Bijlage Programmajournaal 2023 Tubbergen.pdf

Programmajournaal 2023

Inhoudsopgave Programmajournaal 2023 .............................................................................................................................. 1 Inleiding ......................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 5 Financieel hoofdstuk...................................................................................................................................... 6 Mutaties bestaand beleid ........................................................................................................................... 6 Inleiding ambitiebegroting............................................................................................................................ 11 Programma Leefbare kernen....................................................................................................................... 12 Actielijn 1 Wonen: Perspectief op woningbouw ....................................................................................... 12 Actielijn 2

Economie, arbeidsmarkt, 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie.......................................... 14

Actielijn 3

Ruimte en maatschappelijke voorzieningen ......................................................................... 16

Actielijn 4

Integrale veiligheid ................................................................................................................ 17

Financiën Leefbare kernen ...................................................................................................................... 18 Programma Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 21 Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector ............................................ 21 Actielijn 2 Landschap en natuur ............................................................................................................... 23 Financiën Buitengebied in Balans ............................................................................................................ 24 Programma Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 26 Actielijn 1

Verduurzamen - Op weg naar energieneutraal en aardgasvrij wonen en werken ............... 28

Actielijn 2

Opwek - Duurzame energievoorziening .............................................................................. 30

Actielijn 3

Duurzame Mobiliteit .............................................................................................................. 31

Financiën Leefomgeving van de toekomst............................................................................................... 32 Programma Positieve Gezondheid .............................................................................................................. 34 Actielijn 1 Zorg dichtbij en op orde ........................................................................................................... 34 Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel ................................................................................................ 35 Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen ............................................................................................... 36 Financiën Positieve Gezondheid .............................................................................................................. 37 Programma Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht ............ 39 Actielijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl ......................................................................................... 39 Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig NoaberkrachtActielijn 2 ....................................................... 41 Actielijn 3 Financieel gezond blijven ........................................................................................................ 44

2

Financiën Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht ............ 45 Basisbegroting ............................................................................................................................................. 46 Programma Bestuur & middelen .............................................................................................................. 46 Programma Dienstverlening & burgerzaken ............................................................................................ 47 Programma Veiligheid .............................................................................................................................. 47 Programma Openbare ruimte & mobiliteit ................................................................................................ 48 Programma Economie.............................................................................................................................. 50 Programma Onderwijs.............................................................................................................................. 51 Programma Sport & accommodaties .......................................................................................................

51 Programma Cultuur & recreatie ............................................................................................................... 52 Programma Sociaal domein ..................................................................................................................... 52 Programma Milieu .................................................................................................................................... 57 Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening ............................................................................... 58

3

Inleiding Voor u ligt het programmajournaal 2023 van de gemeente Tubbergen die door het college van Tubbergen aan u als raad aangeboden wordt. In het programmajournaal wordt verslag gedaan van de voortgang van het bestaande beleid, zowel inhoudelijk als financieel. Dit bestaande beleid vindt zijn oorsprong in de vastgestelde begroting 2023 en de perspectiefnota 2024. Deze beide documenten zijn op hun beurt gebaseerd op het Coalitieakkoord gemeente Tubbergen 20222026 met de naam "En noe, met mekaar, vedan!". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit coalitieakkoord: 

Leefbare kernen



Buitengebied in Balans



Leefomgeving van de toekomst



Positieve gezondheid



Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht

De basisbegroting bestaat uit de volgende programma's: 1. Programma Bestuur en Middelen 2. Programma Dienstverlening en Burgerzaken 3. Programma Veiligheid 4. Programma Openbare Ruimte en Mobiliteit 5. Programma Economie 6. Programma Onderwijs 7. Programma Sport en Accommodaties 8. Programma Cultuur en Recreatie 9. Programma Sociaal Domein 10. Programma Milieu 11. Programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

4

Leeswijzer Voor u ligt het programmajournaal 2023 van de gemeente Tubbergen die door het college van Tubbergen aan u als raad aangeboden wordt. In het programmajournaal wordt verslag gedaan van de voortgang van het bestaande beleid, zowel inhoudelijk als financieel. Dit bestaande beleid vindt zijn oorsprong in de vastgestelde begroting 2023 en de perspectiefnota 2024. Deze beide documenten zijn op hun beurt gebaseerd op het Coalitieakkoord gemeente Tubbergen 20222026 met de naam "En noe, met mekaar, vedan!". Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit coalitieakkoord: Leefbare kernen Buitengebied in Balans Leefomgeving van de toekomst Positieve gezondheid Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht De basisbegroting bestaat uit de volgende programma's: 1. Programma Bestuur en Middelen 2. Programma Dienstverlening en Burgerzaken 3. Programma Veiligheid 4. Programma Openbare Ruimte en Mobiliteit 5. Programma Economie 6. Programma Onderwijs 7. Programma Sport en Accommodaties 8. Programma Cultuur en Recreatie 9. Programma Sociaal Domein 10. Programma Milieu 11. Programma Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening

5

Financieel hoofdstuk Mutaties bestaand beleid In deze paragraaf treft u een samenvattend overzicht aan van de verschillende financiële mutaties voor het jaar 2023 op basis van bestaand beleid. Dit kunnen autonome ontwikkelingen zijn of zaken waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Omschrijving

€ x 1.000

Mei circulaire 2023 - hogere algemene uitkering

1.034

- totaal te ramen (stel)posten

-739

- totaal te ramen taakmutaties

-62

Tweede Kamerverkiezingen

-75

Inhuur griffier en werving nieuwe griffier

-90

Liquidatiesaldo Soweco

126

Rente schatkistbankieren

135

Sociaal Domein

-35

Stelpost centrumontwikkeling

184

Onderuitputting kapitaallasten

279

Indexering prijsgevoelige budgetten

-149

Inzet stelpost prijscompensatie

149

Hogere leges

472

Overige kleine(re) verschillen Totaal

-8 1.221

6

Meicirculaire 2023 De algemene uitkering laat voor het jaar 2023 op grond van de meicirculaire 2023 een budgettair voordeel zien van € 233.000. Specificatie: Meicirculaire 2023

€ x 1.000

Hogere algemeen uitkering

1.034

Totaal te ramen (stel)posten

-739

Totaal te ramen taakmutaties

-62

Voordeel

233

In de meicirculaire is het accres geactualiseerd op basis van de Voorjaarsnota 2023. Voor het jaar 2023 is er sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. Een aantal investeringsfondsen (Klimaatfonds, Mobiliteitsfonds (ontsluiting nieuwe woningen) en Stikstoffonds) worden uitgezonderd op de accresrelevante uitgaven. Vanuit dit hogere accres moeten gemeenten ook de gevolgen van de loon- en prijsontwikkeling opvangen. Vandaar ook dat de bestaande stelposten voor loon- en prijscompensatie naar boven worden bijgesteld. In het vervolg van dit programmajournaal 2023 komen we terug op de inzet van deze stelposten. Voor prijscompensatie betreft het een verhoging van € 147.000 en voor looncompensatie gaat het om een bedrag van € 481.000. Naast het aanpassen van de stelposten voor loon- en prijscompensatie zijn er ook twee specifieke mutaties verwerkt in de vorm van stelposten. Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2023 (€ 114,97 miljoen in 2023, aflopend naar € 95,96 miljoen in 2028). De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Daarnaast is sprake van wijzigingen in de verdeling van de bedragen per gemeente door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen beschut werk.

