Bijlage Programmajournaal 2023 Tubbergen.pdf

Ook hier heeft de val van het kabinet invloed op voortgang van de ambitie Buitengebied in Balans. Enerzijds treedt er vertraging op door nieuwe verkiezingen, het vormen van het nieuw kabinet en het inwerken van een nieuwe regering. Anderzijds is nog niet helder welke inhoudelijke wijzigingen zullen optreden en welke gevolgen die gaan hebben in tijd en middelen. Desalniettemin proberen we onze invloed zo goed mogelijk te laten gelden en de kansen en mogelijkheden te pakken die er wel zijn.

23

Financiën Buitengebied in Balans Werkbudget buitengebied in balans In de begroting 2023 is een bedrag van €300.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €250.000. Voor de jaarschijf 2023 is €30.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2023: Interim programmaregisseur

19

We verwachten in 2023 nog uitgaven voor de gebiedsanalyse. Voor de jaarschijf 2023 stellen we voor additioneel €30.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €146.000 beschikbaar.

Ervencoach ++ In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €25.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2023: Er is een bijdrage gedaan aan de provincie Overijssel in "Toekomstige Erven" (erfcoaches).

24

Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €77.000 beschikbaar.

25

Programma Leefomgeving van de toekomst Inleiding Leefomgeving van de toekomst Wij willen een leefomgeving die ook voor onze komende generaties duurzaam, veilig en gezond is. De bodem, het water en de lucht, de natuur, gebouwen en wegen en paden zijn allemaal onderdeel van onze leefomgeving. Door klimaatverandering komt onze leefomgeving onder druk te staan. We zullen ons moeten aanpassen aan veranderende weersomstandigheden zoals hitte, droogte en het vaker voorkomen van hevige neerslag. Ook willen we anders omgaan met energie en grondstoffen. Aan de hand van de energietransitie - waaronder ook de warmtetransitie valt- en de circulaire economie willen we het verbruik van grondstoffen terugdringen en het hergebruik van grondstoffen stimuleren. Het moet anders. Hoe dat moet, onderzoeken we vooral proactief en samen; de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Als Noordoost-Twentse gemeenten bundelen we de krachten in het samenwerkingsverband de Energie van Noordoost Twente. Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2030 55% minder CO² uitstoot moet zijn en 50% van de energie duurzaam moet zijn opgewekt. Dat is ambitieus en hiervoor moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Trias Energetica: eerst besparen, dan opwekken We hanteren in alle inspanningen het principe van de Trias Energetica: 1.

Beperken van het energieverbruik door verspilling tegen te gaan. Energie die niet verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. We zetten daarom maximaal in op besparen. Door onze eigen gebouwen te verduurzamen, maar ook door inwoners en bedrijven te faciliteren en te stimuleren in het nemen van energiebesparende maatregelen en het ondersteunen van initiatieven. 2. Gebruik maken van energie uit duurzame bronnen (zoals zon, wind, water). We beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is vanuit de RES, met een maximale inzet op zon op dak. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We faciliteren en stimuleren we gebouweigenaren om hun warmtevraag duurzaam op te wekken, bijvoorbeeld aan de hand van (hybride) warmtepompen. Voor de productie van warmte willen we ook gebruik maken van het potentieel aan biogas en/of groengas in Tubbergen. De ontwikkelingen binnen het thema duurzaamheid gaan razendsnel. Nieuwe technieken, zoals bijvoorbeeld waterstof of geothermie zijn in opkomst. We volgen de ontwikkelingen en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken (bijvoorbeeld waterstof of geothermie) voordoen. 3.

Zo efficiënt mogelijk gebruik van (fossiele) energiebronnen om in de resterende energiebehoefte te voorzien; Sommige woningen zijn lastiger te verduurzamen dan anderen. Ook zullen er bedrijven blijven die behoefte hebben aan gas voor hun productieprocessen. Biogas en/of groengas kunnen oplossingen bieden voor deze gebouwen. Echter moeten we er rekening mee houden dat we nog lange tijd fossiele energiebronnen nodig hebben; deze zullen dan zo efficiënt mogelijk worden ingezet.

26

Samen aan de slag De energietransitie is een forse opgave waar we gezamenlijk – inwoners, ondernemers én overheid - voor aan de lat staan. We nemen hierbij als gemeente een proactieve houding in en nemen inwoners en ondernemers mee in de opgave die er ligt. We faciliteren en ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de gemeente. Hierbij bewaken we de integraliteit en houden we ook de samenhang met andere beleidsterreinen (landelijk gebied, sociaal domein, volkshuisvesting) in beeld en benutten kansen die zich voordoen. Energie van Noordoost Twente We staan als Noordoost-Twentse gemeenten allemaal voor dezelfde (forse) opgave in de energietransitie. Door krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Een aantal jaren geleden is hiervoor het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente opgestart. Deze samenwerking bouwen we de komende periode verder uit. Klimaatvisie De leefomgeving van de toekomst gaat verder dan alleen de energietransitie. Met de ondertekening van het klimaatakkoord hebben we ons gecommitteerd aan de bredere opgave om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Naast elektriciteit en warmte gaat het om thema's als klimaatadaptatie, circulaire economie, infrastructuur en mobiliteit, natuur en landschap en de landbouw.

Daartoe gaan we de heldere keuzes maken: wat zijn we verplicht om te doen, waar ligt onze extra ambitie, wat is onze rol? Daarbij kijken we vanuit een integrale visie en context en leggen waar mogelijk verbindingen met thema’s en vraagstukken in de andere programma’s.

27

Actielijnen Het programma Leefomgeving van de Toekomst kent een dynamische agenda. Jaarlijks leiden nieuwe inzichten tot aanvullingen en wijzigingen. De uitkomsten uit de visie en uitvoeringsagenda kunnen leiden tot aanpassing en aanvulling van de actielijnen. Binnen het programma worden drie actielijnen geformuleerd. 

