1. Rapportage woningbehoefteonderzoek Twenterand V1.3 TB 2307 041023
Tekst van het document
van beleid, om meer jongeren tussen 20-30 te trekken/behouden, zou kunnen opleveren.
4.9 SENSUB-analyse regievariant 1; behoud van eigen jongeren In tabel 5 zijn de uitkomsten van de modelberekeningen van de woningbehoefte weergegeven bij regievariant 1. Hierin is de verhuismobiliteit van jongeren wat naar boven bijgesteld omdat dit zal toenemen als er meer aanbod voor deze doelgroep beschikbaar is. Daarnaast is het negatieve saldo verhuizingen voor jongeren 2030 jaar gemodificeerd van -41 per jaar naar 0. Voor de rest is deze variant ongewijzigd in vergelijking met de beleidsarme variant. Deze variant zou dus de mogelijke uitkomst kunnen zijn wanneer de gemeente Twenterand inzet op het behoud van de eigen jongeren voor de gemeente.
Overigens lost deze variant de demografische problemen op de langere termijn niet op. Figuur 1 laat zien dat onder dit scenario er vanaf 2032 sprake is van huishoudenskrimp. Figuur 4 laat zien dat de bevolkingsopbouw zich op de langere termijn wel wat herstelt zodat de impact van demografische krimp op de langere termijn beperkt blijft. Desondanks is het interessant om te evalueren wat het effect
Pagina 33
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand Tabel 5: Woningbouwopgave tot en met 2032 respectievelijk 2037 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 1 (realistische demografische prognose met inzet op behoud van eigen jongeren 20-30 jaar). Periode Woonvorm
2021-2032 Type
Gesplitst
34
Thuiswonend. Huur goedkoop (< € 633)
Huur midden (€ 633 - €763)
Huur duur (> € 763)
Koop goedkoop (<€335K)
Koop midden (€335-€470K)
Koop duur (> €470K)
Wonen met zorg intramuraal TOTAAL te bouwen TOTAAL te renoveren
niet levensloopbestendig
-74
levensloopbestendig
110
niet levensloopbestendig
-65
levensloopbestendig
113
niet levensloopbestendig
63
levensloopbestendig
1
niet levensloopbestendig
-14
levensloopbestendig
132
niet levensloopbestendig
270
levensloopbestendig
28
niet levensloopbestendig
272
levensloopbestendig
13 60
levensloopbestendig
Saldo
Figuur 17: Woningbouwopgave tot en met 2032 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 1 (realistische demografische prognose met beleidsaanpassingen voor behoud van jongeren 20-30 jaar).
2021-2037
Saldo
34
Gesplitst
Saldo
-110
-110
-109 37
37 146 -113
48
38 151
63
77
68
-8 117
-92
86
178 296 297
325 28 329
285
60
1061
341
12 63
63
1280
-153
-322
908
Bron: CBS, Funda, CIZ bewerkt met SENSUB-model
In figuur 17 zijn de woningbehoefteprognoses voor regievariant 1 grafisch weergegeven voor 2032.
958
Bron: CBS, Funda, CIZ bewerkt met SENSUB-model
De belangrijkste bevindingen uit deze modelmatige berekeningen op basis van het realistische demografische scenario zijn: 1
In
2032
is
het
aantal
thuiswonende
jongeren
wat
toegenomen ten opzichte van de beleidsarme variant, maar dat neemt vervolgens in 2037 weer af. Het verminderen van de uitstroom van jongeren naar andere gemeenten werkt
Pagina 34
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
concurrerend voor de uitstroom van thuiswonende jongeren
gerealiseerd
die een woning moeten zien te vinden binnen de gemeente
verkoop/nieuwbouw.
Twentrand.
2
3
probleem
van
de
toename
van
5
aanpassing
dan
wel
sloop
of
Er is in deze variant een bescheiden behoefte aan vrije
thuiswonende jongeren in 2032 lost zich daardoor in 2037
huurwoningen met een tekort van 63 woningen in 2032 en
iets vertraagt vanzelf op.
68 woningen in 2037.
Indien
er
geen
woningen
worden
aangepast
(naar
6
Bij deze variant is geen sprake van een overschot aan
levensloopbestendig) is de totale woningbouwopgave in
goedkope koopwoningen, maar wel een noodzaak om
2032 1061 woningen en in 2037 1280 woningen. Indien de
goedkope koopwoningen levensloopbestendig te maken. In
woningen die in 2032 en 2037 te veel zijn wel worden
2032 is die opgave bescheiden (14 woningen). In 2037
aangepast (naar levensloopbestendig) hoeven er minder
bedraagt dat aantal reeds 92 woningen.
woningen nieuw te worden gebouwd te weten 908 woningen
In beide scenario’s is er netto nog steeds een positieve
in 2032 en 958 in 2037.
bouwopgave voor goedkope koopwoningen tot €335.000,-.
