Bijlage Perspectiefnota 2025 Tubbergen.pdf

Verder investeren we in de Praktijkondersteuner GGZ-jeugd, de coördinator externe verwijzer en de Wijk GGD om zorg betaalbaar en bereikbaar te houden. We ondersteunen mantelzorgers zo goed mogelijk. Daarom gaan we ons huidige mantelzorgbeleid evalueren en waar nodig bijstellen. Doel is om de druk op mantelzorgers te verlagen.

43

Ons doel We spannen ons in om de zorg en ondersteuning beter in te richten vanuit het perspectief van inwoner(s), met eigen regie van de inwoner voorop, dichtbij en met de menselijke maat als uitgangspunt.

Hoe leveren we een bijdrage aan het op orde komen van de zorg voor onze inwoners •

Heroriëntatie zorg en ondersteuningslandschap. Wij starten een heroriëntatie op onze lokale zorg en ondersteuningslandschap om onder meer de ondersteuning dichtbij/gebiedsgericht te organiseren en de verbinding tussen Schakel en de samenleving te verbeteren. We gaan onderzoeken of een zogenaamde dorpsondersteuner hierbij kan helpen.

•

Preventief. We werken preventief en zo vroeg mogelijk in meer samenwerking met onze partners en inwoners aan de zorg en ondersteuning voor onze inwoners.

•

Ondersteunen initiatieven. We ondersteunen initiatieven die een bijdrage leveren aan het bevorderen van de gezondheid (in brede zin).

•

Samenlevingsgericht. We werken samenlevingsgericht. We benutten onze ogen en oren in de wijk beter door proactief in gesprek te gaan met onze uitvoerende partners en inwoners. We delen in deze gesprekken trends en ontwikkelingen, we zijn alert op de samenhang der dingen en toetsen deze aan ons beleid.

•

Mantelzorgers. We gaan mantelzorgers op basis van hun behoefte zo goed mogelijk ondersteunen.

Actielijn 2 Gezond in je hoofd en in je vel We zetten in op een gezondere leefstijl voor onze jeugd en inwoners. Dit doen wij, samen met onze inwoners, organisaties en ondernemers door de leefomgeving gezonder te maken op het gebied van voeding, bewegen en ontspanning. Wij zien een forse opgave als het gaat om overgewicht en alcohol. We zetten samen met onze partners in op onder meer het IJslands model (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving). We gaan sport, bewegen en deelname aan cultuuractiviteiten stimuleren door bij te dragen aan een goede infrastructuur qua voorzieningen, beweegmogelijkheden in de openbare ruimte en vitale verenigingen. De eigen kracht van de samenleving staat hierbij voorop en willen we benutten. Tevens reiken we de helpende hand door passende ondersteuning te bieden daar waar nodig. Wij ontwikkelen sport- en cultuurbeleid, omdat wij sport, bewegen en cultuur als een belangrijk middel zien voor het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. Het eerder ingezette beleid continueren we vooralsnog. Dit geldt eveneens voor het evenementenbeleid. Het belang van tradities, evenementen, materieel en immaterieel erfgoed wordt onderschreven. Ze dragen bij aan de binding in de samenleving. We onderstrepen het belang hiervan voor de gemeente Tubbergen.

Ons doel We leveren een bijdrage aan het bevorderen van een gezondere leefstijl en gezondere leefomgeving voor onze inwoners in 2026 in samenwerking met onze inwoners en partners. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij de accenten liggen op terugdringen van overgewicht, overmatig alcoholgebruik en mentale gezondheid.

Hoe leveren wij een bijdrage aan Gezond in je hoofd en in je vel •

Van inzicht naar strategische sport- en cultuuragenda. We hebben zicht op de meest kwetsbare doelgroepen, trends en ontwikkelingen. Deze vormen de basis voor de strategische agenda voor sport en cultuur.

•

Stimuleren gezonde leefstijl en omgeving. We gaan aan de slag samen met inwoners, organisaties en ondernemers met het stimuleren van de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving. Het accent ligt op sport, cultuur, jongeren en overgewicht en overmatig alcoholgebruik.

44

•

Passende ondersteuning en goede infrastructuur. We brengen het aanbod in beeld en ontwikkelen, op basis van behoefte, samen met onze partners meer/vitalere verenigingen, (collectieve) voorzieningen, ondersteuning en/of interventies.

Actielijn 3 Iedereen kan en mag meedoen Voor een inclusievere samenleving doen wij een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf en de kracht van de samenleving. De kracht van de samenleving is groot en heeft veel waarde. Wij willen voorwaardenscheppend zijn, ontmoeting faciliteren, preventief en proactief te werk gaan. Een toegankelijke en inclusieve samenleving betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Elke inwoner moet de mogelijkheid hebben mee te kunnen en mogen doen en zich naar eigen vermogen te ontwikkelen. Wij zien vooral een opgave op het gebied van armoede om proactiever en zo vroeg mogelijk met onze partners armoede onder de inwoners te voorkomen.

