Bijlage Woonzorgvisie gemeente Tubbergen.pdf
Tekst van het document
Het aantal jongeren met Jeugdzorg neemt af van 308 in 2023 naar 269 in
Daarnaast constateren de partijen verschillende knelpunten die betrekking
2035.
hebben op de zorg en ondersteuning aan:
Daarbinnen zijn er in 2024 39 jongeren die Jeugdzorg met verblijf
•
druk op het gezin toe.
hebben. De verwachting is dat groep zicht ontwikkeld van 39 jongeren in 2024 naar 36 jongeren in 2035.
HE/24/0989/wzvnoa
Wachttijden zijn lang voor zowel behandeling als zorg. Hierdoor neemt de
•
Jeugd met LVB en psychische problematiek komt snel in de knel.
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 25
• •
Voor probleemjongeren ontbreekt een laatste schakel in de keten naar
betekenen voor het aantal jeugdigen met een hulpvraag. Echter ziet de
zelfstandigheid: op kamer training i.c.m. een jobcoach.
gemeente regelmatig nieuwe principeverzoeken binnenkomen voor deze doelgroep, waarbij wordt aangeven dat er een behoefte/wachtlijst is.
Sommige partijen ervaren een tekort aan sociale/goedkope huurwoningen voor de groep die uitstroomt uit de Jeugdzorg.
•
Er is te veel wet- en regelgeving waardoor het komen tot creatieve oplossingen en ondernemerschap wordt geremd.
•
Er is een ervaren tekort (noodzaak) aan logeerhuizen/respijtzorg.
•
Families moeten hun kind nu vaak buiten hun eigen sociale woonomgeving laten wonen, werken en recreëren.
•
Krapte op de arbeidsmarkt.
Naast de geconstateerde knelpunten signaleren de partijen ook verschillende oplossingsrichtingen. Partijen roepen op om: •
Ruimte te bieden voor alternatieve woonvormen waar jongeren en ouderen samenwonen.
•
In beleid, maar ook in de uitvoering hiervan rekening te houden met kinderen die opgroeien in moeilijke thuissituaties.
•
De implementatie van op-kamer-training te stimuleren bij het vinden van passende werkplek (jobcoach).
•
Te komen tot wijken waar elke (doel)groep vertegenwoordigd is, met als doel de leefbaarheid in deze wijken op peil te houden. Dit vraagt ook om een mix aan koop en huur woningen, in verschillende prijsklassen.
•
Meer samen te werken, om zo efficiënt en effectief met de inzet van personeel om te gaan, bijv. door de nachtdiensten samen in te richten.
Vaak is onduidelijk of dit een lokale of regionale behoefte is en ook is niet inzichtelijk in hoeverre inwoners op verschillende wachtlijsten terugkomen. Vanuit die invalshoek om de opgaven voor deze doelgroep op regionaal verband goed af te stemmen en, waar nodig, afspraken te maken. Daarbij uiteraard ook rekening houdend met landelijk beleid, zoals opgetekend in de Hervormingsagenda Jeugd. Advies Op basis van de verwachte vraagontwikkeling adviseren we om terughoudend te zijn met het kwantitatief toevoegen van extra woonplekken voor kwetsbare jongeren. We adviseren om vooral kwalitatief te kijken wat er in het huidige aanbod ontbreekt. Denk hierbij aan het huidige aanbod passend maken voor de doorstroom van jongeren om zelfstandig te wonen, kamertrainingen voor jongeren om te oefenen om zelfstandig te wonen en woonzorgvormen voor kinderen met een complexe zorgvraag. Ook is het belangrijk om oog te hebben voor de beoogde beddenafbouw binnen de residentiële vormen van Jeugdzorg, zoals opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd. De jeugdigen die hier gebruik van maakten zijn niet van de een op de andere dag verdwenen, wat maakt dat er andere vormen van ondersteuning moeten worden opgetuigd om deze groep goed te kunnen helpen.
Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat vanuit lokaal jeugdzorgbeleid er een discrepantie wordt waargenomen tussen de cijfermatige behoefteraming en praktische waarnemingen. Concreet wordt er gekeken naar de verwachte ontwikkelingen in de bevolking, waarin dus wordt verwacht dat het aantal jongeren daalt in beide gemeenten. Dit zou dan ook een daling HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 26
Op regionaal niveau is vastgesteld dat de regio Twente boven het landelijk
Maatschappelijke Opvang in een andere gemeente verblijft is niet in beeld
gemiddelde zit wat betreft het uit huis plaatsen van jongeren. Er zijn veel
gebracht. Dit komt omdat de herkomstgemeente van deze personen veelal
woon- en verblijfplekken in de regio. De bezettingsgraad van deze plekken is
niet is vastgelegd.
hoog. Daarbij wordt door partijen aangegeven dat in dit geval aanbod ook vraag creëert. De regio wil de komende jaren focussen op het verminderen
Wel is op basis van het objectief verdeelmodel voor Beschermd Wonen een
van het aantal uithuisplaatsingen en het terugdringen van het aantal
inschatting gemaakt van het aantal inwoners uit de gemeente Tubbergen aan
beschikbare bedden door de ontwikkeling van alternatieve ambulante zorg en
Beschermd Wonen. Het gaat daarbij om in totaal 59 inwoners (waarvan 19
andere financieringsvormen. Dit sluit aan op de landelijke Hervormings-
plekken BW-Wmo en 40 GGZ-Wonen (Wlz) plekken).
agenda Jeugd en de regionale Samenwerkingsagenda Jeugd. Hierin wordt ingezet op minder uithuisplaatsingen en afbouw van residentiële voorzieningen, zoals de Jeugdzorg Plus en de 3 milieuvoorzieningen, ten gunste van kleinschalige woongroepen en meer ambulante zorg.
3.4
Inwoners met een psychiatrische en/of
verslavingsachtergrond 3.4.1 Kwantitatieve ontwikkelingen en advies Vraagontwikkeling (kwantitatief)
In Tubbergen heeft circa 0,40% van de bevolking een ernstige psychiatrische aandoening, wat voor Tubbergen neerkomt op 86 inwoners. Het aantal inwoners blijft de komende jaren vrij stabiel. Er wordt verondersteld dat het genoemde percentage niet significant zal wijzigen, wat betekent dat de omvang van de groep inwoners die te maken heeft met ernstige psychiatrische aandoeningen de komende jaren nagenoeg gelijk zal blijven. Deze inwoners zijn voor verblijfszorg primair aangewezen op aanbod in omliggende gemeenten.
Huidig aanbod
In de gemeente Tubbergen zijn er 15 plekken waar intramurale zorg wordt verleend op basis van GGZ-Wonen (Wlz) indicatie. Er zijn geen verblijfsvoorzieningen voor Beschermd Wonen (Wmo), Maatschappelijke Opvang of GGZ-Behandeling. Ontbrekende aanbod
Deze doelgroep is voor verblijfszorg primair aangewezen op aanbod in omliggende gemeenten. Lokaal aanbod ontbreekt. In afstemming met de centrumgemeente kan worden gekeken naar de mogelijkheden om het bestaande aanbod in de regio meer te spreiden. Ook als regionaal wordt afgesproken om extra aanbod te realiseren kan worden overwogen om eerst te kijken naar gemeenten, waar nu relatief weinig aanbod is. Het gaat daarbij niet noodzakelijkerwijs om intramurale verblijfsvoorzieningen. Een deel van deze groep kan zelfstandig (geclusterd) in de wijk wonen. Voor Beschermd Wonen Wmo gaat het om 50 tot 60% van de doelgroep. Te realiseren aanbod
De voorzieningen waarover wordt gesproken hebben veelal een regionaal, Het aantal inwoners uit de gemeente Tubbergen dat op basis van een
soms zelf bovenregionaal karakter. Het realiseren van aanbod is dan ook iets
psychiatrische aandoening in het Beschermd Wonen of in de HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 27
wat primair in regionaal (centrum gemeentelijk) verband moet worden
•
afgestemd.
de problematiek net weer wat anders, speel daar op in. •
De partijen erkennen de gekwantificeerd opgave. Hieruit komen direct een
•
•
Te blijven investeren in een goede straat-triage. Breng zorgvuldig in kaart welke problematiek er speelt, zodat de inwoner wordt doorverwezen naar
aantal knelpunten naar voren:
de juiste partij.
Er zijn geen verblijfsvoorzieningen voor de doelgroep GGZ/MO/BW in de gemeente Tubbergen. De gemeente leunt voor verblijfsvoorzieningen op
Acties te ondernemen om alcohol- en middelengebruik onder de jeugd te minderen.