De totale woningbehoefte is ook bij deze regievariant hoger dan
4
Het
middels
de
geprognosticeerde
7
Er is bij deze variant tevens behoefte aan woningen in het
demografische
midden dure en dure koopsegment (> € 335.000). Het gaat
huishoudensgroei. Tot 2032 bedraagt de totale bouwopgave
in totaal om een tekort van 297 midden dure koopwoningen
908 woningen en voor 2037 bedraagt deze 958.
en 285 dure koopwoningen in 2032 respectievelijk 325
Er is bij deze variant ten opzichte van de beleidsarme variant
midden dure koopwoningen en 341 dure koopwoningen in
een beperkte extra netto behoefte aan 85 sociale
2037. Dat aantal is dus wel wat toegenomen ten opzichte van
huurwoningen7. Er is wel noodzaak tot transformatie van niet-
de beleidsmatige variant. De toename is een gevolg van de
levensloop
naar
relatief lange periode die beschouwd wordt (10 tot 15 jaar)
levensloopbestendig. Het gaat hier in totaal om 139
en de relatief hoge verhuismobiliteit van jongeren waardoor
woningen
een deel in die periode ook weer doorstroomt naar een
bestendige in
2032.
Deze
huurwoningen transformatie
kan
worden
duurdere woning. 7
In deze variant is geen data gebruikt van Mijande Wonen. Mijande Wonen geeft aan zich
niet in dit beeld te herkennen en neemt een toenemende druk op de sociale huurmarkt waar.
Mijande Wonen verzoekt een spoedige actualisatie van dit onderzoek waarbij gebruik wordt gemaakt van de data van woninghuren.nl.
Pagina 35
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
8
De
vraag
naar
intramuraal
wonen
met
zorg
(Wlz
zorgpakketten VV04 t/m VV07) is identiek ten opzichte van de beleidsarme variant.
Figuur 18: Bevolkingsopbouw in 2022 respectievelijk 2037 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 1 (realistische demografische prognose met inzet op behoud van eigen jongeren 20-30 jaar).
De voorgenomen planvoorraad die door de gemeente is opgegeven komt bij deze regievariant 1 wat beter overeen met onze prognose voor de woningbehoefte. We adviseren de woonbehoefte regelmatig (jaarlijks) te actualiseren en af te zetten tegen de actuele planvoorraad van de gemeente om daarmee na te gaan of de voorgenomen planvoorraad nog voorziet in de (veranderende) behoefte. Tenslotte brengen we in kaart wat deze aangepaste variant doet voor de bevolkingsopbouw in 2037. Figuur 13 geeft weer hoe de bevolkingsopbouw er, bij het doorvoeren van een neutraal saldo verhuizingen voor jongeren, op den duur uit zal zien in 2037. Bron: CBS Statline bewerkt met MARK DEMOD
Figuur 18 laat zien dat onder de demografische condities van regievariant 1 de bevolkingsopbouw in ‘steady state’ komt. Daarmee bedoelen we dat de bevolking van de gemeente niet meer sterk groeit of krimpt maar stabiel blijft. Met dit effect, gecombineerd met de realistische woningbouwopgave voor 2032 en 2037 vormt deze regievariant een optimaal scenario voor het realiseren en behouden van een, in demografisch opzicht, vitale gemeente over langere tijd. De aanpassing van de woningbouwopgave is hiermee gebruikt als middel om deze stabiele demografische situatie te realiseren.
Pagina 36
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
4.10 SENSUB-analyse Regievariant 2; instroom van extra statushouders en Oekraïners en toename van starters die een sociale huurwoning opnemen. De afgelopen jaren zijn de mogelijkheden voor starters om een koopwoning te bemachtigen behoorlijk afgenomen. Dit heeft alles te maken met de afnemende betaalbaarheid van koopwoningen, zeker aan de ‘onderkant’ van de koopmarkt. Er zijn minder koopwoningen beschikbaar die binnen het financiële bereik liggen van starters. Dit vertaalt zich in de opname van een groter aandeel vrije huurwoningen of sociale huurwoningen door starters. Een eerste indicatie hiervoor is de toename van het aantal starters op de wachtlijsten van de woningbouwcorporaties. Een tweede aspect is de crisis bij de opvangcentra voor asielzoekers. De rijksoverheid spoort gemeenten aan om meer statushouders op te nemen en daarmee plaatsen vrij te maken voor asielzoekers met name in Ter Apel. En tenslotte speelt de instroom van Oekraïners die binnen de groep vluchtelingen een speciale status genieten en her in der in den lande gehuisvest moeten worden. In deze regievariant 2 wordt met behulp van door de gemeente Twenterand aangeleverde prognose van het aantal te huisvesten Oekraïners en statushouders alsmede met behulp van de data van Mijande Wonen (de Monitor Prestatieafspraken van woningbouwcorporatie Mijande Wonen) het effect van deze
8
ontwikkelingen geschat en doorgerekend met behulp van SENSUB om daarmee de toekomstige woningbehoefte te berekenen. Een toename van starters op de woningmarkt die een sociale huurwoning willen opnemen kan worden herleid uit het aantal inschrijvingen en reacties op vrijkomende woningen in de gemeente Twenterand vanuit deze doelgroep. Hiervoor hebben we data gebruikt vanuit de Monitor Prestatieafspraken van 8 woningbouwcorporatie Mijande Wonen . Tabel 6 geeft de toename weer van het aantal reacties op vrijkomende woningen in de gemeente Twenterand. Mijande Wonen constateert overigens dat er mogelijk doublures in de data zit als gevolg van de invoering van het nieuwe systeem Woninghuren.nl. Tabel 6: Aantal reacties op sociale huurwoningen naar leeftijdsgroep in de gemeente Twenterand in de periode 2021-2023.
