Bijlage programmajournaal 2024 Tubbergen..pdf

•

Rollen en bevoegdheden. Wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan De gemeente heeft de regie op het gebied van lokale veiligheid. Om dit goed in te vullen is een integraal veiligheidsbeleid van belang, waarmee we als gemeente sturing geven aan de lokale opgaven voor het behouden van een veilige leefomgeving. Met ons veiligheidsbeleid geven we onze (strategische) agendapunten en thema's voor de komende jaren aan. Daarnaast geven wij inzicht in de rol die wij aannemen, ook in relatie tot onze veiligheidspartners. De basis is gelegd voor een integrale aanpak op het gebied van veiligheid. In samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) hebben we de urgente thema's die spelen in het veiligheidsdomein in beeld gebracht. De opbrengst heeft samen met de uitkomsten van onze burgerpeiling en onze regionale prioriteiten geleid tot de eerste contouren van een Integraal Veiligheids Plan (IVP). Na vaststelling van het IVP zullen we jaarplannen opstellen aan de hand waarvan we tot uitvoering komen. In het eerste kwartaal hebben we volgens planning toegewerkt naar het IVP. Om de nodige scherpte en essentie aan te brengen in de speerpunten, maar ook om het integrale palet aan veiligheidsthema's weer te geven als context waarbinnen onze opgaven zich afspelen, hebben we ook het tweede kwartaal nodig gehad om het IVP af te ronden.

Inmiddels beschikken we over een volwaardig beleidsstuk dat ter vaststelling kan worden aangeboden aan de gemeenteraad.

Financiën Leefbare kernen Werkbudget leefbare kernen In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €80.000 beschikbaar gesteld.

In de jaarrekening hebben we aangegeven een deel af te splitsen als “Werkbudget bedrijfsuitbreiding”.

29

Uitgaven 2024: Bodemonderzoeken

€ 25.000

Visie bedrijventerreinen

€ 17.000

Grenssamenwerking Uelsen

€ 11.000

Externe adviezen

€ 7.000

We verwachten in 2024 nog uitgaven voor het “Volkshuisvestingprogramma” en “Grenssamenwerking Uelsen”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €40.000 te putten uit de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €151.000 beschikbaar. Werkbudget bedrijfsuitbreiding In de jaarstukken 2023 hebben we aangegeven een bedrag van €20.000 van het “werkbudget leefbare kernen” af te splitsen. Na een eerste uitgave in 2023 was daarvan op 1 januari 2024 nog €17.000 beschikbaar.

Uitgaven 2024: Visie bedrijventerreinen Tubbergen

€ 11.000

We verwachten in 2024 circa €4.000 uit te geven. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €1.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022– 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €1.000 beschikbaar. Stimuleringsregeling In de begroting 2023 is een bedrag van €600.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €600.000 beschikbaar gesteld. In de perspectiefnota 2024

30

is €200.000 van “Inbreiding voor uitbreiding” toegevoegd aan de Stimuleringsregeling. Totaal is daardoor €800.000 beschikbaar. Voor de jaarschijf 2024 is €200.000 beschikbaar gesteld.

Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2024. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €200.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €800.000 beschikbaar. Instellen fonds arbeidsmarkt/3O's In de begroting 2023 is een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €45.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2024: Samenwerkingsverband Hettrix (Heracles, UT, Saxion, ROC, bedrijfsleven, gemeenten waaronder Tubbergen)

€ 11.000

31

Innovatiehub Tubbergen

€ 3.000

Samenwerking onderwijs

€ 2.000

We verwachten in 2024 uitgaven voor de doorontwikkeling van de “Innovatiehub Tubbergen” en “samenwerking onderwijs”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €6.000 te putten uit de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €16.000 beschikbaar. Evaluatie centrummanagement In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €47.000 beschikbaar gesteld.

In 2024 is van dit budget tot nu toe €31.000 ingezet voor de kosten van de centrummanager. We verwachten voor de jaarschijf 2024 nog €16.000 in te zetten. Werkbudget recreatie en toerisme In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €150.000. Voor de jaarschijf 2024 is €60.000 beschikbaar gesteld.

32

Uitgaven 2024: Bijdrage wandelroute Manderveen

€ 3.000

Overige kosten

€ 1.000

We verwachten in 2024 de eerste uitgaven voor de uitvoeringskosten voortkomend uit het ambitiedocument “Toerisme en Recreatie Tubbergen en Dinkelland”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €45.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022– 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €8.000 beschikbaar. Werkbudget maatschappelijk vastgoed In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €75.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €15.000 beschikbaar gesteld.

33

In 2024 zijn kosten gemaakt inzake de “binnensportaccommodaties NOT gemeentes”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €43.000 beschikbaar. Centrumplein Geesteren In de begroting 2024 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €400.000 beschikbaar gesteld.

In 2024 is een subsidiebeschikking afgegeven van €400.000 voor de herinrichting centrum Geesteren. In 2024 is de eerste termijn van €100.000 uitbetaald van waaruit de eerste voorbereidingswerkzaamheden en onderzoekskosten zijn bekostigd. Eind 2024 gaat het college om tafel met vertegenwoordigers vanuit Geesteren om het vervolg te bespreken. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €300.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022– 2026”. Vitaal Geesteren (sport- en gezondheidscluster) In de begroting 2024 is een bedrag van €1.000.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €1.000.000 beschikbaar gesteld.

Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2024. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €1.000.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”.

34

MFA Langeveen In de begroting 2024 is een bedrag van €2.900.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €2.900.000 beschikbaar gesteld.