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen & werken



Opwek - Duurzame energievoorziening



Mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen

Actielijn 1 werken

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en

In 2030 zijn twee miljoen Nederlandse woningen van het aardgas af. In 2050 verwarmt, kookt of doucht geen enkel huishouden meer met aardgas. We stappen over op duurzame warmte. Dit is afgesproken in het Nederlandse Klimaatakkoord. Ook bedrijven maken deze ommezwaai, met als doel dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is. Gemeenten in Nederland, zo ook de gemeente Tubbergen, hebben een grote rol in de overstap naar duurzame warmte. Om de opgave te laten slagen, werken we samen met inwoners aan haalbare en betaalbare oplossingen. We zetten daarbij ook maximaal in op het nemen van energiebesparende maatregelen.

Ons doel In 2050 wonen en werken we energieneutraal en aardgasvrij. Wij ondersteunen inwoners en bedrijven pro-actief in het proces om woningen en gebouwen meer te verduurzamen.

28

Hoe leveren we een bijdrage aan Verduurzamen – Op weg naar aardgasvrij wonen en werken We nemen inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij projecten en inspanningen in deze actielijn mee aan de hand van een zogeheten ‘inwonerreis’; waarbij de eerste inzet is op bewustwording en informatievoorziening, daarna op advies en afweging om vervolgens tot uitvoering over te gaan. a. Bewustwording en informatievoorziening. Creëren van verdergaand bewustzijn, urgentiebesef en draagvlak onder onze inwoners en ondernemers voor de warmtetransitie door gerichte communicatie voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Het energieloket is de basis van onze informatievoorziening. Daarnaast werken we actief samen met lokale groepen (zoals energiecoöperaties) om de kennis actiever en vooral persoonlijker bij de inwoners en ondernemers onder de aandacht te brengen. b. Advies en afweging. Er komt veel op onze inwoners, ondernemers en instellingen af. De stap om daadwerkelijk te verduurzamen is voor velen ingewikkeld: welke keuzes kun/moet je maken, wat kost het en wat levert het op? We willen inwoners en ondernemers adviseren en ontzorgen in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning.

We leveren daarvoor een ondersteuningsstructuur (gereedschapskist met verschillende instrumenten en werkwijze), passend bij de eigen specifieke woning en situatie. De instrumenten kunnen op wijkniveau worden ingezet en gemeente breed. Speciale aandacht is er voor het terugdringen van energiearmoede en het nemen van maatregelen voor de doelgroep die dit het meeste treft. c. Uitvoering – wijkuitvoeringsplannen. We zetten samen met inwoners en ondernemers het proces in de wijken voort om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen en waar nodig intensiveren we dit. Daarbij kijken we hoe we slim een wijk- of kerngerichte aanpak kunnen combineren met individueel gerichte maatregelen voor alle woningeigenaren in de gemeente. d. Herijken ambitie en -rolbepaling. Op basis van de opgedane ervaringen in de afgelopen jaren in de wijkuitvoeringsplannen herijken we de warmtevisie en aanpak om bestaande woningen/gebouwen van het aardgas af te halen.

Actuele ontwikkelingen We hebben ingezet op het informeren, adviseren en ontzorgen van inwoners in het proces naar haalbare en betaalbare oplossingen in het verduurzamen van hun woning, waar het veelal gaat om maatwerk en oplossingen achter de deur. Het energieloket - de basis van onze duurzame informatievoorziening - is geoptimaliseerd. Vanuit het energieloket zijn diverse gesprekken gepland met energiecoaches en – adviseurs die onze inwoners verder helpen met het verduurzamen. Daarnaast is de mobiele showroom ingezet op markten en evenementen, het project Gas Terug gestart en zijn diverse groene cheques vergeven om initiatieven voor het verduurzamen te stimuleren. De financiële regelingen en bijeenkomsten zijn bekend gemaakt via de website, de huis-aan-huis krant, social media en een persbericht. Via de nieuwsbrieven zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de verschillende ontwikkelingen en mogelijkheden. Op basis van de vastgestelde wijkuitvoeringsplannen voor Manderveen en Mariaparochie-Harbrinkhoek in het najaar 2022 is in 2023 in samenwerking met de werkgroepen verder uitwerking gegeven aan het proces richting energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken. In alle WUP-wijken zijn warmtescans gemaakt.

De resultaten zijn in april 2023 aan de inwoners toegestuurd, waarna informatieavonden zijn gehouden en energiecoaches langs de deuren zijn geweest voor aanvullend advies. Het plan van aanpak energiearmoede is in uitvoering. Er is gekozen voor een brede aanpak voor alle woningeigenaren en huurders in onze gemeente van inzet van energieadviseurs tot het verstrekken van subsidies voor het isoleren van woningen. In totaal zijn 250 bezoeken verricht aan de betreffende doelgroep en zijn voor 300 woningen subsidies verstrekt voor het nemen van maatregelen om de energierekening terug te dringen.

29

Aanvullend aan het duurzaamheidsfonds voor bedrijven en maatschappelijk vastgoed zijn de mogelijkheden voor een duurzaamheidsfonds voor particulieren verkend. Er is in beeld gebracht welke instrumenten er zijn om verduurzamen van woningen te versnellen met als uitgangspunt haalbaar en betaalbaar. We willen de gemeenteraad meenemen in het proces en daarom vindt er in het najaar 2023 een bijeenkomst met de raad plaats.

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening

Wij haken aan bij de landelijke doelstelling dat in 2050 100% van de energie duurzaam is opgewekt en committeren ons aan de uitgangspunten en opgave vanuit de RES. We gaan verder invulling en uitwerking geven aan de RES Twente 2.0 waarin we de noodzakelijke mix van wind en zon voor onze gemeente verder definiëren. Daarbij beperken we ons tot de opgave die minimaal noodzakelijk is, met een maximale inzet op zon op dak. De doelstellingen zijn ambitieus, er moeten de komende jaren de nodige inspanningen geleverd worden. Hier willen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisatie invulling aan geven. We bundelen de krachten in het samenwerkingsverband Energie van Noordoost Twente en de regio Twente.

Ons doel We moeten meer energie duurzaam opwekken. In 2030 moet 50% van de energievoorziening duurzaam zijn opgewekt (en in 2050 volledig). Hier willen we samen met inwoners, bedrijven en organisaties invulling aan geven.