Met de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wsw. Voor Tubbergen betekent dit een verhoging van IU participatie in 2023 van € 217.000. Deze mutatie wordt functioneel toegevoegd aan de bestaande raming op het product Sociale werkvoorziening. Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches Op 8 februari 2023 is de Regeling specifieke uitkering voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en sociale basis 2023-2026 (SPUK-SGCS, ook wel ‘brede SPUK”) gepubliceerd. Voor de bestaande Brede Regeling Combinatiefuncties betekent dit een wijziging van het type uitkering van een decentralisatie uitkering naar een specifieke uitkering. De inkomensoverdracht vindt niet meer plaats via het gemeentefonds, maar zal dus via de specifieke uitkering plaatsvinden. Voor Tubbergen betekent dit een structurele verlaging van de algemene uitkering van € 106.000. Hier tegenover wordt met ingang van het jaar 2023 een lagere raming van de kosten van de buurtsportcoaches op het product beleid en uitvoering sportbeleid opgenomen van eenzelfde bedrag. Taakmutaties Het saldo van de hogere algemene uitkering is geen pure “winst”. We dienen rekening te houden met de taakmutaties die benoemd zijn door het rijk.

Taakmutaties zijn middelen die met een bepaald oogmerk aan het gemeentefonds zijn toegevoegd of onttrokken, maar waar geen bestedingsverplichting aan ten grondslag ligt.

7

Wanneer ze nieuw zijn worden ze eenmalig afzonderlijk benoemd om inzicht te creëren waaraan het rijk meer of minder geld gaat besteden. Maar het uitgangspunt van de gehele algemene uitkering is en blijft dat de middelen vrij aanwendbaar zijn. Binnen de gemeente Tubbergen kennen we de lijn dat voor deze taakmutaties een stelpost wordt opgenomen in afwachting van te ontwikkelen beleid. Zodra door college en raad wordt ingestemd met het ontwikkelde beleid kan een beroep worden gedaan op deze stelpost(en). Indien ervoor wordt gekozen geen beleid te ontwikkelen dan kan de stelpost vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. Voor 2023 zijn er een aantal kleine taakmutaties maar ook een aantal wat grotere die hierna worden benoemd en toegelicht: Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Voor Tubbergen gaat het om een incidenteel bedrag in het jaar 2023 van € 24.000 waarvoor.

In een latere circulaire worden gemeenten geïnformeerd over de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan. Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Voor Tubbergen gaat het om een incidenteel bedrag van € 19.000 in 2023. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede. Leerlingenvervoer Oekraïne Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. De decentralisatie-uitkering ziet toe op de periode van januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Voor Tubbergen een eenmalig bedrag van € 17.000 in 2023.

Taal voor ontheemden uit Oekraïne Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Voor Tubbergen een eenmalig bedrag van € 8.000 in 2023. Maatschappelijke begeleiding Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2023 in totaal circa € 12,9 miljoen. Voor Tubbergen een eenmalig bedrag van € 17.000 in 2023. Tweede Kamer verkiezingen Op woensdag 22 november 2023 worden extra verkiezingen voor de Tweede Kamer gehouden. Met deze extra verkiezingen in 2023 is geen rekening gehouden om de simpele reden dat verkiezingen voor de Tweede Kamer eerst in 2025 waren voorzien. De kosten voor deze extra verkiezingen worden geraamd op ongeveer € 75.000. Het rijk heeft aangeven geen extra compensatie aan gemeenten te verstrekken voor het organiseren van deze extra verkiezingen.

8

Liquidatiesaldo Soweco In 2022 is de liquidatie van Soweco afgerond. Het liquidatiesaldo is verdeeld over de deelnemende gemeenten. De grondslag voor verdeling van het resultaat is het aantal arbeidsjaren. Het aandeel van Tubbergen is op basis hiervan 8,76%. Dit maakt dat het aandeel van het resultaat voor Tubbergen € 832.000 bedraagt. Dit voordeel is meegenomen in de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen. Inmiddels blijkt dat de verdere uitwerking van deze liquidatie vooral als gevolg van de daadwerkelijke verkoop van onroerend goed nog wat voordeliger uitpakt. Dit levert voor de gemeente Tubbergen een extra voordeel op van € 126.000 Rente schatkistbankieren Door het oplopen van de verschillende rentetarieven ontvangt de gemeente Tubbergen ook weer een rentevergoeding op de tegoeden die in het kader van het zogenaamde "schatkistbankieren" bij het Rijk zijn gestald. Voor 2023 betreft het een bedrag van € 135.000 Inhuur griffier en werving nieuwe griffier Als gevolg van ziekte binnen de Griffie moet noodgedwongen worden ingehuurd en moet een werving worden opgestart. Sociaal Domein De, per saldo, hogere lasten van € 35.000 binnen het sociaal kunnen als volgt worden gespecificeerd Omschrijving

€ x 1.000

Vervoer

-80.000

Wmo

45.000

Totaal

-35.000

Vervoer De aanbesteding van het doelgroepenvervoer (van en naar dagbesteding, jeugdhulplocaties, leerlingenvervoer en incidenteel vervoer (regiotaxi)) is inmiddels afgerond. Ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben in deze aanbesteding geleid tot hogere tarieven voor alle vormen van vervoer. Ontwikkelingen die van invloed zijn, zijn o.a. de oorlog in Oekraïne, dat aanbieders moeten voldoen aan de gestelde duurzaamheidseisen (aansluiting bij het landelijk convenant voor zero-emissie vervoer) en er is een toenemende druk op de vervoerders door enerzijds een tekort aan chauffeurs en anderzijds een toenemende vraag voor vervoer. Wet Maatschappelijke Ondersteuning De verlaging van het WMO budget bestaat uit drie onderdelen: 

Verlagen van het budget voor trapliften met €25.000: er zijn in de eerste helft van 2023 minder trapliften verstrekt dan begroot. De verwachting is dat dit in de tweede helft van dit jaar hetzelfde is.



Verhogen van het budget voor woningaanpassingen met €10.000: in tegenstelling tot de trapliften, zijn er in 2023 wel meer woningaanpassingen dan begroot. Hierbij is rekening gehouden met de woningaanpassingen die al plaats hebben gevonden en de woningaanpassingen die voor de rest van het jaar op de planning staan.

9



Verlagen van het budget voor huishoudelijke ondersteuning met €30.000: van dit bedrag heeft €5.000 betrekking op de module maaltijdverzorging en €25.000 op de module regie. Bij beide modules is het aantal clienten afgenomen waardoor de kosten lager zijn dan begroot.

