Jaarstukken Tubbergen 2022.pdf

Samen redzaam, gezond meedoen - financieel Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming begrotingsjaar na wijziging

Realisatie begrotingsjaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten Lasten

0 33

0 615

3 374

3 241

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-33

-615

-371

244

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves

0 0

581 0

342 0

-239 0

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

-33

-33

-28

5

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.

Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen voor het uitvoeringsplan sociaal domein voor € 156.000 en mantelzorgbeleid voor € 50.000. Zie voorstel budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

34

Werk aan de winkel Inleiding Ondernemen en bedrijvigheid is in Tubbergen een belangrijk thema. Wij willen een aantrekkelijke gemeente zijn waarin het goed wonen, werken, leven en recreëren is. Het is van groot belang dat het Tubbergse bedrijfsleven (Agro en food, MKB, detailhandel en vrijetijdseconomie) sterk blijft. Ondernemers zorgen voor banen en investeringen, maar vervullen ook op maatschappelijk vlak een zeer belangrijke rol in onze samenleving. Denk daarbij aan verschillende sponsorrelaties met ons rijke verenigingsleven en bij evenementen. Ondernemers zijn de motor van onze samenleving. Een goed ondernemersklimaat, waarbij de dienstverlening aan en bereikbaarheid van ondernemers goed is, helpt het bedrijfsleven om ook in de toekomst goed te kunnen functioneren. Ondernemers zijn dus van wezenlijk belang voor onze samenleving. Wij zetten ons er dan ook voor in dat het Tubbergse bedrijfsleven sterk blijft en versterkt wordt. Een partnerschap tussen ondernemers en gemeente zorgt voor een betere dienstverlening. Je bent dan immers tijdig van elkaars plannen, ideeën en suggesties op de hoogte, zodat hier zo goed mogelijk rekening kan worden gehouden. Als gemeente staan wij open voor andere vormen van samenwerking met onze ondernemers en hebben oog voor hun behoeften. Ook de regionale en (inter)nationale samenwerking hoort daarbij.

Kortom, het creëren van sterke lokale, landelijke en internationale verbindingen. Binnen deze ambitie zien wij de volgende thema’s:  Leren  Ondernemen  Vrijetijdseconomie

Leren Wat wilden we bereiken? 



Vergroting van de bewustwording bij jongeren waar hun talenten liggen, ze behouden voor de regio, arbeidsparticipatie te bevorderen. Tegelijkertijd het faciliteren van het bedrijfsleven om met kennis van jong talent vanuit zowel middelbaar onderwijs als hoger onderwijs (van mbo tot universitair) te groeien en te innoveren. Verbinden van ondernemers, onderwijs en overheid.

Wat hebben we gerealiseerd?  

Tientallen ondernemers direct en indirect verbonden aan onderwijs Een samenwerkingsverband (Agro-Hub) met agrarisch ondernemers, onderwijs en belangenorganisaties

35

    

Samenwerking met Heracles en het innovatie-initiatief om ondernemers te verbinden met onderwijs en jong talent Jaarlijkse BGT talentendag(en), techniekdagen en bootcamp waarbij studenten van Saxion actief inwoners en ondernemers bevragen op een actueel thema Connectie met de 3O’s en programering van Twenteboard Een toename van het aantal stagiaires en afstudeerders binnen Noaberkracht Publicatie van verschillende initiatieven en mogelijkheden in nieuwsbrieven en social media

Ondernemen Wat wilden we bereiken?    

Tubbergen heeft een goed ondernemersklimaat waarbij ondernemers en gemeente als partners opereren. Compacte toekomstbestendige winkelleefgebieden (centra) in de drie verzorgingskernen (Albergen, Geesteren en Tubbergen) waar de eerste levensbehoeften verkrijgbaar zijn. Een goed vestigingsklimaat voor start ups/nieuwe bedrijven en bestaande bedrijven. Gemeente als regievoerder op ontwikkeling van bedrijventerreinen (grondbeleid) in alle kernen op basis van concrete behoefte.

Wat hebben we gerealiseerd?        

Jaarlijks tientallen bedrijfsbezoeken met portefeuillehouder en met college Jaarlijks ca. 15 nieuwsbrieven uitgebracht Frequent bestuurlijk overleg met BGT en ondernemersverenigingen Jaarlijks organisatie Dag van de Ondernemer en Ondernemersprijs Tubbergen Organiseren van gastlessen in het onderwijs Bedrijven verbonden aan de Agenda voor Twente en subsidiemogelijkheden Behoeftenonderzoek bedrijventerreinen uitgevoerd Centrummanager in de grote kernen

Vrijetijdseconomie Wat wilden we bereiken?      

Een vitale en toekomstbestendige vrijetijdssector. Kwalitatief goed toeristisch voorzieningenniveau. Strategische samenwerking op regionaal niveau (Twente). Het bevorderen van cultuurparticipatie onder jongeren. Het versterken van de culturele netwerkvorming. Het stimuleren van culturele deskundigheidsbevordering

36

Wat hebben we gerealiseerd?        

Verkenning van de Noordoost Twente gemeenten voor het verbeteren van de samenwerking op het gebied van kwalitatief toerisme Jaarlijks tientallen bedrijfsbezoeken door portefeuillehouder en toeristisch consulent Tientallen initiatieven nieuwe verblijfsrecreatie/ uitbreidingen De toeristisch consulent behartigt regionaal, provinciaal en grensoverschrijdend de belangen van Tubbergen Het ‘Twents Blokje Om’ (300 km) is opgeleverd Doorlopende marketing van Twente en Tubbergen Voucherregeling seizoensverlengende activiteiten en evenementen Deelname aan project Vitale Vakantieparken Overijssel

Werk aan de winkel - financieel Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming Realisatie begrotingsjaar begrotingsjaar na wijziging

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten Lasten

0 132

154 466

44 275

-110 191

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-132

-311

-231

80

0 0

179 0

102 0

-77 0

-132

-132

-129

3

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.

Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk lagere onttrekkingen m.b.t. Tubbergen Bruist voor € 30.000 en procesgeld werk aan de winkel voor € 28.000. Zie voorstel budgetoverheveling. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

37

Bereikbaar en aantrekkelijk Inleiding Binnen deze ambitie zien wij de volgende thema’s:  Mobiliteit  Landelijk gebied

Mobiliteit Wat wilden we bereiken?  

Verbeteren mogelijkheden om te reizen met het openbaar vervoer. Betere ontsluiting van Tubbergen via de route via Zenderen en Borne.

Wat hebben we gerealiseerd? In 2022 zijn er geen ontwikkelingen met betrekking tot het openbaar vervoer in de gemeente Tubbergen geweest. De provincie Overijssel is een nieuwe vervoersconcessie aan het voorbereiden, waardoor over een jaar een andere vervoerder het streekvervoer gaat verzorgen. De provincie Overijssel werkt al enige jaren aan het proces rond de totstandkoming van de Vloedbeltverbinding, waaronder een provinciaal Inpassingsplan (bestemmingsplan voor meerdere gemeenten) dat in januari 2023 ter inzage wordt gelegd. De Vloedbeltverbinding zal voor een betere bereikbaarheid van de gemeente Tubbergen op het hoofdwegennet (A1 en A35) zorgen.

Landelijk gebied Wat wilden we bereiken?    