3.4.2 Zienswijze partijen
•
Wijk- en buurtgericht beleid te ontwikkelen. In de verschillende dorpen is
•
Niet alleen naar verblijfsvoorzieningen/woonoplossingen te kijken voor
andere gemeenten. Dat betekent dat inwoners buiten hun eigen
deze doelgroep, maar dit ook breder te trekken. Neem ook mobiliteit en
gemeente en netwerk moeten worden geplaatst.
het hebben van een zinvolle daginvulling mee in de zoektocht naar
Met name voor de doelgroep 18 tot 25 jaar worden verblijfsvoorzieningen
passende oplossingen.
gemist. Het gaat daarbij om groepen die te maken hebben met de
•
•
volgende problematiek:
Advies
— Opvoed- opgroeiproblemen
Het aantal inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond in
— Autisme Spectrum Stoornis (ASS)
de gemeente Tubbergen, dat op basis van deze problematiek in een instelling
— Multiproblematiek
verblijft is beperkt. In de praktijk gaat het om circa 59 inwoners. Zij zijn primair
Partijen zien daarnaast in toenemende mate een groep die tussen wal en
aangewezen op woonplekken in omliggende gemeenten. Het gaat hier deels
schip valt. Het gaat om een groep inwoners die te licht zijn voor 24-
om intramurale woonplekken, maar voor circa 50 tot 60% ook om
uurszorg, maar het ook zelfstandig thuis (net) niet redden.
zelfstandige (geclusterde) woonplekken. Het al dan niet toevoegen van
De aard van de problematiek wordt daarnaast ook forser en complexer.
nieuwe woonzorgplekken voor deze doelgroep in de gemeente Tubbergen
Met name op het vlak van verslavingsproblematiek in combinatie met
moet in afstemming en overleg plaatsvinden met de gemeenten in de regio.
psychiatrische problematiek maken de partijen zich ernstige zorgen.
Dit omdat voor een deel van de voorzieningen geldt dat het om (boven)regionale voorzieningen gaat en het van belang is om een regionaal
Naast de geconstateerde knelpunten signaleren de partijen ook verschillende
afgestemd en dekkend netwerk van voorzieningen te hebben. Daarbij is het
oplossingsrichtingen. Partijen roepen op om: • Gezamenlijk een plan te ontwikkelen hoe woonvoorzieningen voor 18 tot
belangrijk om oog te hebben voor de mogelijkheden en onmogelijkheden om
25-jarigen kunnen worden gerealiseerd, zodat kwetsbare
verschillende doelgroepen te combineren.
jongvolwassenen toch dicht bij hun sociale netwerk kunnen blijven wonen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 28
Woonzorgopgaven doelgroepoverstijgend In voorgaande paragrafen zijn we ingegaan op doelgroep-specifieke opgaven. Meer doelgroepoverstijgend zijn er een drietal speerpunten naar voren gekomen, waar de meer algemene woonzorgopgaven aan zijn gekoppeld. Deze opgaven zijn voor een groot deel gebaseerd op andere reeds bestaande lokale en regionale beleidsdocumenten en visiedocumenten.
3.5
Passend woon(zorg)aanbod voor inwoners
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld: •
Betaalbare huur- en koopwoningen
•
Nieuwe woonvormen
•
Levensloopbestendige woningen
•
Langer zelfstandig wonen
3.5.1 Betaalbare huur- en koopwoningen In nieuwe plannen op basis van de woondeal is afgesproken dat gemeenten in Twente streven naar 30% sociale huur binnen de nieuwbouw, waarbij er wel sprake is van lokaal maatwerk, ook omdat dit streven voor de ene gemeenten eenvoudiger te realiseren is, dan voor de andere gemeente. Aanvullend op dit streven constateren de gemeenten dat aan de andere kant de krapte op de koopwoningmarkt toeneemt. Om deze onbalans tussen vraag en aanbod van passende woningen te doorbreken ligt er een opgave om meer betaalbare huur- en koopwoningen te bouwen. Een belangrijke randvoorwaarde hierbij is dat er voldoende bouwgrond beschikbaar moet zijn om deze woningen ook daadwerkelijk te realiseren. Ook specifieke zorgdoelgroepen doen in toenemende mate een beroep op een betaalbare
3.5.2 Nieuwe woonvormen De gemeente Tubbergen beslaat een groot geografisch gebied, met daarin veel verschillende dorpen en buurtschappen. Veel dorpen en buurtschappen zijn relatief klein, waardoor het realiseren van nieuwe woonvormen een uitdaging is. Zorgaanbieders geven aan dat om een nieuwe woonvorm te realiseren en te exploiteren er een bepaald volume aan cliënten nodig is. In veel dorpen en buurtschappen zijn de benodigde aantallen dusdanig klein en dat het lastig is om dit van de grond te krijgen. Wel wordt in reeds bestaande beleidsplannen de behoefte aan nieuwe woonvormen nadrukkelijk benoemd. Het gaat daarbij om verschillende varianten, van geclusterde woonvormen, knarrenhofjes of tiny houses. Dit kan per doelgroep verschillen.
3.5.3 Levensloopbestendige woningen Op het moment dat een aandoening leidt tot een beperking in de alledaagse levensverrichtingen, stelt dit andere voorwaarden aan de (huidige) woning. Deze groep groeit tot 2035 met circa 253 inwoners. Dit aantal kan worden beschouwd als het maximaal aantal toe te voegen levensloopbestendige woningen. In de praktijk zal een deel van de groep immers al in een levensloopbestendige woning verblijven of (tijdig) verhuizen naar een levensloopbestendige woning. Bij het realiseren van levensloopbestendige woningen is het belangrijk dat partijen faciliteren dat mensen in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen wanneer ze ouder worden. In combinatie met deze levensloopbestendige woningen moet er ook ruimte zijn voor inloop en ontmoeting.
wooneenheden. Het gaat daarbij om een deel van de ouderen die kleiner wil gaan wonen, maar ook om jongvolwassenen met een ondersteuningsvraag die op zoek zijn naar een zelfstandige woonplek. HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 29
3.5.4 Langer zelfstandig wonen
3.6.1 Inclusieve samenleving
In de gemeente Tubbergen is vergeleken met het landelijk en regionaal
De gemeente Tubbergen heeft zich als doel gesteld om ervoor te zorgen dat
gemiddelde sprake van een sterkere vergrijzing. Niet al deze ouderen kunnen
alle inwoners de mogelijkheid hebben om mee te doen en zich te ontwikkelen
intramuraal wonen. Daarnaast speelt ook mee dat veel van deze ouderen het
zoals zij dit willen. Dit wordt ook door de partijen omarmd. Om dit doel te
liefst zo lang mogelijk in hun eigen vertrouwde omgeving en woning willen
behalen ligt er voornamelijk een opgave om eerder zicht te krijgen op
blijven wonen. Ook andere zorgdoelgroepen blijven vaak langer thuis door de
(dreigende) armoede, eenzaamheid, uitsluiting en isolatie. Hierbij wordt ook
extramuralisering van de zorg (het leveren van zorg gelijkwaardig aan
specifiek aandacht gevraagd voor het inrichten van een dementievriendelijke
intramurale zorg, bijvoorbeeld in de eigen woning van inwoners). Dit stelt ook
woonomgeving en samenleving.
weer andere voorwaarden aan de organisatie van de zorg en de inzet van
3.6.2 Positieve Gezondheid
zorgpersoneel.