Stelpost centrumontwikkeling Met het “on hold” zetten van het Glashoes is de financiële dekking van de oorspronkelijke plannen en besluitvorming betreffende het Glashoes bevroren. Voor het structurele deel van de dekking is een meerjarige (structurele) stelpost van € 184.000 opgenomen in de begroting van de gemeente Tubbergen. Deze stelpost wordt naar verwachting niet in 2023 aangesproken en valt dus op incidenteel basis vrij in het jaar 2023 wat een meevaller oplevert. Onderuitputting kapitaallasten Niet alle voor 2023 geplande en in de begroting 2023 opgenomen investeringen worden ook daadwerkelijk (volledig) in 2023 uitgevoerd. Dit levert een voordeel op voor de kapitaallasten (rente en afschrijving). De nieuwbouw van de basisschool in Geesteren is hier een voorbeeld van. Prijsindexatie / inflatie De gevolgen van de hoge prijzen (inflatie) is ook binnen de begroting van de gemeente Tubbergen voelbaar. Naast een doorwerking van de hogere energieprijzen vanuit Noaberkracht (€ 10.500) en het aanpassen van de bijdrage aan de Stichting Participatie Noaberkracht (SPN) voor een bedrag van € 7.200 en de hogere contributies van een aantal abonnementen voor een bedrag van € 14.000 spelen vooral de indexering van de verschillende subsidies en het contract betreffende ondersteunende werkzaamheden in het kader van de Wet Onroerende Zaak Belasting (OZB) een rol.

Indexering subsidies voorliggende voorzieningen en subsidies sport Verschillende instanties die subsidies van ons ontvangen worden, net als gemeenten zelf, ook geconfronteerd met een stijging van lonen en prijzen. Uitgaande van het handhaven van de overeengekomen dienstverlening is het niet meer dan billijk dat deze instanties ook (deels) worden gecompenseerd voor de gestegen lonen en prijzen. het gaat hier om een bedrag van € 71.000. Ondersteunende werkzaamheden Wet Onroerende Zaak Belasting (WOZ) Vanwege een aflopend contact zijn wij middels een openbare Europese aanbesteding een nieuw contract aangegaan voor de ondersteuning in een aantal WOZ-diensten; o.a. de herwaardering en bezwaar en beroep. Vanwege een landelijke trend van forse toename in bezwaar en beroep op WOZ-waarden is de contract waarde fors hoger uitgevallen dan de contactwaarde in de afgelopen jaren. Ongeveer € 46.000 per jaar. Het contract is voor de komende 3 jaar afgesloten. Stelpost prijscompensatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen.

De stelpost prijscompensatie 2023 zetten we nu in ter dekking van de gestegen kosten voor een bedrag van € 149.000 Hogere leges De hogere inkomsten van de bouwleges zijn ontstaan door de hoeveelheid bouwplannen. Door de ruime aantallen nieuwbouwwoningen met de daarbij ontvangen leges geven een grotere opbrengst dan is begroot. Daarnaast zijn er zijn procedures voor grotere bouwplannen afgerond.

10

Inleiding ambitiebegroting De begroting heeft het coalitieakkoord gemeente Tubbergen 2022-2026 met de naam "En noe, met mekaar, vedan!" als basis. Het zogenaamde ambitiedeel van deze begroting is gebaseerd op de volgende 5 opgaven uit dit coalitieakkoord: 

Leefbare kernen



Buitengebied in Balans



Leefomgeving van de toekomst



Positieve gezondheid



Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht

Deze 5 opgaven zijn in de begroting 2023 in eerste instantie verder beschreven en uitgewerkt in actielijnen en doelen waarna op hoofdlijnen wordt aangegeven hoe we hier een bijdrage aan denken te gaan leveren. Per opgave is afgesloten met een financieel overzicht. In dit overzicht zijn ook de beschikbare werkbudgetten opgenomen. Deze behoeven wat algemene toelichting. Binnen het programmabureau wordt een bijdrage geleverd aan het behalen van maatschappelijke effecten. Hier wordt sturing gegeven aan bestuurlijke ambities, veranderopgaven en strategisch inspanningen. Dit komt samen in verschillende programma’s (ambities), waaraan werkbudget is gekoppeld. Het werkbudget wordt ingezet om (externe) advieskosten te dekken en (participatie)processen in de kernen te faciliteren. Daarnaast wordt het werkbudget ingezet voor bekostiging van evenementen, bijeenkomsten, sprekers (en alle bijkomende kosten die daarbij horen). Het werkbudget is in eerste aanleg niet bedoeld als uitvoeringsgeld om projecten zelf te bekostigen. Onder de 5 opgaven wordt indien mogelijk een nadere duiding en verdeling over de jaren gegeven. Dat is echter niet in alle gevallen op voorhand mogelijk om de simpele reden dat we ook afhankelijk zijn van initiatieven vanuit de samenleving en het tempo en enthousiasme waarmee deze initiatieven gaan spelen.

Het beschikbaar hebben van werkbudgetten is met name ook bedoeld om te slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. name ook bedoeld om te slagvaardig te kunnen inspelen op de genoemde initiatieven. Om de raad toch op de hoogte van de besteding en bestemming van de werkbudgetten doen wij in dit programmajournaal, zoals toegezegd, verslag van de bestemming en besteding van de werkbudgetten.

11

Programma Leefbare kernen Inleiding Leefbare kernen Leefbare kernen gaat over het wonen, werken en verblijven in onze kernen. Wij stimuleren kernen waar het aangenaam wonen is, waar bedrijvigheid is en waar mensen werk kunnen vinden. Ruimte voor jeugd en ontwikkeling van talent. Maar vooral ook kernen waar ruimte is om elkaar te ontmoeten en om samen te komen. Kernen met een veilige leefomgeving. We zien onze leefomgeving veranderen. Het wordt moeilijker om voorzieningen in stand te houden. Dit geldt voor winkels, horeca, kerken, kulturhusen, sportvoorzieningen en scholen. Aan de andere kant zien we initiatieven uit de kernen waarbij nieuwe plannen en combinaties van functies ontstaan. Dit maakt de kernen krachtiger. Van oudsher zijn onze inwoners gewend om de leefbaarheid van hun omgeving in eigen hand te nemen en te zorgen dat het er goed vertoeven is. Het versterken van de leefbaarheid van onze kernen wordt door inwoners en gemeente samen opgepakt. We realiseren ons dat het leefbaar houden van de kernen een doorlopende inspanning vraagt. In de huidige vier jaar zullen we vooral inzetten op de meerjarige woningbouwprogrammering, versterking van maatschappelijk vastgoed en het vitaal houden van verblijfsgebieden We vertalen onze ambities naar vier actielijnen: 

Wonen



Economie, arbeidsmarkt, 3O’s, Recreatie en vrijetijdseconomie



Ruimte en maatschappelijk vastgoed



Integrale veiligheid

Actielijn 1 Wonen: Perspectief op woningbouw Wij willen dat het aantal en het type woningen in onze kernen passen bij de vraag. Het uitgangspunt is daarbij dat inwoners voor hun woning zoveel mogelijk in hun eigen gemeente terecht kunnen. Ook is het belangrijk dat woningen voor elke doelgroep bereikbaar en toegankelijk zijn. Vanuit de gemeente willen we bouwen binnen de grenzen van een kern. In de meeste gevallen gaat het om plekken die verbeterd moeten worden of plekken waarvan de bestaande functie vervalt. Denk hierbij aan het verdwijnen van een bedrijf, het transformeren van bestaand vastgoed of het slopen van oude woningen. Als er binnen de kern geen plekken zijn om te bouwen, kijken we naar bouwmogelijkheden aan de rand van een kern. Inbreiding waar het kan, uitbreiding waar het moet. Kernen zijn verschillend in de behoefte aan woningen. Daarom blijven we in gesprek om te kijken wat bij elke kern past. We willen diversiteit in woningbouw. Het gaat hierbij om huur en koop voor verschillende doelgroepen, door elkaar heen gebouwd. We willen inzetten op een nog actiever grondbeleid en gaan de mogelijkheden hiervoor in beeld brengen. Er is verschil in hoeveel en welk soort woningen nu nodig en gewenst zijn en wat de vraag over 15 jaar is. Huidige knelpunten zijn bijvoorbeeld betaalbare woningen voor starters en woningen voor ouderen.