Ons doel We spannen ons in voor een inclusievere samenleving waarin iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mee kan en mag doen aan de maatschappij, waarbij de kracht van de samenleving wordt benut en een beroep wordt gedaan op de verantwoordelijkheid van de inwoner zelf. Onze speciale aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen, waarbij het accent ligt op inwoners in armoede.

Hoe leveren wij een bijdrage aan het uitgangspunt iedereen kan en mag meedoen •

Van inzicht naar strategische inclusie agenda. We hebben zicht op verschillende vormen van eenzaamheid en armoede per kern of doelgroep. We hebben hierbij aandacht voor de identiteit en cultuur van de betreffende kern. Dit inzicht en de huidige verkenningsrapporten Inclusie vormen de basis van waaruit wij een Inclusie agenda gaan opstellen, met accenten op eenzaamheid en armoede.

•

Faciliteren van ontmoeting. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een inclusievere samenleving en ontmoeting tussen en door inwoners.

•

Proactief en preventief. We gaan proactief in gesprek met onze partners en inwoners over bestaande activiteiten en voorzieningen over trends en ontwikkelingen binnen het sociale domein. We stimuleren hen waar mogelijk initiatief te nemen om het aanbod af te stemmen op nieuwe (kwetsbare) doelgroepen, waarbij bestaande faciliteiten beter worden benut en waar nodig nieuwe activiteiten en voorzieningen worden toegevoegd.

45

Programma Toekomstbestendige gemeente Tubbergen en ambtelijke organisatie Noaberkracht Inleiding We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen. We nodigen inwoners vooral uit om mee te doen. Vanuit het uitgangspunt van een participatieve lokale democratie zetten we in op passende en vernieuwende manieren van samenwerking en besluitvorming. Daarbij past een proactieve gemeentelijke informatievoorziening naar onze inwoners.

Actielijn 1 Samenlevingsgerichte bestuursstijl We willen onze opgaven samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aanpakken. Dit doen we door onze inwoners centraal te stellen bij alles wat we doen. We hanteren een meedenkende houding en leveren maatwerk. Bij iedere vraag of nieuwe uitdaging denken we na hoe we onze inwoners betrekken bij het bouwen aan de gemeente Tubbergen. Dit doen we vanuit open en betrokken insteek. En we zijn realistisch en duidelijk. Daar waar het kan, werken we samen en daar waar de gemeente een verantwoordelijkheid heeft, nemen we deze. We hanteren hierbij het motto: ‘Ja, mits…’ We gaan in ons werk uit van de zelfredzaamheid, de professionaliteit en de kracht van onze eigen inwoners. We zijn als gemeente proactief. Opgaven zelf oppakken, met de blik op de toekomst. Samen werken aan een leefbaar, gezond, duurzaam en toekomstbestendig Tubbergen waar het goed vertoeven is. Dit doen we door de komende vier jaar verder in te zetten op samenlevingsgericht werken. Telkens vanuit maatwerk en de juiste balans. De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders, de gemeenteraad en de organisatie Noaberkracht staan hierbij midden in de samenleving. We willen initiatieven uit onze kernen faciliteren en investeren waar nodig. De huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 gaan we herijken.

Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Indien nodig willen we inwoners breed in de samenleving betrekken bij grote keuzes die de samenleving raken. Kernagenda's In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp: Kernagenda's. Afhankelijk van de uitkomsten van de herijking van het Maatschappelijk Akkoord en het proces MijnDorp2030 worden de kernagenda's in de komende periode aangepast. Participatiebeleid Participatie is niet meer weg te denken in onze manier van werken. Ook landelijk is er steeds meer aandacht voor participatie. Er is een wetsvoorstel in de maak: ‘Versterking participatie op decentraal niveau’. Deze wet heeft als doel dat voor zowel de inwoners als voor gemeenten duidelijk is (1) binnen welke kaders inwoners in het beleidsproces participeren en (2) op welke wijze zij in een verschillende fase van het beleidsproces betrokken worden. In een participatieverordening maakt elke gemeenteraad deze zaken expliciet voor zijn gemeente. Het voorstel verplicht tot een uitbreiding/verbreding van de in de Gemeentewet (artikel 150) voorgeschreven inspraakverordening naar een participatieverordening.