Bron: Mijande wonen
Het aantal reacties vanuit de groep starters tot 23 jaar is in de periode 2021-2023 nauwelijks toegenomen.
Mijande Wonen: Monitor Prestatieafspraken 2023.
Pagina 37
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Wel is er sprake van een behoorlijke toename van het aantal reacties vanuit de groep 23-60 jaar, bijna een verdubbeling. Vanaf 60 jaar is er wederom geen sprake van een toename. In figuur 14 zagen we dat ca. 20% van de starters in 2021 een sociale huurwoningen betrekken. Op basis van de gegevens uit tabel 6, de toegenomen druk en prijsstijgingen op de koopmarkt en andere relevante informatie vanuit de Mijande Wonen monitor stellen we voor ons SENSUB-woningbehoeftemodel de opname van sociale huurwoningen door starters tussen 20-25 jaar op 35%. De opname van koopwoningen stellen we op 55% en van vrije sector huurwoningen op 10%. Er wordt in de basis variant en regievariant 1 rekening gehouden met een instroom van ca. 10 statushouders per jaar. Dit is de mediaan (gemiddelde “zonder extremen”) van het aantal buitenlanders dat zich de afgelopen jaren in de gemeente heeft gevestigd. Uit de data die door de gemeente Twenterand is aangeleverd blijkt dat men rekening houdt met de instroom van meer statushouders de komende jaren en daarnaast verwacht men de komende drie jaar ook een behoorlijk aantal extra Oekraïners. Voor ons SENSUB-model hebben we dit voor de periode 2022-2037 verwerkt in een gemiddelde toename van 35 statushouders en Oekraïners per jaar die de gemeente dient te huisvesten en die overwegend een beroep doen op de sociale huurmarkt.
De toename van statushouders en Oekraïners vergroten dus de druk op de sociale huurmarkt.
door arbeidsmigranten binnen een groot deel van de gemeente niet mogelijk. Het huidige pilotbeleid huisvesting arbeidsmigranten biedt momenteel onvoldoende woonruimte voor arbeidsmigranten om in de woonbehoefte te voorzien en leidt tot illegale groepsbewoning in de vrije huursector. De arbeidsmigranten zijn naar verwachting een revolverende groep waarvoor binnen de sociale huursector geen extra woonvoorzieningen hoeven te worden gepland aangezien die groep de eerste jaren geen aanspraak kan maken op een sociale huurwoning en ze zijn aangewezen op de vrije huursector. Ook de asielopvang zal geregeld moeten worden buiten de reguliere woningmarkt om. Met de instroom van deze groepen is dus geen rekening gehouden bij de berekening van het aantal sociale huurwoningen bij regievariant 2 met het SUNSUB-model. Tabel 7 geeft de resultaten weer van de modellering met behulp van deze uitgangspunten, gecombineerd met regievariant 1.
Tenslotte is er een toename van het aantal arbeidsmigranten en behoefte aan asielopvang. Ruimtelijk beleid maakt groepsbewoning
Pagina 38
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand Tabel 7: Woningbouwopgave tot en met 2032 respectievelijk 2037 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 2 (realistische demografische prognose met inzet op behoud van eigen jongeren 20-30 jaar, extra statushouders en Oekraïners een groter percentage sociale huurwoningen onder starters).
Periode WOONVORM
2022-2032 TYPE
Thuis niet levensloopbestendig levensloopbestendig niet Huur midden levensloopbestendig (€ 647 - €808) levensloopbestendig niet Huur duur levensloopbestendig (> € 808) levensloopbestendig niet koop levensloopbestendig goedkoop < €335.000 levensloopbestendig koop midden niet levensloopbestendig €335.000€470.000 levensloopbestendig niet koop duur > levensloopbestendig € 470.000 levensloopbestendig Wonen met levensloopbestendig zorg TOTAAL te bouwen TOTAAL te renoveren Saldo Huur goedkoop (< € 647)
Gesplitst
2022-2037
Saldo
Gespleitst
Figuur 19: Woningbouwopgave tot en met 2032 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 2 (realistische demografische prognose met inzet op behoud van eigen jongeren 20-30 jaar, extra statushouders en Oekraïners en een groter percentage sociale huurwoningen onder starters).