Een belangrijke opgave is het bevorderen van de bredere gezondheid van Daarnaast is een sterk gevoel van noaberschap kenmerkend voor een
inwoners. Dat vraagt om een bredere kijk op gezondheid dan het alleen niet
plattelandsgemeente als Tubbergen. Inwoners zijn gewend om naar elkaar
ziek zijn. Het gaat ook om het kunnen omgaan met fysieke, emotionele en
om te kijken en elkaar te ondersteunen. Dit maakt dat de mogelijkheden om
sociale uitdagingen. Bij deze brede definitie van gezondheid dragen
langer zelfstandig te wonen ook groter zijn, dan in gebieden waar geen of
onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, financiële zekerheid en de leefomgeving
minder sprake is van noaberschap. Aan de andere kant heeft het zijn van een
bij aan de Positieve Gezondheid van inwoners.
plattelandsgemeente ook nadelen, denk daarbij aan de relatief grote afstanden tussen de verspreid liggende dorpen. Het organiseren van zorg en
3.6.3 Toegankelijkheid en spreiding van voorzieningen
ondersteuning kent daardoor de nodigde uitdagingen, die anders zijn dan in
De gemeente Tubbergen bestaat uit een verscheidenheid aan kleine,
bijvoorbeeld meer stedelijk gebied.
verspreid gelegen dorpen. De belangrijkste voorzieningen zijn gericht op de grotere dorpen. Om ervoor te zorgen dat mensen langer in hun woning en
3.6
Draagkrachtige en leefbare woonomgeving
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld:
vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen is het van belang dat inwoners niet geïsoleerd raken, maar toegang hebben tot voorzieningen in de buurt,
•
Inclusieve samenleving
zoals ontmoetingsplekken en activiteiten. Naast de beschikbaarheid van
•
Positieve gezondheid
voorzieningen, moet ook de toegankelijkheid van deze voorzieningen
•
Toegankelijkheid en spreiding voorzieningen
laagdrempelig worden ingericht. Er ligt een opgave om een stevige sociale
•
Initiatieven in verschillende dorpen
basis te creëren in de verschillende dorpen, waarbij ontmoetingen en actieve deelname aan de samenleving als kernwaarden worden beschouwd. Een dementievriendelijke woonomgeving draagt hier ook aan bij.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 30
3.6.4 Initiatieven in verschillende dorpen
woonvoorzieningen. Dit is een belangrijk aandachtspunt bij de uitvoering van
De gemeente Tubbergen bestaat uit veel kleine dorpen. In kleine dorpen
deze woonzorgvisie.
liggen aanzienlijke uitdagingen om het voorzieningenniveau te behouden, wat nodig is om in het dorp te blijven wonen, op het moment dat er ook een
3.7.3 Samenwerking tussen zorgaanbieders
zorgvraag speelt. In het verlengde hiervan ligt de opgave om ervoor te zorgen
In de grotere dorpen van de gemeente Tubbergen bevinden verschillende
initiatieven die hier aan raken van de grond te krijgen. De gemeente kan
zorgaanbieders zich geografisch gezien dicht bij elkaar. In de kleinere dorpen
hierin een faciliteren rol vervullen.
is het zorgaanbod schaars. De arbeidskrapte in de zorgsector leidt er toe dat zorgaanbieders voor uitdagingen staan om ook in dorpen waar relatief weinig
3.7
Succesvolle samenwerking
zorg vragende inwoners wonen, zorg te kunnen (blijven) leveren. Om efficiënt
Aan dit speerpunt zijn de volgende opgaven gekoppeld:
en effectief met schaars zorgpersoneel om te gaan, ligt er een opgave om de
•
Samenwerking formele en informele ondersteuning
onderlinge samenwerking tussen zorgaanbieders te versterken. Daarbij gaat
•
Samenwerking gemeente en inwoners
het in essentie om (zorg)domein-overstijgende samenwerking, zowel op
•
Samenwerking tussen zorgaanbieders
lokaal, als op regionaal niveau. Het regioplan wat in het kader van het
•
Bewustwording inwoners
Integraal Zorg Akkoord (IZA) is opgesteld raakt deze thematiek. Het is daarom
•
Samenwerking gemeente, zorgaanbieders, woningcorporaties en
belangrijk om de uitvoering van deze woonzorgvisie en de domein-
dorpsraden
overstijgende samenwerking die daarvoor nodig is ook nadrukkelijk te koppelen aan de acties uit dit regioplan.
3.7.1 Samenwerking formele en informele ondersteuning Om een zo stevig mogelijke sociale basis te creëren is het van belang dat
3.7.4 Bewustwording inwoners
informele en formele ondersteuningsnetwerken met elkaar samenwerken.
Het is van belang dat inwoners zich meer bewust worden van keuzes die ze
Hier ligt een gezamenlijke opgave voor de gemeente, zorgaanbieders,
hebben in waar en hoe ze willen wonen wanneer een zorgvraag zich aandient.
maatschappelijke organisaties, woningcorporaties en vrijwillige initiatieven.
Ook hebben mensen nog vaak het beeld dat op dat moment alles wel voor
Vooral het verbinden van kleine, lokale, informele initiatieven met andere,
hen geregeld wordt. Er ligt dan ook een opgave om inwoners tijdig te
grotere zorgpartijen vraagt aandacht.
informeren over mogelijkheden in aanpassingen en woonvormen, zodat vooruit gedacht wordt en ook de doorstroom op de woningmarkt wordt
3.7.2 Samenwerking gemeente en inwoners
gestimuleerd.
De gemeente Tubbergen wil transparant, betrouwbaar en proactief zijn naar haar inwoners. Vanuit dit perspectief ligt er een opgave om inwoners (nog) meer te betrekken bij het vormgeven van toekomstige zorg- en
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 31
3.7.5 Samenwerking gemeente, zorgaanbieders, woningcorporaties en dorpsraden
Kleine dorpen (Fleringen, Harbrinkhoek, Langeveen, Manderveen, Reutum, Vasse)
Samenwerking met de partners die meewerkten aan deze woonzorgvisie is
•
Het voorzieningenniveau in deze dorpen staat onder druk.
belang bij het doorontwikkelen van de uitvoeringsagenda. Samen met hen
•
Voor kwetsbare inwoners zijn niet of nauwelijks specifiek woonzorgvormen aanwezig. Inwoners zijn daarom eigenlijk altijd aangewezen op de
moet het gesprek worden gevoerd over de concrete invulling van wonen, zorg
omliggende grotere dorpen, waardoor de toegankelijkheid van zorg voor
en welzijn, rekening houdend met de verschillende doelgroepen en de
deze inwoners onder druk staat.
opgaven per dorp. •
3.8
kleine dorpen groeit tot 2035 met 22 inwoners. Per dorp gaat het om
Opgaven per dorp
In deze paragraaf gaan we dieper in hoe de geconstateerde opgaven zich doorvertalen naar de ‘grote’ en ‘kleine dorpen’ in de gemeente. De indeling in
relatief kleine aantallen •
lastig om woonzorgvoorzieningen te realiseren wanneer de schaal hiervoor te klein is. Dit betekent niet dat het onmogelijk is voor
Grote dorpen (Albergen, Geesteren, Tubbergen)
initiatiefnemers in de kleine dorpen, maar dit betekent wel dat het
De woonzorgvormen voor kwetsbare inwoners in de gemeente
vanwege exploitatie voor sommige zorgaanbieders moeilijker is. De
Tubbergen zijn gecentraliseerd in de grote dorpen. •
uitdaging hier ligt om initiatiefnemers te faciliteren en om de leefbaarheid
Het is beter gesteld met het bredere voorzieningenniveau in de grote
hoog te houden.
dorpen, maar ook hier vraagt het behoud van voorzieningen aandacht. In de grote dorpen is er meer schaalvoordeel dan in de kleine dorpen.
•
wonen en ontmoeten te integreren.
ook van dergelijke woonzorgvoorzieningen gebruikmaken in de grote •
Het aantal kwetsbare ouderen met een behoefte aan verpleegzorg in de grote dorpen groeit tot 2035 met 47 inwoners. Deze aantallen bieden de nodige mogelijkheden om in deze dorpen geclusterde zorggeschikte woningen te realiseren.
•
Ook specifieke woonvoorzieningen voor de andere zorgdoelgroepen hebben in veel gevallen meer baat bij het voorzieningenniveau in de grotere dorpen, waarbij ook meespeelt dat de bereikbaarheid van de grotere dorpen vaak beter is. HE/24/0989/wzvnoa
Het verbinden van doelgroepen en ontschotten van financiering kan daarbij helpen. Hierdoor ontstaan meer mogelijkheden om geclusterd
Daarnaast kan het voorkomen dat inwoners uit omliggende kleine dorpen dorpen.
Elk dorp heeft zijn eigen specifieke uitdagingen. In relatie tot woonzorgvoorzieningen is het voor zorgaanbieders over het algemeen
groot en klein is gebaseerd op het aantal inwoners.