Het belang van participatie wordt groter door maatschappelijke ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, de Regionale Energie Strategie (RES) en uitdagingen in het sociaal domein. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening. Samenlevingsgericht werken - Organisatieontwikkeling Zorgvuldige communicatie, en meer contact met onze inwoners en partners om samenlevingsgericht te kunnen werken, vraagt naast tijd van ambtenaren, ook vaardigheden. Daarin willen we investeren.

46

We investeren in structurele ambtelijke capaciteit om het samenlevingsgericht werken te borgen en van nieuwe impulsen te voorzien.

Ons doel In de gemeente Tubbergen werken we samenlevingsgericht. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties kijken we naar wat we samen kunnen doen om onze kernen op de lange termijn leefbaar te houden. We zijn als gemeente open, betrouwbaar, duidelijk en transparant en (digitale) gegevens van onze inwoners zijn bij ons in goede handen.

Hoe leveren we een bijdrage aan samenlevingsgerichte bestuursstijl •

MijnDorp2030. Vanuit het proces MijnDorp2030 zetten we meer in op participatie vanuit de kernen zelf en we stimuleren onze inwoners om mee te denken. We bieden ondersteuning om processen en projecten op gang te helpen of verder te brengen. We bezoeken al onze kernen als college en zijn vanuit de functie van “kernwethouder” zichtbaar en aanspreekbaar.

•

Opstellen en uitvoeren participatiebeleid. Gemeenten hebben in principe vrijheid om te beslissen op welke wijze zij inwoners bij de verschillende beleidsfasen betrekken en hoe ze hun visie op participatie vertalen in de participatieverordening. Het is dan ook eerst van belang dat we als gemeenten bepalen hoe we participatie verder vorm willen geven. Daarvoor stellen we participatiebeleid op. Vervolgens kunnen we de stap zetten naar juridische formuleringen in een participatieverordening. Vanuit het participatiebeleid verkennen we ook in hoeverre het uitdaagrecht kan worden ingevoerd. Dit biedt mogelijkheden voor inwoners om gemeentelijke taken over te nemen wanneer zij van mening zijn het zelf slimmer, beter, goedkoper of anders te doen. Ook verkennen we de mogelijkheden van een online participatietool om de samenwerking met onze inwoners te versterken.

•

Samenlevingsgericht werken - organisatieontwikkeling. Verschillende interne programma’s, zoals direct duidelijk, mediation & klachtbemiddeling en methodische werken dragen bij aan de borging van het samenlevingsgericht werken bij de ambtenaren. Structurele inzet van buurtmannen en buurtvrouwen, adviseurs samenlevingsgericht werken en het meer inzetten van communicatieadvies zorgen voor een stevige toekomstbestendige basis.

Actuele ontwikkelingen In het coalitieakkoord en de begroting 2023 en 2024 is opgenomen dat de huidige aanpak met het Maatschappelijk Akkoord Tubbergen en MijnDorp2030 herijkt wordt. Het opdrachtgeverschap ligt hiervoor bij de voltallige gemeenteraad. Begin 2024 is de gemeenteraad gestart met het proces van herijking van het proces MAT/MijnDorp. Zij werken samen aan een initiatiefraadsvoorstel. De verwachting is dat dit initiatiefvoorstel voor de zomer van 2024 in de gemeenteraad besproken wordt. Voor 2024 is er 50.000 euro beschikbaar gesteld voor procesgeld. Afhankelijk van de uitkomsten van het proces van herijking moet besloten worden of er financiële middelen vrijgemaakt moeten worden ter ondersteuning van de processen en initiatieven in de kernen.

Actielijn 2 Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht Met Noaberkracht hebben we een sterke en krachtige organisatie staan. We zien het als onze verantwoordelijkheid om de kracht en sterkte van Noaberkracht ook voor de toekomst te verzekeren. Dat betekent ook dat we vernieuwend en creatief opereren op een veranderende arbeidsmarkt. Maatschappelijke opgaven worden groter en complexer. Ze vragen door de tijd heen om andere antwoorden, aanpakken en resultaten. Wij willen dan ook dat Noaberkracht voor onze inwoners de komende jaren op elk moment een kwalitatief hoogwaardige dienstverlening biedt. Daarmee is onze ambitie om de inwoners van Tubbergen nu en in de toekomst passende antwoorden te (blijven) geven op bestaande en nieuwe maatschappelijke vraagstukken.

Ons doel Een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht.

47

Hoe leveren we een bijdrage aan een sterk en toekomstbestendig Noaberkracht •

We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland versterken van de ambtelijk (strategische) capaciteit van Noaberkracht.

•

We zetten in op het samen met de gemeente Dinkelland door ontwikkelen van de Noaberkracht organisatie, inclusief actieprogramma.

•

We participeren actief in het verkennende onderzoek naar de ambtelijke samenwerking tussen Noaberkracht en de gemeente Oldenzaal en sturen op concrete uitkomsten.