Een innovatievere Agro en Food sector. Een bijdrage leveren aan de kringlooplandbouw door invulling ambitie Mineral Valley Twente (MVT). Toekomstgerichte erven (buitengebied). Samenwerken aan biodiversiteit.

Wat hebben we gerealiseerd?         

Regionale en provinciale belangenbehartiging van onze agrariërs Jaarlijks tientallen bedrijfsbezoeken consulent met portefeuillehouder AgroHUB gerealiseerd met de 3 O’s (hogeschool Dronten, LTO, agrariërs) Projectdeelnemer Natura 2000 gebieden Actieve deelname MVT/ GGA stikstof NOT/ IBP/landschapsdeal Deelname LEADER Noordoost-Twente Doorontwikkeling toekomstgerichte erven d.m.v. inzet ErfCoaches Frequente communicatie Organiseren Kennissessie “Kansrijk Ondernemen” in Noordoost-Twente

38



Mede kartrekker van het biodiversiteitsplan Twente

Bereikbaar en aantrekkelijk - financieel Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming Raming Realisatie Verschil begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie versus voor wijziging na wijziging begr. na wijz.

Baten Lasten

0 27

0 226

0 230

0 -4

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-27

-226

-230

-4

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves

0

198

201

3

0

0

0

0

-27

-27

-29

-1

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

39

Duurzaam leven Inleiding Wij zetten ons in om alle kernen aantrekkelijk te houden op het gebied van wonen en leven en willen de gevolgen van klimaatverandering beperken. Binnen deze ambitie zien wij de volgende drie thema's:  Duurzaamheid  Wonen en Ruimte  Maatschappelijk vastgoed

Duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Het thema duurzaamheid is een dynamisch beleidsterrein dat volop in ontwikkeling is en aan verandering onderhevig. We constateren dat er de afgelopen jaren de nodige inspanningen zijn geleverd. Zo is een aantal inspanningen uit de ambitiebegroting reeds uitgevoerd die inmiddels geborgd zijn in de lijn (actielijn afval). We zien tegelijkertijd ook dat er voor de komende jaren extra taken en uitdagingen op ons afgekomen zijn. Denk onder meer aan de Regionale Energie Strategie, de warmtevisie en het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. Dat heeft geleid tot aanpassing van de actielijnen, waarbij rekening gehouden is met de huidige trends en ontwikkelingen. Communicatie en bewustwording Uit cijfers blijkt dat het thema duurzaamheid nog niet sterk leeft onder de bevolking. Zij hechten eerder prioriteit aan thema’s die concreet spelen in de directe woon- en leefomgeving. Het thema duurzaamheid staat waarschijnlijk nog te ver van onze inwoners af, terwijl het uiteindelijk onze inwoners in de toekomst zeker zal raken. Wij zien het dan ook als onze taak om de komende jaren nog sterker in te zetten op bewustwording en communicatie.

Hierbij richten we ons op de noodzaak en effecten van de grootschalige energietransitie, maar vooral ook op het stimuleren van kleinere initiatieven van onderop, met aandacht voor de mogelijkheden voor energieopwekking én energiebesparing. Programma Duurzaamheid in relatie tot corona Voor de lange termijn zijn vooralsnog geen directe inhoudelijke consequenties te benoemen vanwege corona. Wel bestaat het risico dat duurzaamheidsinitiatieven en – projecten in prioriteit achterop raken omdat andere prioriteiten worden gesteld, meer gericht op de kortere termijn (lokaal, regionaal, maar ook vanuit de kernen zelf). Ook in dit perspectief is inzet op communicatie en bewustwording van belang.

40

Uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord: wat moeten we nog meer verwachten? Met de instemming van het Klimaatakkoord hebben gemeenten een duidelijk signaal afgegeven dat uitwerking van drie randvoorwaarden noodzakelijk is: haalbaar-/betaalbaarheid voor de samenleving, de juiste bevoegdheden en een tegemoetkoming in de uitvoeringslasten. Om invulling te geven aan deze laatste voorwaarde, is afgesproken dat er een onderzoek komt naar de uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord. Het onderzoek loopt en heeft voorlopig geleid tot een overzicht van taken en bijbehorende uitvoeringslasten voor gemeenten, provincies en waterschappen. Eind 2020 wordt een advies opgeleverd over de hoogte van de uitvoeringslasten en de wijze waarop deze zouden kunnen worden bekostigd. In 2021 volgt een gesprek tussen rijk en decentrale overheden over de resultaten en duiding van dit advies. De uitkomsten zullen worden meegenomen en waar nodig leiden tot bijsturing van het programma.

Actielijnen 2022 Voor de komende periode 2022 richten we ons voor de ambitie Duurzaamheid op de volgende actielijnen: ACTIELIJN 1: ENERGIE: WIND EN ZON Deze actielijn richt zich op de doelstelling dat in 2050 100% van de energie duurzaam is opgewekt. Zoals vastgelegd in de concept RES wil de gemeente in NOT-verband in 2030 335 GWh elektriciteit duurzaam opwekken (14% van huidig totaal energieverbruik, incl. gas). Hierbij bundelen we de krachten in Noordoost Twente en Twente. Belangrijkste opgaven in deze actielijn vormen het invulling en uitwerking geven aan de Regionale Energie Strategie en het versterken van de communicatie en participatie bij de energietransitie waarbij als uitgangspunt geldt: lusten en lasten lokaal. ACTIELIJN 2: ENERGIE: WARMTE Deze actielijn is gericht op de doelstelling dat in 2050 alle huishoudens en bedrijven in de gemeente Tubbergen van het aardgas af zijn. Hiervoor is een warmtevisie opgesteld en een routekaart uitgezet. Samen met inwoners willen we werken aan haalbare en betaalbare oplossingen. Ook willen we ons inzetten voor het stimuleren en faciliteren van biogas. ACTIELIJN 3: DUURZAAM VAN ONDEROP Deze actielijn is gericht op het aanjagen en stimuleren van initiatieven van onderop. De duurzaamheidsambities vullen we namelijk samen met onze inwoners, ondernemers en organisaties in.

Zij hebben een belangrijk aandeel in het realiseren van een uiteindelijk energieneutraal Tubbergen. Het thema duurzaamheid komt in de kernen steeds meer op de agenda. Om initiatieven en werkgroepen een stap verder te helpen nemen we een aanjagende en stimulerende rol in, zodat projecten ook daadwerkelijk van de grond komen. ACTIELIJN 4: CIRCULAIRE INKOOP Deze actielijn is er op gericht om bij inkoop van de gemeente meer rekening te houden met de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen. Er wordt beleid gemaakt hoe hier invulling aan te

41

geven. Daarbij hebben gemeenten Tubbergen en Dinkelland op 3 februari 2020 het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen ondertekend. ACTIELIJN 5: ASBEST ERAF, ZON EROP Vanuit de gemeente worden activiteiten in het kader van de Versnellingsaanpak asbestdakensanering door Rijk en Provincie, proactief gevolgd. De gemeente haakt aan bij activiteiten die passen bij onze doelstelling.