Saldo
16
16
47
47
14
14
111
111
146
146
-60
In figuur 19 zijn de woningbehoefteprognoses voor regievariant 2 grafisch weergegeven voor 2032.
-141 -141
-100
114
54
151
125
125
141
1
1
-8
40
40
-20
132
132
178
158
221
221
287
287
28
28
28
28
295
295
385
385
13
13
12
12
61
61
64
64
1188
1407
-60
-128 1128
51
133
1279
Bron: CBS, Funda, CIZ bewerkt met SENSUB-model
Pagina 39
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
De belangrijkste bevindingen uit deze modelmatige berekeningen op basis van regievariant 2 zijn: 1
In
2032
is
het
aantal
thuiswonende
jongeren
4
een extra netto behoefte aan 272 sociale huurwoningen9. Er is ook noodzaak tot transformatie of sloop van niet-
wat
levensloop bestendige huurwoningen. Het gaat hier in totaal
toegenomen ten opzichte van de beleidsarme variant, maar
om 60 woningen in 2032. Deze transformatie kan worden
dat neemt vervolgens in 2037 weer af. Het verminderen van
gerealiseerd middels aanpassing dan wel sloop/nieuwbouw
de uitstroom van jongeren naar andere gemeenten werkt
of
concurrerend voor de uitstroom van thuiswonende jongeren Het
probleem
van
de
toename
er
geen
woningen
worden
aangepast
(naar
levensloopbestendig) is de totale woningbouwopgave in
goedkoop.
aangepast (naar levensloopbestendig) hoeven er minder
5
3
De totale woningbehoefte is ook bij deze regievariant hoger dan
de
geprognosticeerde
demografische
na
Deze
tweede
variant
laat
daarmee
een
Er is in deze variant behoefte aan vrije sector huurwoningen met een tekort van 126 woningen in 2032 en 141 woningen in 2037.
6
Bij deze variant is er een tekort aan goedkope koopwoningen van in totaal 172 woningen in 2032 en een netto tekort van
woningen nieuw te worden gebouwd te weten 1128 woningen in 2032 en 1279 in 2037.
bouwopgave
behoorlijke toename zien binnen de sociale huursector.
2032 1188 woningen en in 2037 1407 woningen. Indien de woningen die in 2032 en 2037 te veel zijn wel worden
netto
netto bouwopgave na transformatie 84 woningen waarvan 36
iets vertraagt vanzelf op. Indien
De
waarvan 158 goedkoop. Bij beleidsvariant 1 bedroeg de
van
thuiswonende jongeren in 2032 lost zich daardoor in 2037 2
verkoop/nieuwbouw.
transformatie is bij deze variant 212 sociale huurwoningen
die een woning moeten zien te vinden binnen de gemeente Twentrand.
Er is bij deze variant ten opzichte van de beleidsarme variant
158 woningen in 2037. 7
Er is bij deze variant tevens behoefte aan woningen in het midden dure en dure koopsegment (> € 335.000).
huishoudensgroei. Tot 2032 bedraagt de totale bouwopgave 1188 woningen en voor 2037 bedraagt deze 1407.
9
Bij deze variant hebben we de Monitor Prestatieafspraken van woningbouwcorporatie Mijande geraadpleegd alsmede de opgave van de gemeente voor aantallen statushouders, Oekraïners, etc.
Pagina 40
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
8
Het gaat in totaal om een tekort van 249 midden dure koopwoningen en 315 dure koopwoningen in 2032 respectievelijk 315 midden dure koopwoningen en 397 dure koopwoningen in 2037.
9
De
vraag
naar
intramuraal
wonen
met
zorg
(Wlz
zorgpakketten VV04 t/m VV07) is identiek ten opzichte van de beleidsarme variant. Tenslotte brengen we in kaart wat deze aangepaste variant doet voor de bevolkingsopbouw in 2037. Figuur 13 geeft weer hoe de bevolkingsopbouw er, bij het doorvoeren van een neutraal saldo verhuizingen voor jongeren, op den duur uit zal zien in 2037. Figuur 20: Bevolkingsopbouw in 2022 respectievelijk 2037 voor de gemeente Twenterand bij regievariant 1 (realistische demografische prognose met inzet op behoud van eigen jongeren 20-30 jaar, extra statushouders en Oekraïners en een groter percentage sociale huurwoningen onder starters).