Actuele ontwikkelingen In de begroting 2025 van Noaberkracht zijn de volgende (actuele) ontwikkelingen beschreven Arbeidsmarktontwikkeling In 2023 steeg het aantal banen in Twente. In 2024 vertraagt de groei van werkgelegenheid aanzienlijk, ondanks dat veel organisaties redelijk op peil blijven produceren. Personeelstekorten spelen hierbij een cruciale rol, waardoor er bijna geen ruimte meer is voor verdere groei op de arbeidsmarkt. Bijna alle beschikbare arbeidskrachten worden volledig ingezet, maar er is een kloof tussen vraag en aanbod van werk, wat leidt tot personeelstekorten. Vacatures blijven onvervuld om dat werkzoekenden vaak niet over de vereiste opleiding, kennis en ervaring beschikken. De aanhoudende druk van personeelstekorten stimuleert bedrijven en de overheid om te investeren in automatisering zoals ChatGPT, robotisering (RPA) en andere methoden om de arbeidsproductiviteit te verhogen. Er is ook meer aandacht voor duurzame inzetbaarheid, flexibele werkconcepten en interne mobiliteit. Naast technologische vooruitgang zijn er ook andere mogelijkheden om werk en organisaties anders te organiseren, zoals verschillende contractvormen, werktijden, samenwerking met andere werkgevers, ander soortige organisatiestructuren, functieaanpassingen en een leerling-gezel-meester structuur op de werkvloer.

Noaberkracht speelt hier met de 4 ambitielijnen van de organisatieontwikkeling op in maar ook door onder andere inzet op vitaliteit en persoonlijke ontwikkeling via de Noaberkracht academie; om op die manier mensen aan zich te binden en te laten ontwikkelen. In het afgelopen jaar is 80% van de vacatures binnen de termijn ingevuld. Gemeenteambtenaren zijn betrokken, bevlogen en trots, vooral over hun baan, het team en de organisatie. Dat is vooral af te leiden aan het hoge percentage dat lang werkzaam is voor de organisatie. En met een laag verzuim (3,97%) doet Noaberkracht het goed als aantrekkelijke werkgever. Migratieketen Door grootschalige vluchtelingenstromen wordt helder dat de inrichting van de Nederlandse infrastructuur voor vluchtelingen ontoereikend is. Gemeenten krijgen van het rijk een forse opgave in de hernieuwd vorm te geven migratieketen die landelijke, regionale en lokale kaders kent. Dit gaat een opgave van betekenis zijn voor zowel de gemeente Dinkelland als Tubbergen en daarmee voor Noaberkracht. In de begroting 2025 is rekening gehouden met (een deel) personele inzet en dat deze inzet volledig wordt vergoed door het Rijk. Artificial Intelligence (AI), kunstmatige intelligentie Artificial Inteligence (AI) verwijst naar machines of computersystemen die taken kunnen uitvoeren die normaal gesproken menselijke intelligentie vereisen.

De machines zijn in staat om gegeven te analyseren en te leren van ervaringen om beslissingen te nemen. AI als ontwikkeling brengt zowel kansen als risico's met zich mee, dit blijkt ook uit de visie op AI ie onlangs door het kabinet gepresenteerd is (Overheidsbrede visie generatieve AI, 2024). Het is lastig inschatten hoe de technologie zich de komende jaren ontwikkelt. In elke situatie willen wij een betrouwbare overheid zijn, daar hoort betrouwbare informatie bij met verifieerbare bronnen. Het is belangrijk om ontwikkelingen rondom AI te volgen maar we willen geen trendsetter zijn. Gemeentes hebben immers een beschermende en vertrouwelijke functie en AI is nog volop in ontwikkeling. Veiligheid, privacy, uitlegbaarheid en herleidbaarheid dienen altijd als randvoorwaarde gesteld te worden. Uitlegbaarheid houdt in dat uitkomsten verklaard kunnen worden aan inwoners en belanghebbenden.