Het budget is in de perspectiefnota teruggestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Reutum gymzaal groot onderhoud In de begroting 2022 is een eerste budget van €85.000 beschikbaar gesteld voor de vervanging van de dakbedekking. In de begroting 2024 is €65.000 extra beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Maatschappelijk Akkoord”. Voor de jaarschijf 2024 zijn beide bedragen beschikbaar gesteld.

Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2024. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor het totale budget van €150.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. H Hartschool kulturhus “de Spil” Fleringen Voor het gebouw en de openbare ruimte hebben we in 2022 voor een bedrag van respectievelijk €1.150.000 (gebouw) en €80.000 (openbare ruimte) aan investeringen opgevoerd.

35

In de begroting 2024 is, de bijdrage in de investering onderwijshuisvesting, op basis van de definitieve kostenraming verhoogd met €300.000. In 2024 hebben we een voorbereidingskrediet van €25.000 verstrekt aan het schoolbestuur. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor de investeringen in het gebouw met €1.155.000 af te ramen. In de jaarrekening 2024 gaat het restant van deze investering over naar 2025.

Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor de investering in de openbare ruimte met €80.000 af te ramen. In de jaarrekening 2024 gaat het restant van deze investering over naar 2025.

36

Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in Balans Buitengebied in Balans gaat in essentie over de economische ontwikkelingen in het buitengebied, in samenhang met de leefbaarheid. Tubbergen zet de komende jaren in op een realistische balans tussen een duurzame, toekomstgerichte agrarische sector, de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit en economische potenties van de toeristische sector. De optelsom van alle ontwikkelingen leiden de komende decennia tot een transitie van het landelijk gebied. Uiteindelijk laten we ons buitengebied er in alle opzichten sterker uit komen. We voorzien de ambitie met betrekking tot het buitengebied en de hieraan verbonden GGA-NOT (Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente) van een dynamische agenda. Dit doen we in een samenspel met onze inwoners, onze partners en de gebruikers. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien nodig worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee thema’s: •

De agrarische sector

•

Landschap en natuur

Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een economisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied en de leefbaarheid wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op rijksniveau is dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit wordt door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Het kabinet investeert fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de agrarisch ondernemer in de keten. Dit wordt per deelgebied verder uitgewerkt middels de Gebiedsgericht aanpak GGA). Tubbergen maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak NoordoostTwente (NOT).

Waar nodig dragen we financieel bij aan processen en projecten. We willen als gemeente proactief zijn. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is.

Ons doel We leveren als gebiedspartner een substantiële en zichtbare bijdrage aan het bieden van een economisch perspectief voor de agrarische sector in het bijzonder en het buitengebied in zijn algemeenheid. Vanuit onze grondhouding om uit te gaan van de kracht in de samenleving, daar waar het kan samen te werken en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft deze te nemen, staan wij in de gebiedsprocessen naast onze agrariërs. We leveren hierbij maatwerk en zijn hierbij realistisch en duidelijk. In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur-, klimaat-, en waterdoelen.

37

Hoe leveren we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector We willen als gemeente als volgt werken aan een toekomstbestendige agrarische sector: a. Aan het stuur zitten. We spannen ons maximaal in om daar waar mogelijk mee te sturen aan beleidskeuzes en uitvoeringsagenda’s. We zitten expliciet aan het stuur en bedienen de knoppen om invulling te geven aan de brede opgaven die er spelen in het buitengebied. We nemen deel aan elke relevante ‘tafel' waar we de belangen van onze inwoners kunnen behartigen. Daar waar relevant zetten we actief in op lobby. b. De keukentafel. De keukentafel is voor ons de plek waar we het maatwerk willen leveren voor gezinsbedrijven. We zien hier een belangrijke faciliterende en stimulerende rol voor onze agroconsulent, de ervencoach, het onderwijs en andere erfbetreders. Aan de keukentafel gaat het ook over de sociaal maatschappelijke kant: de mentale gezondheid en ondersteuning van de agrariërs die in een moeilijke situatie terecht zijn gekomen. We zetten als gemeente extra in op een ‘ervencoaches-plus’ die bij de begeleiding ook dit aspect invullen. c. Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We bouwen aan duurzame relaties in een krachtenveld waar de belangen ver uit elkaar liggen. We zoeken voortdurend de dialoog met de Tubbergse samenleving, maatschappelijke partners en alle andere belanghebbenden.

In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen en het bieden van een perspectief. d. Verdienmodellen ontwikkelen. De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente. Als onderdeel van het toekomstperspectief van de gezinsbedrijven willen wij op bedrijfs- en erfniveau ondernemers, indien nodig via maatwerk, zoveel mogelijk ruimte geven om eigen, nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen. We zien deze ontwikkeling voor zowel stoppende als blijvende ondernemers.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Door de landelijke verkiezingen en de komst van een nieuw kabinet is in de afgelopen periode onduidelijkheid ontstaan over de status en voortgang van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en dus ook over die van het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). Omdat onze gemeente van mening is dat de opgaven voor ons buitengebied onverminderd groot blijven vanwege Europese wet- en regelgeving en we hoe dan ook te maken krijgen met veel zogenaamde stoppers, hebben we ervoor gekozen om deze periode van onduidelijkheid te benutten om te werken aan onze relaties, om agrariërs zo goed mogelijk te informeren en om in gesprek te blijven met onze verschillende stakeholders in het gebied. In de eerste helft van 2024 hebben we, met het oog op onze doelen, onder meer het volgende gedaan: •

Inloopspreekuren PPLG: deze zijn als proef georganiseerd met het gebiedsteam NoordoostTwente, bedoeld voor met name agrariërs. Deze worden waarschijnlijk na de zomer voortgezet. Deze spreekuren hebben vaak tot vervolg overleggen geleid, vaak op de locatie zelf.