Figuur 20 laat zien dat onder de demografische condities van regievariant 2, net als bij regievariant 1, de bevolkingsopbouw in ‘steady state’ komt. Daarmee bedoelen we dat de bevolking van de gemeente niet meer sterk groeit of krimpt maar stabiel blijft. Daarmee vormt deze regievariant 2 een optimaal scenario voor het realiseren en behouden van een, in demografisch opzicht, vitale gemeente over langere tijd. De aanpassing van de woningbouwopgave is hiermee gebruikt als middel om deze stabiele demografische situatie te realiseren.
4.10
Betekenis en conclusie woningmarktanalyse
De primaire doelstelling van dit onderzoek is om de woningbouwopgave van 300 tot 1100 woningen de komende 15 jaar toe te wijzen aan de verschillende wijken van Twenterand. Daarvoor hebben we eerst de totaal benodigde woningbouwopgave bepaald voor 2032 en 2037 zowel kwantitatief als kwalitatief en hebben we met regievariant 1 enkele beleidsaanpassingen doorgevoerd waarna de woningbehoefte opnieuw is berekend. Met regievariant 1 is er sprake van het behoud van jongeren tussen de 20 en 30 jaar en komt de bevolkingsopbouw in ‘steady state’, dat wil zeggen dat er geen sprake is van forse krimp of groei maar dat er sprake is van een stabiele demografische situatie. Dit manifesteert zich in een goed gebalanceerde toevoeging aan de woningvoorraad, zonder dat er ergens grote tekorten en overschotten ontstaan. De belangrijkste opgave hierbij is de transformatie van niet-levensloopbestendige woningen naar levensloopbestendige woningen en die transformatie lijkt overzichtelijk en haalbaar.
Bron: CBS Statline bewerkt met MARK DEMOD
Pagina 41
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
De verantwoordelijkheid voor de transformatie van koopwoningen ligt overigens bij de eigenaar, maar de gemeente zou wellicht kunnen bijdragen aan het stimuleren van die transformaties.
5 Toebedeling van de woningbouwopgave aan de verschillende wijken in Twenterand
Daarnaast speelt (gebrek aan) doorstroming van ouderen een rol. Hiervan getuigen de doorstroomindicatoren die zijn weergegeven in figuur 10. Grosso modo functioneert de doorstroming voor de andere doelgroepen redelijk goed. Zelfs huishoudens met een lager inkomen hebben in de gemeente kans op een koopwoning. De doorstromers hebben het wat moeilijker vooral omdat ouderen niet zo heel geneigd zijn om terug te stromen naar een kleinere en/of levensloopbestendige woning. Met het model wordt dat opgelost door de benodigde woningen toe te voegen als nieuwbouw. Bij een hogere verhuismobiliteit van ouderen zou de bouwopgave mogelijk wat lager kunnen zijn, ervaring leert echter dat de verhuismobiliteit onder senioren laag blijft en moeilijk is te beïnvloeden. De bijbehorende woningbouwopgave is zeer overzichtelijk, goed uitvoerbaar en stemt overeen met de voorgenomen planvoorraad.
Pagina 42
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Na de nieuwe indeling kent de gemeente Twenterand 6 wijken, te weten: Vriezenveen (wijk); Vroomshoop; Den Ham; Westerhaar-Vriezenveensewijk Buitengebied Vriezenveen Noord Buitengebied Vriezenveen Zuid Zie figuur 21 Figuur 21: (Nieuwe) Wijkindeling CBS gemeente Twenterand
De eerste vier wijken (Vriezenveen, Vroomshoop, Den Ham en Westerhaar-Vriezenveensewijk) moeten de hoofdmoot van de woningbehoefte gaan opvangen. Daarnaast kunnen Vriezenveen en Vroomshoop een deel van de regionale woonbehoefte opvangen (wonen langs de radialen). Het buitengebied hoeft alleen de eigen autonome groei op te vangen. Met het SENSUB-model is de woningbehoefte voor de gehele gemeente berekend. Daarbij houden we eveneens rekening met migratie en de regionale verhuisstromen van en naar de gemeente (waaronder statushouders) zoals dat de afgelopen jaren heeft plaatsgevonden. We houden geen rekening met ambities om een deel van de regionale woonbehoefte op te vangen voor zover dat nog niet in de huidige migratie en verhuisbewegingen tot uiting komt. Met dit soort ambities kunnen we wel rekening houden bij het doorrekenen van een extra beleidsvariant. Ons SENSUB-model kan de toekomstige woningbehoefte op gemeentelijk niveau berekenen echter niet op wijkniveau. Daarom hebben we een standaard methodiek ontwikkeld om de gemeentelijke woningbouwopgave op een strategische manier te kunnen verdelen over de wijken.