•
Het aantal kwetsbare ouderen met een behoefte aan verpleegzorg in de
3.9
Lokale of regionale opgaven
Parallel aan het proces om te komen tot een lokale woonzorgvisie voor de gemeente Tubbergen liep er een regionaal (Twente-breed) proces om te komen tot een regionale woonzorgvisie. Dit proces komt voor uit de woondealafspraken die in de regio Twente zijn gemaakt, tussen gemeenten, corporaties en de provincie Overijssel, maar heeft ook raakvlakken met het programma ‘Een thuis voor iedereen’. Vanuit dit programma wordt verlangd dat gemeenten een regionaal afgestemde woonzorgvisie opstellen waarin de Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 32
woon-, zorg- en ondersteuningsbehoefte en -opgaven van aandachtsgroepen
In de regio Twente loopt er een traject om te komen tot een regionale
in kaart worden gebracht. In de woonzorgvisie moet ook aandacht worden besteed aan de wijze waarop de gemeente invulling wil geven aan de
urgentieregeling. Vanuit de Wet regie op de Volkshuisvesting is het verplicht een aantal doelgroepen , zoals uitstroom BW/ mo, mantelzorgers etc. met
huisvestingsopgave van mensen uit aandachtsgroepen en ouderen en de wijze waarop de gemeente de huisvestingsverordening wil inzetten voor de
urgentie ruimte te bieden op de woningmarkt. Daarbij wordt ook gekeken of er een mogelijkheid is om de verdeling van urgentiegroepen eerlijker over de
toewijzing van woonruimte voor deze groepen.
gemeenten te verdelen.
In de centrumregio Almelo is cijfermatig in kaart gebracht hoe de verwachte
Voor de gemeente Tubbergen is het belangrijk om bij het maken van
huisvestingsopgave van aandachtsgroepen eruit ziet. Ook is daarbij inzichtelijk gemaakt wat de omvang is van de zogeheten urgentie categorieën. Het gaat
afspraken ook het belang te benadrukken dat het huisvesten van aandachtsgroepen niet alleen vraagt om aandacht voor de woning, maar ook
hier om kwetsbare mensen die wegens het gebrek aan huisvesting ook op andere levensgebieden in de knel komen of hierdoor langer dan nodig in een
om aandacht voor de omgeving en voorzieningen. Een lokaal, passend voorzieningenaanbod is randvoorwaardelijk om de huisvestingsopgave van
instelling of de opvang verblijven. Deze doelgroepen worden beschouwd als
deze groepen duurzaam te laten verlopen.
urgentie categorieën, waarmee zij voorrang krijgen bij de toewijzing van woonruimte.
In de regionale woonzorgvisie worden daarnaast ramingen gegeven van het
Voor de gemeente Tubbergen ging het in 2021 om 71, 2022 om 50 en 2023
benodigd aantal woningen voor de doelgroep ouderen en inwoners met een beperking. Een kanttekening die daarbij moet worden gemaakt is dat in het
om 73 vrijkomende huurwoningen per jaar. Voor Tubbergen zou dit
regionale traject het huidige aanbod niet geactualiseerd is, waardoor een
betekenen dat 30 tot 35% van het jaarlijks aantal vrijkomende woningen aan urgenten zou moeten worden toegewezen 13.
zuivere vergelijking tussen (toekomstige) vraag en het (benodigde) aanbod lastig te maken is. De gepresenteerde aantallen in deze lokale woonzorgvisie geven daarmee een betrouwbaarder en vollediger beeld van de opgave.
Voor de gemeente Tubbergen zou dit een forse groei van het aantal sociale huurwoningen met zich meebrengen, er van uitgaande dat ook regulier
3.10 Huisvestingopgave voor ouderen
woningzoekende een kans moeten blijven maken op een passende woning en niet worden weggedrukt op de woningmarkt. Binnen de bredere
In de regio Twente zijn richtinggevende afspraken gemaakt over de wijze
woningbouwopgave van de gemeente wordt daarom bij nieuwprojecten gestreefd naar een percentage van circa 30% sociale huurwoningen.
In dit kader wordt onderscheid gemaakt naar zorggeschikte, geclusterde en
waarop invulling wordt gegeven aan de huisvestingsopgave voor ouderen. nul-treden woningen. In de gemeente Tubbergen zijn we voornemens om de komende jaren:
13
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de ‘Rapportage huisvesting aandachtsgroepen regio Almelo’ (Bron: Bureau HHM, november 2023) HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 33
•
•
•
65 zorggeschikte woningen te realiseren tot en met 2030, onder andere
Uitgangspunt hierbij is dat ook in kleinere dorpen wordt ingezet op kleine
door in de bestaande woningvoorraad wooneenheden geschikt te maken,
clusters van levensloopgeschikte woningen voor ouderen, vanuit de gedachte
zodat daar verpleegzorg kan worden geboden.
dat iedereen oud zou moeten kunnen worden in zijn eigen dorp.
40 geclusterde woningen te realiseren tot en met 2030, onder andere door meer ruimte te bieden aan burgerinitiatieven die geclusterde
3.11 Van opgaven naar oplossingen
woonvormen willen realiseren.
De benoemde ontwikkelingen en opgaven tonen nut en noodzaak aan van
270 nul-tredenwoningen te realiseren, deels door nieuwbouw, deels door
een integrale visie op wonen met zorg. Deze ontwikkelingen en opgaven
het aanpassen van de bestaande woningvoorraad. Voor de groep
bieden in veel gevallen vanuit zichzelf al een oplossingsrichting. Oplossingen op individuele uitdagingen zorgen echter niet voor een duurzame en
inwoners met mobiliteitsbeperkingen verwachten we tot 2035 een groei van circa 235 inwoners. Voor deze groep is een nul-tredenwoning een belangrijke voorwaarde om zelfstandig te kunnen blijven wonen.
toekomstbestendige transformatie. Een visie geeft kaders en handvatten voor de ontwikkeling van beleid. In het volgende hoofdstuk beschrijven we deze visie en bijbehorende doelen.
We proberen daarbij naar vermogen aan te sluiten bij de landelijke en regionale afspraken, maar passen daarbij wel lokaal maatwerk toe. Bijvoorbeeld daar waar het gaat om de exacte verdeling van de opgave naar sociale huur, particuliere huur en koop. Dit hangt immers samen met onze bredere woningbouwopgave als gemeente. Ook de spreiding van deze woningen over de verschillende dorpen van onze gemeente vraagt om nog om een nadere uitwerking. Daarmee wordt beoogd om de juiste woningen op de juiste plaats te realiseren, om zodoende voldoende passende woningen voor ouderen te realiseren. Daarbij wordt gedacht aan: •
Het transformeren van bestaande geclusterde woningen.
•
Het realiseren van nieuwe geclusterde woonvormen.
•
Het aanpassen van bestaande woningen naar nul-tredenwoningen.
•
Realiseren van kleine woningen voor 1 en 2 persoonshuishoudens.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 34
Een lokale en een regionale woonzorgvisie. Hoe zit dat?
Parallel aan het traject om te komen tot een lokale woonzorgvisie voor de gemeente Tubbergen loopt er in de een traject om te komen tot een regionale woonzorgvisie. In de in december ’22 ondertekende woondeal is genoemd dat de provincie Overijssel een regionale woonzorgvisie voor aandachtsgroepen en ouderen gaat opstellen die aansluit bij de regionale programmering. Deze regionale woonzorgvisie vormt de basis voor gemeenten om concreet aan de slag te gaan met het ontwikkelen van een lokale woonzorgvisie als onderdeel van de volkshuisvestelijke opgave. Hoewel de geïdentificeerde kwalitatieve uitdagingen en doelstellingen in de regionale visie zijn van toepassing op de gehele regio, ligt nadere uitwerking en specifieke invulling in handen van de individuele gemeenten. Dit biedt gemeenten de flexibiliteit om een lokaal uitvoeringsprogramma aan te passen aan de lokale context en de eigen kleur te geven, rekening houdend met de behoeften en kenmerken van elke gemeenschap. De opgaven die in de regionale visie worden benoemd zijn: •
Opgave 1:
Bevorderen eigen kracht en sociale netwerk
•
Opgave 2:
Ontwikkeling woonleefconcepten
•
Opgave 3:
Zorgen voor spreiding en goed aarden in de wijk
•
Opgave 4:
Zorgzame gemeenschappen creëren
•
Opgave 5:
Voldoende ambulante begeleiding in de thuissituatie
•
Opgave 6:
Structurele (domeinoverstijgende) samenwerking voor en met inwoners
•
Opgave 7:
Inzet op ruimtelijk ontwerp van de woonomgeving
•
Opgave 8:
Beter faciliteren van burger- of ouderinitiatieven
•
Opgave 9:
Ook in kleine dorpen moeten mensen zo veel mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen
•
Opgave 10: Ondersteunen mantelzorg en vrijwilligers
Hoewel soms in net wat andere woorden of combinaties genoemd komen ook deze opgaven terug in de lokale woonzorgvisie. In de uitvoeringsagenda worden hier ook acties aan gekoppeld om de verschillende opgaven aan de slag te aan. In het verlengde van de regionale woonzorgvisie is er een afsprakenkader ontwikkeld voor de ouderenhuisvesting in Twente. Voor de gemeente Tubbergen wordt voor de huisvesting van ouderen aangesloten op de cijfers (het basisscenario) uit het afsprakenkader. Wat wordt benadrukt in dit afsprakenkader is dat een deel van de opgave ouderenhuisvesting ook in de bestaande voorraad moet worden gerealiseerd door reguliere woningen aan te passen naar de drie woningtypes voor ouderen. Hier wordt ook in deze lokale woonzorgvisie op ingestoken. Indien een deel van deze opgave in bestaande bouw wordt gerealiseerd, dan kan de beoogde nieuwbouw ook voor andere doelgroepen worden ingezet. De netto opgave uit de woondeals blijft daarmee onveranderd ten opzichte van de gemaakte afspraken in de woondeal, maar geeft wel ruimere mogelijkheden voor lokale invulling.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 35
4. Visie: perspectief op de toekomst De woonzorgvisie heeft als doel om een beleidskader te bieden waarmee sectoren (gemeente, organisaties die actief zijn op het gebied van wonen in relatie tot welzijn en zorg en inwoners) de komende jaren aan de slag gaan.
