangen. Deze onvrede heeft ertoe geleid dat de stichting in januari 2026 formeel heeft ingesproken bij de gemeenteraad. Hierin gaven zij aan zich buitengesloten te voelen: pas in november 2025 werden zij geïnformeerd over het bestaan van drie plannen en zij ervaren dat er 'geheimzinnig' is gedaan over de planvorming. Hoewel de gemeente heeft aangegeven dat de stichting vanaf nu mag meedenken over de 'variant Ambitie', voelt dit voor de vrijwilligers rijkelijk laat in het proces.
Ook wordt in een interview aangegeven dat de informatievoorziening reactief is en dat de gemeente niet zelfstandig proactief op zoek gaat naar aanvullende, ongeorganiseerde doelgroepen zoals recreatieve zwemmers. 4.3.5 Resultaat en invloed Omdat het participatietraject formeel nog moet opstarten en het ontwerpproces nog niet is afgerond, kan op dit moment nog niet worden vastgesteld hoe de inbreng van burgers het uiteindelijke beleid of besluit volledig heeft beïnvloed. Wel tonen de interviews aan dat eerdere inbreng van de betrokken stichting, namelijk het verzoek om een integrale gebiedsaanpak voor het zwembad, de ijsbaan en het kabouterpad samen als één 'Beleefpark', tot nu toe onvoldoende zichtbaar is voor de initiatiefnemers. Een concreet voorbeeld hiervan is de geplande locatie van het nieuwe paviljoen. Omdat de stichting in de voorfase niet is gehoord, is het paviljoen in de plannen bij de kleedkamers ingetekend. De stichting pleit op basis van haar praktijkervaring juist voor een centrale positionering met zicht op het zwembad, de ijsbaan en het Kabouterpad, om zo de horeca die nu al door vrijwilligers gerund wordt en essentieel is voor de inkomsten van het zwembad optimaal te benutten. In een interview met een betrokken inwoner wordt daarnaast geconstateerd dat de gemeente de initiatieven gefragmenteerd behandelt en hiermee kansen op fysieke samenwerking laat liggen.
Formeel stelt de gemeente in een raadsvoorstel dat toekomstige inbreng nog invloed kan hebben op onderdelen van het verfijnde ontwerp. 4.3.6 Knelpunten en succesfactoren Er worden in de praktijk verschillende knelpunten gesignaleerd. Hoewel vanuit de gemeente werd aangegeven dat het belangrijk is om continu het budget en de implicaties van bepaalde keuzes duidelijk te communiceren, ervaart de betrokken inwoner juist onduidelijkheid over deze financiële en beleidsmatige speelruimte. Dit leidt ertoe dat vrijwilligersorganisaties hun eigen investeringen opschorten. Daarnaast beschrijft het raadsvoorstel een traject waarin actieve participatie wordt georganiseerd. De geïnterviewde inwoner typeert de communicatie daarentegen als reactief, waarbij vragen worden afgehouden met de mededeling dat plannen "onder embargo" liggen of beloofde inhoudelijke terugkoppelingen uitblijven. In de gepresenteerde plannen wordt ervan uitgegaan dat het Kabouterpad moet worden aangepast. De vrijwilligers voelen zich overvallen door de verwachting dat zij deze aanpassingen moeten uitvoeren, terwijl ze hier op voorhand niet in zijn meegenomen. Daarnaast wekt de werkwijze waarbij in stilte drie plannen zijn uitgewerkt, waarvan er één te duur bleek, onbegrip over de besteding van middelen en het gebrek aan transparantie.