Bron: CBS bewerkt door Invisor KvRA
Pagina 43
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
5.1 Criteria voor en verdeling van de woningbouwopgave De woningbouwopgave hebben we aan de verschillende wijken toebedeeld aan de hand van vooropgestelde criteria. Deze criteria worden vervolgens verwerkt in een algoritme waarin de verschillende criteria worden gecombineerd. Bijgaand zijn de criteria, die met de gemeente Twenterand zijn afgestemd, weergegeven: • • • •
•
Grootte van de wijk (aantal inwoners) Gemiddelde leeftijd van de wijk Identiteit van de wijk Minimale toewijzing van nieuwbouwwoningen aan kleine wijken (om strategische kansen woonmilieu ‘Wonen langs de radialen’ uit de regionale woonagenda te stimuleren) (zware) intramurale woon-zorg eenheden concentreren nabij instellingen die dit type zorg al leveren.
In tabel 8 zijn voor de 6 wijken in Twenterand de belangrijkste criteria weergegeven.
Tabel 8: Onderscheidende karakteristieken van de wijken in de gemeente Twenterand te gebruiken als criteria voor verdeling van de woningbouwopgave. Wijk
Aantal> 65 jaar Huishoudens
Huishoudens met kinderen
WOZwaarde
% Sociale huur
Vriezenveen WesterhaarVriezenveensewijk Den Ham
4995
19,5%
41,6%
€280k
34
1895
18,3%
41,2%
€250k
48
2255
22,5%
41,5%
€319k
24
Vroomshoop Buitengebied Vriezenveen Noord Buitengebied Vriezenveen Zuid
3830
20,2%
39,8%
€257k
34
315
16,1%
46,0%
€366k
18
70
17,9%
42,9%
€390k
37
Bron: CBS Statline
Uit deze tabel blijkt dat gemiddelde leeftijd en het percentage huishoudens met kinderen tussen de vier primaire wijken marginaal verschilt. Met betrekking tot de ‘identiteit’ van de wijken is er wel wat verschil; Westerhaar-Vriezenveensewijk en Vroomshoop hebben een lagere gemiddelde WOZ-waarde en meer sociale huurwoningen dan Den Ham. Vriezenveen valt daar ongeveer tussenin. Uit informatie van Carint Reggeland blijkt dat Vriezenveen, Westerhaar-Vriezenveensewijk, Den Ham en Vroomshoop over woonzorgvoorzieningen beschikken. Bij de spreiding van wonen met zorg (zoals verpleeghuiscapaciteit) kijken we eerst waar binnen een gemeente reeds verpleeghuiscapaciteit aanwezig is, aangezien wonen met zorg veelal geclusterd dient te worden om de zorg (betaalbaar) te kunnen leveren. In alle 4 wijken (met uitzindering van het buitengebied) van de gemeente Twenterand zijn er reeds woonzorgcomplexen aanwezig.
Pagina 44
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Vriezenveen (kern)
Westerhaar-Vriezenveensewijk
Den Ham
Vroomshoop
Buitengebied Vriezenveen Noord
In tabel 9 is weergegeven hoe de verdeling van de woningbouwopgave er uit ziet als de hiervoor genoemde criteria worden gecombineerd. Hiervoor is de SENSUB-regievariant 2 gehanteerd die is uitgewerkt in paragraaf 4.10 (instroom van extra statushouders en Oekraïners en toename van starters die een sociale huurwoning opnemen).
Huur goedkoop
16
7
7
15
1
Huur goedkoop levensloopbestendig
28
23
13
46
1
Huur midden duur levensloopbestendig
36
20
16
40
2
Huur duur levensloopbestendig
53
14
24
29
5
Koop goedkoop
16
5
7
10
1
Koop goedkoop levensloopbestendig
42
23
19
46
2
Koop midden duur
83
30
37
61
8
Koop midden duur levensloopbestendig
11
4
5
8
1
Koop duur
136
25
61
50
19
Koop duur levensloopbestendig
6
1
3
2
1
Wonen met zorg intramuraal
23
9
11
18
0
REGIE-variant 2: Woningtype
TOTAAL WIJKEN
450 161 203 325 40
TOTAAL WOONVORMEN
Tabel 9: Verdeling van de woningbouwopgave over de verschillende buurten op basis van een criteria-algoritme (bij regievariant 2)
Buitengebied Vriezenveen Zuid
Daarom hebben we de extra behoefte aan intramurale woonzorgcapaciteit, naar rato van het aantal inwoners, over deze vier wijken verdeeld.