In onze Woonvisie kijken we op basis van onderzoek en gesprekken met alle betrokkenen vooruit op de vraag naar woningen. We proberen te sturen op het aanbod van woningen dat daarop aansluit. Hierbij houden we de behoefte op de lange termijn en de bestaande voorraad in het oog.

Ons doel Wij willen sturen op een meerjarige woningbouwprogrammering. Via ons grondbedrijf treden wij op als ontwikkelaar. Via ons ruimtelijk en planologisch instrumentarium faciliteren wij particuliere initiatiefnemers en projectontwikkelaars. Wij willen het grootste gedeelte van de geprognosticeerde woonbehoefte tot 2030 in de huidige bestuursperiode faciliteren. In 2026 kijken we terug op een woonbeleid dat uitvoeringsgericht is geweest, waarbij in elke kern nieuwe mogelijkheden voor woningbouw zijn ontstaan, passend bij de lokale behoefte.

12

Hoe leveren we een bijdrage aan Perspectief op woningbouw We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: 

Aan het stuur zitten. We spannen ons via ons grondbedrijf in om nieuwe woningbouwplannen op de markt te brengen. We zijn proactief, verweven gronden op strategische locaties en zorgen voor een continue planvoorraad en beschikken over een meerjarenprogrammering woningbouw.



Faciliterend. We zijn gesprekspartner voor particuliere initiatiefnemers. We adviseren over de ontwikkelkansen van locaties en geven kaders mee voor welke doelgroepen ontwikkeld moet worden.



Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We participeren in ontwikkeltrajecten in de kernen toekomstbestendig te zijn. Indien vrijkomende locaties ontstaan, bijvoorbeeld door clustering van vastgoed, onderzoek wij hoe dergelijke locaties kunnen bijdragen aan het woonbeleid.



Financieren. Wij stimuleren de herontwikkeling van inbreidingslocaties, ook wanneer herontwikkeling financieel uitdagend is. Door middel van de stimuleringsregeling kunnen wij een bijdrage leveren aan het haalbaar maken van een herontwikkelingslocatie.

Actuele ontwikkelingen De woningmarkt is in beweging. Hoewel de vraag naar woningen nog steeds groot is zien wij een aantal actuele ontwikkelingen, waardoor wij ons perspectief op woningbouw actualiseren. Daarbij zien wij dat naast een continue woningbouwproductie de behoefte aan een daadkrachtig volkshuisvestingsprogramma toeneemt. Onze volkshuisvestijke opgaven gaan over het vinden van balans tussen beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit. 

Strategische grondaankopen: in elke kern blijven we aansturen op het bieden van een goed perspectief op nieuwe woningbouwmogelijkheden. Zowel door inbreiding als uitbreiding. In de meeste kernen hebben we inmiddels een strategische grondpositie ingenomen. In de kernen waar we nog geen positie hebben, worden gesprekken gevoerd om tot verwerving te komen.



Betaalbaarheid: in het kader van betaalbaarheid hebben we in onze uitgifteplannen aangestuurd op meer sociale woningbouw en betaalbare woningen. We hebben de verdeling 30-40-30 (sociaal-betaalbaar-vrij) zoveel mogelijk gehanteerd, tenzij specifiek maatwerk nodig was door lokale omstandigheden (behoefte) of een (te) beperkte omvang van het plangebied. Ook leggen we dit als kader neer bij particuliere ontwikkelingen.



Afstemming woningstichting: we hebben doorlopend afstemming met onze woningstichting. We hebben verkennende gesprekken gevoerd over de beschikbare investeringsruimte om het sociale woningbouwbestand te vergroten en om te investeren in tijdelijke woningbouwvormen. We hebben eveneens afstemming gevonden over de toekomstige woningbouwproductie van reguliere huurwoningen.



Woonzorgbeleid: in het verlengde de woonvisie zijn we gestart met het opstellen van woonzorgbeleid. Sociaal-demografische ontwikkelingen, zoals vergrijzing en meer kleine huishoudens, hebben een sterke invloed op de woning- en zorgmarkt. Daarom willen we vanuit verschillende beleidsterreinen tot passende oplossingen komen. Een integrale woonzorgvisie biedt daarbij uitkomst.



Actualisatie woningbouwprogrammering: we actualiseren periodiek ons woningbouwprogramma, waarbij wij onze woningbouwproductie hebben gemaximaleerd binnen de regionele afspraken.



Flexwonen: we hebben samen met de woningstichting verkend of flexibele woonproducten kansrijk zijn. De woonstichting geeft daarbij aan kansen te zien voor prefab bouw. We hebben verkend onder welke condities dit concept op andere locaties ook kan worden toegepast. Bij ons volgende grote(re) woningbouwplan hebben wij de ambitie om dit toe te passen.

13

Actielijn 2

Economie, arbeidsmarkt, 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie

Het bieden van een economisch perspectief en werkgelegenheid heeft een nauwe relatie met voldoende ontwikkelruimte voor bedrijven en voor locaties waar bedrijven zich kunnen vestigen. Daarbij ligt de nadruk op het behouden en versterken van het lokale bedrijfsleven. Goede vestigingsmogelijkheden voor het bedrijfsleven betekent voldoende en passende bedrijventerreinen in de grote kernen. We geven lokale ondernemers in alle kernen de ruimte door in te zetten op maatwerk. Wij verbinden partijen aan elkaar en helpen met het vinden van de juiste routes. Centraal staan het behoud en de versterking van de bedrijvigheid, de werkgelegenheid en ons verdienvermogen. Er is een collectief belang voor het versterken van de brede economie in Tubbergen en in Twente. Twente in zijn geheel als aantrekkelijke en bereikbare regio voor wonen, werken en recreëren. Hierbij wordt ingezet op samenwerkingen met de ondernemers(verenigingen), verbindingen tussen de 3 O’s (ondernemers, onderwijs, overheid) en het collectieve belang van een brede welvaart. Hierbinnen is veel ruimte voor onze lokale arbeidsmarkt, vrijetijdseconomie en ontwikkeling van talent. Met betrekking tot vrijetijdseconomie zit er nog veel potentie in het economisch perspectief van de sector. Om dit te kunnen verzilveren, willen we blijvend inzetten op het verbeteren van de kwaliteit en de producten die worden geleverd.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een sterke economische sector. Wij willen dat ons bedrijfsleven participeert en profiteert van de ontwikkelingen in Noordoost Twente en de regio Twente. Wij verbinden partijen via ons netwerk binnen de 3O’s. Daarnaast herkennen wij in onze gemeente een sterke vorm van vrijetijdseconomie, waarbij wij inzetten op kwalitatief toerisme. In 2026 kijken we terug op: 

Nieuw gerealiseerde bedrijventerreinen in de grote kernen.