•

Start verkenning om te komen tot een gezamenlijke grondstrategie in Noordoost-Twente: omdat grond een belangrijke sleutel is voor gebiedsprocessen, zijn we in het gebiedsteamverband gestart met een verkenning van een grondstrategie NOT.

•

Deelname in de proeftuin toekomstbestendige landbouw in beekdalen (een koplopersproject binnen het PPLG).

•

Verkenning gebiedsproces Mander Esch (inmiddels ook een koplopersproject binnen het PPLG). Er is een gemeentelijke subsidieregeling voor de betrokken agrariërs opgesteld waarmee zij een bedrijfsplan kunnen laten opstellen.

•

Continuering bedrijfsbezoeken: geregeld zijn werkbezoeken afgelegd, zowel ambtelijk als met de wethouder (keukentafel gesprekken).

•

Bijeenkomst met erfcoaches en erf betreders: dit was een nuttige bijeenkomst en wordt herhaald. Doel ervan is dat erfcoaches en erf betreders goed op de hoogte te krijgen van alle ontwikkelingen opdat zij agrariërs passend kunnen ondersteunen.

38

•

Deelname Bermgras Lab (i.s.m. De Land Bouwers): in deze praktijkpilot wordt onderzocht hoe het restproduct ‘bermmaaisel’ kan dienen als extra organische stof voor de landbouw.

•

Continuering inhuur en inzet erfcoaches t.b.v. grondeigenaren in het buitengebied.

•

Agrarische gebiedsanalyse: de opdracht hiertoe is verstrekt, de uitvoering begeleid en de analyse is net voor de zomer opgeleverd. De uitkomsten zijn inmiddels gepresenteerd en vormen de basis voor de ontwikkeling van een gebiedsvisie.

•

Incidentele deelname campagne Kruidenrijk Grasland: door boeren te ondersteunen bij het inzaaien van kruidenrijkgrasland, wordt de bodem-, waterkwaliteit en biodiversiteit verbeterd.

•

We hebben tijd en energie gestoken in het proactief inbrengen van onze gemeentelijke wensen en visie in het tot stand komen van de provinciale omgevingsvisie en landbouwvisie. Daarbij hebben we zoveel mogelijk afstemming gezocht met de andere drie gemeenten in NoordoostTwente.

•

Met de drie andere gemeenten in Noordoost-Twente hebben we een gezamenlijke zienswijze ingediend op het NPLG.

Naast deze activiteiten, waren we actief in veel nationale, provinciale en regionale overleggen waar we de belangen van onze gemeente en inwoners zo goed mogelijk behartigen en een voortrekkersrol proberen te spelen. Denk daarbij aan het gebiedsteam Noordoost-Twente, de Bestuurlijke Gebiedstafel NoordoostTwente, de VNG, de P10, diverse beleidsmatige overleggen met de provincie, waterschap en andere partijen. Daarnaast hebben we geregeld overleg met o.a. het ministerie van LNV en het RVO.

Actielijn 2 Landschap en natuur De Gebiedsgerichte Aanpak NOT geldt ook voor het ontwikkelen van landschap en de natuur. We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Tubbergen behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. We conformeren ons aan de Europese doelen: het in goede staat van instandhouding brengen, hebben en houden van de huidige Natura 2000 gebieden. Dit doen we in afstemming met onze eigen wensen en inzichten.

Ons doel We dragen als gebiedspartner bij aan het versterken en uitbreiden van de kwantiteit en kwaliteit van landschapsversterkende elementen. Dat doen we in het kader van en relatie tot het totale transitieproces. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief.

Hoe leveren we een bijdrage aan landschap en natuur We willen als gemeente als volgt werken aan de borging van de kwaliteiten van landschap en natuur: a. Huidige Natura 2000. We werken samen met onze partners en belanghebbenden aan de realisatie van de huidige Natura 2000 opgaven in onze gemeente. b. Agrariërs onderhouden het landschap. We onderzoeken of de agrariërs een rol in het landschapsbeheer kunnen vervullen en werken daarbij actief samen met onze gebiedspartners (project Twente Bloeit). c. Inpassen energieprojecten. We werken samen met diverse partijen aan hoge kwaliteit van ontwerp, aanleg en beheer van de landschappelijke inpassing van energieprojecten. Aan deze landschappelijke inpasbaarheid stellen we hoge eisen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Door de landelijke verkiezingen en de formatie van een nieuw kabinet is in de afgelopen periode onduidelijkheid ontstaan over de status en voortgang van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en dus ook over die van het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG).

39

Onze gemeente is echter van mening dat de opgaven voor ons buitengebied onverminderd groot blijven vanwege Europese wet- en regelgeving. We zijn dus blijven investeren in de biodiversiteit, natuur en landschap. Daarnaast hebben we deze fase van onduidelijkheid benut om onze relaties en netwerken te verstevigen om zo de belangen van onze gemeente zo goed mogelijk in te brengen. In de eerste helft van 2024 hebben we, met het oog op onze doelen, onder meer het volgende gedaan •

Continuering van de deelname aan Groenblauwe diensten; door een financiële bijdrage aan het fonds kunnen grondeigenaren langjarige beheercontracten krijgen voor de aanleg, beheer en onderhoud van landschapselementen.