Hoe leveren we een bijdrage aan Opwek - Duurzame energievoorziening a. Maatschappelijke acceptatie. Creëren van verdergaand bewustzijn onder onze inwoners over de opgave in de energietransitie. Dit doen we door inwoners meer eigenaar te laten zijn van zowel het probleem als de oplossing. Eigenaarschap van inwoners bereik je niet vanzelf. Goede voorlichting (vergroten van kennis, delen van kennis, voorbeelden en ervaringen), betrekken van inwoners bij processen en projecten en het creëren van handvatten om gedrag te veranderen en inwoners te ontzorgen, zijn noodzakelijk. b. Vaststellen beleid en regelingen. Vaststellen van benodigd beleid ten behoeve van (grootschalige) duurzame opwek, waaronder het wind- en zonneveldenbeleid conform de routekaart wind en zon. Het belang en de gezondheid voor onze inwoners blijft hierbij centraal staan. Uitkomsten uit het onderzoek van het RIVM en andere deskundigen maken deel uit van de routekaart. We stellen windbeleid vast, omdat we het belangrijk vinden om zelf de regie te kunnen blijven voeren. We koppelen draagvlak aan de afstand tot windmolens. Naarmate inwoners dichter bij de windmolen wonen, weegt hun stem zwaarder in onze afweging draagvlak versus algemeen belang. We verkennen we de mogelijkheden voor het ondersteunen van initiatieven voor duurzame opwek aan de hand van (stimulerings)regelingen. c.

Lokale initiatieven in the lead. Het thema duurzaamheid staat steeds meer op de agenda in de verschillende kernen en het bedrijfsleven. Werkgroepen zijn in opkomst en coöperaties die in kansen denken. We faciliteren en ondersteunen kansrijke lokale duurzame initiatieven. Daarbij blijven we de regie voeren binnen participatieprocessen. Het Regionaal Energiebedrijf is in samenwerking met lokale coöperaties de motor van ontwikkeling van lokale projecten en initiatieven. Lasten lokaal, dan ook lusten lokaal is een belangrijk uitgangspunt, we streven naar een maximale participatiegraad van inwoners/omgeving binnen eventuele toekomstige projecten (minimaal 50%, bij voorkeur 100%). We kiezen voor een coördinator duurzaamheid die in gesprek gaat met inwoners, werkgroepen, initiatiefnemers en dorpsraden over de projecten en initiatieven.

30

d. Regionale en grensoverschrijdende samenwerking. We staan als (NOT-)gemeenten allemaal voor dezelfde forse opgave. Vanuit de krachtenbundeling, kennisdeling en coördinatie in de opgaven waar we gezamenlijk voor staan, bereiken we meer dan iedere gemeente voor zich zou doen. Vanuit het samenwerkingsverband bundelen we de krachten richting de opgaven vanuit de regio Twente. We geven invulling aan de Regionale Energie Strategie 2.0, inclusief de vaststelling van de noodzakelijke en gewenste energiemix van wind en zon. We zetten in op een sterke lobby om ruimte te creëren voor alternatieven voor windenergie binnen de opgave van de Regionale Energie Strategie (RES). We zetten in op nieuwe technieken en ontwikkelingen. Voldoende netcapaciteit is een belangrijke randvoorwaarde om projecten te realiseren. Tubbergen loopt echter tegen de grenzen aan. We gaan in samenwerking met andere gemeenten en de RES Twente in gesprek met de netbeheerder voor mogelijke oplossingen. e. Opwek van warmte. We sluiten aan bij de oprichting van een beheersentiteit en zetten in op aansluiting en uitbreiding van de biogashub’s in onze gemeente. Door medeaandeelhouder te zijn van de op te richten beheersentiteit ontstaan mogelijk revenuen die ook ingezet kunnen worden voor een andere (duurzame) inspanningen.

Daarnaast volgen we de ontwikkelingen rondom nieuwe technieken als geothermie en waterstof en zullen inspringen en bijsturen op kansen die zich via nieuwe ontwikkelingen en technieken voordoen.

Actuele ontwikkelingen De kadernota windbeleid is in mei 2023 door de gemeenteraad vastgelegd, als tussenstap om te komen tot definitief windbeleid. De kadernota vormde de basis om verder in gesprek te gaan met inwoners tijdens verschillende inloopbijeenkomsten in mei en juni. In mei heeft een raadsexcursie plaatsgevonden waar de gemeenteraad in gesprek is geweest met direct betrokkenen in de zoekgebieden. De opbrengsten van de inloopbijeenkomsten en excursie meegenomen in het concept windbeleid. Oorspronkelijk was besluitvorming voorzien in juli 2023. Deze is uitgesteld, omdat de provincie Overijssel de motie Grip op Wind heeft aangenomen. Deze motie heeft geleid tot een nieuw beleidsvoornemen, dat effect heeft op de keuzes in het lokaal beleid. Het windbeleid wordt nu in het najaar 2023 voorgelegd. Via de nieuwsbrieven zijn inwoners voortdurend op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen. Het zonneveldenbeleid is in concept gereed en het streven is om deze gelijktijdig met het windbeleid ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. De RES 2.0 is in voorbereiding. In juni is via een raadsbrief een update gegeven ten aanzien het proces om te komen tot besluitvorming, dat vooralsnog voorzien wordt eind 2023.

De Energie Coöperatie Noord Oost Twente (EC-NOT), het regionaal energiebedrijf is de motor voor de ontwikkeling van lokale projecten en borgen van lokaal eigendom. EcNOT is in 2022 opgericht en in 2023 operationeel geworden. Het is een samenwerking van Lokale energie initiatieven met de NOT-gemeenten EC NOT onderhoudt contacten met alle lokale energie initiatieven binnen de NOT gemeenten en ondersteund waar mogelijk. Daarnaast wordt samenwerking gezocht met andere professionele belangenorganisaties. Boerengas B.V. - een coöperatie om de ontwikkeling van biogas/groengas te stimuleren - is in oprichting. De wijze waarop de NOT-gemeenten en evt. andere gemeenten kunnen deelnemen in Boerengas B.v. zijn in beeld gebracht. De gesprekken met betrokkenen lopen en er wordt gezocht naar de meest geschikte vorm van samenwerking en deelname. In het najaar wordt hierop een besluit genomen.