Wat hebben we gerealiseerd? ACTIELIJN 1: ENERGIE: WIND EN ZON  Concept windbeleid gereed  Evaluatie zonneveldenbeleid gereed  Routekaart wind en zon vastgesteld, proces routekaart gestart  Businesscases gemeente zoekt dak gereed, businesscases overgedragen aan regionaal energiebedrijf.  Regionaal energiebedrijf Energiecoöperatie Noordoost Twente (EcNOT) is opgericht  RES 1.0 vastgesteld  Gebiedsregisseur wind actief ACTIELIJN 2: ENERGIE: WARMTE  Proces Wijkuitvoeringsplannen gestart in Manderveen, basisdocument WUP gereed, enquêtes en informatieavonden gehouden. Werkgroep vanuit Manderveen is gevormd. Bewustwordingscampagne in voorbereiding.  Proces Wijkuitvoeringsplannen gestart in Harbrinkhoek-Mariaparochie, basisdocument WUP gereed, enquêtes en informatieavonden gehouden. Verkenning mogelijkheden warmtenet Mariaparochie gestart.

 Biogas beheersmaatschappij in voorbereiding  Plan van aanpak Energiearmoede vastgesteld en in uitvoering  Warmtescans in voorbereiding ACTIELIJN 3: DUURZAAM VAN ONDEROP  De Coördinator duurzaamheid is aangesteld en onderhoudt de dialoog met (groepen) inwoners  Stimuleringsregeling groene cheques is vastgesteld en opengesteld om initiatieven van onderop te stimuleren  De Verordening Groene Leges is vastgesteld  Website: www.energievannoordoosttwente.nl  Het Energieloket is ingericht: https://www.duurzaambouwloket.nl/gemeente  Bon van Noordoost Twente is aan alle huiseigenaren en huurders in Noordoost Twente uitgereikt.  Energiekrant Noordoost Twente uitgebracht en huis-aan-huis verspreid  Organisatie Energiedagen Noordoost Twente  Inzet van mobiele showrooms in verschillende kernen

42



Inzet van energieadviseurs en -coaches voor advies aan huis

ACTIELIJN 4: CIRCULAIRE INKOOP  Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen vastgesteld  Pilot Fietspad Manderveen  Visie op de laadinfrastructuur is vastgesteld ACTIELIJN 5: ASBEST ERAF, ZON EROP  Gratis wegbrengen asbest voor particulieren < 35 m² verlengd tot 2024.  Organiseren infoavonden ? nadien duidelijke toename aantal saneringen in 2018 en vanwege de aflopende landelijke subsidie.  Asbestdakenkaart provinciebreed  Voorbereiding project collectief asbest saneren voor particulieren (in juni 2019 afgeblazen omdat asbestdakenverbod per 2024 niet doorgaat)  Duurzaamheidsfonds voor bedrijven  Ruimtelijke regelingen (schuur-voor-schuur, rood-voor-rood)  2021 Communicatie provinciale regeling asbest eraf –zon erop

Wonen en ruimte Wat wilden we bereiken?   

We willen bereiken dat de woningmarkt in Tubbergen aansluit bij de concrete behoefte. We willen dat elke toevoeging aan de markt ‘raak’ is. We willen plannen ontwikkelen die niet alleen op de korte termijn voorzien in actuele, concrete behoefte, maar ook op de middellange termijn verstandig zijn. We houden aandacht voor differentiatie per kern en willen samen met de kernen het gesprek (blijven) aangaan om invulling te geven aan de woonprogrammering.

Wat hebben we gerealiseerd?    

Gesprekspartner Mijn Dorp(en) over gezamenlijk afstemming woningbouwlocaties. Woningbouwplannen in voorbereiding c.q. gerealiseerd (nieuwe grondverwervingen gaande). Starterslening gecontinueerd. Woondeals met de provincie vastgesteld.

Maatschappelijk vastgoed Wat wilden we bereiken?   

Een gemeenschappelijke visie vormen op basis waarvan we initiatieven zoals clustering van maatschappelijk vastgoed kunnen stimuleren. Nieuwe afspraken toekomstbestendige exploitatie en beheer SSRT. Robuuste sportstructuur.

43

Wat hebben we gerealiseerd?        

Ondersteuning bij totstandkoming/realisatie clustering voorzieningen in Manderveen (inclusief onderwijs) Faciliteren van planvorming clustering voorzieningen in Langeveen, Fleringen (inclusief onderwijs). Faciliteren van planvorming clustering voorzieningen in Geesteren (sport en gezondheid) Faciliteren van planvorming realiseren nieuwe basisschool Geesteren. Due diligence SSRT afgerond (in overleg getreden over vervolg). Op basis van Subsidieregeling Kerkenvisie financiële middelen beschikbaar gesteld aan kernen/werkgroepen (gemeentelijke rol is sec faciliterend). Proces Centrumberaad Tubbergen uitgevoerd; op basis van visie op hoofdlijnen afwegingskader ontwikkeld. Subsidieregeling toekomstbestendig maatschappelijk vastgoed ontwikkeld.

Duurzaam leven - financieel Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming Raming Realisatie begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsvoor wijziging na wijziging jaar

Verschil realisatie versus begr. na wijz.

Baten Lasten

0 320

657 2.533

329 1.003

-328 1.530

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-320

-1.876

-674

1.202

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves

-9 0

1.698 53

540 68

-1.158 -15

-329

-230

-202

28

Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Wijkuitvoeringsplannen (voordeel € 36.000) De provincie Overijssel heeft voor de wijkuitvoeringsplannen van Harbrinkhoek en Manderveen respectievelijk € 79.500 en € 50.000 beschikbaar gesteld. Subsidies vanaf € 25.000 tot € 125.000 worden vastgesteld op het verleende bedrag als de activiteiten zijn uitgevoerd en aan alle voorwaarden is voldaan. De gedachte hierachter is het verminderen van de administratieve last voor relatief beperkte bedragen. De kosten van de activiteiten vielen € 36.000 lager uit dan het verstrekte subsidies.

44

Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk meer onttrekkingen aan de reserve voor duurzame energietransitie voor € 61.000 en werkbudget leefbare kernen voor € 35.000 en een lagere onttrekkingen aan de reserves voor stimuleringsregeling energietransitie voor € 755.000, maatschappelijk vastgoed i.r.t. demografie € 376.000 en stimuleringsregeling binnenstedelijke herontwikkeling voor € 100.000 Zie voorstel budgetoverheveling.

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

45

7. Programma's basisdeel Inleiding op de basisdeel Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen:  Portefeuillehouder(s)  Algemeen: algemene omschrijving van het programma.  Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl  Kengetallen: relevante kengetallen per programma.  Verbonden partijen: voor een totaalbeeld van de verbonden partijen die bijdragen aan het realiseren van de doelen binnen het programma verwijzen we u naar de paragraaf Verbonden partijen.  Wat hebben we in 2022 gedaan? Omschrijving van de ontwikkelingen die hebben gespeeld binnen het programma.  Aangenomen moties en amendementen: moties en amendementen met de stand van zaken.  Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.  Overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.

46

Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders Burgemeester Hermans & Wethouder Bekhuis

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten negentien inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: CDA zes zetels, Gemeentebelangen/VVD vijf zetels, Keerpunt 22 vier zetels, Lokaal Sterk drie zetels en PvdA één zetel. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Tubbergen doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Dinkelland. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt. In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners.

Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Dinkelland voortzetten.