48

Herleidbaarheid betekent dat duidelijk is hoe een algoritme tot een bepaald resultaat is gekomen. Als aan de randvoorwaarden invulling kan worden gegeven kan AI kansrijk zijn. Toenemende compliance bedrijfsvoering Het takenpakket van gemeenten groeit, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid en het sociale domein en door veranderende wet- en regelgeving. Dat gaat gepaard met een toename van verantwoordelijkheden, zoals het transparant omgaan met gegevens en het afleggen van verantwoording over de financiën richting de inwoners. Door het groeiende toezicht op gemeenten, wordt het borgen van compliance steeds belangrijker en maakt het in toenemende mate onderdeel uit van de werkzaamheden binnen de gemeente. Voorbeelden van nieuwe wet- en regelgeving, die de afgelopen jaren van toepassing is geworden voor gemeenten of dat op korte termijnen worden, zijn: •

Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) inclusief ENSIA-verantwoording

•

NIS2-richtlijn

•

Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG)

•

Wet versterking decentrale rekenkamers (inclusief invoering rechtmatigheidsverantwoording)

•

Wet Open Overheid

•

Audit Wet politiegegevens (Wpg-audit)

•

SISA-verantwoording met een toename van het aantal specifieke uitkeringen vanuit het Rijk

•

Wet bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur

Bovenlokale samenwerking De verkenning naar de samenwerking met Oldenzaal heeft uitgewezen dat ambtelijke samenwerking kansen biedt. Er wordt een gemeenschappelijke urgentie ervaren op de huidige en toekomstige maatschappelijke opgaven. Daarom wordt gekozen voor een opgavegerichte samenwerking, waarbij het belang van Noordoost Twente (NOT) als eenheid wordt benadrukt. De gemeenten Oldenzaal, Dinkelland en Tubbergen kiezen ervoor om voor de lokaal uit te voeren opgaven te investeren in de doorontwikkeling en toekomstbestendigheid van de eigen ambtelijke organisatie. Parallel hieraan wordt onderzocht of, en hoe, er een toekomstbestendige informatievoorziening bewerkstelligd kan worden in gezamenlijkheid met andere Twente gemeenten. Na afronding van het onderzoek kan worden gekeken wat de toegevoegde waarde van een uitbreiding, intensivering of formalisering van de samenwerking op dat moment is.

Actielijn 3 Financieel gezond blijven Financieel gezond blijven betekent dat ons uitgangspunt is dat we begrotingen maken die structureel in evenwicht zijn en ervoor zorgen dat de financiële middelen worden gebruikt waarvoor ze bedoeld zijn: de goede dingen doen voor onze samenleving. We zetten in op de realisatie van ambities maar houden ook balans door voorzieningen en afgesproken reserves te borgen. Daarbij sturen we op een efficiënte en effectieve P&C-cyclus en een transparante en goed controleerbare financiële gemeentelijke huishouding. De belastingen indexeren we overeenkomstig de bestendige beleidslijn jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS.

Ons doel Een structureel en materieel sluitende (meerjaren)begroting waarbij we de stijging van de lokale lasten zo beperkt mogelijk willen houden.

Hoe leveren we een bijdrage aan financieel gezond blijven We gaan op een realistische en behoedzame manier om met de beschikbare middelen wat betekent dat: •

We structurele uitgaven dekken met structurele inkomsten.

49

•

We (mogelijke) verliezen en tegenvallers signaleren en verwerken in onze (meerjaren)begroting zodra deze zich aandienen en dat we winsten en meevallers pas verwerken als deze daadwerkelijke zijn gerealiseerd.

•

We indexeren de ozb-tarieven jaarlijks met het consumentenprijsindexcijfer van het CBS zodat er een meeropbrengst ontstaat conform dit indexcijfer.

•

Voor de tarieven op het gebied van afval en riool gaan we uit van 100% kostendekkendheid.

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord nieuw kabinet De VNG heeft een analyse van het hoofdlijnenakkoord gemaakt en concludeert over de financiën: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af. De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

50

Basisbegroting Programma Bestuur & middelen Portefeuillehouders Burgemeester Postma & Wethouder Niens

Algemeen Het bestuur van onze gemeente wordt gevormd door de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders. In de gemeenteraad zitten negentien inwoners uit onze gemeente. De zetelverdeling is als volgt: CDA zes zetels, Gemeentebelangen/VVD vijf zetels, Keerpunt 22 vier zetels, Lokaal Sterk drie zetels en PvdA één zetel. Voor onze inwoners willen we goed inzichtelijk maken wat we als bestuur van de gemeente Tubbergen doen en waar we het gemeenschapsgeld voor inzetten. Onze gemeentelijke begroting moet in evenwicht zijn. Gemeenschapsgeld genereren wij via de algemene uitkering van het gemeentefonds en door het heffen van gemeentelijke belastingen. Ons uitgangspunt is dat we de lokale lasten zo laag en stabiel mogelijk willen houden. We houden oog voor een gezonde balans tussen de hoogte van de lokale lasten, onze begrotingspositie en onze investeringen. De uitvoering van het gemeentelijke beleid wordt gedaan door onze uitvoeringsorganisatie Noaberkracht Dinkelland Tubbergen. Noaberkracht is een samenwerkingsverband met de gemeente Dinkelland. Er zijn ook maatschappelijke opgaven die om een aanpak vragen die de grenzen van individuele gemeenten overstijgt. In dat geval vinden we het belangrijk om samen te werken met de juiste partners.