4.1
De stip op de horizon – visie en doelen
In de gemeente Tubbergen wordt met deze woonzorgvisie toegewerkt naar een passend woon(zorg)aanbod, in een draagkrachtige en leefbare woonomgeving, waarbij partijen op een succesvolle manier samenwerken om dit te realiseren. Om hiertoe te komen worden verschillende doelen geformuleerd. In tabel 11 worden de doelgroep overstijgende en de doelgroep-specifieke visie en bijbehorende doelen samengevat weergegeven. De doelen beschrijven vooral ‘wat we gaan doen’. In hoofdstuk 5 wordt een vertaalslag gemaakt naar ‘hoe we dat gaan doen’. De doelen zijn opgesteld vanuit de verantwoordelijkheden en mogelijkheden van de gemeente en moeten ook als zodanig worden gelezen. Daarbij maken we onderscheid naar de volgende niveaus: •
Enthousiasmeren – het gaat hierbij om activiteiten die als doel hebben om partijen aan te moedigen of te motiveren. De gemeente doet niet zelf het werk, maar inspireert anderen om aan het werk te gaan.
•
Faciliteren – het gaat hierbij om activiteiten waarbij voorzieningen worden getroffen voor anderen. De gemeente doet niet zelf het werk, maar maakt het voor anderen mogelijk.
•
Stimuleren – het gaat hierbij om activiteiten om iets te bevorderen. De gemeente neemt het voortouw en neemt maatregelen, maar zal daar ook de inzet van andere partijen voor nodig hebben. Dit vraagt om de inzet van tijd en/of middelen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 36
Zorgdoelgroep
Doelen
Doelgroep overstijgend
Doelen
A.
1.
E.
1.
Kwetsbare ouderen (65+)
2.
Faciliteren van de ontwikkeling van nieuwe geclusterde
Passend
woonzorgvormen die de lacune tussen zelfstandig thuis en
woon(zorg)aanbod
de intramurale setting opvullen.
voor onze inwoners
koopwoningen voor kwetsbare inwoners. 2.
Faciliteren van de mogelijkheden om langer zelfstandig 3.
Enthousiasmeren van de samenwerking bij de organisatie
Inwoners met
1.
kwetsbare inwoners. 4.
Faciliteren van initiatieven die een bijdrage leveren aan een
(blijven) wonen.
of dagbestedingsvoorzieningen voor specifieke doelgroepen. 2.
F.
Draagkrachtige en
Faciliteren van het monitoren van de kwalitatieve
leefbare
vraagontwikkeling van deze doelgroep. Partijen stemmen af
woonomgeving
1.
1.
Kwetsbare
2.
Faciliteren van de overgang van 18- naar 18+ door tijdig woonruimte en het in kaart brengen van het netwerk.
2.
Faciliteren van de doorstroom naar zelfstandig wonen,
G.
Succesvolle
1.
samenwerking
psychiatrische problematiek
1.
Faciliteren van specifieke (woonzorg)initiatieven, in het
3.
Stimuleren van samenwerking tussen zorgaanbieders om o.a. samen het personeelstekort aan te pakken.
Stimuleren van preventie en een sluitende lokale
4.
basisinfrastructuur. 2.
Faciliteren dat inwoners worden betrokken bij de uitvoering van de visie in de praktijk.
bijzonder voor jongvolwassenen van 18 tot 25. Inwoner met
Faciliteren van de samenwerking tussen formele en informele ondersteuning.
2.
trainingshuizen, etc.
D.
Faciliteren van (burger)initiatieven voor kwetsbare inwoners in de verschillende dorpen.
bijvoorbeeld door het bieden van kamertrainingen, 3.
Stimuleren van de toegankelijkheid, bereikbaarheid en spreiding van voorzieningen.
3.
hulp te bieden bij het vinden van een passende
jongeren
Faciliteren van de bevordering van de gezondheid, vanuit de principes van positieve gezondheid.
hoe hierop te handelen, indien nodig. C.
Faciliteren van de mogelijkheden voor kwetsbare inwoners om langer (of sneller) zelfstandig te
inclusieve samenleving, zoals het ontwikkelen van woon- en
een beperking
Faciliteren van initiatieven om te komen tot voldoende levensloopbestendige woningen voor
van 24-uurs bereik- en oproepbaarheid van zorg B.
Faciliteren van de ontwikkeling van nieuwe woonvormen voor kwetsbare inwoners.
thuis te wonen, ook met een zorgvraag. 3.
Sturen op voldoende betaalbare huur- en
Stimuleren van samenwerking tussen gemeente, zorgaanbieders, corporaties, welzijn en inwoners-
Faciliteren van de mogelijkheden (waar mogelijk) voor de
vertegenwoording.
doelgroep om zo lokaal mogelijk in eigen woning
5.
zelfstandig te laten wonen.
Faciliteren van de bewustwording van inwoners van wonen met een kwetsbaarheid/zorgvraag.
Tabel 11. Samenvatting doelen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 37
4.2
dat monitoring in de komende jaren een belangrijk aspect is om de
Randvoorwaarden en aandachtspunten voor de uitvoering
invulling van de opgave te borgen.
van de visie en doelen Voor het uitvoeren van deze visie en het realiseren van de gestelde doelen
e) Deze woonzorgvisie is opgesteld met behulp van lokale partijen. Het is
moet aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan en rekening worden
belangrijk om deze partijen nauw te betrekken bij de uitvoering van de
gehouden met een aantal aandachtspunten.
visie. Daarbij is het belangrijk dat de urgentie om aan de slag te gaan door alle partijen wordt gevoeld en dat dat er commitment is om met de doelen uit deze visie aan de slag te gaan.
Randvoorwaarden:
a) De gemeente Tubbergen ligt in een landelijke regio waar afstanden tussen
f) Bij realisatie van nieuwe woonzorgvormen moet rekening gehouden
dorpen aanzienlijk kunnen zijn. Met de afname van voorzieningen uit
worden met specifieke eigenschappen die worden gesteld aan de woning,
bepaalde dorpen, ontstaat er een mobiliteitsopgave. Dat deze
woonomgeving en voorziening. Daarbij hebben we ook aandacht voor
voorzieningen, voor alle doelgroepen, bereikbaar blijven (via OV of lokale
dementievriendelijk bouwen.
vervoersvormen) is daarom een van de randvoorwaarden voor de
g) De arbeidsmarktproblematiek kan niet los worden gezien van de opgaven die in deze visie worden beschreven. De aanpak van de
uitvoering van deze visie.
arbeidsmarktproblematiek is een belangrijk onderdeel van het regioplan,
b) In deze woonzorgvisie wordt vaak gesproken over doorstroming en
wat in het kader van IZA is opgesteld.
zelfstandig (blijven) wonen. Deze ontwikkelingen kunnen alleen plaatsvinden wanneer er voldoende woningen beschikbaar zijn om naar door te stromen en/of zelfstandig te kunnen wonen. Dit is een randvoorwaarde
Aandachtspunten
die snijdt aan de huidige woningmarktproblematiek. Een integrale aanpak,
a)
woonzorgvisie is Positieve gezondheid.
afgestemd om de regionale woonvisie en woningmarktprogrammering is b)
essentieel.