Kengetallen Binnen het programma Bestuur & middelen maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal inwoners: 21.364  Gemiddelde leeftijd: 42,6 jaar  Aantal huishoudens: 8.300  Aandeel alleenstaand: 25,9%  Gemiddeld betaalde OZB woningen: € 386

Wat hebben we in 2022 gedaan? Herijking gemeentefonds Het Rijk werkt samen met de VNG aan een herijking van de verdeling van het gemeentefonds. Deze herijking moet leiden tot een toekomstbestendige verdeling met als uitgangspunten stabiliteit, vereenvoudiging, en uitlegbaarheid. Deze herijking was in eerste instantie opgedeeld in de volgende twee onderdelen. Na een aantal jaren van onderzoek, inspraak en advies is in de meicirculaire 2022 uiteindelijk duidelijkheid gegeven over de herijking en de herverdeeleffecten.

47

De uiteindelijke herverdeeleffecten van de herijking van het gemeentefonds komen voor de gemeente Tubbergen volgens de meicirculaire 2022 neer op een nadeel van ruim € 25 per inwoner (€ 547.000). Voor het herverdeeleffect wordt een ingroeipad gehanteerd om te bewerkstelligen dat het herverdeeleffect gefaseerd tot stand komt. Het ingroeipad wordt voor alle gemeenten voor het jaar 2023 op maximaal € 7,50 per inwoner gezet. Ook is het ingroeipad beperkt tot drie jaar. Na drie jaar bedraagt het maximaal voor- of nadelig herverdeeleffect voor een gemeente maximaal € 37,50 per inwoner (voor Tubbergen dus ruim € 25) per inwoner). Voor de verwerking van dit ingroeipad maakt het rijk gebruik van een zogenaamde suppletie-uitkering. De gevolgen van deze herijking en de suppletie-uitkering zijn met ingang van het jaar 2023 opgenomen in de begroting.

Extra middelen via algemene uitkering voor jeugd Op 2 juni 2021 hebben de VNG en het Rijk in een bestuurlijk overleg gesproken over de uitspraak van de Commissie van Wijzen inzake het jeugddossier. Op basis van de afspraken in dit overleg stelt het rijk voor 2022 € 1,314 miljard extra ter beschikking aan gemeenten ter compensatie voor de tekorten op het gebied van jeugdhulp. Hiermee volgt het kabinet de uitspraak van de Commissie. In het overleg is ook vastgesteld dat het nieuwe kabinet een besluit dient te nemen over de structurele financiële bekostiging van gemeenten vanaf 2023 op dit dossier en dat rijk en VNG zich committeren aan een Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2022 heeft het Rijk de definitieve verdeling voor het jaar 2023 ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg is volledig opgenomen. Voor Tubbergen € 1,1 miljoen. Voor de jaren vanaf 2024 blijven we in afwachting van meer duidelijkheid uitgaan van een raming van 75%. Het kabinet gaat de komende tijd met gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd, die moet bestaan uit een combinatie van een set van kostenbesparende maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd.

Bij het afsluiten van de Hervormingsagenda zal het kabinet ook besluiten over de extra middelen voor 2024 en verder die aan gemeenten beschikbaar gesteld worden. Het advies van de Arbitragecommissie c.q. de Commissie van Wijzen vormt het uitgangspunt.

Opschalingskorting In de meicirculaire 2022 is aangegeven dat de oploop van de opschalingskorting is geschrapt voor de duur van de kabinetsperiode. Eerder was de oploop van de opschalingskorting al bevroren voor de jaren 2020 tot en met 2022. Deze stand wordt bevroren tot en met 2025. Met als gevolg dat de korting in de jaren 2023 tot en met 2025 wordt teruggeboekt, maar de reeks eindigt in een korting van € 975 miljoen cumulatief in 2026. In de begroting 2022 en de perspectiefnota 2022-2026 is hier reeds mee rekening gehouden. De meicirculaire 2022 verandert hier dus niets aan. Ook niet aan de verslechtering in 2026 die voor Tubbergen € 663.000 structureel bedraagt.

48

Glashoes en centrumberaad In juli 2021 heeft de raad een bestuursopdracht geformuleerd en het Glashoes on-hold gezet. Vervolgens is het proces “Centrumberaad Tubbergen” gestart. Het proces is ingestoken vanuit een sterke mate van draagvlak en participatie met de samenleving. In februari 2022 is een visie op hoofdlijnen tot stand gekomen, waarin de doelen en kaders voor de ontwikkeling van het centrum van Tubbergen zijn vastgelegd. In het tweede deel van 2022 zijn verschillende scenario’s uitgewerkt met als doel om vast te leggen welke functie op welke plek kan komen. Ook is een afwegingskader uitgewerkt om uiteindelijk tot een voorkeurscenario te kunnen komen.

Verkenning samenwerking met Oldenzaal Verdere samenwerking is nodig volgens het BMC rapport Toekombestendigheid Noaberkracht om op de (middel) lange termijn toekomstbestendig te zijn. Dit is de aanleiding voor het bestuur van Noaberkracht om de meerwaarde van samenwerking met de gemeente Oldenzaal te verkennen. Hierbij wordt rekening gehouden met de kaders en randvoorwaarden die de beide gemeenteraden via de fractievoorzitters meegegeven hebben. In de raadsvergadering van december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd de samenwerkingsmogelijkheden met gemeente Oldenzaal te verkennen. De verkenning naar de ambtelijke samenwerking wordt in 2023 afgerond, waarna het proces verschuift van ambtelijke verkenning naar bestuurlijke besluitvorming.

Klachtbehandeling Een zorgvuldige, eerlijke en objectieve klachtbehandeling is van groot belang. Daarmee probeert de gemeente Tubbergen het vertrouwen van de inwoners zoveel mogelijk te herstellen. In het afgelopen jaar zijn bij Noaberkracht Dinkelland Tubbergen 26 klachten binnen gekomen betreffende Tubbergen. De gemeente Tubbergen stimuleert en faciliteert al enkele jaren een ‘andere aanpak’. Deze aanpak beoogt betere dienstverlening door middel van een informele benadering en sluit aan bij de wens en ontwikkeling om steeds eerder en vaker in gesprek te gaan met inwoners. De ‘andere aanpak’ heeft ook een belangrijke plek in klachtenbehandeling. Zoveel mogelijk zal in samenspraak met betrokkenen naar een passende oplossing worden gezocht. Het resultaat van deze aanpak is dat over 2022 geen enkele klacht formeel is doorgezet en in alle gevallen een passende oplossing is gevonden.

Bezwaren In de gemeente Tubbergen worden jaarlijks veel besluiten genomen. Als een belanghebbende het niet eens is met een genomen besluit, kan hiertegen beroep worden ingediend. Voordat echter beroep kan worden ingediend, moet eerst bezwaar worden gemaakt bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. Het gaat om de volgende bestuursorganen: de raad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders. Overigens is het ook mogelijk om bezwaar in te dienen tegen besluiten genomen door het bestuur van Noaberkracht. De gemeente Tubbergen heeft een adviescommissie ingesteld zoals is aangegeven in artikel 7:13 Algemene wet bestuursrecht (hierna: Awb). De

49

bezwaarprocedure is in Awb geregeld. De werkwijze van de commissie is ook in de Awb beschreven en tevens in de Verordening behandeling bezwaarschriften.