Op inhoudelijke thema’s zullen wij de bestaande samenwerking binnen de provincie Overijssel, regio Twente, Noordoost Twente en met de gemeente Dinkelland voortzetten.

Actuele ontwikkelingen Hoofdlijnenakkoord De voornemens van het kabinet op het terrein van gemeentefinanciën zijn kort samengevat: •

Voortbouwen op het bestaande budgettaire kader uit de Voorjaarsnota, dus geen correctie op het lager vaststellen van het gemeentefonds vanaf 2026 Door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is hier inmiddels als volgt op gereageerd: Zonder balans tussen taken en middelen kunnen gemeenten hun werk niet doen. Het hoofdlijnenakkoord houdt de miljardenkorting op gemeenten vanaf 2026 in stand. In de gesprekken met het nieuwe kabinet over de uitwerking van het hoofdlijnenakkoord staat dus op alle beleidsterreinen de vraag centraal wat er binnen het beschikbare budget gedaan kan worden. Helder is dat er vanaf 2026 te weinig geld is om de bestaande taken goed uit te voeren. Om taken en middelen in balans te krijgen moet er geld bij of moeten er taken af.

•

Afschaffen van alle specifieke uitkeringen vanaf 2026 (met uitzondering van de BUIG) en de middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toevoegen

•

Twee nieuwe belastingen introduceren waarvan de opbrengsten (uitsluitend) ten goede komen aan woningbouw en infra in betreffende gemeente: een planbatenheffing en een (onbebouwde) grondheffing.

•

Afspraken maken met gemeenten om de woonlasten (OZB) te maximeren

•

De extra bezuiniging op de Jeugdzorg van € 511 miljoen vervalt

•

Er komen extra middelen voor woningbouw en infrastructuur

51

Rechtmatigheidsverantwoording Door een wijziging in de gemeentewet zal het college vanaf boekjaar 2023 zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeven in de jaarrekening 2023, die in het voorjaar 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden aangeboden. Momenteel verstrekt de externe accountant een controleverklaring met een oordeel inzake de getrouwheid en rechtmatigheid bij de jaarrekening van de gemeente. De externe accountant zal vanaf boekjaar 2023 alleen nog een controleverklaring afgeven met een oordeel inzake de getrouwheid van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording door het college die in de jaarrekening 2023 wordt opgenomen). Voor de rechtmatigheidsverantwoording van het college dient de gemeenteraad de verantwoordingsgrens vast te stellen. Deze is bepaald op 3% (= wettelijk maximum). Door het uitvoeren van interne audits wordt het college in de gelegenheid gesteld om een rechtmatigheidsverantwoording te kunnen afgeven. In de begroting 2022 is destijds al extra geld beschikbaar gesteld voor het versterken van de auditfunctie. Prijsindexatie / Inflatie We houden in de (meerjaren)begroting rekening met een jaarlijkse stijging van de lonen de prijzen. Dit doen we door stelposten op te nemen in afwachting van de werkelijke stijgingen van zowel de lonen als de prijzen.

Gezien de omvang van de stijging van de lonen en de prijzen is en blijft het afwachten of gemeenten hiervoor in voldoende mate worden gecompenseerd. Verbonden partijen De begrotingen 2025 van de verschillende verbonden partijen zijn ontvangen en verwerkt in de meerjarenbegroting als onderdeel van deze perspectiefnota. Conform afspraak is in de begrotingen van deze verschillende verbonden partijen rekening gehouden met de overeengekomen indexeringen voor loon- en prijs ontwikkelingen. Als hier grote voor gemeenten nadelige verschillen ontstaan moeten gemeenten uitgaven beperken. Hoewel we ervan uit gaan, dat GR-en zich altijd inspannen om de kosten voor gemeenten zo laag mogelijk te houden hebben we als college voorgesteld aan de raad om in te stemmen met een regionaal afgestemde kaderbrief Twentse Zienswijze. De verbonden partijen worden opgeroepen om bij het opstellen van de begrotingen 2026 rekennig te houden met deze kaderbrief. (Krapte op de) Arbeidsmarkt Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d. Ook dit speelt door onze hele begroting heen variërend van het invullen van vacatures en het inhuren van personeel tot aan de lange levertijden van materialen e.d.