Een belangrijke succesfactor voor het (verdere) proces is het in grote mate aanwezige lokale draagvlak en de inzetbereidheid van vrijwilligers. Uit ervaringen met eerdere projecten, zoals de realisatie van een glijbaan, blijkt dat inwoners graag willen bijdragen met tijd en middelen, mits er sprake is van goede samenwerking en heldere, eerlijke communicatie. De betrokkenheid van de inwoners en ondernemers van Vroomshoop vertaalt zich in investeringen in zowel tijd als geld. Zij willen hun ideeën aandragen en - 21 - BMC , Participatie met impact meedenken, expliciet 'niet om lastig te zijn voor de ambtenaren, maar om er samen een succes van te maken'. Het besef bij de gemeente dat brede, open informatieavonden op locatie nodig zijn om ook niet-georganiseerde aanwonenden te bereiken, is het vertrekpunt voor het formele traject dat in Q1 2026 is begonnen. - 22 - BMC , Participatie met impact Hoofdstuk 5 | De rol van de raad In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de wijze waarop de raad wordt betrokken bij burgerparticipatie en hoe hij daarbij invulling geeft aan zijn kaderstellende en controlerende rol. 5.1 De rol van de gemeenteraad in inwonersparticipatie De kaderstellende rol van de raad komt momenteel onvoldoende uit de verf. Gesignaleerd wordt dat raadsleden zich te veel op details richten in plaats van op de hoofdlijnen en hun kaderstellende rol.
De raad zelf constateert dat participatietrajecten in het verleden te vaak startten terwijl de kaders, zoals bij windmolens of de woonwagenlocaties, eigenlijk al vastlagen, waardoor in woners geen echte invloed meer hadden en het vertrekken vanuit een 'wit vel' een illusie bleek. De raad spreekt dan ook nadrukkelijk de wens uit om in de toekomst zelf vooraf na te denken over het gewenste participatieniveau en de spelregels helder te bepalen. De controlerende rol van de raad krijgt langzaam meer vorm via formele instrumenten. Sinds een half jaar is in elk raadsvoorstel een paragraaf over participatie opgenomen, met het plan voor de ‘energy hub’ als goed voorbeeld. Ook worden er participatieverslagen gedeeld, wat de raad helpt om achteraf inzicht te krijgen in het proces, zoals bij het sportcomplex. Tegelijkertijd wordt de controlerende rol in de praktijk vaak op een overwegend reactieve en informele manier ingevuld. Wanneer een kleine groep inwoners een afwijkende mening laat horen, zijn raadsleden wel eens geneigd om de kwaliteit van het gehele participatieproces in twijfel te trekken, bemerken respondenten (en ook de raad zelf). De manier waarop de raad betrokken is, levert spanning op.
De raad ziet het als zijn rol om goed te luisteren naar de zorgen van inwoners en verschillende raadsleden willen bijvoorbeeld graag als toehoorder aanwezig zijn bij inwonersavonden, hoewel zij hier nu niet voor worden uitgenodigd. Andere geïnterviewden zien een sterke focus bij de raad op ontevreden inwoners en ervaren dat als een risico. Dit kan namelijk leiden tot een 'shop-cultuur', waarbij belangengroepen verschillende loketten (waaronder raadsleden) aflopen om alsnog hun gelijk te halen nadat een besluit al is genomen. 5.2 Wensen van de raad en de praktijk De raad verwacht en wenst een participatieproces waarin draagvlak wordt gecreëerd en waarbij de gemeente transparant is. Veel raadsleden in Twenterand zijn beducht voor weerstand en streven naar een situatie waarin "iedereen blij" is. De raad wil een duidelijke routekaart met voorwaarden en wil actief betrokken worden bij het bepalen van het participatieniveau. In de praktijk, zo blijkt uit de interviews, vervult de raad informeel vaak de rol van klachtenloket zodra burgerparticipatie niet soepel loopt. Ontevreden inwoners benaderen een fractie, waarna raadsleden dit - 23 - BMC , Participatie met impact
interpreteren als 'mislukte participatie' en wethouders terug moeten naar de tekentafel. Dit gebeurde bijvoorbeeld bij de woonwagenlocaties toen de SGP-fractie op 19 november 2024 schriftelijke vragen stelde aan het college. Naar aanleiding van kritische geluiden van omwonenden over de intimiderende en bedreigende sfeer op de informatieavonden, besloten raadsleden van de SGP ter plekke te gaan luisteren naar de verhalen van inwoners. Zij adviseerden de inwoners om hun klachten formeel bij het college neer te leggen en stelden tegelijkertijd schriftelijke vragen aan het college om opheldering te krijgen over de foutieve uitnodigingsbrieven, het inconsistente uitnodigingsbeleid en de rol van Mijande Wonen. Er is duidelijk een spanningsveld zichtbaar tussen de visie van de raad en die van het college en de ambtelijke organisatie. De ervaring is dat de raad geneigd is participatie te gebruiken om het noodzakelijke, moeilijke gesprek - waarbij teleurstelling bij inwoners onvermijdelijk is - te omzeilen. Vanuit het college en de ambtelijke organisatie wordt daartegenover gesteld dat participatie draait om een zorgvuldige belangenafweging binnen vastgestelde kaders en niet om het tegemoetkomen aan individuele wensen.