Het aantal ontvangen bezwaarzaken in 2020 en 2021 was nagenoeg gelijk (35 respectievelijk 30). In 2022 zijn 56 bezwaarzaken ontvangen. Als voorloper van de bezwarenprocedure kijkt het bestuursorgaan of een informele oplossing alsnog mogelijk is. Door middel van het in gesprek gaan met bezwaarmakers en eventuele derde-belanghebbenden onderzoekt het bestuursorgaan of het geschil kan worden opgelost zonder tussenkomst van de commissie. Dit betreft de methode “andere aanpak”. In 2022 is de andere aanpak 18 keer ingezet waarvan 17 keer succesvol. Dit betekent dat in 39 bezwaarzaken een advies is uitgebracht door de commissie.

Aangenomen moties en amendementen Er zijn geen aangenomen moties en amendementen met betrekking tot dit programma.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren. Indicator

2020

2021

2022

Formatie (fte per 1.000 inwoners)

6,70

6,98

7,61

Bezetting (fte per 1.000 inwoners)*

7,75

8,37

8,99

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

653,0

695,0

736,0

Externe inhuur (kosten als percentage van de totale loonsom plus totale kosten inhuur externen)

10,7

12,0

11,4

Overhead (percentage van de totale lasten)

9,6

10,8

10,4

Toelichting formatie en bezetting Op 31 december 2022 waren er meer mensen in dienst bij Noaberkracht dan op diezelfde datum in 2021. Ook waren er op 31 december 2022 meer fte's in dienst dan op 31 december 2021. Dit heeft onder andere te maken met de extra taken en dus ook extra medewerkers. Daarnaast nemen medewerkers deel aan het generatiepact en is er al voorgesorteerd op hun vertrek. Dit om de kennis goed over te kunnen dragen.

50

Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming Realisatie Verschil begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie versus na wijziging begr. na wijz.

BATEN Bestuur en middelen (exclusief algemene dekkingsmiddelen) Algemene dekkingsmiddelen 1. Lokale heffingen 2. Algemene uitkeringen 3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie 5. Overhead 6. Onvoorzien

108

372

510

138

4.453 29.452 893 10 0 0

4.399 34.224 1.008 10 0 0

4.414 34.656 1.008 10 0 0

15 432 0 -0 0 0

TOTAAL BATEN

34.916

40.012

40.598

586

2.013

4.044

2.992

-1.051

41 8 1 -231 4.955 0 20

41 0 1 -230 5.227 0 0

42 0 1 -251 5.288 42 0

1 0 0 -21 62 42 0

TOTAAL LASTEN

6.807

9.082

8.115

-968

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

28.109

30.930

32.484

1.554

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves

1.060 1.485

2.750 4.627

613 2.855

-2.137 -1.772

Resultaat van baten en lasten

27.684

29.053

30.242

1.188

LASTEN Bestuur en middelen (exclusief algemene dekkingsmiddelen) Algemene dekkingsmiddelen 1. Lokale heffingen 2. Algemene uitkeringen 3. Dividend 4. Saldo financieringsfunctie 5. Overhead 6. Vennootschapsbelasting 7. Onvoorzien

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan.

51

Griffie (voordeel € 26.000) In 2022 is niet het volledige budget voor de griffie benut. Dit kan verklaard worden door lagere salariskosten en het niet volledig benutten van het opleidingsbudget. Daarnaast is de extra begrote post voor wervingskosten niet benut. Voorziening pensioenen wethouders (voordeel € 277.000) We zijn verplicht om ieder jaar bij de jaarverantwoording een herziene berekening van de toekomstige rechten van de wethouders pensioenen op te leveren. Naast fluctuatie in bestand (mensen die in- en uitstromen) was voorgaande jaren vooral de stijging van de rekenrente van invloed. Deze is dit jaar gestegen. Daarnaast wordt ook van jaar gekeken naar de levensverwachting en de ramingen daar waar nodig op aangepast. Kapitaallasten Gemeentehuis (voordeel € 184.000) Met het “on hold” zetten van het Glashoes is de financiële dekking van de oorspronkelijke plannen en besluitvorming betreffende het Glashoes bevroren. Voor het structurele deel van de dekking is een meerjarige (structurele) stelpost van € 184.000 opgenomen in de begroting van de gemeente Tubbergen. Deze stelpost is in 2022 niet aangesproken en valt dus op incidenteel basis vrij in het jaar 2022 wat een meevaller oplevert. Inschrijfgelden bouwkavels (voordeel € 77.000) Vanaf 2022 zijn kavelzoekenden verplicht zich in te schrijven indien zij in aanmerking willen komen voor een gemeentelijke bouwkavel.

Vanwege de grote belangstelling voor gemeentelijke woningbouwkavels van de plannen De Scholt Fleringen, De Wirnte Langeveen en Weemselerveld hebben belangstellenden zich massaal aangemeld om kans te maken op een woningbouwkavel. In 2022 waren er bij de start van nieuwe uitgifte van woningkavels tussen de 50 en 100 belangstellenden die zich hebben ingeschreven. Algemene uitkering (voordeel € 384.000) De decembercirculaire 2022 heeft voor een hogere algemene uitkering gezorgd van € 424.000. Het grootste gedeelte van dit bedrag bestaat uit taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen (€ 436.000). In de resultaatbestemming wordt hiervan een bedrag van € 313.000 meegenomen naar 2023. Dit bedrag is onder andere bestemd voor uitbetaling van de energietoeslag en de bijzondere bijstand. Stelpost corona (voordeel € 42.000) Voor een toelichting op de totstandkoming en de opbouw van deze stelpost wordt verwezen naar de inleiding en de budgetoverheveling Taakmutaties algemene uitkering (voordeel € 247.000) Via verschillende circulaires over de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds zijn we op de hoogte gebracht van een aantal zogenaamde taakmutaties. Wij hanteren de lijn dat voor deze taakmutaties stelposten worden opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Mocht dit om welke reden dan ook niet lukken dan vallen deze stelposten terug naar de algemene middelen.

Van het totale voordeel van € 247.000 wordt een bedrag van in totaliteit € 82.000 betrokken bij de resultaatbestemming en de budgetoverheveling. Het hierna resterende voordeel van € 165.000 heeft vooral betrekking op de

52

geraamde stelposten die in 2022 niet zijn aangesproken en leiden tot een voordeel voor de algemene middelen in deze jaarverantwoording 2022. Burgemeester en wethouders (nadeel € 63.000) De begrote salarislasten voor burgemeester en wethouders zijn gebaseerd op de personen die begin 2022 in dienst waren. Na de verkiezingen zijn nieuwe wethouders aangesteld. Deze nieuwe wethouders werken allemaal fulltime waardoor de totale formatie van burgemeester en wethouders stijgt. Hierdoor ontstaat over 2022 het nadeel van € 63.000. Bestuurlijke samenwerking (nadeel € 38.000) Volgens het BMC rapport Toekombestendigheid Noaberkracht is verdere samenwerking nodig om op de (middel) lange termijn toekomstbestendig te zijn. Dit was de aanleiding voor het bestuur van Noaberkracht om de meerwaarde van samenwerking met de gemeente Oldenzaal te verkennen. In de raadsvergadering van december 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd de samenwerkingsmogelijkheden met gemeente Oldenzaal te verkennen. In 2022 is vervolgens met behulp van externe procesbegeleiders druk gewerkt aan de uitwerking van deze verkenningsopdracht. Hiervoor zijn in 2022 ca. € 25.000 aan externe kosten gemaakt.