Een aandachtspunt dat nog weinig aandacht heeft gehad in deze Tijdens de bijeenkomsten van de totstandkoming van deze woonzorgvisie hebben we gemerkt dat vrijwilligers en mantelzorgers gezien worden als
c) Aanvullend op bovenstaand punt is het van belang om te investeren in leefbare dorpen en een veerkrachtige samenleving. Dit betekent dat het
een essentieel onderdeel van de gemeenschap. Hierbij werd aangegeven
ook voor jongvolwassenen mogelijk moet zijn om in het eigen dorp te
dat er meer aandacht moet komen voor de rol van vrijwilligers en
blijven wonen. Vanuit deze woonzorgvisie wordt de oproep gedaan om
mantelzorgers. Zij dragen in belangrijke mate bij aan een aantrekkelijke
hier in het bredere woningmarktbeleid van de gemeente nadrukkelijk
leefomgeving. Zij zijn en blijven nodig bij het organiseren van activiteiten die de leefbaarheid van de diverse dorpen verhogen.
aandacht voor te hebben. d) De inventarisatie van de woonzorgopgave is uitgevoerd middels een
c)
Door de groeiende vraag naar zorg terwijl de beschikbaarheid van zorg
uitvraag. De capaciteit en de daaruit voorvloeiende opgave is daarom een
afneemt wordt het gebruik van zorgtechnologie als een belangrijke en
momentopname. Voor de uitvoering van de visie is het daarom van belang
wellicht noodzakelijke ontwikkeling gezien. In het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) wordt gesproken over een
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 38
nieuwe norm ‘Digitaal als het kan’. Hierbij worden zoveel mogelijk zorgvragen beantwoord met een digitale oplossing. d)
Bij de uitvoering van deze visie is het belangrijk om aanpalende beleidsterreinen/afdelingen binnen de gemeentelijke organisatie goed mee te nemen. Denk daarbij aan zaken als vergunningverlening en bestemmingsplanwijzigingen die nodig zijn om het beoogd type woningen / voorzieningen te kunnen realiseren.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 39
5. Van visie naar uitvoering
5.1
Borgen samenhang met aanpalend beleid
Deze woonzorgvisie raakt op veel onderwerpen aanpalend beleid, op zowel lokaal, als regionaal niveau. Denk bijvoorbeeld aan beleid op de domeinen
Deze woonzorgvisie biedt het kader van waaruit de gemeente, samen met
wonen, ruimtelijke ordening, sociaal domein, participatie, mobiliteit en
inwoners en partijen aan de slag gaat. Met als doel om voor kwetsbare
onderwijs. In deze woonzorgvisie is geprobeerd zoveel mogelijk aan te sluiten
inwoners een passend woon(zorg)aanbod te realiseren, in een draagkrachtige en leefbare woonomgeving, waarbij partijen op een succesvolle manier samenwerken. In hoofdstuk 4 is beschreven ‘wat we gaan doen’ om dit doel te realiseren. In dit hoofdstuk beschrijven we ‘hoe we dat gaan doen’.
op al bestaand beleid en dat specifiek op het vlak van wonen met zorg en welzijn te verdiepen. Daarbij is het goed om te benoemen dat de gemeente aan de slag gaat met het actualiseren van het beleidsplan sociaal domein. Daarmee wordt beoogd om de verbinding tussen de huisvestingopgave en de ondersteuningsopgave nog beter met elkaar te verbinden.
5.2
Uitvoering
De woonzorgvisie biedt het kader van waaruit de verschillende partijen die actief zijn in de gemeente Tubbergen de komende jaren werken aan de geformuleerde doelen. De volgende stap is om deze visie uit te werken tot een uitvoeringsagenda. De ambities uit hoofdstuk 4 bieden het kader voor het opstellen van de uitvoeringsagenda. In de tabel op de volgende pagina wordt deze uitvoeringsagenda verder uitgewerkt. De beoogde resultaten en bijbehorende acties zijn door middel van cijfers gekoppeld aan de ambities uit hoofdstuk 4. Hierdoor wordt ook inzichtelijk dat verschillende acties een doelgroep-overstijgend effect hebben (acties aangeduid met E., F. en G.). De geformuleerde opgaven en cijfermatige onderbouwing bieden een onderlegger voor de uitvoering van het beleid, maar zijn niet in beton gegoten. Veel cijfers veranderen immers met de tijd. De uitvoeringsagenda biedt de ruimte om daar waar nodig acties bij te stellen of toe te voegen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 40
Ouderenzorg Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
1. Realiseren van 65 zorggeschikte woningen, 40 geclusterde woningen en 270 nul-treden woningen tot 2031 met voorzieningen in de nabijheid (A1, A2, E3).
Woningen in Beukenhof, Eschede en Borgstaete voor 1/3 omklappen naar VPT.
Lokaal
Beoordelen bestaande complexen op potentie gebruik als zorggeschikte woning en/of geclusterde (nul-treden) woning
Lokaal
Uitwerken spreiding opgave over verschillende dorpen en maken van bijbehorende afspraken met woningcorporaties over aandeel van de opgave dat door hen wordt gerealiseerd.
Lokaal
2. Stimuleren investeren in voorliggende sociale voorzieningen (A2, E4, F2)
In kaart brengen gemeenschappelijke ruimtes binnen het corporatiebezit en overige vastgoedobjecten (die niet in het bezit zijn van corporaties) t.b.v. inzet als sociale voorziening
Lokaal
3. Bevorderen langer zelfstandig thuis wonen, zelfredzaamheid (A2, A3, E4, G1, G4)
Opstellen plan van aanpak gericht op samenbrengen informele en formele ondersteuning/zorg (sociale basis op orde)
Lokaal
4. Ontlasten van mantelzorgers (A2, E2, F2, G1)
Afhankelijk en op basis van de ervaringen aansluiten en verbreden van de regionale pilot ‘Logeerzorg’.
Regionaal
5. Stimuleren burgerinitiatieven en hierin faciliteren (A1, E2, F3, G2)
Ondersteunen burgerinitiatieven, bijv. hofjeswoningenplan Dannenkamp Harbrinkhoek, om zo de opgave aan geclusterde woningen te realiseren.
Lokaal
6. Betere verbinding tussen informele en formele zorg (A2, E4, G1)
Aansluiten bij de uitkomsten van de pilot ‘Dorpsondersteuner’: als de pilot een succes is, kan verdere uitrol plaatsvinden.
Lokaal
7. Verbeteren van de informatievoorziening (voor diverse stakeholders), met als doel om de bewustwording te vergroten. (E4, F2, G4)
Inventariseren beschikbare bronnen (websites, folders, etc.) en samenvoegen (waar mogelijk) op één plek. Aansluiten/gebruik maken van (bestaande) voorlichting/-bewustwordingscampagnes (bijvoorbeeld ‘praat vandaag over morgen’.
Lokaal
8. Faciliteren in creatieve oplossingen voor het combineren van de huisvesting van en mantelzorg voor kwetsbare ouderen (A1, A2, E2, E3, F3)
Benutten van de mogelijkheden tot erfdelen en kangoeroewoningen
Lokaal
Indien er sprake is van nieuwbouw worden deze woningen bij voorkeur levensloopgeschikt ontwikkeld, zodat ze voldoen aan de voorwaarden voor rollatorgeschikte woningen.
Tabel 12. Uitvoeringsagenda ouderenzorg.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 41
Inwoners met een beperking Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
9. Realiseren van passende woonvormen, dagbesteding, logeerzorg en
Er wordt gezocht naar potentieel geschikte locaties voor de invulling van de lokale
Lokaal/
respijtzorg voor specifieke doelgroepen, waaronder mensen met een
maar deels ook regionale behoefte.
Regionaal
Regionaal wordt er gezocht naar potentieel geschikte locaties voor passende
Regionaal
ernstige meervoudige beperking opzetten en ouder wordende mensen met een licht verstandelijke beperking (B2, E2, F2).
dagbesteding. Hierbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden om verschillende dagbestedingslocaties en vormen van dagbesteding te integreren/combineren.
10. Bevorderen van de doorstroom naar zelfstandig wonen (bijv. voor
Verkennen mogelijkheden om procesafspraken WoonStap/Transferpunt te
mensen met een Wlz-indicatie die zich verder ontwikkelen) (B2, E1, E4,
verruimen voor deze doelgroep
Regionaal
F2, G3) Tabel 13. Uitvoeringsagenda inwoners met een beperking.
Inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
11. Inzetten op preventie en een sluitende lokale basisinfrastructuur (D1,
Met partijen uitwerken wat wordt verstaan onder de lokale basisinfrastructuur,
Lokaal
D2, E4, F1)
zodat een plan kan worden opgesteld hoe deze lokale basisinfrastructuur kan worden versterkt. Het gaat daarbij om een infrastructuur van voorzieningen die nodig zijn om mensen met een psychische kwetsbaarheid zo gewoon mogelijk in de wijk te kunnen laten wonen. Denk aan voorzieningen op het vlak van: 1.