•

Continuering van de boomdeeldagen, i.s.m. Landschap Overijssel en de provincie: hierdoor worden inwoners gestimuleerd meer bomen te planten en wordt zodoende gewerkt aan meer biodiversiteit en kennisvergroting.

•

Continuering van de deelname aan Bosplantsoen project van Stichting Behoud Twents Landschap: door de aanleg van singels, wallen en beplanting wordt de kwaliteit van ons landschap verbeterd.

•

Continuering van het project struweelhagen: particuliere grondeigenaren worden gestimuleerd tot de aanleg van struweelhagen ten behoeve van de vergroting van de biodiversiteit en de verbetering van de kwaliteit van het landschap.

•

Twente Bloeit, in samenwerking met gebiedspartijen.

•

Start van een langjarig onderzoek naar de betekenis van landgoederen voor ons buitengebied, i.s.m. Landschap Overijssel en het OPG (vereniging Overijssels Particulier Grondbezit).

•

Natura2000: continuering participatie projectgroep.

Naast deze activiteiten, waren we actief in veel nationale, provinciale en regionale overleggen waar we de belangen van onze gemeente en inwoners behartigen en, indien mogelijk, een voortrekkersrol spelen. Denk daarbij aan het gebiedsteam Noordoost-Twente, de ambtelijke en bestuurlijke Gebiedstafel Noordoost-Twente, het gebiedsadvies team van het waterschap, de VNG en diverse beleidsmatige overleggen met andere stakeholders.

Financiën Buitengebied in Balans Werkbudget buitengebied in balans (Samengevoegd met “Ervencoach ++”) In de begroting 2023 is een bedrag van €300.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €70.000 beschikbaar gesteld.

40

We verwachten uitgaven voor de gebiedsanalyse, externe inhuur, het project “Twente Bloeit” en een “onderzoek naar onze landgoederen”. We stellen voor in de jaarschijf 2024 €70.000 te putten uit de “Reserve Coa;itie akkoord 2022 – 2026”. De in de jaarstukken 2023 toegevoegde middelen vanuit de decentralisatie-uitkering Nationaal Programma Landelijk Gebied van €50.000 zijn toegevoegd aan de jaarschijf 2024. In dit programmajournaal hebben we dit bedrag gekoppeld aan de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Dit werkbudget is nauw verweven met : Ervencoach ++”. Beide budgetten zijn samengevoegd in het “Werkbudget buitengebied in balans”. De in de jaarschijf 2024 beschikbaar gestelde budgetten zijn daarin samengevoegd. Uitgaven 2024: Crowd funding 1001 hectare kruidenrijk grasland

€ 10.000

Gebiedsanalyse

€ 9.000

Boomdeeldagen

€ 2.000

Overige

€ 1.000

We verwachten in 2024 nog uitgaven voor “boerinnendagen”, “erfcoaches”, “onderzoek naar onze landgoederen”, “tijdelijke uitbreiding Buitengebied in balans”, de subsidieregeling bedrijfsplannen “Mander Es”, column Boeren met Passie”, “geografische werkzaamheden” en “boomdeeldagen”. Voor de jaarschijf 2024 stellen we voor €20.000 terug te storten in de “Reserve Coalitie akkoord 2022– 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €5.000 beschikbaar. Ervencoach ++ In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €25.000 beschikbaar gesteld. De “Actielijn Agro” en de “Actielijn Natuur/landschap” zijn nauw verweven en samen gevoegd tot het “Werkbudget buitengebied in balans”. Het in de jaarschijf 2024 beschikbaar gestelde budget is daar in opgegaan. Groenblauwe diensten In de perspectiefnota 2025 is een bedrag van €181.000 beschikbaar gesteld voor de jaarschijf 2024. Het bedrag zal in 2024 worden uitbetaald.

41

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. Ook willen we anders omgaan met energie en grondstoffen. Aan de hand van de energietransitie - waaronder ook de warmtetransitie valt- en de circulaire economie willen we het verbruik van grondstoffen terugdringen en het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Het moet anders. Hoe dat moet, onderzoeken we vooral proactief en samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Als Noordoost-Twentse gemeenten bundelen we de krachten in het samenwerkingsverband de Energie van Noordoost Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2030 55% minder CO² uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken We hanteren in alle inspanningen het principe van de Trias Energetica: 1.

Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten daarom maximaal in op besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen, maar ook door inwoners en bedrijven te faciliteren en te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen en het ondersteunen van initiatieven. 2. Gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water). We beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We faciliteren en stimuleren we gebouweigenaren om hun warmtevraag duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Tubbergen. De ontwikkelingen binnen het thema duurzaamheid gaan razendsnel. Nieuwe technieken, zoals bijvoorbeeld waterstof of geothermie zijn in opkomst. We volgen de ontwikkelingen en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bijvoorbeeld waterstof of geothermie) voordoen. 3.

Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen. Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

42

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij als gemeente een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

43

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. •

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken

•

Opwek - Duurzame energievoorziening

•

Mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook de gemeente Tubbergen, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven pro-actief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

44

Hoe leveren we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar aardgasvrij wonen en werken We nemen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij projecten en inspanningen in deze actielijn mee aan de hand van een zogeheten ‘inwonerreis’; waarbij de eerste inzet is op bewustwording en informatievoorziening, daarna op advies en afweging om vervolgens tot uitvoering over te gaan. a. Bewustwording en informatievoorziening. Creëren van verdergaand bewustzijn, urgentiebesef en draagvlak onder onze inwoners en ondernemers voor de warmtetransitie door gerichte communicatie voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het energieloket is de basis van onze informatievoorziening. Daarnaast werken we actief samen met lokale groepen (zoals energiecoöperaties) om de kennis actiever en vooral persoonlijker bij de inwoners en ondernemers onder de aandacht te brengen. b. Advies en afweging. Er komt veel op onze inwoners, ondernemers en instellingen af. De stap om daadwerkelijk te verduurzamen is voor velen ingewikkeld: welke keuzes kun/moet je maken, wat kost het en wat levert het op? We willen inwoners en ondernemers adviseren en ontzorgen in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning.