Organisatieondersteuning (nadeel € 49.000) Door een herverdeling van de overhead (doorberekening vanuit Noaberkracht) over de verschillende producten en activiteiten treedt er een verschuiving op tussen de verschillende producten en activiteiten. Tegenover het nadeel hier staan tal van kleinere meevallers op de overige producten en activiteiten. Het totaal van de werkelijk doorberekende overhead (doorberekening vanuit Noaberkracht) is gelijk aan de raming. Mutaties reserves Het verschil op de mutaties van de reserves betreft voornamelijk een hogere onttrekking m.b.t. de vennootschapsbelasting voor € 42.000 en een lagere onttrekking m.b.t. de stelpost corona voor € 400.000. Zie voorstel budgetoverheveling.

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

53

Kosten van de overhead (Bedragen x € 1.000)

Raming Raming Realisatie Verschil begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie versus voor wijziging na wijziging begr. na wijz.

Baten Lasten

0 4.955

0 5.227

0 5.288

0 62

Kosten van de overhead

-4.955

-5.227

-5.288

-62

0

0

0

0

211 0 -211

211 0 -211

211 0 -211

0 0 0

-4.955

-5.227

-5.288

-62

Waarvan kosten van overhead toe te rekenen aan grondexploitaties Waarvan dekking overhead door toerekening aan grondexploitaties Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting (Bedragen x € 1.000)

Jaar 2022

Raming Raming Realisatie Verschil begrotingsjaar begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie versus voor wijziging na wijziging begr. na wijz. 0

0

42

42

0

0

42

42

54

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder Burgemeester Hermans

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Daarnaast wordt het persoonlijk contact uiteraard geborgd. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Kengetallen Binnen het programma Dienstverlening & burgerzaken maken we gebruik van de volgende kengetallen:

55

Wat hebben we in 2022 gedaan? Verkiezingen In maart 2022 hebben gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden. Deze zijn goed verlopen. Deze verkiezingen waren wederom verdeeld over drie dagen doordat de corona maatregelen nog van kracht waren. Huwelijken en geregistreerde partnerschappen In 2022 zijn 82 huwelijken voltrokken en 36 partnerschappen geregistreerd. Dit zijn aanzienlijk hogere aantallen dan voor corona (in 2020 was dit aantal respectievelijk 40 huwelijken en 29 partnerschappen en in 2021 was dit aantal respectievelijk 42 huwelijken en 28 geregistreerde partnerschappen) en dit is natuurlijk te verklaren door uitgestelde huwelijken tijdens de coronajaren. Reisdocumenten In 2022 zijn 2.340 reisdocumenten aangevraagd. Dit is meer dan de jaren hiervoor. Voor 2023 worden nog meer aanvragen verwacht omdat 2023 het eind van de cyclus van 10 jaar is; dus documenten die in 2013 zijn aangevraagd moeten (indien de burgers dat natuurlijk willen) in 2023 vervangen worden. Rijbewijzen In 2022 zijn 1976 rijbewijzen. Net als bij de reisdocumenten hadden wij hier ook te maken met een toeloop van het aantal aanvragen. In juni zijn we gestart met het proces ‘Rijbewijs online aanvragen’. Dit proces begint met het maken van een pasfoto en het plaatsen van een handtekening bij de fotograaf. Daarna vraagt de burger via de website van de RDW online een rijbewijs aan.

Na twee werkdagen ontvangt de burger een mail dat het rijbewijs bij de gemeente kan worden opgehaald. Het voordeel is dat de burger maar één keer naar het gemeentehuis hoeft te komen. Vanaf juni tot en met december hebben 112 burgers hier gebruik van gemaakt. Vluchtelingen en statushouders In maart 2022 steeg de opvang van vluchtelingen (Oekraïners) en statushouders in de gemeente Tubbergen. Deze personen moeten worden ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP). De gemeente hoeft niet te controleren wanneer de Oekraïner de grens is overgestoken. Deze datum heeft geen invloed op de mogelijkheid om te worden ingeschreven als ingezetene in de BRP. Alle Oekraïners die melden uit Oekraïne te zijn gevlucht, worden ingeschreven in de BRP als ingezetene. Wanneer statushouders een woning toegewezen hebben gekregen betekend eveneens inschrijving in de basisregistratie personen (BRP).

56

Aanpassingen gemeentehuis In 2022 is besloten, mede naar aanleiding van besluitvorming rondom het gemeentehuis van Tubbergen, om aanpassingen te doen aan het huidige gebouw. De aanpassingen die worden gedaan gaan uit van huisvesting van de ambtelijke en bestuurlijke organisatie in het huidige gemeentehuis tot minimaal medio 2026. De raad van Tubbergen heeft als eigenaar en Noaberkracht als gebruiker hiertoe een krediet beschikbaar gesteld. Onderdeel van deze verbouwing zijn onder meer maatregelen opdat wordt voldaan aan de eisen die gelden rondom uitgifte van persoonsdocumenten bij burgerzaken. Hierbij is rekening gehouden met de uitkomsten zelfevaluatie reisdocumenten en het onderzoek naar de uitvoering van deze zelfevaluatie door de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens. De fysieke beveiliging is daarbij naar boven gekomen als aandachtspunt. De uitvoering van de aanpassingen is eind 2022 gestart en wordt in het voorjaar van 2023 afgerond.

Aangenomen moties en amendementen Er zijn geen moties en amendementen met betrekking tot dit programma.

Beleidsindicatoren Het programma Dienstverlening & burgerzaken kent geen verplichte beleidsindicatoren.

Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming Raming begrotingsjaar begrotingsjaar na voor wijziging wijziging

Realisatie Verschil begrotingsjaar realisatie versus begr. na wijz.

Baten Lasten

266 681

266 728

286 770

20 -42

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-415

-462

-484

-23

0

42

42

0

0

0

0

0

-415

-420

-443

-23

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

57

Programma Veiligheid Portefeuillehouder Burgemeester Hermans

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op.

Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners.

We willen een veilige en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Kengetallen Binnen het programma Veiligheid maken we gebruik van de volgende kengetallen:

58

Toelichting: Het aantal incidenten is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien een eenheid meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen in de betreffende eenheid ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de registratiewijze (of registratiediscipline) binnen deze eenheid. Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/openbare-orde-en-veiligheid

Wat hebben we in 2022 gedaan? Tubbergen is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Wel is er een verschuiving gaande naar andere criminaliteitsvormen zoals ondermijning en cybercriminaliteit. Om te zorgen dat de gemeente Tubbergen hoog blijft scoren op het gebied van veiligheid is ook in 2022 ingezet op het thema ondermijning. Naast de doorontwikkeling van de lokale aanpak ondermijning, zijn activiteiten uitgevoerd op de gemeentegrensoverschrijdende aanpak van ondermijning. Zo is Tubbergen een van de deelnemers aan een ondermijningsoverleg binnen Noordoost Twente en heeft Tubbergen deelgenomen aan de week van de ondermijning op Twentse schaal. In deze week is nadrukkelijk aandacht gegeven aan de bewustwording van de risico’s van ondermijning in het buitengebied. De afgelopen jaren krijgen we steeds meer signalen dat de veiligheid in het buitengebied onder druk staat. Daarom is in de tweede helft van 2022 gestart met het project Veilig Buitengebied. Wij willen daarbij optrekken met onze inwoners, ondernemers en partners uit het buitengebied. Ook heeft het thema ondermijning binnen de gemeentelijk organisatie onze aandacht. Eind 2021 hebben een aantal bestuurders en medewerkers deelgenomen aan een zogenoemde weerbaarheidsscan. Hoe weerbaarder een gemeente is, hoe minder gelegenheid deze geeft voor ondermijning.