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit

Ons doel Beter Organiseren van slimme, duurzame en zorgeloze mobiliteit zonder emissies.

31

Hoe leveren we een bijdrage aan Duurzame mobiliteit & (maatschappelijk verantwoord) Inkopen a. Voorbeeldfunctie. Als gemeente horen we het goede voorbeeld te geven door onze eigen voorzieningen en faciliteiten te verduurzamen. Onder meer stellen we een duurzaam mobiliteitsplan met een route voor het verduurzamen van ons eigen vervoer. b. Laadinfrastructuur. In lijn met de visie op de laadinfrastructuur wordt uitbreiding van het aantal laadpalen gestimuleerd op de plekken waar dat gewenst is of waar rijders van elektrische auto’s wonen of werken.

Actuele ontwikkelingen De marktconsultatie voor het mobiliteitsplan is afgerond. De volgende fase, het in kaart brengen van de huidige mobiliteit van de organisatie, is gestart en de uitvraag is gedaan. Naar verwachting is het budget niet toereikend om in één keer alle voertuigen te vervangen. Dit zal mogelijk lijden tot gefaseerd verduurzamen. Er heeft afstemming plaatsgevonden met de kernraden over de behoefte aan laadpalen. Ook is de behoefte aan collectieve deel auto’s geïnventariseerd. Tevens is een inventarisatie gestart naar de mogelijke (openbare) parkeerplaatsen die geschikt zijn om te overdekken met zonnepanelen.

Financiën Leefomgeving van de toekomst Projectgelden Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is een bedrag van €1.000.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €250.000 beschikbaar gesteld.

Een bedrag van €30.000 is afgesplitst als “NOT Energieloket 3.0” voor de jaarschijf 2023. Een bedrag van €30.000 is afgesplitst als “Stimuleringsregeling energietransitie” voor de jaarschijf 2023. In 2023 zijn uitgaven gedaan voor onder andere warmtescans van gebouwen, wijkaanpak, en wind- en zonneveldenbeleid. We verwachten in 2023 nog uitgaven voor maatwerkaanpak energiearmoede” en kosten samenwerking EV NOT. Tijdens het opstellen van dit programmajournaal werken we, samen met gemeenten uit Noord Oost Twente, aan een voorstel om te komen tot de oprichting van de “Coöperatie Duurzame Energieprojecten Noordoost Twente (CDE-NOT)” en deelname in “Boerengas BV. Afhankelijk van de deelname van 4 of 3 gemeenten gaat het bij besluitvorming om een bedrag tussen de €250.000 en €350.000. Deze zullen als “Deelneming” worden geactiveerd op de balans.

32

Het is dus géén te verwachten uitgave uit de “Projectgelden Leefomgeving van de toekomst“. We moeten er rekening mee houden dat hier structurele uitgaven uit voortkomen. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €415.000 beschikbaar. Naast deze middelen hebben we van het Rijk de beschikking over circa €330.000 voor de aanpak van energiearmoede. Werkbudget Leefomgeving van de toekomst In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €175.000. Voor de jaarschijf 2023 is €50.000 beschikbaar gesteld.

We verwachten in 2023 nog uitgaven voor de wijkaanpak in Harbrinkhoek-Mariaparochie en Manderveen. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €147.000 beschikbaar.

Uitvoeringskosten In de begroting 2023 is voor de uitvoeringskosten €800.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €200.000 beschikbaar gesteld. Ondertussen kunnen we een deel van de capaciteit financieren uit een Specifieke uitkering van het Rijk. De Tijdelijke regeling “capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)” is bedoeld voor het binnenhalen van nieuwe collega’s of externe deskundigen met kennis van klimaat en energie. Momenteel bestuderen we hoe we deze middelen optimaal kunnen inzetten. De klimaatvisie vormt de basis voor de verdeling van middelen voor de ambities. Uitgangspunt is dat de uitvoeringskosten die zijn "voorgefinancierd" via de algemene middelen als eerste ten laste van deze rijksvergoeding moeten worden gebracht.

33

Programma Positieve Gezondheid Inleiding Positieve Gezondheid Gezond zijn is veel meer dan niet ziek zijn. Gezondheid gaat over sociale, mentale, financiële en fysieke gezondheid. Met deze brede kijk op gezondheid, dragen onderwijs, sport, cultuur, huisvesting, bestaanszekerheid en leefomgeving ook bij aan de gezondheid van onze inwoners. Het is de kunst de factoren die gezondheid negatief kunnen beïnvloeden, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken en de factoren die een positieve inslag hebben te stimuleren en ondersteunen. Dit doen wij samen met onze inwoners, partners en gebruikers. Met deze bredere benadering willen wij bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en mee te kunnen doen in de eigen omgeving. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren: van jong tot oud, van welvarend tot arm, van vitaal tot hulpbehoevend. Zo houden we inwoners zo lang mogelijk gezond en de zorg bereikbaar en betaalbaar. We vertalen onze ambities naar drie actielijnen; 

Zorg dichtbij en op orde



Gezond in je hoofd en in je vel



Iedereen kan en mag meedoen

Doel Onze inwoners zijn in 2026 minimaal even gezond als in 2021 (fysiek, mentaal, sociaal en economisch).

Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde Als het gaat om het zorglandschap volgen wij in principe de regio bij regionale en bovenlokale vormen van zorg. Hierbij zullen wij scherp toezien op kwalitatieve zorgaanbieders die vooraf goed worden gecontroleerd op fraude en blijven hierop monitoren. Daar waar onze invloed het grootst is, zetten we op in. Dat is de lokale zorg. Onze ambitie is om de zelfredzaamheid en de eigen regie van de inwoner te ondersteunen. Daar waar nodig door proactiever, preventief en zo vroeg mogelijk met onze partners en inwoners te werken aan gezondheid. Wat een inwoner wél kan, staat hierbij voorop. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen. Lokaal richten wij ons op het verbeteren van korte lijnen door middel van een gebiedsgerichte aanpak van de zorg en ondersteuning (van de algemene voorzieningen). Wij sluiten aan en ondersteunen initiatieven uit de dorpen. We richten een leefbaarheidsfonds in voor initiatieven uit de dorpen die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin). Doel is: menselijker zorg, efficiënter, effectiever en dichtbij.