Een versterkt centrum van de kern Tubbergen (waarbij uitvoering is en wordt gegeven aan het centrumplan 2022).



Een goed onderhouden relatie met onze ondernemers inclusief perspectief op wat wij verstaan onder goed centrum/ondernemersmanagement.



Een bijdrage geleverd aan talentontwikkeling via de 3 O’s.



Een goede balans tussen de landschapskwaliteiten van ons gebied, de leef- en werkomgeving voor inwoners en de groeimogelijkheden van de toeristische sector;



Geboden mogelijkheden voor marktconforme en gebiedspassende bedrijvigheid;



Uitvoering van projecten en ideeën die gericht zijn op toerisme of dagrecreatie als aanvulling op het bestaande aanbod, gericht zijn op interessante doelgroepen of zorgen voor seizoenverlenging;



Ingerichte toeristisch interessante locaties in de kernen en in het buitengebied.

Hoe leveren we een bijdrage aan Economie, arbeidsmarkt en 3 O’s, recreatie en vrijetijdseconomie We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: 

Ontwikkelen. We ontwikkelen nieuwe bedrijfsgronden zodat onze lokale ondernemers kunnen uitbreiden en nieuwe bedrijven zich kunnen vestigen, ontplooien.



Verbinden. We zetten ons netwerk in om partijen binnen de regio met elkaar te verbinden.



Initiëren. We starten nieuwe projecten met het oog op de toegevoegde waarde voor ondernemers.



Participeren en stimuleren. We participeren in gebiedsprocessen en stimuleren de doorontwikkeling van centrumgebieden. Ook nemen we daarbij als gemeente een actieve ontwikkelende rol in.

14

Actuele ontwikkelingen Het economisch landschap kent een aantal hoofdthema's waarin we als overheid een rol spelen en proactief kunnen zijn. Allereerst beïnvloeden wij de markt via onze bedrijventerreinen en mogelijkheden voor nieuwe bedrijventerreinen. Daarnaast zijn wij sturend met ons beleid en (bestuurlijke) inspanningen op het gebied van samenwerking in de regio en samenwerking met lokale partners (ondernemers). 

Strategische visie: wij hebben de eerste aanzet gemaakt voor het opstellen van een nieuwe economische visie op strategisch niveau. Met een economische visie bepalen we onze koers en ambities voor (idealiter) 2030. De markt is onderhevig aan veranderingen en daarom is het belangrijk om vooruit te kijken. De economie van 2030 zal fundamenteel anders zijn dan die van vandaag. Door digitalisering, verduurzaming en technologische ontwikkelingen verandert onze omgeving. Daar bereiden we ons op voor. Met deze visie geven we een antwoord op deze ontwikkelingen en willen we bijdragen aan een bloeiende economie. In dit verband willen wij ook nadrukkelijk stilstaan bij wat ons lokaal bindt en wat lokale kernkwaliteiten zijn.



Bedrijventerreinen: er zijn de afgelopen periode concrete gesprekken gevoerd over nieuwe bedrijfsgrond. Indien verwerving kansrijk is, zullen wij de doorstart maken naar ontwikkeling van nieuwe bedrijventerrein in de 3 grote kernen. In Geesteren hebben wij de eerste aankoop geformaliseerd.



Regionale samenwerking: op bestuurlijk niveau hebben wij in de regio verkend wat onze gezamenlijke ontwikkelkoers kan zijn. Wij zien gecombineerde opgaven waarbij stad en platteland elkaar versterkt. Wij willen de kracht en kansen van onze regio benutten en daarbij willen wij de kenmerken en capaciteiten van onze gemeente nadrukkelijk(er) benutten. Het doel is om gezamenlijk scherp te stellen hoe wij ondersteunend kunnen zijn aan sociaal-economische ontwikkelingen.



Samenwerking grensregio: met betrekking tot onze samenwerking met Duitsland hebben wij capaciteit geworven. De opgaven voor samenwerking worden in het 3e en 4e kwartaal (2023) verkend. Wij doen dit samen met Dinkelland en kijken ook naar een breder regionaal perspectief.



Recreatie en Toerisme: we hebben onderzoek verricht naar de match tussen vraag en aanbod in de sector. Op basis hiervan werken we toe naar een Stimuleringsregeling voor initiatiefnemers om tot marktconforme en gebiedspassende bedrijfsplannen te komen. Daarnaast hebben we een vervolgstap gezet in relatie tot de "Uitvoeringsagenda en kansenkaart Noordoost Twente". We hebben dataonderzoek verricht naar bezoekersstromen in de recreatieve sector. Dus wanneer en hoeveel mensen een locatie bezoeken. Met deze data en de analyse zal toegewerkt worden naar een strategie waarbij we ondernemers kunnen adviseren in bestemmingsmanagement. Verder heeft er een verkenning plaatsgevonden naar een samenwerking tussen de TTI van Tubbergen en de VVV Ootmarsum-Dinkelland. De markt staat achter een organisatorische samenwerking.



Centrumberaad: we hebben in het kader van het Centrumberaad Tubbergen het ontwikkelscenario kunnen vast stellen. Daarmee heeft essentiële besluitvorming plaatsgevonden om concrete deelprojecten van het centrumplan tot uitvoering te kunnen brengen.

Algemene ontwikkelingen: 

Wij zijn gestart met een onderzoek naar talentbehoud in de gemeente. Dit draagt bij aan het vormgeven van onze strategische visie.



In het kader van de Agrohub zijn we een nieuwe ronde ingegaan waarin we verschilende ondernemers hebben geholpen.



We hebben in samenwerking met Saxion een succesvolle bootcamp georganiseerd, waarin studenten onderzoek hebben verricht naar concrete opgeven (in dit geval revitalisering horecaplein Tubbergen).

15



We hebben opnieuw geparticipeerd in Hettrix, een samenwerking tussen diverse overheidspartijen en ondernemers, met als doel om talentbehoud in de regio na te streven. Tubbergen is lid om onze ondernemers te faciliteren.

Actielijn 3

Ruimte en maatschappelijke voorzieningen

Vanuit het perspectief van leefbaarheid is het van belang dat er in de kernen ruimte is om elkaar te ontmoeten. Maatschappelijk vastgoed (cultuur, sport, onderwijs) voorziet hierin, maar staat vaak onder druk door een moeizame exploitatie, verouderd vastgoed of kwetsbaarheden in bestuur of beheer. Er is een trend waarneembaar dat maatschappelijk vastgoed in kernen wordt geclusterd op één locatie om voldoende toekomstbestendig te zijn en kruisbestuiving (in zowel organisatie als bezoekers) te bewerkstelligen. Wanneer deze beweging vanuit de samenleving zelf komt, moedigen wij dat aan. De bestaande initiatieven blijven we ondersteunen. Wij horen graag welke ideeën leven en welke opgaven men in de kernen wil aanpakken. Een breed draagvlak is een vereiste. Daarbij vinden wij het belangrijk dat het niet om de stenen zelf gaat, maar vooral om het maatschappelijk effect dat tot stand wordt gebracht als functies worden gecombineerd. Ten aanzien van het maatschappelijk vastgoed herkennen wij de opgaven rondom herbestemming van kerkelijk vastgoed. Als wij een vraag krijgen uit de dorpen, kunnen we het proces faciliteren. Hierbij vinden wij draagvlak in de kernen belangrijk.