Vanuit de ambtelijke organisatie wordt ervaren dat de raad en het college snel naar ambtenaren wijzen als schuldige wanneer een participatietraject politiek gevoelig wordt. Dit resulteert in een perceptie bij ambtenaren dat participatie een ‘noodzakelijke hoepel' is om door te springen. Dit kan ertoe leiden dat zij in een kwetsbare positie terechtkomen. 5.3 De informatievoorziening aan de raad De informatievoorziening richting de raad wordt steeds meer gestructureerd. De Participatiescan is inmiddels verplicht in adviesformats, de participatieladder wordt gebruikt en er wordt aan het college en daarmee indirect aan de raad gerapporteerd over de uitvoering. Zoals eerder genoemd, krijgt de raad tegenwoordig participatieverslagen en specifieke paragrafen in raadsvoorstellen, wat als erg handig wordt ervaren. Verschillende raadsleden geven aan zich onvoldoende geïnformeerd te voelen over inwonersavonden en willen hier proactief via het presidium over geïnformeerd worden, terwijl ambtenaren volgens de raad zelf het gevoel hebben dat zij hun werk moeten kunnen doen zonder dat de politiek (de raad) hen constant op de vingers kijkt. De roep om een actievere, controlerende rol vooraf is eveneens zichtbaar in de eerder genoemde vragen van de SGP-fractie. De fractie verzocht het college expliciet om de participatieplannen per locatie direct ter informatie aan de raad te verzenden.
Dit onderstreept de behoefte binnen de raad om niet pas achteraf via participatieverslagen te worden geïnformeerd, maar vooraf grip te hebben op de spelregels en kaders van het traject. - 24 - BMC , Participatie met impact Hoofdstuk 6 | Conclusies en aanbevelingen Op basis van de bevindingen uit ons onderzoek naar burgerparticipatie in de gemeente Twenterand presenteren we in dit hoofdstuk onze belangrijkste conclusies, reflecteren we hierop vanuit een landelijk perspectief en formuleren we aanbevelingen voor de gemeenteraad en het college 6.1 Conclusies Conclusie 1: Er is een kloof tussen de beleidsambities en de ambtelijke uitvoeringspraktijk. Hoewel het Participatiebeleid 2022 en instrumenten zoals de Participatiescan goede uitgangspunten bieden, schiet de structurele inbedding tekort. Succesvolle participatie is momenteel te vaak afhankelijk van individuele projectleiders of toevallige omstandigheden. Bovendien komt in de interviews naar voren dat participatie door ambtenaren soms ervaren lijkt te worden als een verplichte hoepel om door te springen in plaats van als een constructief instrument. Conclusie 2: Verwachtingsmanagement schiet tekort, resulterend in wederzijdse teleurstelling. Er is een verschil van inzicht over de definitie van participatie.