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

34

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners 

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.



Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.



Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).



Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.



Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Actuele ontwikkelingen Het project ''versterken jeugdpreventie'' is gestart. Binnen dit project wordt onderzocht en geadviseerd op welke wijze we binnen onze gemeente kinderen en hun ouders/verzorgers snel, dichtbij en direct passend kunnen helpen bij een hulpvraag. Daarbij richt het project zich zowel op het huidige (preventieve) aanbod, het versterken daarvan en de samenwerking binnen het aanbod als eventueel nieuw aanbod binnen de algemene voorzieningen. Naast dit onderzoek en advies wordt tevens ingezet op snelle acties die direct nodig en snel uitvoerbaar zijn om het uiteindelijke doel te kunnen bereiken. We prioriteren hierbij op actuele maatschappelijke vraagstukken binnen onze gemeente; zoals mentaal welbevinden onder jongeren en gescheiden ouders en hun kinderen Voor de dorpsondersteuner is er een aftrapbijeenkomst geweest samen met de dorpen en betrokken partijen. Fleringen heeft al een dorpsondersteuner. Voor Geesteren (en daaropvolgend Langeveen en Vasse) wordt een dorpsondersteuner geworven zodat 1 november ook hier de dorpsondersteuner van start kan gaan. Provincie Overijssel heeft de subsidie voor het project 'innovatiegarage' goedgekeurd. De 'innovatiegarage' richt zich op het verbeteren en slimmer organiseren van de ketenprocessen van de ouderenzorg.

Dit doen wij samen met de gemeente Oldenzaal, gemeente Tubbergen, Menzis, Thoon, Mediant, Medisch Spectrum Twente, Roessingh en meerdere zorgpartijen. Er zijn meerdere sessies geweest waarbij het preventieve educatieaanbod en de knelpunten van de clientreizen in beeld zijn gebracht. Ook wordt gewerkt aan een woonzorgvisie. Het plan van aanpak is gereed. De eerste startbijeenkomst, samen met dorpsraden, welzijn- en zorgpartijen, huisartsen, woningstichting e.d. was een goed begin.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid.

35

Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel 

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.



Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.



Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

Actuele ontwikkelingen De eerste nieuwsbrief van Fit & Vitaal Tubbergen! is uitgebracht. Ook de website met daarin onder andere het preventieaanbod op het gebied van sport, cultuur en welzijn is gereed. Middels diverse mediakanalen wordt inhoud gedeeld op het gebied van sport & bewegen, cultuur, onderwijs en allerlei andere thema’s rondom het sociaal domein en positieve gezondheid. Er heeft op basis van landelijke eisen een herijking plaatsgevonden van het sport- en preventieakkoord. Dit vormt de basis voor de gezondheidsnota en sportnota. Deze nota's zijn in concept gereed. Het project OKO is van start gegaan. Canisius en de GGD (de twee belangrijke stakeholders) zijn aangehaakt

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren, preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral een opgave op het gebied van armoede om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede.

36

Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen 

Van inzicht naar strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een Inclusie agenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede.



Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners.



Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

Actuele ontwikkelingen De verordening voor het leefbaarheidsfonds is vastgesteld. Hiermee is het mogelijk om initiatieven die een bijdrage leveren aan een positieve gezondheid, te faciliteren. Meerdere initiatieven hebben hier al gebruik van gemaakt. Het evaluatierapport armoede is herijkt en vormt de basis voor het armoedebeleid. Aanvullend hierop vindt ook de evaluatie van vroegsignalering en schulddienstverlening plaats.

Financiën Positieve Gezondheid Werkbudget Positieve Gezondheid In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €175.000. Voor de jaarschijf 2023 is €50.000 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.

Projectbudget Inclusie In de begroting 2023 is een bedrag van €50.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.

Sportnota In de begroting 2023 is een bedrag van €25.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €12.500 beschikbaar gesteld. De sportnota wordt binnen de reguliere capaciteit van Noaberkracht gerealiseerd voor de gemeenten Dinkelland en Tubbergen. We verwachten nog €2.000 aan werkbudget uit te geven. Voor de jaarschijf 2023 stellen we voor €10.500 terug te storten in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Tevens stellen we voor het niet benodigde budget van €23.000 over te boeken van genoemde reserve naar de “Reserve Incidenteel Algemene Middelen”.

Cultuurnota In de begroting 2023 is een bedrag van €25.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €12.500 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.

37

Leefbaarheidsfonds In de begroting 2023 is een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €150.000 beschikbaar gesteld.

Uitgaven 2023: Subsidie leefbaarheidsfonds sociaal domein 2023 Stichting Buurt Binnenveld II

10

Gebiedsgerichte aanpak Zorglandschap In de begroting 2023 is een bedrag van €25.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €25.000 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.

38

Programma Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.

Actielijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl We willen onze opgaven samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aanpakken. Dit doen we door onze inwoners centraal te stellen bij alles wat we doen. We hanteren een meedenkende houding en leveren maatwerk. Bij iedere vraag of nieuwe uitdaging denken we na hoe we onze inwoners betrekken bij het bouwen aan de gemeente Tubbergen. Dit doen we vanuit open en betrokken insteek. En we zijn realistisch en duidelijk. Daar waar het kan, werken we samen en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft, nemen we deze. We hanteren hierbij het motto: ‘Ja, mits…’ We gaan in ons werk uit van de zelfredzaamheid, de professionaliteit en de kracht van onze eigen inwoners. We zijn als gemeente proactief. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is. Dit doen we door de komende vier jaar verder in te zetten op samenlevingsgericht werken. Telkens vanuit maatwerk en de juiste balans. De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad en de organisatie Noaberkracht staan hierbij midden in de samenleving. We willen initiatieven uit onze kernen faciliteren en investeren waar nodig. De huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 gaan we herijken.

Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Indien nodig willen we inwoners breed in de samenleving betrekken bij grote keuzes die de samenleving raken. Kernagenda's In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp: Kernagenda's. Afhankelijk van de uitkomsten van de herijking van het Maatschappelijk Akkoord en het proces MijnDorp2030 worden de kernagenda's in de komende periode aangepast. Participatiebeleid Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken. Ook landelijk is er steeds meer aandacht voor participatie. Er is een wetsvoorstel in de maak: ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet heeft als doel dat voor zowel de inwoners als voor gemeenten duidelijk is (1) binnen welke kaders inwoners in het beleidsproces participeren en (2) op welke wijze zij in een verschillende fase van het beleidsproces betrokken worden. In een participatieverordening maakt elke gemeenteraad deze zaken expliciet voor zijn gemeente. Het voorstel verplicht tot een uitbreiding/verbreding van de in de Gemeentewet (artikel 150) voorgeschreven inspraakverordening naar een participatieverordening.

Het belang van participatie wordt groter door maatschappelijke ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, de Regionale Energie Strategie (RES) en uitdagingen in het sociaal domein. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening.

39

Samenlevingsgericht werken - Organisatieontwikkeling Zorgvuldige communicatie, en meer contact met onze inwoners en partners om samenlevingsgericht te kunnen werken, vraagt naast tijd van ambtenaren, ook vaardigheden. Daarin willen we investeren. We investeren in structurele ambtelijke capaciteit om het samenlevingsgericht werken te borgen en van nieuwe impulsen te voorzien.

Ons doel In de gemeente Tubbergen werken we samenlevingsgericht. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden. We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen.

Hoe leveren we een bijdrage aan samenlevingsgerichte bestuursstijl 

MijnDorp2030. Vanuit het proces MijnDorp2030 zetten we meer in op participatie vanuit de kernen zelf en we stimuleren onze inwoners om mee te denken. We bieden ondersteuning om processen en projecten op gang te helpen of verder te brengen. We bezoeken al onze kernen als college en zijn vanuit de functie van “kernwethouder” zichtbaar en aanspreekbaar.



Opstellen en uitvoeren participatiebeleid. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening. Vanuit het participatiebeleid verkennen we ook in hoeverre het uitdaagrecht kan worden ingevoerd. Dit biedt mogelijkheden voor inwoners om gemeentelijke taken over te nemen wanneer zij van mening zijn het zelf slimmer, beter, goedkoper of anders te doen. Ook verkennen we de mogelijkheden van een online participatietool om de samenwerking met onze inwoners te versterken.



Samenlevingsgericht werken - organisatieontwikkeling. Verschillende interne programma’s, zoals direct duidelijk, mediation & klachtbemiddeling en methodische werken dragen bij aan de borging van het samenlevingsgericht werken bij de ambtenaren. Structurele inzet van buurtmannen en buurtvrouwen, adviseurs samenlevingsgericht werken en het meer inzetten van communicatieadvies zorgen voor een stevige toekomstbestendige basis.

Actuele ontwikkelingen Herijking MAT/MijnDorp Er is een startnotitie opgesteld als eerste stap in het proces voor de herijking MAT/MijnDorp. Het opdrachtgeverschap voor de herijking ligt bij de voltallige gemeenteraad. Er is een raadswerkgroep gevormd bestaande die aan de slag gaat met de probleemstelling die is geformuleerd: Hoe en onder welke uitgangspunten wil de gemeenteraad samen met de inwoners van de gemeente Tubbergen werken aan de toekomst van onze kernen? En hoe verhoudt zich dat tot de huidige werkwijze van het MAT – Mijn Dorp? De komende periode wordt hier invulling aan gegeven. Participatiebeleid In oktober 2022 heeft een themabijeenkomst plaatsgevonden met de raad om input op te halen voor het participatiebeleid en de participatieverordening. Onder andere de komst van de Omgevingswet vraagt om participatiebeleid en naar verwachting is elke gemeente binnenkort ook wettelijk verplicht een participatieverordening vast te stellen. Het participatiebeleid en de participatieverordening zijn inmiddels in concept gereed. Op 18 september 2023 vindt een gezamenlijke radenbijeenkomst plaats met de gemeenteraad van Dinkelland en Tubbergen waar zij over beide onderwerpen worden geïnformeerd. Najaar 2023 vindt vervolgens besluitvorming plaats.

40

Samenlevingsgericht werken 

Samenlevingsgericht werken kent een duidelijk kader: De kernboodschap Samenlevingsgericht werken is vastgesteld, inclusief een vertaling naar een slogan en medewerkersprofiel. De kernboodschap wordt verankerd in bestaande communicatie middelen.



Samenlevingsgericht werken is goed georganiseerd: Er is een Coach en een Adviseur samenlevingsgericht werken gestart en het nieuwe team Samenlevingsgericht werken is geformeerd



De ambtelijke organisatie staat dichtbij inwoners: De werkwijze met buurtmannen en buurtvrouwen wordt voortgezet, zij worden vanuit team Samenlevingsgericht werken begeleidt, gecoacht en ondersteund.



Specifieke inzet op afdeling Openbare Ruimte: Bij organisatieonderdeel Openbare Ruimte is gestart met de ontwikkeling van een routekaart en een herkenbare eenduidige aanpak (met instrumentenkoffer) voor samenlevingsgericht werken bij projecten in de openbare ruimte.

Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig NoaberkrachtActielijn 2 Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Tubbergen nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.

Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.

Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht 

We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.



We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland door ontwikkelen van de Noaberkracht organisatie, langs verschillende actielijnen.



We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en de gemeente Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.