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder Burgemeester

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Daarnaast wordt het persoonlijk contact uiteraard geborgd. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

52

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Programma Veiligheid Portefeuillehouder Burgemeester

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Actuele ontwikkelingen Ondermijning Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om ondermijning succesvol te kunnen aanpakken, is het van belang dat zowel lokaal als regionaal de aanpak van ondermijning is geprioriteerd. De acties die hieruit voortvloeien leggen wij vast in een uitvoeringsplan, als onderdeel van het Integraal Veiligheidsplan 2024-2028. Dit gaat onder andere over het vergroten van de bewustwording op het gebied van ondermijning door het organiseren van en deelnemen aan lokale en regionale bewustwordingsbijeenkomsten. Maar ook het versterken van de samenwerking met onze partners in het buitengebied en het houden van integrale handhavingsacties maakt hiervan deel uit. Daarom is het belangrijk om een informatieregistratie en -deelsysteem in te richten, waardoor de samenwerking met onze partners in de aanpak van ondermijning wordt versterkt. Dit onderdeel wordt regionaal opgepakt en wordt lokaal geïmplementeerd. Project aanpak veilig buitengebied De vervolgacties die voortkomen uit het project veilig buitengebied, zoals het organiseren van integrale controles met samenwerkende partners, worden vastgelegd in het actieplan die volgt op het Integraal Veiligheidsplan (2024).

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Wethouder Niens

53

Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleidsen onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving.

Actuele ontwikkelingen Kunstwerken In het voorjaar van 2024 zijn de resultaten van de nader onderzoeken van 9 kunstwerken opgeleverd. Daaruit kwam naar voren dat één kunstwerk vervangen moet worden en daarnaast verschillende kunstwerken onderhoud behoeven. Het onderhoudsbestek is in afrondende fase en zal na de bouwvak worden aanbesteed en gegund aan de onderhoudsaannemer. Hierna kan de uitvoering van diverse herstelwerkzaamheden plaatsvinden. Naast het onderhoudsbestek zijn we bezig met het beleidsplan kunstwerken, hierin leggen we vast hoe het onderhoud van de kunstwerken planmatiger kunnen uitvoeren en welke beleidsuitgangspunten daarbij van belang zijn. Een financieel meerjarenperspectief zal daar onderdeel van uitmaken. In de begroting sorteren we hierop voor door structurele middelen beschikbaar te stellen voor het planmatig onderhoud. Wij verwachten dit beleidsplan eind 2024 met u te kunnen bespreken. Wegen Half verharde fietspaden Binnen onze gemeente liggen ongeveer 6.000 meter half verharde fietspaden, deze behoeven regelmatig onderhoud en inspectie om de veiligheid te borgen. Aangezien voor deze werkzaamheden geen budget is gereserveerd nemen we structureel € 20.000,- op in de begroting om de veiligheid van onze inwoners en toeristen te borgen.

Inspectie aan alle half verharde fietspaden binnen onze gemeente zijn inmiddels uitgevoerd, de resultaten hiervan zijn bekend. Na vaststelling van het budget wordt gestart met het onderhouden en herstellen van de half verharde fietspaden. Indexatie asfalt en elementenverharding Door externe omstandigheden is de prijs van de grondstoffen voor onze producten extreem hoog geworden ten opzichte van de aanbesteding. Doordat de grondstoffen duurder zijn geworden worden de prijzen van onze producten, asfalt en elementenverharding, ook duurder. Ten opzichte van onze aanbesteding zijn de indexatie, volgens CBS, voor asfaltverharding ongeveer 40% en elementenverharding ongeveer 31%. Water/riool Water- en rioleringsprogramma Tubbergen 2025 t/m 2030 We zijn gestart met het opstellen van het Water- en Rioleringsprogramma Tubbergen 2025 t/m 2030 (WRP). Dit is de opvolger van het actuele GRP Tubbergen welke aan het einde van 2024 afloopt en in oktober 2024 op de agenda staat van de raad.

54

Rioolheffing Binnen het project "Opstellen Water- en Rioleringsprogramma Tubbergen 2025 t/m 2030" worden alle kosten en inkomsten opnieuw doorgerekend. Op basis hiervan wordt een voorstel gedaan over de hoogte van de rioolheffing voor de komende jaren. Het klimaat veranderd en onze opgaven voor bijvoorbeeld (grond)wateroverlast worden steeds groter. Om uitvoering te kunnen geven aan het programma van de klimaatadaptatie wordt in het plan een jaarlijkse investering van € 500.000 opgenomen. Daarnaast wordt in het plan gerekend met de huidige prijzen, en hierin zit een forse prijsstijging verwerkt t.o.v. de cijfers uit het huidige GRP. Ook hebben we te maken met CAO verhoging dat zijn doorwerking heeft op de rioleringskosten. De eerste inschatting is dat deze extra "klimaatopgaven" , prijsindexatie en CAO stijging, een verhoging in de rioolheffing gaat veroorzaken. Dit zal betrokken worden bij het vaststellen van de begroting 2025. Stimuleringsregeling Groene Maatregelen Om groene maatregelen te stimuleren wil de gemeente een regeling opstellen voor inwoners, bedrijven en instellingen om subsidie aan te vragen voor groene (klimaatadaptieve) maatregelen. Bijvoorbeeld voor het plaatsen van een regenton of een waterschutting, het afkoppelen van verhard oppervlak, het ontstenen van tuinen, het aanleggen van een groen dak of het planten van een boom.