Ons doel Wij willen een bijdrage leveren aan een robuust voorzieningenniveau. Wij zijn van mening dat maatschappelijk vastgoed duurzaam moet worden geëxploiteerd en dat kan het beste tot stand komen vanuit de kernen zelf. Wij dragen bij door te adviseren en processen te ondersteunen. In 2026 kijken we terug op: 

Kansrijke clustering van voorzieningen met een duurzaam perspectief op exploitatie en beheer.



Effectieve regeling verduurzaming vastgoed.



Een goede samenwerking in en met onze kernen bij vraagstukken waarbij onderwijs, cultuur, sport en aanpalende (commerciële) dienstverlening wordt gecombineerd.

Hoe leveren we een bijdrage aan Ruimte en maatschappelijke voorzieningen We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: 

Faciliteren en inbrengen van kennis. Wij ondersteunen de kernen waarin processen tot stand komen om maatschappelijk vastgoed te vernieuwen en toekomstbestendig te maken. Wij participeren in projectgronden en brengen kennis in.



Subsidiëren en financieren. Wij leveren een financiële bijdrage aan het toekomstbestendig maken van maatschappelijk vastgoed. Enerzijds via subsidieregelingen. Anderzijds via investeringsbijdragen. De basis voor onze financiële steun is het maatschappelijk effect dat teweeg wordt gebracht met voorgenomen plannen en het profijt voor de inwoners dat hiermee in de kernen tot stand wordt gebracht.

Actuele ontwikkelingen De clustering van maatschappelijk vastgoed heeft de laatste jaren geleid tot verschillende plannen in de kernen Manderveen, Fleringen, Langeveen en Geesteren. (In Reutum wordt eveneens gewerkt aan een toekomstplan voor maatschappelijk vastgoed). Vanuit het Maatschappelijk Akkoord is ruimte gegeven aan dorpen om planvorming op te starten zodat de toekomstbestendigheid van kern kan worden gewaarborgd. We hebben in de afgelopen periode in de verschillende projectgroepen de haalbaarheid en betaalbaarheid van deze initiatieven besproken. Daar waar gemeentelijke dekking noodzakelijk is hebben we dit onderdeel gemaakt van de perspectiefnota en begroting 2024.

16



Manderveen (separaat raadsbesluit)



Basisschool Geesteren (separaat raadsbesluit)



MFA Langeveen (perspectiefnota)



MFA Fleringen (perspectiefnota)



Sport/gezondheidscluster Geesteren (perspectiefnota)



Multifunctioneel plein Geesteren (perspectiefnota)

Actielijn 4

Integrale veiligheid

Tubbergen is al jarenlang een van de veiligste gemeentes van ons land. Dit willen we graag zo houden. Op het gebied van veiligheid spelen uiteenlopende vraagstukken, van woonoverlast en jeugdcriminaliteit tot verkeersveiligheid, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit complexe terrein kent niet alleen veel vraagstukken, partijen en instrumenten, maar ook tal van verbindingen met ander gemeentelijk en regionaal beleid. We hebben de behoefte om focus aan te brengen in dit speelveld en de speerpunten in nieuw integraal veiligheidsbeleid met een uitvoeringsprogramma vorm te geven. Daarbij zien wij als gemeente een regierol. Wij zorgen voor afstemming met onze inwoners en (veiligheids)partners, zoals politie en het openbaar ministerie. Afhankelijk van het onderwerp worden ook andere partijen betrokken, zoals scholen, sociale (wijk)teams, ondernemers en de brandweer. Op het vlak van veiligheid is een verschuiving gaande naar andere criminaliteitsvormen, zoals ondermijning (inclusief zorgfraude) en cybercriminaliteit. Om te zorgen dat de gemeente Tubbergen hoog blijft scoren op het gebied van veiligheid, zal ook in de aankomende periode op het thema ondermijning worden ingezet. Naast de doorontwikkeling van de lokale aanpak ondermijning is een gemeentegrensoverschrijdende aanpak nodig. Wij willen als samenleving weerbaarder worden en onze inwoners daarover informeren.

Wij houden de voedingsbodem voor ondermijnende activiteiten zo klein mogelijk.

Ons doel Wij willen een van de veiligste gemeenten van Nederland blijven. Wij hebben vertrouwen in onze huidige aanpak en in de cultuur die onze inwoners in zich dragen. Wij willen de komende periode de nadruk leggen op een viertal overstijgende thema’s, gebaseerd op de laatste burgerpeiling veiligheid (2021). In 2026 kijken we terug op: 

Een meer integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken.



Een strategisch meerjarenperspectief op het thema veiligheid.



Uitlijning van onze lokale inspanningen met regionale inspanningen.

Hoe leveren we een bijdrage aan Integrale veiligheid We willen als gemeente als volgt werken aan een het perspectief op woningbouw: 

Strategische agenda. Wij sturen op strategisch niveau. De uitkomsten van de burgerpeiling Veiligheid zijn leidend bij het vormen van onze strategische agenda. Wij zijn koersvast in het volgen van deze agenda en gebruiken onze koers om ook deze vraagstukken op andere overlegtafels te agenderen (veiligheidspartners).



Rollen en bevoegdheden. Wij geven inzicht in waar verantwoordelijkheden liggen. Welke bevoegdheden heeft de raad? Welke besluiten neemt de burgemeester? Wat is de verhouding tussen gemeentelijke taken, regionale taken en overstijgende verantwoordelijkheden (politie).

17

Actuele ontwikkelingen In samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) hebben we een startsessie gehouden over de urgente thema's die spelen in het veiligheidsdomein. De opbrengst van deze startsessie vormt samen met onze regionale prioriteiten en lokale inzichten de basis voor het (nader op te stellen) Integraal Veiligheids Plan (IVP).

Financiën Leefbare kernen Werkbudget leefbare kernen In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd met €50.000 tot €350.000. Voor de jaarschijf 2023 is €120.000 beschikbaar gesteld.

De actualisatie van het Coalitieakkoord (-/- €50.000) is verrekend in de jaarschijf 2023. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €315.000 beschikbaar.

Inbreiding voor uitbreiding In de begroting 2023 is een bedrag van €400.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €40.000 beschikbaar gesteld. In de perspectiefnota 2024 is €200.000 van het budget overgeboekt naar de Stimuleringsregeling. De resterende €200.000 is bij de actualisatie van het coalitieakkoord teruggestort. Het bedrag van de jaarschijf 2023 van €40.000 gaat terug naar de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”.