Actuele ontwikkelingen Verkenning samenwerking Oldenzaal In januari 2021 is het rapport van BMC “Toekomstbestendigheid Noaberkracht” opgeleverd. Een belangrijke conclusie was dat Noaberkracht voor de eerstkomende jaren toekomstbestendig is. Maar ook is de inschatting dat de toekomstbestendigheid op de (middel)lange termijn onder druk komt te staan. Op basis van het BMC rapport hebben de 3 gemeenteraden van Dinkelland, Tubbergen en Oldenzaal aan de directies de opdracht gegeven te verkennen in hoeverre ambtelijke samenwerking tussen deze 3 gemeenten een antwoord kan geven op de vraag "Hoe blijven wij toekomstbestendig?". De verkenning naar de ambtelijke samenwerking is in het voorjaar van 2023 afgerond, waarna het proces van ambtelijke verkenning is verschoven naar bestuurlijke besluitvorming. De drie colleges hebben de gemeenteraden geadviseerd om: 

nu te kiezen voor opgavegericht samenwerken om huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven van antwoorden te voorzien. Het gaat hierbij om duurzaamheid, energietransitie, migratie, veiligheid en het onderzoek naar samenwerking op het gebied van binnensportaccommodaties;

41



voor de lokaal uit te voeren opgaven met kracht te blijven inzetten op doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie;



te onderzoeken wat nodig is om tot een toekomstbestendige informatievoorziening (ICT) te komen in gezamenlijkheid met andere Twentse gemeenten.

Besluitvorming hierover door de drie gemeenteraden is voorzien in het najaar van 2023. Programma organisatieontwikkeling Het geld dat middels het coalitieakkoord beschikbaar is gesteld voor de actielijn "Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht", is overgeheveld naar Noaberkracht. Het zijn allemaal budgetten die het thema organisatieontwikkeling raken, wat opgepakt wordt binnen Noaberkracht. In 2023 heeft Noaberkracht de beschikbare budgetten onder andere ingezet voor de volgende acties: Samenlevingsgericht werken is goed georganiseerd Er zijn in juni/juli zowel een coach als een adviseur samenlevingsgericht werken gestart. Het nieuwe team Samenlevingsgericht werken is geformeerd en is gestart met een traject om te komen tot een duidelijk kader en een duidelijke opdracht. De werkwijze met buurtmannen en buurtvrouwen wordt voortgezet. De buurtmannen en vrouwen worden vanuit team Samenlevingsgericht werken begeleid, gecoacht en ondersteund. Dit is structureel geborgd voor de toekomst. Wet Open Overheid (Woo) Er worden voorbereidingen getroffen om openbaar gemaakte documenten bij alle Woo-verzoeken actief openbaar te maken door middel van publicatie. Daarmee worden deze documenten voor een ieder toegankelijk gemaakt. Dit is conform de bepalingen die in de Woo zijn opgenomen ten aanzien van actieve openbaarmaking.

Om publicatie mogelijk te kunnen maken, zijn drie verschillende websites in ontwikkeling, één voor de gemeente Dinkelland, één voor de gemeente Tubbergen en één voor Noaberkracht. De lancering van deze websites zal naar verwachting na de zomer gerealiseerd kunnen worden. Naast bovengenoemde ontwikkelingen omtrent publicatie worden er verschillende werkzaamheden uitgevoerd om een kwaliteitsslag te maken bij het behandelen van Woo-verzoeken. Een belangrijk onderdeel bij het behandelen van Woo-verzoeken is het anonimiseren van gegevens, zoals persoons- en functiegegevens. Er is een richtlijn uitgewerkt met duidelijke kaders voor het anonimiseren van gegevens. Dit bevordert dat documenten consequent geanonimiseerd kunnen worden. Verder is er een nieuwe tool aangeschaft voor het anonimiseren, die het anonimiseren sneller, gemakkelijker en goedkoper moet maken. Deze wordt na de zomer uitgerold. Veiligheid werkplekken en weerbaarheid Het ministerie van Binnenlands Zaken heeft geconstateerd dat we qua beveiliging van mensen en documenten op alle punten nu voldoende scoren. Bijna alle collega's van team Telefonie en team Burgerzaken hebben deelgenomen aan de jaarlijkse herhalingscursus van de agressie training. Eén groep moet deze in het najaar 2023 volgen. Het is de bedoeling dat ook de teams Handhaving hieraan gaan deelnemen. Het agressie protocol is opnieuw bekeken en voldoet.

De bijbehorende acties moeten beter worden geborgd. Er is een actieplan opgesteld om borging te hiervan te realiseren. Arbeidsmarktbenadering en communicatie Er is een nieuwe website "werken bij Noaberkracht", die is verder door ontwikkeld. Het medewerkersprofiel is vastgesteld. Er is gewerkt aan het maken van een hybride on- en offboarding programma, dat naar verwachting eind 2023 operationeel zal zijn. Leren en ontwikkelen Er wordt gewerkt aan een proactieve leercultuur. Als onderdeel hiervan is vanaf september 2023 de academie live! Dit is een digitale leeromgeving, gebaseerd op het personeelsinformatiesysteem dat we al hadden. Er wordt geïnvesteerd in goed kwalitatief aanbod vanuit de academie, passend bij de strategische doelen van de gemeenten, en passend bij alle afdelingen.

42

Vitaliteitsbeleid Op basis van de nota Eigen regie op fit wordt middels een uitvoeringsplan invulling gegeven aan vitaliteit. In juni 2023 is de behoefte gepeild onder medewerkers van Noaberkacht inzake vitaliteit. Deze behoefte dient als basis voor het uitvoeringsplan. Vanaf het najaar van 2023 zal er een activiteitenkalender worden gepresenteerd op het gebied van vitaliteit. Deze activiteiten worden onder andere via de academie aangeboden. Onderhoud organisatie In de groei van de organisatie en de noodzakelijke aandacht van leidinggevenden voor medewerkers is aanleiding gezien onderhoud te plegen aan de organisatie. Zo is het organisatieonderdeel Sociaal Domein per 1 april opgedeeld in een tweetal nieuwe organisatie onderdelen Sociaal en Samenleving. Alle taken gemoeid met vrij toegankelijk voorzieningen zijn ondergebracht in het onderdeel Samenleving en de niet vrij toegankelijke voorzieningen in het orderdeel Sociaal. Per 1 april is het onderdeel Sociaal onder leiding van een nieuwe leidinggevende van start gegaan. Per september is het nieuwe onderdeel Samenleving onder leiding van een nieuwe leidinggevende van start gaan. In dit onderdeel zijn ook de teams ondergebracht die ondersteuningstaken uitvoeren voor zowel Sociaal als Samenleving.