Bij sommige inwoners en raadsleden bestaat het beeld dat participatie betekent dat men "zijn zin krijgt", terwijl de essentie het zorgvuldig afwegen van belangen binnen vooraf gestelde kaders is. In de casus van de speeltuin in Vroomshoop werden inwoners bijvoorbeeld bevraagd over wensen, terwijl de fundamentele randvoorwaarden (zoals grondeigendom) nog niet waren veiliggesteld, wat de geloofwaardigheid van de gemeente schaadde. Dit speelde ook bij de casus woonwagenlocaties waar de gemeente de informatiebijeenkomsten en klankbordgroepen startte terwijl randvoorwaarden, zoals de definitieve rol en instemming van woningcorporatie Mijande Wonen over het beheer, nog niet intern waren afgestemd. Dit leidde, samen met foutieve informatie in uitnodigingsbrieven over reeds genomen raadsbesluiten, tot een gevoel van wantrouwen bij omwonenden. Conclusie 3: De kaderstellende en controlerende rol van de raad is onvoldoende uitgekristalliseerd. Wanneer participatietrajecten niet soepel verlopen, benaderen ontevreden inwoners direct fracties. De raad is formeel de hoeder van het algemeen belang, maar richt zich in de praktijk regelmatig op de details en op de bezwaren van individuele, ontevreden inwoners, zo kwam in dit onderzoek bij bijvoorbeeld de casus betreffende de woonwagenlocaties naar voren.
Hierdoor is er in het verleden sprake geweest van een informele 'shop-cultuur' waarbij inwoners de raad als klachtenloket gebruiken wanneer zij hun gelijk niet krijgen in het proces. Dit holt de legitimiteit van het gevoerde participatieproces uit. Conclusie 4: Recente stappen tonen bestuurlijk lerend vermogen. De recente instemming van de raad met 'variant 3' (integrale versterking en structurele borging met capaciteit voor een participatieadviseur) laat zien dat de gemeente Twenterand bereid is te investeren in het verkleinen van de kwetsbaarheid en het verhogen van de professionaliteit rondom burgerparticipatie. 6.2 Reflectie op de bevindingen vanuit een landelijk perspectief In april 2025 heeft de Vereniging van Rekenkamers (VvR) een meta-analyse laten uitvoeren naar het thema participatie. In dit onderzoek zijn de inzichten uit 102 verschillende rekenkamerrapporten gebundeld. Wanneer we de situatie in Twenterand spiegelen aan de meta-analyse, dan blijkt dat het beeld in Twenterand zeer herkenbaar is en aansluit bij landelijke patronen. - 25 - BMC , Participatie met impact Twenterand stapt in een aantal bekende landelijke valkuilen. De VvR constateert dat participatie vaak struikelt over een gebrek aan heldere kaders vooraf en het niet tijdig betrekken van inwoners (pas betrekken als het plan al nagenoeg vastligt).
Ook de worsteling van de gemeenteraad met zijn rol in participatietrajecten, balancerend tussen het vaststellen van kaders en het opkomen voor individuele burgers, is een breed ervaren knelpunt. Tegelijkertijd zet Twenterand met het besluit tot structurele inbedding van participatiecapaciteit (variant 3) een stap richting de succesfactoren uit de analyse van de VvR. De landelijke meta-analyse benadrukt dat participatie professioneel moet worden georganiseerd met een helder centraal aanspreekpunt en voldoende tijd, middelen en deskundigheid in de uitvoering. Verder benadrukt de VvR het belang van 'procedurele rechtvaardigheid': inwoners accepteren een besluit (zelfs als ze hun zin niet krijgen) veel beter als het proces eerlijk verloopt, transparant is en er volwaardige terugkoppeling is geweest. Op dit vlak van heldere, eerlijke communicatie valt in Twenterand nog aanzienlijke winst te behalen. 6.3 Aanbevelingen voor de gemeente Twenterand Om de uitvoering van burgerparticipatie te verbeteren, het proces te professionaliseren en verwachtingen beter te managen, formuleren we de volgende aanbevelingen: 6.3.1 Aanbevelingen aan de gemeenteraad Aanbeveling 1: Versterk de rolvastheid van de gemeenteraad. Stel voor de start van een maatschappelijk relevant project de kaders, randvoorwaarden en het gewenste participatieniveau (de trede op de participatieladder) nadrukkelijk vast.