47 0 111 0 114 1 126 0 40 0 132 2 221 0 28 4 295 0 13 0 61 9 1188 0
Pagina 45
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
6
Samenvatting
De demografische prognoses die berekend zijn met MARK DEMOD laten zien dat de er de komende jaren nog sprake zal zijn van huishoudensgroei (+628 huishoudens t/m 2032 en +440 huishoudens t/m 2037). Voor wat betreft de bevolkingsgroei (aantal inwoners) is de prognose wat minder gunstig en zal er, bij het gehanteerde realistische scenario, op den duur sprake zijn van demografische krimp. De huishoudensopbouw en de demografische kengetallen laten de onderbouwing voor deze prognose zien. Het aantal kinderen neemt af en veel jongeren tussen 20 en 30 jaar verlaten de gemeente; er is onder deze groep een negatieve verhuisbalans (er verlaten er jaarlijks meer de gemeente dan er in de gemeente komen wonen). Anderzijds blijkt dat de interne verhuismobiliteit binnen de gemeente zeer hoog is (ca. 66,7% van de verhuizers vindt weer een huis binnen de gemeente). Dat doet vermoeden dat, naast verhuizen wegens relatie, studie en werk, vooral het gebrek aan betaalbare woningen de trend van wegtrekkende jongeren veroorzaakt. Jongeren tussen 20 en 30 jaar zijn vaak lokaal of regionaal werkzaam en geven meestal de voorkeur om in hun eigen omgeving te blijven wonen. De gemiddelde leeftijd van de buurten in Twenterand is overwegend laag. Ontgroening en vergrijzing zijn in de meeste buurten nog niet aan de orde.
Alleen in de buurt Vriezenveencentrum speelt dit en zijn er mogelijkheden om regie te voeren middels verjonging. Per jaar komen er in de buurt Vriezenveencentrum ca. 13 woningen vrij als gevolg van overlijden van de langstlevende bewoner en 15 door verhuizing.
Pagina 46
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
De sociaaleconomische structuur van de gemeente laat zien dat er een aantal buurten zijn in de gemeente met instapmogelijkheden voor jongeren. Daarnaast is de diversiteit van de buurten waarnaar men kan doorstromen behoorlijk groot. Hetgeen resulteert in de eerdergenoemde hoge interne verhuismobiliteit. De woningmarkt in Twenterand is nog steeds redelijk oververhit. Er is nog steeds sprake van krapte en de vraagprijs per vierkante meter is sinds 2014 flink gestegen. Naar verwachting is de kentering ingezet en zullen de prijzen in de (nabije) toekomst gaan dalen en zal de krapte snel afnemen. Vooralsnog is er een acuut tekort van 41 koopwoningen die redelijk evenwichtig zijn verdeeld over de verschillende prijssegmenten. Het gaat daarbij vooral om tweekappers en tussenwoningen. De doorstromingsmogelijkheden op de koopmarkt zijn in de gemeente Twenterand redelijk goed. Voor starters met lage inkomens zijn er (beperkt) mogelijkheden om te kopen en voor starters met een midden inkomen zijn de mogelijkheden behoorlijk goed. Doorstromers hebben het wat moeilijker omdat er weinig woningen vrijkomen van senioren die kleiner, goedkoper en/of levensloopbestendig gaan wonen (terugstromers). De verhuismobiliteit onder de oudere terugstromers is aan de lage kant en is lastig te beïnvloeden.
Het tekort aan woningen voor doorstromers kan worden opgelost door er woningen bij te bouwen voor die doelgroep in plaats van te proberen de verhuismobiliteit van ouderen te verhogen door voor hen geschikte woningen aan te bieden.
De ervaring tot op heden leert namelijk dat de verhuismobiliteit onder senioren laag is en niet makkelijk is te verhogen aangezien een groot aandeel in de huidige woning wil blijven wonen en er ook steeds meer producten en diensten zijn die dat mogelijk maken. Het SENSUB-model houdt hier rekening mee en gaat uit van de verhuismobiliteit zoals die nu daadwerkelijk is en berekent vervolgens wat nodig is om alle woningzoekenden aan een woning te helpen van het juiste type en in de juiste prijsklasse. In de vigerende woonvisie is de woningbehoefte t/m 2031 geschat op 550 woningen. Dat ligt in de buurt van de prognoses gemaakt met MARK DEMOD voor 2032 (628 woningen). We hebben van de opdrachtgever begrepen dat in de demografische analyse achter de woonvisie de uitstroom van thuiswonende kinderen bijvoorbeeld niet is meegenomen. Het jaarlijks negatieve saldo verhuizingen onder jongeren (er vertrekken er meer dan er in de gemeente komen wonen) zou een aandachtspunt van de gemeente kunnen zijn en er zou gestreefd moeten worden om dat saldo neutraal te krijgen (evenveel instromende jongeren van buiten de gemeente als vertrekkers). Met SENSUB hebben we naast de beleidsarme variant nog 2 regievarianten uitgerekend. Met de beleidsarme variant hebben we de woningbehoefte in 2032 en 2037 berekend zonder beleidsmatige ingrepen van de gemeente.