We leveren daarvoor een ondersteuningsstructuur (gereedschapskist met verschillende instrumenten en werkwijze), passend bij de eigen specifieke woning en situatie. De instrumenten kunnen op wijkniveau worden ingezet en gemeente breed. Speciale aandacht is er voor het terugdringen van energiearmoede en het nemen van maatregelen voor de doelgroep die dit het meeste treft. c. Uitvoering – wijkuitvoeringsplannen. We zetten samen met inwoners en ondernemers het proces in de wijken voort om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen en waar nodig intensiveren we dit. Daarbij kijken we hoe we slim een wijk- of kerngerichte aanpak kunnen combineren met individueel gerichte maatregelen voor alle woningeigenaren in de gemeente. d. Herijken ambitie en -rolbepaling. Op basis van de opgedane ervaringen in de afgelopen jaren in de wijkuitvoeringsplannen herijken we de warmtevisie en aanpak om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners We hebben ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning. Daarbij gaat het veelal om maatwerk en oplossingen achter de deur. De website www.duurzaambouwloket.nl/tubbergen is vernieuwd en verbeterd en functioneert nu onder de naam www.energieloketten.nl/tubbergen. Vanuit het energieloket zijn er 36 afspraken ingepland met energiecoaches en -adviseurs die onze inwoners verder helpen met verduurzamen. Daarnaast is een mobiel energieloket van Noordoost Twente gerealiseerd, die vanaf september 2024 inzetbaar is voor markten en evenementen. Er zijn 14 aanvragen toegekend voor collectieve initiatieven (Groene Cheques). De verschillende financiële regelingen en de diverse beschikbare subsidies zijn middels een infographic inzichtelijk gemaakt voor verschillende doelgroepen binnen onze gemeente en zijn bekend gemaakt via de verschillende mediakanalen. Via de nieuwsbrieven duurzaamheid en mailingen zijn inwoners en andere direct geïnteresseerden herhaaldelijk op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden.

Wijkaanpak Er is een notitie vervolg Warmtetransitie opgesteld met daarin de aanpak voor de warmtetransitie en de wijkaanpak tot en met het vaststellen van het verplichte Warmteprogramma in 2026/2027. De aanpak en instrumenten worden gemeentebreed en wijkgericht in de kernen Manderveen en Harbrinkhoek ingezet. In het voorjaar hebben inwoners van Manderveen opnieuw de warmtescan van hun woning ontvangen en zijn er vier maatwerkadviezen van woningen opgeleverd.

45

Plan van aanpak energiearmoede en lokaal isolatieplan Het plan van aanpak energiearmoede is vastgesteld. We ondersteunen inwoners met energiearmoede en koopwoningen tot 1973 met isolatiemaatregelen tot een maximumbedrag van € 2.100. Inmiddels zijn 62 huisbezoeken geweest en hebben 56 huishoudens een bespaarplan met eventuele opdracht ontvangen. Hiervan zijn 14 huishoudens overgegaan tot opdracht en uitvoering. Daarnaast hebben de 4 gemeenten uit Noordoost Twente (NOT) een lokaal isolatie plan vastgesteld. Daarmee wordt invulling gegeven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) om slecht geïsoleerde woningen met een laag energielabel te laten isoleren. In het voorstel zijn 3 acties uitgewerkt, te weten de isolatiesubsidie, het hulploket en de doe-het-zelf aanpak. Verduurzaming bedrijven Voor het stimuleren van bedrijven bij het verduurzamen van hun onderneming is een digitaal loket geopend via www.tubbergen.nl/duurzaam-ondernemen met informatie over regelingen en subsidies, voorbeelden en ervaringen ten aanzien van verduurzamingsmogelijkheden voor bedrijven. Daarnaast zijn er samen met de provincie en de netbeheerder sprintsessies georganiseerd om lokaal (eventuele) knelpunten en netcongestie in kaart te brengen. Op basis daarvan wordt er samen met de aanwezige bedrijven gekeken of er concrete oplossingen kunnen worden gevonden.

Bedrijven zijn zo direct betrokken en hebben grote invloed op het proces wat doorlopen wordt.

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2050 100% van de energie duurzaam is opgewekt en committeren ons aan de uitgangspunten en opgave vanuit de RES. We gaan verder invulling en uitwerking geven aan de RES Twente 2.0 waarin we de noodzakelijke mix van wind en zon voor onze gemeente verder definiëren. Daarbij beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is, met een maximale inzet op zon op dak. De doelstellingen zijn ambitieus, er moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Hier willen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente en de regio Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). Hier willen we samen met inwoners, bedrijven en organisaties invulling aan geven. We committeren ons aan de uitgangspunten en opgave vanuit de RES. Daarbij beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is, met een maximale inzet op zon op dak