Beperk inmenging tijdens het uitvoerende proces en wees terughoudend in de rol van klachtenloket voor individuele groepen, om zo een 'shop-cultuur' te voorkomen. Aanbeveling 2: Beoordeel participatie op procedurele rechtvaardigheid, niet louter op draagvlak. De raad van Twenterand beoordeelt trajecten achteraf vaak op de mate van weerstand in de samenleving. Uit eerder onderzoek blijkt echter dat de acceptatie van besluiten vooral afhangt van procedurele rechtvaardigheid: de mate waarin het proces door inwoners als eerlijk, transparant en respectvol is ervaren, zelfs als de uitkomst hen niet zint. Stuur als raad bij de evaluatie van trajecten niet op het bereikte draagvlak, maar controleer of het proces neutraal en eerlijk is verlopen, of alle stemmen zijn gehoord en of er zorgvuldige en gemotiveerde terugkoppeling aan de inwoners heeft plaatsgevonden. - 26 - BMC , Participatie met impact
Aanbeveling 3: Bewaak rolzuiverheid tijdens de uitvoering. Raadsleden geven aan dat zij zich soms onvoldoende geïnformeerd voelen over inwonersavonden en willen hier graag bij aanwezig zijn. Tegelijkertijd hebben ambtenaren de ruimte nodig om hun werk ongehinderd te doen. Maak afspraken via het presidium om als raad structureel en proactief geïnformeerd/uitgenodigd te worden voor participatiebijeenkomsten. Neem hierbij echter uitsluitend de rol van toehoorder aan. Meng u niet in de inhoudelijke discussie of in het werk van de uitvoerende ambtenaren, zodat de grens tussen "democratie in de raad" (beslissen) en "democratie in de straat" (uitvoeren en consulteren) scherp blijft. 6.3.2 Aanbevelingen aan het college Aanbeveling 4: Wees transparant over de speelruimte en stuur op verwachtingsmanagement. Start pas met een participatietraject met inwoners als harde randvoorwaarden, zoals juridische kaders, budgetten en eigendomsposities, intern zijn veiliggesteld en afgestemd. Maak bij aanvang van elk traject duidelijk waar de onveranderbare kaders liggen en op welke onderdelen inwoners daadwerkelijk nog invloed kunnen uitoefenen, om zo teleurstelling en frustratie achteraf te minimaliseren.
De casus van de woonwagenlocaties toont aan hoe belangrijk dit is: door onder meer foutieve uitnodigingsbrieven te versturen waarin werd gesuggereerd dat besluiten al definitief waren, ontstond een onwerkbare situatie. Zorg ervoor dat communicatie-uitingen en brieven altijd een strikte interne kwaliteitscontrole ondergaan voordat ze worden verzonden, om herhaling van fouten te voorkomen. Aanbeveling 5: Investeer in procedurele rechtvaardigheid en gestructureerde terugkoppeling. Borg dat elk participatieproces wordt afgesloten met een tijdige, expliciete en duidelijke terugkoppeling in begrijpelijke taal. Leg hierin niet alleen uit wat er besloten is, maar motiveer ook duidelijk waarom bepaalde inbreng van inwoners wel of niet in het uiteindelijke besluit is verwerkt (zie ook aanbeveling 2 voor de raad). Dit versterkt het vertrouwen in de overheid aanzienlijk. Procedurele rechtvaardigheid valt of staat met een respectvolle en professionele bejegening. Uitspraken als "we gaan niet voor draagvlak" of als defensief ervaren opmerkingen tijdens bijeenkomsten breken het vertrouwen in korte tijd af. Train ambtenaren en bestuurders in de-escalerend communiceren en zorg dat een wethouder of projectleider de dialoog niet voortijdig verlaat, maar openstaat voor de emoties en zorgen uit de samenleving. - 27 - BMC , Participatie met impact