Stimuleringsregeling In de begroting 2023 is een bedrag van €600.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €600.000 beschikbaar gesteld. In de perspectiefnota 2024 is €200.000 van “Inbreiding voor uitbreiding” toegevoegd aan de Stimuleringsregeling. Totaal is daardoor €800.000 beschikbaar.

18

Instellen fonds arbeidsmarkt/3O's In de begroting 2023 is een bedrag van €150.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €15.000 beschikbaar gesteld.

De bijdrage over 2023 voor de doorontwikkeling van de Innovatiehub Tubbergen van €40.000 is hierboven meegenomen als verwachte uitgave voor 2023. Voor de jaarschijf 2023 stellen we voor additioneel €40.000 te putten uit de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €69.000 beschikbaar.

Evaluatie centrummanagement In de begroting 2023 is een bedrag van €100.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €80.000 beschikbaar gesteld. Er zijn géén vermeldenswaardige financiële ontwikkelingen in 2023. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €100.000 beschikbaar.

Werkbudget recreatie en toerisme In de begroting 2023 is een bedrag van €200.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. In de perspectiefnota 2024 is het bedrag verlaagd tot €150.000. Voor de jaarschijf 2023 is €40.000 beschikbaar gesteld.

19

Uitgaven 2023: Verkenning toekomstbestendige VVV-organisatie

9

Onderzoek verblijfsrecreatie NOT 2022-2023

6

Analyse Impact en draagkracht toerisme Noordoost Twente

4

We verwachten in 2023 nog uitgaven voor het onderzoek verblijfsrecreatie 2022-2023. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €131.000 beschikbaar.

Werkbudget maatschappelijk vastgoed In de begroting 2023 is een bedrag van €75.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Voor de jaarschijf 2023 is €52.500 beschikbaar gesteld.

De uitgaven 2023, betreft de vergoeding aan “MV Langeveen” in verband met gemaakte kosten ten behoeve van Maatschappelijk Vastgoed van €30.250. Voor de komende jaren is er, na te verwachten uitgaven over de gehele coalitieperiode, nog €45.000 beschikbaar. Toekomstbestendig vastgoed In de begroting 2023 is een bedrag van €280.000 beschikbaar gesteld en gestort in de “Reserve College akkoord 2022 – 2026”. Het gehele bedrag is in de jaarschijf 2023 beschikbaar gesteld. Het bedrag is ingezet voor een deel van de dekking van de “Subsidieregeling toekomstbestendig maatschappelijk vastgoed” (Raad 23 april 2023). Een restant van €2.250 valt vrij ten gunste van de “Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen”.

20

Programma Buitengebied in Balans Inleiding Buitengebied in Balans Buitengebied in Balans gaat in essentie over de economische ontwikkelingen in het buitengebied, in samenhang met de leefbaarheid. Tubbergen zet de komende jaren in op een realistische balans tussen een duurzame, toekomstgerichte agrarische sector, de kwaliteit van natuur, landschap en biodiversiteit en economische potenties van de toeristische sector. De optelsom van alle ontwikkelingen leiden de komende decennia tot een transitie van het landelijk gebied. Uiteindelijk laten we ons buitengebied er in alle opzichten sterker uit komen. We voorzien de ambitie met betrekking tot het buitengebied en de hieraan verbonden GGA-NOT (Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente) van een dynamische agenda. Dit doen we in een samenspel met onze inwoners, onze partners en de gebruikers. Frequent leiden nieuwe inzichten en regelgeving tot aanvullingen en wijzigingen op deze agenda. Indien nodig worden deze ook financieel vertaald. We realiseren ons dat de transitie van het buitengebied vele jaren, en dus meerdere raadsperioden, in beslag zal nemen. In de huidige vier jaar zal vooral de veranderrichting worden bepaald en een start worden gemaakt met de concrete Uitvoeringsagenda. We vertalen onze ambities naar twee thema’s: 

De agrarische sector



Landschap en natuur

Actielijn 1 Agrarische sector: Perspectief bieden aan de agrarische sector De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente en verdient een langjarig toekomstperspectief. Wij willen de agrariërs in Tubbergen half staan. Dit doen we door als gebiedspartner de komende jaren een substantiële bijdrage te leveren voor de agrarische sector. Met in het bijzonder aandacht voor een economisch perspectief voor het buitengebied en de leefbaarheid in het algemeen. We betrekken hierbij ook de opgaven voor water, stikstof en klimaat. De toekomst van de agrarische sector en daarmee het landelijk gebied en de leefbaarheid wordt voor een aanzienlijk deel gestuurd en bepaald door Europese wet- en regelgeving. Op rijksniveau is dit uitgewerkt in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG). Dit wordt door de provincie vertaald in het Provinciaal Programma Landelijk Gebied. Het (nu demissionair) kabinet investeerde fors in de opgaven voor water, natuur en klimaat en in de verduurzaming van de landbouw. De keuzes en investeringen in de landbouw worden gekoppeld aan verduurzaming, kringlooplandbouw, nieuwe verdienmodellen en verbetering van de positie van de agrarisch ondernemer in de keten. Dit wordt per deelgebied verder uitgewerkt middels de Gebiedsgericht aanpak GGA). Tubbergen maakt deel uit van de Gebiedsgerichte Aanpak Noordoost-Twente (NOT).

Waar nodig dragen we financieel bij aan processen en projecten. We willen als gemeente proactief zijn. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is.

Ons doel We leveren als gebiedspartner een substantiële en zichtbare bijdrage aan het bieden van een economisch perspectief voor de agrarische sector in het bijzonder en het buitengebied in zijn algemeenheid. Vanuit onze grondhouding om uit te gaan van de kracht in de samenleving, daar waar het kan samen te werken en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft deze te nemen, staan wij in de gebiedsprocessen naast onze agrariërs. We leveren hierbij maatwerk en zijn hierbij realistisch en duidelijk. In 2026 hebben we de verkregen inzichten en de uitgewerkte plannen vanuit het NPLG omgezet in operationeel beleid gericht op de transitie van de agrarische sector. En in 2026 zijn er in deelgebieden zichtbare stappen gezet met betrekking tot zowel het perspectief voor de landbouw als de natuur-, klimaat-, en waterdoelen

21

Hoe leveren we een bijdrage aan een toekomstbestendige agrarische sector We willen als gemeente als volgt werken aan een toekomstbestendige agrarische sector: a. Aan het stuur zitten. We spannen ons maximaal in om daar waar mogelijk mee te sturen aan beleidskeuzes en uitvoeringsagenda’s. We zitten expliciet aan het stuur en bedienen de knoppen om invulling te geven aan de brede opgaven die er spelen in het buitengebied. We nemen deel aan elke relevante ‘tafel' waar we de belangen van onze inwoners kunnen behartigen. Daar waar relevant zetten we actief in op lobby. b. De keukentafel. De keukentafel is voor ons de plek waar we het maatwerk willen leveren voor gezinsbedrijven. We zien hier een belangrijke faciliterende en stimulerende rol voor onze agroconsulent, de ervencoach, het onderwijs en andere erfbetreders. Aan de keukentafel gaat het ook over de sociaal maatschappelijke kant: de mentale gezondheid en ondersteuning van de agrariërs die in een moeilijke situatie terecht zijn gekomen. We zetten als gemeente extra in op een ‘ervencoaches-plus’ die bij de begeleiding ook dit aspect invullen. c. Samenlevingsgericht werken met gebieden en doelgroepen. We bouwen aan duurzame relaties in een krachtenveld waar de belangen ver uit elkaar liggen. We zoeken voortdurend de dialoog met de Tubbergse samenleving, maatschappelijke partners en alle andere belanghebbenden.