In dit scenario komt de woningbouwopgave voor 2032 op 630 woningen en voor 2037 op 553 woningen. De afname in de behoefte tussen 2032 en 2037 heeft te maken met demografische krimp die bij het realistisch demografisch model vanaf ongeveer 2032 intreedt.
Pagina 47
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
De eerste regievariant gaat uit van een neutrale verhuisbalans van jongeren 20-30 jaar. Op dit moment vertrekken er jaarlijks ca. 41 jongeren meer uit die leeftijdscategorie uit de gemeente dan er in de gemeente komen wonen. Bij deze variant gaan we ervan uit dat er binnen deze leeftijdscategorie net zoveel jongeren de gemeente binnen komen als verlaten. Eigenlijk een invulling van de beleidswens die opgenomen is in de woonvisie 2022-2026.
Beide geprognosticeerde effecten hebben vooral impact op de
Hierbij ontstaat er een woningbouwopgave voor 2032 van 908 woningen en voor 2037 van 958 woningen. Deze variant blijkt op de langere termijn ook een stabiele demografische situatie op te leveren zonder forse groei en krimp. In deze variant neemt de kwantitatieve behoefte tussen 2032 en 2037 nog iets toe (50 woningen) maar is de opgave vooral kwalitatief (woningen aanpassen naar levensloopbestendig in verband met de vergrijzing). De kwantitatieve behoefte van 908 resp. 958 woningen is niet lineair verdeeld over de tijd. In de eerste jaren is de behoefte groter en zullen er jaarlijks meer woningen nodig zijn dan verderop in de tijd.
1188 woningen en in 2037 naar 1407 woningen. Indien de woningen
Bij de tweede regievariant hebben we regievariant 1 als basis genomen en hebben we rekening gehouden met de prognose van de gemeente Twenterand voor het aantal te huisvesten statushouders en Oekraïners. Hierbij zien we een toename ten opzichte van het gemiddelde over de afgelopen jaren (jaarlijks 35 personen in plaats van 10). Daarnaast hebben we rekening gehouden met de extra druk op de sociale huursector doordat de koopmarkt voor starters minder goed bereikbaar is geworden als gevolg van de prijsstijgingen binnen de bouwsector, stijgende hypotheekrente, etc.
sociale huursector. We zien dan ook dat het overschot van 74 goedkope niet levensloopbestendige sociale huurwoningen uit beleidsvariant 1 bij deze tweede beleidsvariant is omgeslagen naar een tekort van 47 woningen. Indien er geen woningen worden aangepast
(naar
levensloopbestendig)
is
de
totale
woningbouwopgave bij regievariant 2 in 2032 toegenomen naar die in 2032 en 2037 te veel zijn wel worden aangepast (naar levensloopbestendig) hoeven er minder woningen nieuw te worden gebouwd te weten 1128 woningen in 2032 en 1279 in 2037. Als laatste hebben we de woningbouwopgave uit deze tweede variant verdeeld over de wijken in Twenterand met behulp van een verdelingsalgoritme dat gebaseerd is op een aantal van tevoren met de gemeente vastgestelde criteria. Door het toepassen van een beperkte beleidsmatige ingreep (beter vasthouden van jongeren) waardoor de gemeente beter jongeren weet te behouden/aan te trekken kan de gemeente Twenterand meer regie krijgen over de lange termijn demografische ontwikkeling en de bijbehorende woningbouwopgave en deze redelijk eenvoudig in een beheersbare toestand brengen.
Pagina 48
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Bijlagen
Bijlage 1: MARK DEMOD vs PRIMOS
Voor de programmering van het SENSUB-woningbehoeftemodel is bewust gekozen voor het demografisch trendscenario berekend met MARK DEMOD. Dit scenario is veel optimistischer dan de PRIMOS-prognose. Deze keuze heeft een aantal redenen: 1
De output van PRIMOS is te weinig gedetailleerd om in het SENSUB-model te kunnen gebruiken;
2
Met trendmatige ontwikkeling wordt bij de Primos-prognoses geen rekening gehouden. MARK DEMOD herkent automatisch trends en verdisconteert deze in de vorm van een extra (trendmatige) variant
3
Gedurende de komende jaren zal de autonome groei van Nederland nul worden of zelfs negatief. Voor het invullen van arbeidsplaatsen wordt Nederland dan afhankelijk van buitenlandse immigranten die deze plaatsen gaan vullen. Het gaat dan om naar schatting 455.000 immigranten tot en met 2037. Dit aantal komt boven op de reguliere immigratie die nu al plaatsvindt. Een deel van deze opgave zal ook in de gemeente Twenterand terecht komen. Het is daarom verstandig om rekening te houden met deze extra groei, en dus een aanleiding om te kiezen voor een wat optimistischer demografisch groeiscenario.
Pagina 49
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Bijlage 2; Toelichting SES groepen
Pagina 50
Woningbehoefteonderzoek gemeente Twenterand
Pagina 51