Aanbeveling 6: Vertaal capaciteit naar cultuurverandering en ontschotting. Benut de aanstelling van de nieuwe adviseur inwonerbetrokkenheid niet enkel als procedureel loket, maar primair voor een ambtelijke cultuuromslag. Train de organisatie in het werken vanuit de 'leefwereld' in plaats van de 'systeemwereld'. Dit vereist dat ambtenaren vaker met een open en coachende houding naar de gemeenschap treden, maar ook ter bescherming van het verwachtingsmanagement stevig mandaat krijgen om "nee" te verkopen wanneer verwachtingen buiten de kaders treden. Hiervoor moeten ambtenaren de tijd en ruimte krijgen. - 28 - BMC , Participatie met impact
Bijlage 1 | Normenkader - 29 - BMC , Participatie met impact
Bijlage 2 | Bestudeerde documenten Algemeen ● | Gemeente Twenterand, Participatiebeleid Twenterand, november 2022. ● | Gemeente Twenterand, Motie: Participatie en evaluatie rondom Omgevingswet (M06). Ingediend door de fracties van SGP en PvdA/GL, 19 maart 2024. ● | Gemeente Twenterand, Quickscan Participatie Gemeente Twenterand, 25 mei 2025. Casus Keuze voor woonwagenlocaties ● | Gemeente Twenterand, Woonwagenbeleid 2022 Gemeente Twenterand, 2022. ● | Gemeente Twenterand, Verhuurbeleid woonwagenstandplaatsen 2022 gemeente Twenterand, 2022. ● | Gemeente Twenterand, Raadsvoorstel: Woonwagenlocaties Twenterand, 12 juli 2023. ● | Gemeente Twenterand, Amendement Woonwagenlocaties Twenterand, ingediend door SGP, GBT, CU, en VVD, 26 september 2023. ● | Gemeente Twenterand, Participatieplan Woonwagenlocaties Twenterand, n.d. ● | Conceptversie van een beleidsdocument m.b.t. beeldkwaliteit. ● | Gemeente Twenterand, Participatienota Woonwagenlocaties Twenterand, 19 november 2025. ● | Diverse interne werkversies en conceptverslagen van bewonersbijeenkomsten en inloopavonden. ● | Gemeente Twenterand, Definitieve verslagen klankbordgroepen en informatieavonden (locaties Vroomshoop, Westerhaar-Vriezenveensewijk en Den Ham). ● | Gemeente Twenterand, Verslagen overleggen met lokale sportverenigingen.
● | Gemeente Twenterand, Presentaties mogelijke woonwagenlocaties (diverse locaties, oktober/november 2024). ● | Gemeente Twenterand, Inrichtingsschetsen en presentatiemateriaal (diverse locaties). Interne/concept e-mailcorrespondentie met bewonersgroepen. ● | Gemeente Twenterand, Nieuwsbrieven (extra) woonwagenlocaties in Twenterand (mei en december 2025). ● | Gemeente Twenterand, Persbericht: Geen woonwagens op sportpark ’t Twistveen, 17 juni 2025. ● | Gemeente Twenterand, Beantwoording schriftelijke vragen SGP artikel 40 over Woonwagenlocaties Twenterand, 19 november 2024. ● | Geanonimiseerde klachten van omwonenden m.b.t. informatievoorziening. Casus Inclusieve speeltuin in Vroomshoop ● | Gemeente Twenterand, Vroomshoop participatie conclusies, 14 december 2024. ● | Gemeente Twenterand, Schetsontwerp, september 2025. ● | Gemeente Twenterand, Aanvraag SamenSpeelFonds Projectplan. ● | Interne financiële raming/kostenoverzicht project. ● | Gemeente Twenterand, Uitnodiging Flierpark, n.d. ● | Gemeente Twenterand, document inzake vastgoed-/grondtransacties. ● | Diverse (interne) gespreksverslagen met individuele stakeholders en partners. ● | Intern strategisch afwegingsdocument inzake grondverwerving. Casus Aquapark De Zandstuve ● | Slangen+Koenis architecten, Studie aquapark de zandstuve, 17 september 2024.