Individuele ondersteuning op verschillende levensdomeinen
2.
Sociale contacten, leefbaarheid en veiligheid
3.
Preventie en vroegsignalering
Verkennen van de mogelijkheden om beter passende dagbesteding/invulling
Lokaal
(gericht op zingeving en samenkomen) mogelijk te maken HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 42
Inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond 12. Vergroten van de mogelijkheden (waar mogelijk) voor de doelgroep
Continue evalueren en doorontwikkelen van de procesafspraken
om zo lokaal mogelijk in eigen woning zelfstandig te laten wonen (D2, E1)
WoonStap/Transferpunt
Regionaal
Uitwerken voorwaarden tweede kans mogelijkheid bij dreigende uithuiszetting
Regionaal
13. Ruimte bieden voor specifieke (woonzorg)initiatieven, in het
In kaart brengen welke partijen hiermee aan de slag willen en wat zij nodig
Lokaal
bijzonder voor jongvolwassenen in de leeftijdscategorie 18-25 (C3, E1,
hebben om dit verder uit te werken.
E2, F3, G3) Tabel 14. Uitvoeringsagenda inwoners met een psychiatrische en/of verslavingsachtergrond
Kwetsbare jongeren Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
14. Bevorderen de doorstroom naar zelfstandig wonen
Uitwerken voorwaarden (tijdelijke) contracten voor jongerenverhuur (tot 23 jaar) (doel doorstroom
Lokaal
(C1, E1, E4)
vanuit kamers/studio’s, naar andere woningen)
15. Bevorderen van de overgang van 18- naar 18+ door
Gericht onderzoek uitvoeren naar de behoefte aan jongerenhuisvesting in geclusterde
tijdig hulp te bieden bij het vinden van een passende
tussenvormen: geclusterde woonvormen in combinatie met reguliere (jongeren)bewoning.
woonruimte en het in kaart brengen van het netwerk
Daarbij hebben we ook aandacht voor de eventuele gevolgen van het afbouwen van bedden
(C2, E2, E4, F2)
binnen de residentiële Jeugdzorg. Plan van aanpak opstellen gericht op het verbeteren van de overgang van de Jeugdwet naar de
Lokaal
Regionaal
Wmo om zorgcontinuïteit te waarborgen. Samen met buurgemeenten kijken naar de mogelijkheden voor een trainingshuis voor jongeren
Sub-
(met een ondersteuningsvraag) voor wie de stap naar zelfstandig wonen (nog) te groot is
regionaal
Vergroten bewustzijn zodat jongeren zich tijdig inschrijven bij een woningcorporatie, waardoor de
Lokaal
kans op het vinden van een woning (bij uitstroom) vergroot wordt. Tabel 15. Uitvoeringsagenda kwetsbare jongeren HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 43
Doelgroep-overstijgend Resultaat - wat willen we?
Actie – hoe gaan we dat doen?
Niveau
16. Ontwikkelen afwegingskader t.b.v. het beoordelen van nieuwe
De domeinen wonen, sociaal en ruimtelijke ordening binnen de gemeente
Lokaal
woonzorg-initiatieven. (E2, E4)
ontwikkeling in afstemming met elkaar een integraal afwegingskader om nieuwe woonzorginitiatieven te beoordelen. Dit afwegingskader wordt getoetst bij enkele partners op haalbaarheid en toepasbaarheid. Eventueel wordt dit afwegingskader opgenomen in een lokale huisvestingsverordening.
17. Inrichten regietafel wonen, welzijn en zorg (G1, G4)
De gemeente neemt initiatief om een regietafel wonen, welzijn en zorg in te
Lokaal
richten. Met deze regietafel wordt beoogd om succesvolle samenwerking te partijen te faciliteren en aan te jagen. 18. Realiseren van voldoende passende woningen voor urgente groepen
Binnen nieuwprojecten zoeken we naar lokaal maatwerk om sociale
(E1, E3)
huurwoningen toe te voegen aan de woningvoorraad. We verkennen de mogelijkheden om te komen tot een regionaal afgestemde
Lokaal
Regionaal
urgentieverordening. Tabel 16. Uitvoeringsagenda doelgroep-overstijgend.
5.3
Hoe nu verder?
De gemeente is voornemens om een regietafel wonen, welzijn en zorg op te
Ook wordt deze regietafel gebruikt om de acties te monitoren en daar waar
richten, om samen met partijen de visie en bijbehorende uitvoeringsagenda
nodig bij te stellen op basis van voortschrijdende inzichten.
nader te concretiseren. Dit gebeurt nadat de visie is vastgesteld. De cyclus waarin deze regietafel bij elkaar komt wordt in overleg met de partners nader
Daarnaast wordt met de woningcorporaties gekeken hoe de doelen en acties
bepaald.
uit deze visie kunnen worden opgenomen in de jaarlijks te maken prestatieafspraken.
Met deze regietafel wordt beoogd om de domein-overstijgende samenwerking die nodig is om uitvoering te geven aan deze woonzorgvisie op gang te brengen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 44
Bijlage 1.
Overzicht van de geïnventariseerde voorzieningen
Intramuraal
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Aveleijn
De Wieken
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
21
Aveleijn
Heinemansbeek
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
18
Aveleijn
De Wiekhof
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
24
TMZ
Locatie Meulenhof Tubbergen
Tubbergen
Ouderenzorg
55
TMZ
Locatie Erve Mensman Geesteren
Geesteren
Ouderenzorg
48
DTZC
De Veldleeuwerik
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
13
JP van den Bent
JP van den Bent
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
13
JP van den Bent
JP van den Bent
Albergen
Gehandicaptenzorg
10
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcentrum Eeshof (Bloemenhof)
Tubbergen
Ouderenzorg
48
Erve Tijhuis
Erve Tijhuis
Langeveen
Ouderenzorg
16
Amanshoeve
Amanshoeve Manderveen
Manderveen
Ouderenzorg
15
De Korenschoof
De Korenschoof
Haarle
Gehandicaptenzorg en Jeugdzorg
33
Huize CariCon
Huize CariCon
Geesteren
Jeugdzorg
6
Hospice Geesteren
Hospice Geesteren
Tubbergen
Ouderenzorg
1
Gezinshuis de Kolibrie
Gezinshuis de Kolibrie
Albergen
Jeugdzorg
5
De Tukkerij
De Tukkerij
Geesteren
Jeugdzorg
6
HE/24/0989/wzvnoa
Capaciteit
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 45
Extramuraal
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Capaciteit
Aveleijn
Bruno van Ommenstraat
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
5
TMZ
Borgstaete Tubbergen
Tubbergen
Ouderenzorg
34
Zorggroep Sint Maarten
Aanleunappartementen Beukenhof
Tubbergen
Ouderenzorg
28
Zorggroep Sint Maarten
Woonzorgcomplex Eschede
Tubbergen
Ouderenzorg
38
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Capaciteit
Zorgboerderij stal de Schultenhof
Zorgboerderij stal de Schultenhof
Tubbergen
Jeugdzorg
7
JP van den Bent
JP van den Bent
Albergen
Gehandicaptenzorg
3
Hanninkshuis
Hanninkshuis
Albergen
Jeugdzorg
3
Tijdelijk verblijf
Zonder verblijf Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Vorm van zorg
Zorgboerderij stal de Schultenhof
Zorgboerderij stal de Schultenhof
Tubbergen
Brede doelgroep
Dagbesteding
26
DTZC
DAC de Delle
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
Dagbesteding
15
DTZC
Het Netwerk
Tubbergen
Gehandicaptenzorg
Dagbesteding
15
ZorgAccent
Erve Tijhuis
Langeveen
Ouderenzorg
Dagbesteding
22
ZorgAccent
Erve Harmelink
Fleringen
Ouderenzorg
Dagbesteding
26
HE/24/0989/wzvnoa
Capaciteit
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 46
Organisatie
Naam voorziening
Plaats
Doelgroep
Vorm van zorg
Zorggroep Sint Maarten
Dagvoorziening Havezate Esch
Tubbergen
Ouderenzorg
Dagbesteding
De Korenschoof
De Korenschoof
Haarle
Jeugdzorg
Dagbesteding
Alles Kidts
Alles Kidts Manderveen maakt conform de CBSwijkindeling onderdeel uit van het dorp Tubbergen.