In het bijzonder hebben we aandacht voor de transitiekansen en het bieden van een perspectief. d. Verdienmodellen ontwikkelen. De landbouw is een belangrijke economische drager in onze gemeente. Als onderdeel van het toekomstperspectief van de gezinsbedrijven willen wij op bedrijfs- en erfniveau ondernemers, indien nodig via maatwerk, zoveel mogelijk ruimte geven om eigen, nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen. We zien deze ontwikkeling voor zowel stoppende als blijvende ondernemers.

Actuele ontwikkelingen In de afgelopen periode hebben we aan veel verschillende ambtelijke en bestuurlijke tafels gezeten om de belangen van onze inwoners, agrariërs en gebiedsopgaven te behartigen. We hebben ons proactief opgesteld en nadrukkelijk gericht op het belang van een perspectief voor de agrarische sector en de sociaaleconomische leefbaarheid van het gebied. Daarnaast hebben we geprobeerd om de lokale kennis zoveel mogelijk te delen met de betrokken partners in de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) NOT. We zijn vaste deelnemer geworden van het door de provincie opgerichte gebiedsteam NOT dat zich nu bezig houdt met de voorbereidingen van de gebiedsprocessen die de GGA moeten vorm geven. Er is een informatieavond georganiseerd met de ervencoaches voor boerinnen. Het doel was om ook hen te informeren over de transitie en hen te inspireren. De voorgenomen informatieavond voor agrariërs over de plannen over het Provinciaal Plan Landelijk Gebied is na provinciale verkiezingen uitgesteld, op hun verzoek. De erfcoaches voeren niet alleen gesprekken met agrariërs over hun toekomst en zorgen.

Ook verzorgen ze enkele gastlessen aan jonge boeren op het Zone College, hebben ze samen met een wijk-ggd’er voorlichting gegeven aan werknemers van alle disciplines van de Schakel, proberen ze een goed werkend netwerk tot stand te brengen en hun kennis en expertise in te brengen op de relevante tafels. De wethouder legt eveneens, samen met een ambtelijke ondersteuner, periodiek bedrijfsbezoeken af aan agrariërs. We zijn vaste deelnemer geworden aan onze onlangs opgerichte, interne intake tafel, die externe initiatieven multidisciplinair wil bespreken en waar mogelijk verder te helpen als die bijdragen aan de gewenste transitie. Dit najaar willen we een externe partij opdracht geven tot het maken van een gebiedsanalyse, voor zowel Dinkelland als Tubbergen. Deze analyses dienen meerdere doelen. Allereerst kunnen we hiermee ontwikkelingen in het agrarisch gebied beter duiden en sturen, kunnen we de feitelijke situatie beter in beeld brengen bij betrokkenen en helpt het ons meer informatie gestuurd te werken. Tevens kunnen deze gebiedsanalyses de gebiedsgerichte aanpak in NOT ondersteunen. We verwachten dat de provincie een deel van de kosten wil vergoeden. Maar de analyses kunnen ook een bron vormen voor de omgevingsvisie en –plannen van de gemeente en de visie op het buitengebied die we willen opstellen.

22

De val van het kabinet is direct van invloed op voortgang van de ambitie Buitengebied in Balans. Enerzijds treedt er vertraging op door nieuwe verkiezingen, het vormen van het nieuw kabinet en het inwerken van een nieuwe regering. Anderzijds is nog niet helder welke inhoudelijke wijzigingen zullen optreden en welke gevolgen dat ook heeft in tijd en middelen. Desalniettemin proberen we onze invloed zo goed mogelijk te laten gelden en de kansen en mogelijkheden te pakken die er wel zijn.

Actielijn 2 Landschap en natuur De Gebiedsgerichte Aanpak NOT geldt ook voor het ontwikkelen van landschap en de natuur. We willen de landschapskwaliteiten van Noordoost-Twente en dus ook van Tubbergen behouden en ontwikkelen. We maken ons sterk voor het behoud van ons veelzijdige cultuurlandschap, de natuur en de biodiversiteit. We conformeren ons aan de Europese doelen: het in goede staat van instandhouding brengen, hebben en houden van de huidige Natura 2000 gebieden. Dit doen we in afstemming met onze eigen wensen en inzichten.

Ons doel We dragen als gebiedspartner bij aan het versterken en uitbreiden van de kwantiteit en kwaliteit van landschapsversterkende elementen. Dat doen we in het kader van en relatie tot het totale transitieproces. Met verdienmodellen voor grondeigenaren als voorwaarde biedt vergroting van kwaliteit en kwantiteit van natuur, landschap en biodiversiteit een bijdrage aan toekomstperspectief.

Hoe leveren we een bijdrage aan landschap en natuur We willen als gemeente als volgt werken aan de borging van de kwaliteiten van landschap en natuur: a. Huidige Natura 2000. We werken samen met onze partners en belanghebbenden aan de realisatie van de huidige Natura 2000 opgaven in onze gemeente. b. Agrariërs onderhouden het landschap. We onderzoeken of de agrariërs een rol in het landschapsbeheer kunnen vervullen en werken daarbij actief samen met onze gebiedspartners (project Twente Bloeit). c. Inpassen energieprojecten. We werken samen met diverse partijen aan hoge kwaliteit van ontwerp, aanleg en beheer van de landschappelijke inpassing van energieprojecten. Aan deze landschappelijke inpasbaarheid stellen we hoge eisen.

Actuele ontwikkelingen We werken actief samen met onze gebiedspartners aan het project Twente Bloeit. Dit project wil een gebiedsfonds opbouwen voor ecosysteemdiensten in heel Twente, gericht op het verbeteren en vergroten van de biodiversiteit en groenblauwe dooradering. De boomdeel-dagen Noordoost-Twente (een project van de gemeenten met Landschap Overijssel) zijn weer georganiseerd. Dit heeft geresulteerd in de aanplant van 226 bomen en 7000 stuks bosplantsoen door particulieren in Noordoost-Twente. Projecten en initiatieven in het buitengebied worden door ons actief bekeken op de landschappelijke inpasbaarheid, zoals in het interne Q-team voor ontwikkelprojecten. We hebben een proactieve en voortrekkersrol gepakt in verschillende beleidsmatige ontwikkelingen van de provincie. Zo hebben actief meegewerkt aan de provinciale handreiking houtopstanden, die zich heeft gebaseerd op ons cascobeleid en kapverordening. Daarnaast zijn we actief in het gebiedsadviesteam van het waterschap dat zich richt op de Kader Richtlijn Water (KRW) opgaven en hebben we mee gewerkt aan de provinciale bossenstrategie, die gevoed is door de voorbeelden uit dit gebied. Ook nemen we deel aan Samen Werkt Beter, het provinciaal overleg over alle beleidsmatige, provincie brede ontwikkelingen in buitengebied.