Een aantal onderdelen uit het organisatieonderdeel Fysieke Leefomgeving, vastgoed en bedrijvigheid zijn samengevoegd met de vrij toegankelijke voorzieningen in het onderdeel Samenleving. Het team APV bijzondere wetten is van het organisatieonderdeel Publieke dienstverlening over gegaan per 1 april naar het organisatieonderdeel Fysieke Leefomgeving. Strategisch vermogen Met het oog op het versterken van het strategisch vermogen worden het programmabureau (programmaregisseurs) en het team concern control ondergebracht in een nieuwe organisatie onderdeel Strategie Programma en Control met een eigen leidinggevende in de loop van 2023. In het 2e kwartaal is de werving van een tweetal strategen en een leidinggevende voor het organisatieonderdeel Strategie Programma en Control gestart. Per september is één strateeg gestart. De werving van een tweede strateeg en een leidinggevende gaat in het najaar op herhaling. Eerste verkennende gesprekken hebben plaatsgevonden om organisatie breed in company een training strategische beleidsadvisering aan te bieden aan beleidsadviseurs. Capaciteitsonderzoek Berenschot Sinds de vorming van Noaberkracht is efficiency een basisprincipe voor het organiseren van het werk geweest. Noaberkracht is efficiënt georganiseerd. Hetgeen extern werd bevestigd door het BMC rapport.

En uit meer globale benchmarks (vensters voor bedrijfsvoering) blijkt, jaarlijks, eveneens dat Noaberkracht een efficiënt ingerichte organisatie is. Tegelijkertijd vragen snel veranderende maatschappelijke ontwikkelingen en de roep vanuit de samenleving om democratische vernieuwing om een organisatie die zich organiseert vanuit het basisprincipe "de mens en samenleving centraal". Oftewel Samenlevingsgericht werken. Het bieden van maatwerk, het samenwerken met de samenleving en het continue schakelen op veranderende inhoudelijke thema's en crises brengt in-efficiency met zich mee. Deze spanning wordt binnen Noaberkracht ook als zodanig ervaren. Om de ervaren werkdruk te objectiveren, hebben we bureau Berenschot opdracht gegeven onderzoek te doen naar de capaciteit van Noaberkracht in relatie tot maatschappelijke opgaven en ambities. Een onderzoek naar de passenheid van de capaciteit organisatie breed. Er is een Benchmark gedaan waarin de formatie en de kosten van Noaberkracht zijn afgezet tegen andere vergelijkbare gemeenten en samenwerkende gemeentelijke organisaties. Kijkend naar de totale apparaatskosten (primair proces en overhead) per inwoner dan zien we dat deze bij Noaberkracht 11% lager zijn dan gemiddeld bij de referentie organisaties, terwijl de opgave bovengemiddeld is.

Berenschot adviseert om in eerste instantie de energie te richten op optimalisatie van de bedrijfsvoering door te sturen op de capaciteitsdrijvers. Dat vermindert de druk op de capaciteit en daarmee eveneens de werkdruk. In tweede instantie adviseert Berenschot om bij te sturen op capaciteitsomvang.

43

Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is. Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht. De reikwijdte van de opgave bezien vanuit ambtelijke capaciteit in een krappe arbeidsmarkt en financiële consequenties is op dit nog niet ten volle te overzien.

Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. De belastingen indexeren we overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS.

Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.

Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat: 

We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.



We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.



We indexeren de ozb-tarieven jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS zodat er een meeropbrengst ontstaat conform dit indexcijfer.



Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.

Actuele ontwikkelingen Financiële onzekerheid Met de val van het kabinet blijft de onzekerheid over de meerjarige financiële positie van de Nederlandse gemeenten naar verwachting nog wel enige tijd voortduren. Dat betekent voor gemeenten blijvende onzekerheid over de jaren vanaf het zogenaamde ravijnjaar 2026. In het kort gaat het om de volgende punten die ook in de resolutie zijn opgenomen: 

Het structureel ophogen van het gemeentefonds en herstellen van het accres vanaf 2026. Rekening houdend met de toegezegde structurele 1 miljard extra vanaf 2026 zit hier nog steeds een tekort van € 3 miljard.



Het definitief schrappen van de opschalingskorting (betreft € 1 miljard)



Een toereikende en stabiele indexering van het gemeentefonds om loon-, prijs- en volumeontwikkelingen op te kunnen vangen, inclusief de stijging van de zorgvraag.

44

Financiën Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht

Actelijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl werkbudget participatie

2023

2024

2025

2026

30.000

30.000

40.000

In de perspectiefnota 2024 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve Coalitieakkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 kan nog worden geput uit het overgehevelde budget vanuit 2022. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023.

45

Basisbegroting Inleiding op de basisbegroting Vanuit wettelijk voorschrift presenteren wij, naast onze programma’s, de begroting en jaarrekening naar taakveld. Ieder programma in de basisbegroting is op eenzelfde wijze opgebouwd en kent de volgende onderdelen: 

Portefeuillehouder(s)



Algemeen: algemene omschrijving van het programma.



Vastgestelde beleidsnota's: voor een actueel totaalbeeld van de vastgestelde beleidsnota's en verordeningen verwijzen we u naar: Overheid.nl



Kengetallen: relevante kengetallen per programma.



Actuele ontwikkelingen: omschrijving van de ontwikkelingen die spelen binnen het programma.



Beleidsindicatoren: de wettelijk verplichte indicatoren volgens het BBV.



Begroting 2023 - overzicht baten en lasten: weergaven van de baten en lasten per taakveld.



Nieuw beleid uit het coalitieakkoord: nieuw beleid en/of in-en extensivering van bestaand beleid dat voortkomt uit het coalitieakkoord.