Geesteren
Jeugdzorg
Dagbesteding
Het Werkatelier
Het Werkatelier
Hezingen
Brede doelgroep
Dagbesteding
Stayble
Stayble
Mander
Brede doelgroep
Dagbesteding
Leerplein Twente
Leerplein Twente
Tubbergen
Brede doelgroep
Dagbesteding
De Boerderij
De Boerderij
Geesteren
Jeugdzorg
Dagbesteding
De Tukkerij
De Tukkerij
Geesteren
Brede doelgroep
Dagbesteding
HE/24/0989/wzvnoa
Capaciteit 50
20
60
15
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 47
Bijlage 2.
Bronnen
•
Maatschappelijk Akkoord gemeente Tubbergen
•
Mijn Dorp 2030
•
Marktontwikkelingen in beeld Tubbergen
•
Regiobeeld Twente 2023
•
Omgevingsvisie Tubbergen
•
Rapportage huisvesting aandachtsgroepen regio Almelo
•
Regionale woonzorgvisie Twente 2024-2026
•
Afsprakenkader ouderenhuisvesting Twente
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 48
Bijlage 3.
Definities doelgroepen en woonvormen
Woonvormen
In het onderzoek maken we onderscheid tussen de volgende typen Doelgroepen
voorzieningen die we meenemen in de woonzorgvisie:
Zorgdoelgroep Kwetsbare ouderen (65+)
Inwoners met een beperking
Omschrijving
1.
Voorzieningen met langdurig verblijf
2.
Voorzieningen met kortdurend verblijf
3.
Voorzieningen zonder verblijf
Ouderen die in mobiliteit of psychische vermogens achteruitgaan:
Voorzieningen met langdurig verblijf
•
Ouderen met een zorg- of ondersteuningsvraag.
Bij ‘langdurig verblijf’ gaat het om voorzieningen waar de persoon in kwestie
•
Ouderen met psychogeriatrische zorgvraag.
voor een langere periode, soms voor de rest van zijn of haar leven woont,
•
Ouderen met een somatische zorgvraag.
vanwege de ondersteuningsbehoefte die hij of zij heeft. De (woon)voorziening
Mensen met een beperking: waaronder lichamelijke beperking, verstandelijke beperking, zintuiglijke beperking, in alle leeftijden.
is in die gevallen ook de primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie. In dit onderzoek richten we ons op intramurale en extramurale woonvoorzieningen. In onderstaande tabel hebben we deze woonvoorzieningen beschreven. Ook hebben we een derde categorie
Kwetsbare jongeren
Kwetsbare jongeren: kwetsbare jongeren in de leeftijd 0 tot 18 en de groep jongeren die uitstromen uit de Jeugdzorg en de verlengde jeugdzorg (tot 23
toegevoegd, namelijk ‘Regulier wonen’, om daarmee het onderscheid tussen een woonvoorziening (zoals wij deze definiëren in de woonzorganalyse) en regulier wonen.
jaar). Inwoners met een
Mensen met een psychiatrische en/of
psychiatrische en/of
verslavingsachtergrond of complexe psychosociale
verslavingsachtergrond
problemen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 49
Intramurale
Extramurale
woonvoorziening
woonvoorziening
Wonen bij accommodatie in instelling Onzelfstandig wonen
Wonen bij accommodatie Zelfstandig wonen
Zelfstandig wonen
Geen scheiden van wonen en zorg
Scheiden van wonen en zorg
Scheiden van wonen en zorg
Zorgaanbieder ontvangt vergoeding voor verblijfscomponent
Cliënt betaalt zelf huur aan: • Corporatie • Vastgoedeigenaar • Zorgaanbieder
Cliënt betaalt zelf huur/hypotheek aan: • Corporatie • Vastgoedeigenaar • Hypotheekverstrekker
Geclusterd1 wonen: • Geclusterd op/in één verdieping, afdeling, woonvorm met geclusterde woonruimten. • Gespikkeld/gespreid in de wijk, maar waarbij wel sprake is van clustering. • Gespikkeld/gespreid in één complex.
Niet geclusterd wonen
24- uurs bereikbaarheid en op afroep beschikbaar2.
Geen specifieke eisen aan toezicht.
Geclusterd wonen
Permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid.
1 2
Regulier wonen
Voorzieningen met kortdurend verblijf
Bij ‘kortdurend verblijf gaat het om voorzieningen waar de persoon tijdelijk verblijft. De primaire verblijfplaats van de persoon in kwestie is elders. Bij ‘kortdurend verblijf’ is het de bedoeling dat de persoon weer terug keert naar de primaire verblijfplaats. Bij ‘kortdurend verblijf’ onderscheiden we drie categorieën, gebaseerd op de reden waarom de persoon tijdelijk woont. Per categorie onderscheiden we een aantal vormen die hierop van toepassing zijn. Kortdurend verblijf
Vormen
Vanuit crisissituatie
•
Noodopvang
•
Crisisopname
•
Time- out plek
•
Eerstelijnsverblijf
•
Revalidatiezorg
•
Herstelcentra
•
Logeren
Vanuit herstelsituatie
Vanuit respijtzorg
— Logeerhuis — Zorghotel — Gastgezin
Voorstel operationalisering clustering: minimaal drie cliënten binnen een straal van 400 meter vanaf een steunpunt (bijvoorbeeld een kantoor, gezamenlijke ontmoetingsruimte of inloop). Dit is mogelijk niet op iedereen die extramuraal woont van toepassing. Er zullen ook personen zijn die met een lichtere vorm van toezicht (bijvoorbeeld waakvlamcontact) extramuraal kunnen wonen.
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 50
Voorzieningen zonder verblijf
Bij voorzieningen zonder verblijf gaat het om voorzieningen waar inwoners gebruik van maken die beslag leggen op de fysieke ruimte, maar waar zij niet verblijven. Hierbij onderscheiden we onderstaande categorieën: Voorzieningen zonder
Vormen
verblijf Inloop en ontmoeting
Dag- weekendopvang
Eerstelijnsvoorzieningen
•
Buurthuizen
•
Wijkcentra
•
Loketten
•
Dagbesteding
•
Dagactiviteiten
•
Huisarts(en)-praktijk
•
Apotheek
•
Gezondheidscentrum
•
Zorgposten
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 51
HE/24/0989/wzvnoa
Woonzorgvisie gemeente Tubbergen | © bureau HHM 2024 | 52
Bijlage 4.
Begrippenlijst
Aanpasbare woning
zorginstelling hoeven. Ze ontvangen de benodigde zorg dan thuis of een
Aanpasbaar zijn alle woningen waarvoor geldt dat de situatie van toe- en
andere externe locatie.
doorgankelijkheid met een redelijke investering (maximaal€ 10.000) gecreëerd kan worden. In de praktijk zijn dat alle gezinswoningen, waarin
Geclusterd wonen
voldoende ruimte is om een traplift te plaatsen.
Een woonvorm van een aantal (tussen de 6 en 10) woningen/appartementen, waarin mensen zelfstandig wonen en waarbij er een gezamenlijke ruimte is
BW
waar deze mensen elkaar kunnen ontmoeten. Zij kunnen indien nodig
Beschermd wonen. ‘Gecontroleerde’ omgeving waar inwoners een bepaalde
ondersteuning krijgen.
tijd wonen die door omstandigheden (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen wonen. Geschikte woning CPO
Geschikt zijn alle toe- en doorgankelijke woningen. Woningen waar alle
Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Een vorm van sociale
primaire functies (badkamer, keuken en minimaal één slaapkamer) zonder
projectontwikkeling waarbij toekomstige bewoners gezamenlijk
traplopen te bereiken zijn. Het gaat dan om appartementen met lift,
opdrachtgever zijn voor hun eigen nieuwbouwproject.
appartementen op de begane grond en bungalows.
Eerstelijnszorg
GRZ
Zorg waar mensen terecht kunnen zonder verwijzing, zoals huisartsenzorg en
Geriatrische revalidatiezorg. Dit is bedoeld voor kwetsbare ouderen. Doel is
verpleging.
om hen te helpen terugkeren naar de thuissituatie om zo goed mogelijk deel te kunnen blijven nemen aan het maatschappelijk leven.
ELV
Eerstelijnsverblijf. Dit is een kortdurend verblijf in een zorginstelling. Hiervan kan een cliënt gebruikmaken als de cliënt om medische reden niet thuis kunnen wonen.
Intramuraal
Wonen bij een accommodatie in een instelling. Men woont niet zelfstandig, waarbij geen scheiden van wonen en zorg is. Zorgaanbieder ontvangt vergoeding voor verblijfscomponent.
Extramuraal
Extramuraal wonen houdt in dat patiënten die zorg nodig hebben, in een reguliere woning kunnen blijven (of gaan) wonen, en daarvoor niet naar een