● | Stichting Aquapark de Zandstuve, Inspreekbijdrage Uitvoering motie 2024-M18 - Aquapark De Zandstuve-Kabouterbos, 29 januari 2026. ● | Gemeente Twenterand, Raadsvoorstel Aanpak Aquapark De Zandstuve, documentnummer 1346155, n.d. - 30 - BMC, Participatie met impact Bijlage 3 | Respondenten Algemeen ● Burgemeester. ● Gemeentesecretaris. ● Afvaardiging gemeenteraad. ● Voormalig participatieadviseur. Casus Keuze voor woonwagenlocaties ● Afvaardiging ambtelijke organisatie (projectleider, communicatieadviseur, contactpersoon toekomstige bewoners). ● Afvaardiging Mijande Wonen. ● Afvaardiging omwonenden (twee gesprekken). ● Afvaardiging toekomstige bewoners (twee gesprekken). ● Afvaardiging sportverenigingen (twee gesprekken). Casus Inclusieve speeltuin in Vroomshoop ● Afvaardiging ambtelijke organisatie (beleidsadviseur sport en tijdelijk kwartiermaker participatie). Casus Aquapark De Zandstuve ● Afvaardiging ambtelijke organisatie (projectleider gebiedsontwikkeling). ● Afvaardiging initiatiefnemers. - 31 - BMC , Participatie met impact Bijlage 4 | Bestuurlijke reactie - 32 - BMC , Participatie met impact
- 33 - BMC , Participatie met impact
- 34 - BMC , Participatie met impact
Bijlage 5 | Nawoord rekenkamer De Rekenkamer Twenterand bedankt het college van B&W voor de bestuurlijke reactie op het onderzoeksrapport "Participatie met Impact, de aanpak en effecten van burgerbetrokkenheid in Twenterand". Het college onderschrijft de conclusies en aanbevelingen uit het rapport en geeft aan deze te betrekken bij de implementatie van het nieuwe beleidsplan Inwonerbetrokkenheid en de Participatieverordening Twenterand 2027. Ten aanzien van de aanbevelingen die zijn gericht aan het college toont het college zich daadkrachtig: er wordt gewerkt met een Stappenplan Inwonersparticipatie, het Participatieverslag wordt ingezet om besluiten navolgbaar te maken en het Twenterands Participatie Kompas is geformuleerd. Tevens is de werving van een adviseur inwonerbetrokkenheid in gang gezet. De rekenkamer kijkt overwegend positief naar deze reactie van het college. Het structureel vrijmaken van middelen en capaciteit is een belangrijke stap naar verdere professionalisering. De rekenkamer benadrukt echter dat beleidsdocumenten en instrumenten op zichzelf de praktijk niet automatisch veranderen. Uit het onderzoek blijkt dat er een kloof bestaat tussen de bestuurlijke ambities en de ambtelijke uitvoeringspraktijk.
De sleutel tot succes ligt in een ambtelijke cultuuromslag, waarbij verwachtingsmanagement, duidelijke kaders vooraf en procedurele rechtvaardigheid consequent worden toegepast. Met dit rapport, inclusief de bestuurlijke reactie van het college en dit nawoord, biedt de rekenkamer haar bevindingen formeel aan de gemeenteraad van Twenterand aan, ter ondersteuning van het debat en de verdere besluitvorming over het versterken van de burgerparticipatie. - 35 - BMC , Participatie met impact - 36 - BMC , Participatie met impact