Hoe leveren we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening a. Maatschappelijke acceptatie. Creëren van verdergaand bewustzijn onder onze inwoners over de opgave in de energietransitie. Dit doen we door inwoners meer eigenaar te laten zijn van zowel het probleem als de oplossing. Eigenaarschap van inwoners bereik je niet vanzelf. Goede voorlichting (vergroten van kennis, delen van kennis, voorbeelden en ervaringen), betrekken van inwoners bij processen en projecten en het creëren van handvatten om gedrag te veranderen en inwoners te ontzorgen, zijn noodzakelijk. b. Vaststellen beleid en regelingen. Vaststellen van benodigd beleid ten behoeve van (grootschalige) duurzame opwek, waaronder het wind- en zonneveldenbeleid conform de routekaart wind en zon. Het belang en de gezondheid voor onze inwoners blijft hierbij centraal staan. Uitkomsten uit het onderzoek van het RIVM en andere deskundigen maken deel uit van de routekaart. We stellen windbeleid vast, omdat we het belangrijk vinden om zelf de regie te kunnen blijven voeren. We koppelen draagvlak aan de afstand tot windmolens. Naarmate inwoners dichter bij de windmolen wonen, weegt hun stem zwaarder in onze afweging draagvlak versus algemeen belang.

46

We verkennen we de mogelijkheden voor het ondersteunen van initiatieven voor duurzame opwek aan de hand van (stimulerings)regelingen. c.

Lokale initiatieven in the lead. Het thema duurzaamheid staat steeds meer op de agenda in de verschillende kernen en het bedrijfsleven. Werkgroepen zijn in opkomst en coöperaties die in kansen denken. We faciliteren en ondersteunen kansrijke lokale duurzame initiatieven. Daarbij blijven we de regie voeren binnen participatieprocessen. Het Regionaal Energiebedrijf is in samenwerking met lokale coöperaties de motor van ontwikkeling van lokale projecten en initiatieven. Lasten lokaal, dan ook lusten lokaal is een belangrijk uitgangspunt, we streven naar een maximale participatiegraad van inwoners/omgeving binnen eventuele toekomstige projecten (minimaal 50%, bij voorkeur 100%). We kiezen voor een coördinator duurzaamheid die in gesprek gaat met inwoners, werkgroepen, initiatiefnemers en dorpsraden over de projecten en initiatieven.

d. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking. We staan als (NOT-)gemeenten allemaal voor dezelfde forse opgave. Vanuit de krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Vanuit het samenwerkingsverband bundelen we de krachten richting de opgaven vanuit de regio Twente. We geven invulling aan de Regionale Energie Strategie 2.0, inclusief de vaststelling van de noodzakelijke en gewenste energiemix van wind en zon. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We zetten in op nieuwe technieken en ontwikkelingen. Voldoende netcapaciteit is een belangrijke randvoorwaarde om projecten te realiseren. Tubbergen loopt echter tegen de grenzen aan. We gaan in samenwerking met andere gemeenten en de RES Twente in gesprek met de netbeheerder voor mogelijke oplossingen. e. Opwek van warmte. We sluiten aan bij de oprichting van een beheersentiteit en zetten in op aansluiting en uitbreiding van de biogashub’s in onze gemeente. Door medeaandeelhouder te zijn van de op te richten beheersentiteit ontstaan mogelijk revenuen die ook ingezet kunnen worden voor een andere (duurzame) inspanningen.

Daarnaast volgen we de ontwikkelingen rondom nieuwe technieken als geothermie en waterstof en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken voordoen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Windbeleid Het windbeleid is in de raadvergadering van 19 december 2023 door de raad vastgesteld. Het College van B&W heeft provincie Overijssel vervolgens gevraagd om het bevoegd gezag voor het zoekgebied Langeveen-Manderveen naar de gemeente Tubbergen over te dragen. In april 2024 zijn programmeringsafspraken gemaakt over de op te wekken hoeveelheid windenergie in de gemeente Tubbergen met (omgerekend) 0-2 turbines in het zoekgebied Langeveen en 0-3 windturbines in het Tubbergse deel van het Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT)-gebied. Voor het windpark Langeveen heeft de gemeente dit voorjaar een principeverzoek ontvangen en beoordeeld. De gemeente heeft het plan voor twee turbines in Langeveen moeten afwijzen, omdat het niet voldoet aan de uitgangspunten van de provinciale beleidskaders en provinciale omgevingsverordening Het is nu in eerste instantie aan de initiatiefnemers om te bepalen hoe zij hiermee verder willen. Via mailingen zijn direct betrokkenen voortdurend op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Clustergebied wind Almelo-Tubbergen-Twenterand (ATT) Er is een verkenner aangesteld die met alle relevante partijen in het gebied in gesprek is gegaan over de mogelijkheden voor een Publiek Private Samenwerking (PPS) voor het realiseren van windturbines.

Medio 2024 is een rapportage opgeleverd met als conclusie dat een PPS mogelijk lijkt te zijn. Vervolgens heeft de verkenner vanuit het bestuurlijk overleg ATT de opdracht gekregen om met de betreffende partijen te werken aan een intentie- of samenwerkingsovereenkomst. Daarmee maken de partijen kenbaar dat zij als initiatiefgroep willen werken aan windontwikkeling binnen ATT. De gemeenteraad is in juni 2024 bijgepraat over de stand van zaken rond ATT en mogelijke keuzes voor een eventuele rol van de gemeente. De provincie Overijssel heeft zich voor de zomer vanwege haar rol als bevoegd gezag en beoordelaar van de in te dienen aanvragen, teruggetrokken uit het bestuurlijk overleg ATT.