Dit geldt ook andersom: hoe minder weerbaar, hoe meer kansen voor ondermijnende criminaliteit.

59

De aanpak van ondermijning kan zowel repressief als preventief zijn. Preventie gaat over het opwerpen van barrières, waarbij het openbaar bestuur instrumenten inzet om te voorkomen dat ondermijnende criminaliteit plaatsvindt (bewustwording) Repressie gaat over het aanpakken van bestaande criminaliteit (het sluiten van panden bijvoorbeeld bij het aantreffen van een hennepkwekerij). De aanbevelingen uit deze weerbaarheidsscan zijn in de tweede helft van 2022 opgepakt Dit gaat onder andere over het uitbreiden van de toepassingsmogelijkheden van de Wet Bibob als instrument in de aanpak van ondermijning en over het vergroten van de bewustwording over het toepassen ervan. Het voorstel tot het actualiseren van het beleid is voorbereid. Een verdere uitwerking zal plaatsvinden in 2023. Het vergroten van de meldingsbereidheid van onze inwoners is ook een belangrijk instrument in de aanpak van ondermijning. Daarom is de gemeente Tubbergen in 2022 aangesloten bij Meld Misdaad Anoniem. Door aansluiting van gemeenten op MMA ontvangen wij de meldingen rechtstreeks. Uitgangspunt is dat dit niet is ter vervanging van de politie, maar juist aanvullend is in de bestuurlijke aanpak van ondermijning en versterkend is in de regierol van gemeenten en de zelfstandige informatiepositie daarin.

Handhaving De werkzaamheden van de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) zijn de afgelopen jaren sterk in ontwikkeling en het takenpakket is uitgebreid met taken die voorheen door de politie werden uitgevoerd. De Boa’s hebben meer verantwoordelijkheid gekregen en zijn uitgegroeid tot professionele handhavers. Ook zijn de werktijden verlegd. Daarom werken ze overdag, in de weekenden en ook in de avonduren. De Boa’s mogen de identiteit van personen controleren, proces-verbaal opmaken, boetes uitschrijven en personen aanhouden als deze worden verdacht van een strafbaar feit. De politie heeft minder tijd om de “kleine” ergernissen” op te pakken. De politie legt de focus op zwaardere misdaad en minder op overlastfeiten. Daarom gaan meer taken voor wat betreft het toezicht en veiligheid in de openbare ruimte naar de Boa’s. De gemeente draagt deze verantwoordelijkheid naar de burgers toe en zet de boa’s daarom ook steeds meer in voor uiteenlopende zaken. Een aantal feiten vraagt om een stevige aanpak bij notoire overtreders en de algemene tolerantie richting de handhavers verandert daardoor. Steeds vaker komen zij onder vuur te liggen bij de uitvoering van hun taken. Dat vraagt om een andere werkwijze en vaardigheden van onze medewerkers en strategische communicatie. Dit heeft zijn weerslag gehad op de uitvoering van de taken.

Met ingang van 1 januari 2022 is het team daarom uitgebreid naar 6 boa’s. Daarvan is er momenteel (2023) nog een vacature van 1 fte die opgevuld moet worden, zodat het team weer op volledige sterkte is. Wijk GGD In 2022 is de pilot Wijk GGD afgerond. De Wijk GGD wordt voortaan structureel ingezet als een belangrijke verbinder tussen veiligheid en zorg. Het doel van de Wijk GGD is om op tijd te signaleren dat iemand zorg nodig heeft, zodat de persoon in kwestie geholpen kan worden en er zo min mogelijk

60

overlast ontstaat. De wijk GGD’er is een verbinder, gaat preventief op mensen af en zet de zorg in die op dat moment nodig is. Hierin wordt samen gewerkt met een scala aan partijen zodat de zorg zo plaatselijk mogelijk en dichtbij de inwoners kan worden ingezet. Ze werken samen met de politie, de WMO- en jeugdconsulenten, Schakel, Ervencoaches en de woningstichtingen. Ook wordt ook nauw samengewerkt met ervaringsdeskundigen binnen de GGZ, Bemoeizorg en Veilig Thuis Twente.

Aangenomen moties en amendementen Er zijn geen moties en amendementen met betrekking tot dit programma.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren. 2020

2021

2022

Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren)

10,0

6,0

nnb

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)

0,0

0,2

0,1

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)

1,6

0,9

nnb

Diefstallen uit woningen (aantal per 1.000 inwoners)

0,5

0,5

0,9

Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (aantal per 1.000 inwoners)

1,4

1,6

1,1

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/veiligheid Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

61

Overzicht baten en lasten (Bedragen x € 1.000)

Raming begrotingsjaar voor wijziging

Raming Realisatie Verschil begrotingsjaar begrotingsjaar realisatie versus na wijziging begr. na wijz.

Baten Lasten

18 3.045

99 3.272

-10 3.135

-110 137

Gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten

-3.027

-3.172

-3.145

27

0 0

0 0

0 0

0 0

-3.027

-3.172

-3.145

27

Onttrekkingen aan reserves Toevoegingen aan reserves Gerealiseerde totaal resultaat van baten en lasten

Hieronder wordt op hoofdlijnen aangegeven hoe de verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en de begrote bedragen na wijziging zijn ontstaan. Veiligheidsregio Twente (voordeel € 43.000) Het voordeel van € 43.000 betreft de terugbetaling van het resultaat uit de jaarrekening 2021 van de Veiligheidsregio Twente. Een incidenteel voordeel voor Tubbergen. Integrale veiligheid (voordeel € 33.000) In 2022 is het budget voor ondermijning niet volledig aangesproken. Dit geeft een incidenteel voordeel van € 17.000. Wel zijn er plannen gemaakt voor projecten vanaf 2023. Daarnaast zijn het werkbudget en het budget voor verslavingsproblematiek niet aangesproken in 2022. Dit geeft een voordeel van € 7.000. Tot slot is er een incidenteel bedrag ontvangen van de Veiligheidsregio Twente in verband met het resultaat bevolkingszorg en crisiscommunicatie 2020. Dit geeft een incidenteel voordeel van € 4.500. Omgevingsdienst Twente (nadeel € 45.000) De jaarstukken 2021 van OD Twente (ODT) zijn medio 2022 vastgesteld door het AB van de ODT. Hieruit is gebleken dat wij in 2021 meer uren hebben afgenomen dan ingebracht. Wij hebben hiervoor medio 2022 een afrekening ontvangen. Voor de meerkosten is een stelpost beschikbaar gesteld, maar deze is niet voldoende om de volledige meerkosten over 2021 te dekken met als gevolg een tekort van € 45.000.