47

RES 2.0 Het afgelopen halfjaar is Twente-breed gesproken over de vormgeving en inhoud van de RES 2.0 en de verschillende opties daarin. Resultaat is dat voor de komende periode een Energiestrategie Twente opgesteld wordt. Dit is een lichtere variant van de RES met vooral afstemming op thema’s en kansen voor samenwerking daarin. Inzet vanuit Tubbergen daarbij is dat de RES 2.0 zorgvuldig wordt afgehecht en de kaders voor de Energiestrategie Twente worden bepaald door een heldere keuze en beschrijving van onderwerpen, rollen en verantwoordelijkheden van betrokken RES-partijen. Daarna wordt de inhoud van de Energiestrategie Twente vastgesteld. Biogas De 4 gemeenten van NOT hebben besloten om niet deel te nemen in Boerengas BV. De kennis die is opgedaan wordt gebruikt in de vervolgfase om een krachtige impuls te geven aan de ontwikkeling van biogasprojecten. Allereerst wordt in kaart gebracht in welke stimuleringsconstructie de ondersteuning vanuit de gemeente het best tot zijn recht komt. We gaan hierover na de zomer met geïnteresseerde boeren in gesprek.

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter Organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

Hoe leveren we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen a. Voorbeeldfunctie. Als gemeente horen we het goede voorbeeld te geven door onze eigen voorzieningen en faciliteiten te verduurzamen. Onder meer stellen we een duurzaam mobiliteitsplan met een route voor het verduurzamen van ons eigen vervoer. b. Laadinfrastructuur. In lijn met de visie op de laadinfrastructuur wordt uitbreiding van het aantal laadpalen gestimuleerd op de plekken waar dat gewenst is of waar rijders van elektrische auto’s wonen of werken.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Mobiliteitsplan Het inventariseren van de eigen mobiliteitsbehoefte is afgerond. Na de zomer volgt een besluit over de in te zetten voertuigen met bijbehorend budget. In verband met beperkte financiële middelen kan niet het gehele voertuigenbestand ineens worden verduurzaamd. Het doel blijft om in 2030 emissievrij de dienstreizen af te leggen. Laadinfrastructuur De behoefte aan laadpalen is afgestemd met de kernraden. Tot en met eind 2025 zijn alle gewenste locaties voor openbare laadpalen in de gemeente doorgegeven. Zonnepanelen op parkeerplaatsen De kaders voor realisatie van zonnepanelen op parkeerplaatsen zijn opgenomen in een notitie. Hierin is ook een inventarisatie naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen opgenomen. Bij de realisatie wordt ook gekeken naar de mogelijkheden voor de realisatie van laadinfrapunten.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €1.000.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €190.000 beschikbaar gesteld.

48

Uitgaven 2024: Afrekening ontwikkelfase samenwerking ATT-energiegebied

€-20.000

Afwikkeling EvNOT Oldenzaal

€-20.000

Op basis van de klimaatprogramma Tubbergen 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachte uitgaven. Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is, voor de gehele coalitieperiode, een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €50.000 beschikbaar gesteld.

Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €143.000 beschikbaar.

49

Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is voor de uitvoeringskosten een bedrag van €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitie akkoord 2022–2026”. Voor de jaarschijf 2024 is €200.000 beschikbaar gesteld. De benodigde capaciteit financieren we in eerste instantie uit een Specifieke uitkering van het Rijk. De Tijdelijke regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” die bedoeld is voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. De meerkosten komen ten laste van de “Uitvoeringskosten”. Op basis van de klimaatprogramma Tubbergen 2024-2050 zullen we u in het najaar 2024 inzicht geven in de te verwachten uitgaven 2024 en 2025 in het kader van “capaciteit”.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Klimaatprogramma Het Klimaatprogramma 2024-2050 is in juni 2024 door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin zijn de opgaven en ambities vastgelegd die we hebben ten aanzien van de uitvoering van het Klimaatakkoord inclusief een uitvoeringsprogramma. Circulaire economie Begin 2024 heeft het College van B&W ingestemd met het procesvoorstel circulaire economie. In een jaar tijd wil de gemeente samen met een voorbereidingsgroep (gemeentelijke medewerkers en afgevaardigden van lokale partijen) een koersdocument en een actieprogramma voor de circulaire economie in Tubbergen en Dinkelland opstellen. De eerste werksessies hebben inmiddels plaatsgevonden. In het portefeuillehouders overleg Milieu Duurzaamheid en Afval (PHO MDA) is ingestemd met het regionaal koersdocument ‘Circulaire Economie voor Twentse gemeenten’. Deze wordt voor besluitvorming voorgelegd aan de afzonderlijke colleges. Het document vormt een ingrediënt voor het gemeentelijk koersdocument en actieplan.

50

Programma Positieve Gezondheid Inleiding Positieve Gezondheid Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen; •

Zorg dichtbij en op orde

•

Gezond in je hoofd en in je vel

•

Iedereen kan en mag meedoen

Doel Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is: menselijker zorg, efficiënter, effectiever en dichtbij.