Voor 2022 zijn wij tijdig op de hoogte gebracht door de ODT over de geprognotiseerde meerkosten door een hogere afnamen van uren dan begroot. Hieruit blijkt dat wij wederom meer uren hebben afgenomen dan begroot, maar binnen de bandbreedte van de jaarlijks beschikbaar gestelde stelpost. Een gedetailleerde toelichting op de verschillen tussen gerealiseerde bedragen en begrote bedragen na wijziging is te vinden in de Jaarrekening 2022 onder "Toelichting en analyse op de baten en lasten".

62

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Wethouder Oude Avenhuis

Algemeen De gemeente is medeverantwoordelijk voor de “groene” kwaliteit van de leefomgeving. We dragen zorg voor het gebruik, beheer en onderhoud van onze kernen en buitengebieden van vandaag en morgen. We werken aan een aantrekkelijke leefomgeving voor inwoners en bedrijven, waar mensen zich thuis voelen en met plezier gebruik maken van de openbare ruimte. De gemeente is verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van wegen, openbare verlichting, de verkeersvoorzieningen en het openbaar groen. Wanneer er iets in de openbare ruimte stuk is, kunnen inwoners dat melden bij de gemeente. Ook als het gaat om rondslingerend afval, vernielingen of ongedierte. Zo houden we onze gemeente samen leefbaar. Het onderhoudsniveau van de openbare ruimte is vastgesteld in het beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR). Voor het beheer van de wegen en het groen wordt de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van de CROW gebruikt. Daarnaast zijn in het beleidsplan ‘Verlichten openbare ruimte’ de uitgangspunten en keuzes voor het beleid omtrent openbare verlichting beschreven. Om de riolering van de gemeente Tubbergen te onderhouden en vervangen, zijn de kaders en het beleid vastgelegd in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP).

Kengetallen Zie paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen.

Wat hebben we in 2022 gedaan? De werkzaamheden Uitvoeringsplan KOG In navolging van het KOG is het uitvoeringsplan onderhoud en vervangingen van groen- en speelvoorzieningen opgesteld. Dit uitvoeringsplan bestaat uit een globale planning, voor de jaren 2021 t/m 2024, met maatregelen die we gaan uitvoeren m.b.t. groen en spelen, zoals: renovaties, omvormingen en herstelwerkzaamheden. Daarnaast wordt er een aanpassing doorgevoerd in het berm, - sloot- en wadibeheer t.b.v. meer biodiversiteit. Aan de hand van de planning van werkzaamheden is er in 2022 een budget geraamd van € 255.106 dat gedekt is uit de nieuwe bestemmingsreserve "openbaar groen, speeltoestellen en biodiversiteit". Daarnaast heeft er vanuit het jaar 2021 een budgetoverheveling plaatsgevonden van € 72.017. In totaliteit was er in het jaar 2022 dus een budget beschikbaar van € 327.123.

63

Hieronder volgt voor het jaar 2022 een opsomming van de projecten die lopen, afgerond of uitgesteld zijn. Lopende projecten  Algehele renovatie groen, Molenhoek 1 en 2 Tubbergen. Afronding in 2023. Gerealiseerde projecten  Renovatie boomstructuur bij Het Wissink, Albergen.  Renovatie boomstructuur, Iemenboersweg Albergen. Uitgestelde projecten  Algehele renovatie boomstructuur Geermanstraat Geesteren, naar 2023.  Het doorplanten van grote grasvlakken in de hele gemeente met bollen en het inzaaien van wadi’s met bloemenmengsels voor het vergroten van biodiversiteit: De aanbesteding loopt (53 k), de uitvoering is gepland in najaar 2023. Herijken bermmaaisel afvoeren In het uitvoeringsplan ‘’onderhoud en vervangingen speel- en groenvoorzieningen’’ is een kleine aanpassing in het bermbeheer en een grotere in het sloot- en wadibeheer doorgevoerd. Dat zal een verschuiving binnen de financiële onderhoudsmiddelen betekenen doordat daar extra kosten aan verbonden zijn. Hierdoor zal de sinds 2020 benoemde ombuiging van € 40.000 op het sloten en bermenonderhoud niet behaald worden. In de praktijk blijkt dus dat de middelen niet voldoende zijn en dat in de begroting hier aandacht aan moet worden besteedt. In onderstaande toelichting wordt hierin een verschil toegelicht van € 44.000.

Riolering Tubbergen Kapittelhuisstraat Albergen Dit is een project uit het vastgestelde Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025. Doelstelling is om de wateroverlast bij hevige regenval op te lossen en hiervoor gaat de openbare ruimte op de schop. De voorbereiding is in juli 2022 gestopt in verband met capaciteitsproblemen. Er is nog geen afstemming geweest met de bewoners en er zijn geen verwachtingen gewekt. De verwachting is dat het project in 2024 weer wordt opgestart. Rioolvervanging Zenderseweg Albergen De werkzaamheden m.b.t. de rioolvervanging zijn in 2022 in zijn geheel afgerond en opgeleverd. Rioolvervanging Manderseweg- Denekamperweg Vasse De werkzaamheden zijn in 2022 gestart en geheel uitgevoerd, waarbij tevens groot onderhoud wegen is meegenomen in de werkzaamheden. In het 2e kwartaal 2023 wordt het project opgeleverd aan de gemeente.

64

Rioolvervanging Julianastraat Tubbergen De werkzaamheden zijn in 2022 afgerond. Rioolvervanging Bruno van Ommenstraat Tubbergen De voorbereiding van het project is in 2022 gestart, waarbij de buurt nadrukkelijk is betrokken bij de voorbereiding. Rioolvervanging Wilhelminastraat Tubbergen Dit is een project uit het vastgestelde Uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025. Doelstelling is om de wateroverlast bij hevige regenval op te lossen door het aanpassen van de Openbare Ruimte en het aanleggen van regenwaterriolering. Het project is in 2022 uitgevoerd en opgeleverd aan de gemeente.

Aangenomen moties en amendementen Moties Wijziging dienstregeling en afschalen busritten Tubbergen In de raadsvergadering van 21 december 2021 is de motie Dienstregeling bussen aangenomen. Middels deze motie draagt de raad het college op: 1. Zich in te zetten de huidige dienstregeling van lijn 64 te handhaven; 2. Zich in te zetten een verdere afschaling van de ritten tussen Tubbergen en de omringende steden te voorkomen; 3. Ten behoeve van het genoemde onder nr. 1 en 2 met de NOT-gemeenten, Twents en de provincie in gesprek te gaan. Stand van zaken: De motie is uitgevoerd en de Raad is geïnformeerd middels een Raadsbrief (2022, nr. 13). De motie is te raadplegen via de volgende link: Motie Dienstregeling bussen Plaatselijk extra beheer en onderhoud openbare ruimte (Pebor) In de raadsvergadering van 9 november 2021 is de motie Plaatselijk extra beheer en onderhoud openbare ruimte (Pebor) aangenomen. Middels deze motie draagt de raad het college op: 1. een protocol Plaatselijk extra beheer openbare ruimte (Pebor) op te stellen op basis waarvan gerichte beheersmaatregelen kunnen worden uitgevoerd; 2. waarbij dit protocol in het komend jaar al kan worden gebruikt; 3. het protocol na een jaar te evalueren. Stand van zaken: De motie is in behandeling. De uitwerking van deze motie wordt in het voorjaar van 2022 aangeboden aan de Raad.