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

51

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners •

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Versterken Jeugdpreventie Het project ''versterken jeugdpreventie'' is afgerond. Binnen dit project is in beeld gebracht op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Er zijn vier quickwins gestart namelijk: steungezinnen, scheidingsadviesteam, outreachend jongerenwerk en aanvullend preventief jeugdaanbod KIES. Monitoring vindt plaats gedurende het jaar. Dorpsondersteuner Inmiddels zijn in vijf dorpen (Langeveen, Geesteren, Fleringen, Vasse/ Manderveen) een dorpsondersteuner geworven en van start gegaan. Vasse en Manderveen hebben gekozen om samen 1 dorpsondersteuner aan te stellen. Ook vanuit een aantal andere dorpen is interesse. Via de lerende netwerken wordt verder vorm gegeven aan de functie dorpsondersteuner, vragen als tot hoe ver reikt de functie en wanneer schaal je op, monitoring, enzovoort komen aan bod. Mantelzorg Het project Mantelzorg is gestart. Binnen dit project wordt een behoefteonderzoek gedaan naar mantelzorgondersteuning. Op basis daarvan worden verbetervoorstellen gedaan en eventueel aangepast beleid. In september zijn er bijeenkomsten georganiseerd, daarnaast vindt er nog kwalitatief onderzoek plaats.

Leerlingenvervoer Net als bij versterken jeugdpreventie wordt op het gebied van de Wmo ook onderzoek gedaan naar welke kansen zien wij om maatwerk te dempen door in te zetten op het versterken van voorliggende voorzieningen. Vooruitlopend op dit project Wmo is alvast gestart met een quickwin leerlingenvervoer. Samen met ouders en leerlingen die een aanvraag voor het leerlingenvervoer doen wordt gekeken hoe de leerlingen uiteindelijk zelfstandig kunnen leren reizen waardoor ze zich ook in de toekomst zelfstandig kunnen verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van derden. De eerste resultaten in de gemeente Dinkelland (die reeds eerder zijn gestart) zijn positief. De zelfredzaamheid van de jongeren wordt versterkt en het levert ook financieel een voordeel op voor de gemeente. Woonzorgbeleid In samenwerking met partners is na een zorgvuldige analyse inmiddels door het college de woonzorgvisie vastgesteld. In het najaar ligt het voorstel voor aan de raad.

52

Innovatiegarage Middels het project 'innovatiegarage' zijn een aantal ketenprocessen in de ouderenzorg geoptimaliseerd. De uitkomsten en het vervolg van dit project zijn ingebed bij het onderdeel 'ouderen' bij de Twentse Koers.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

•

Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

Wat is er gebeurd / wat hebben we gedaan Cultuurvisie De concept cultuurvisie is gereed en ligt in het najaar voor aan de raad. Uiteraard is de visie samenlevingsgericht tot stand gekomen en zijn partners betrokken. Gezondheidsnota en sport/beweegnota De beide nota's zijn vastgesteld en ook de bijhorende uitvoeringsagenda's zijn gereed. In de uitvoeringsagenda's is ook het plan van aanpak van het GALA verwerkt. De eerste acties uit de uitvoeringsagenda's komen tot uitvoering, zoals valpreventie. Samen met een aantal fysiotherapeuten wordt valpreventieaanbod ingericht.

53

Actualisatie subsidiebeleid De vastgestelde gezondheidsnota en sport en beweegnota zorgen voor een duidelijke richting, bijgestelde doelen en kaders. De van oudsher verstrekte subsidies aan verenigingen e.d. zijn hier nog niet op geactualiseerd. Het doel van het project actualisatie subsidies is om de subsidies aan te laten sluiten op de beoogde doelen. Inmiddels is in beeld gebracht welke subsidies het betreft en wordt gewerkt aan een verbetervoorstel. Herijking ondersteuningsnetwerk Er is een verscheidenheid aan ondersteuningsnetwerken, denk aan dorpsondersteuners, maatschappelijk werk, jeugd en jongerenwerkers, buurtsportcoaches enz. Met de komst van de dorpsondersteuners is het zinvol om dit netwerk te herijken om het netwerk te optimaliseren. De eerste inzichten zijn vergaard, in het najaar van 2024 willen we dit traject afronden en komen tot verbetervoorstellen. Buurtsportcoaches Momenteel zijn een aantal buurtsportcoaches actief in de gemeente Tubbergen. Inhoudelijke wijziging van de subsidieregel vanuit het Rijk maakt inzet van de coaches in het onderwijs niet langer mogelijk vanaf 2026 en ook vanuit de opgestelde gezondheidsnota en sport en beweegnota zien we een belangrijke rol voor de buurtsportcoaches in het aanjagen van sport en beweegmogelijkheden buiten het onderwijs voor jong tot oud.

De buurtsportcoaches leveren een belangrijke bijdrage aan het uitvoeren van de uitvoeringsplannen gezondheid en sport en bewegen. In de begroting voor 2024 zijn incidenteel extra middelen beschikbaar gesteld om het aantal buurtsportcoaches uit te breiden. Op dit moment wordt de implementatie van de buurtsportcoaches voorbereid zodat begin 2025 de buurtsportcoaches geworven zijn en kunnen starten. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) De preventieve aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' is gericht op de leefomgeving waarin jongeren zich begeven. Het doel van de preventieve aanpak 'Opgroeien in een Kansrijke Omgeving' is om via een integrale samenwerking in de lokale samenleving een leefomgeving te creëren waarin beschermende factoren voor gezond gedrag worden gestimuleerd (zoals een sterk sociaal netwerk) en risicofactoren voor ongezond gedrag (zoals verveling, eenzaamheid en middelengebruik) worden verkleind, zodat jongeren gelukkig en gezond opgroeien. Eén van de belangrijkste onderdelen bij dit project is een community opbouwen; organisatie, inwoners, ouders e.d zoeken die mee willen denken en doen en zich inzetten voor een kansrijkere omgeving. Hier is de afgelopen tijd hard aan gewerkt. In Langeveen heeft inmiddels samen met het dorp een eerste dialoogsessie plaatsgevonden. In andere dorpen waaronder Fleringen vinden gesprekken plaats.