Besluitvorming over deze stimuleringsregeling groene maatregelen betrekken we bij het opstellen van de begroting 2025. Hier kijken we ook hoe we het benodigde bedrag van € 50.000 voor de periode 2025 t/m 2028 van dekking kunnen voorzien. Stroomkasten De stroomkasten die onder ander voor markten en evenementen worden gebruikt, voldoen niet allemaal aan de wettelijke veiligheidseisen. Volgens de ARBO voorschriften moeten de stroomkasten periodiek worden gekeurd. Deze keuring vindt in 2024 plaats en na de keuring wordt duidelijk welke stroomkasten voldoen en welke stroomkasten worden afgekeurd voor gebruik. Na de keuring wordt een plan om afgekeurde stroomkasten te vervangen of aan te passen aan de wettelijke elektrotechnische eisen en waar nodig gemoderniseerd of waar mogelijk verwijderd.

Programma Economie Portefeuillehouder Wethouder Bekhuis

Algemeen Aan de hand van de speerpunten detailhandel (vitale winkelgebieden in kernen), bedrijventerreinen en dienstverlening creëert de gemeente een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat. Wij willen daarbij ruimte blijven bieden voor (bijzondere) initiatieven van ondernemers, zodat optimaal kan worden ingespeeld op sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en economische trends. De bedrijfsconsulent (ondersteund door een ondernemersserviceteam) vormt hierbij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers de schakel tussen de gemeente en het bedrijfsleven en probeert de ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren. Daarnaast wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, de uitvoering van de detailhandelsagenda/retaildeal en regionale samenwerking (met name in de vorm van regionale acquisitie).

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

55

Programma Onderwijs Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Alle kinderen en jongeren in de gemeente Tubbergen verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. In de gemeente Tubbergen hebben we ca. 1.800 leerlingen in het basisonderwijs en in totaal negen basisscholen. In iedere kern is een basisschool aanwezig, dit vinden we als gemeente erg belangrijk. Naast deze basisscholen telt onze gemeente één school voor voortgezet onderwijs in het dorp Tubbergen. Binnen het programma Onderwijs zoeken we de samenwerking met o.a. schoolbestuurders en kinderopvangaanbieders. We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen in onze gemeente door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden en het aanbieden van voor- en vroegschoolse educatie in samenwerking met plaatselijke kinderdagverblijven, het basisonderwijs en de GGD/JGZ (jeugdgezondheidszorg). We hechten veel belang aan een goede verbinding tussen gemeentelijke jeugdhulp en het onderwijs, waardoor vroegtijdig gesignaleerd wordt en hulp of ondersteuning zo vroeg mogelijk kan worden ingezet. Daarnaast willen we het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen, Doorstroompunt (nieuwe naam de RMCfunctie) en Bureau leerplicht spelen hierin een belangrijke rol. Het niveau van absoluut en relatief verzuim ligt in Tubbergen onder het landelijk gemiddelde, evenals het percentage voortijdige schoolverlaters.

Door de inzet van Doorstroompunt (nieuwe naam RMC) en een adequate uitvoering van de Leerplichtwet, willen we voorkomen dat jeugdigen thuis komen te zitten en/of zonder diploma vroegtijdig het onderwijs verlaten.

Actuele ontwikkelingen Monitoring voor- en vroegschoolse educatie Er is een regionale afspraak gemaakt dat het proces van de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) gedigitaliseerd gaat worden, zodat ieder kind in beeld blijft. In april heeft een gezamenlijke startbijeenkomst plaats gevonden met de kinderdagverblijven. De VVE-monitor wordt in juni in gebruik genomen. Integraal Huisvestingsplan (IHP) We zijn bezig het huidige Integraal HuisvestingsPlan (IHP) af te ronden. Het integraal huisvestingsplan biedt inzicht in de verschillende schoolgebouwen in de gemeente, het perspectief voor de locaties voor de komende jaren en de noodzakelijke investeringen. Dit planningsinstrument voor de scholenbouw binnen de gemeente wordt in 2025 opgesteld, gebaseerd op een gezamenlijke visie van gemeente en schoolbesturen.

Programma Sport & accommodaties Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Het programma Sport en accommodaties gaat over het stimuleren en faciliteren van sport en beweging. We willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten. Sportvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl en bieden kansen om te participeren in de samenleving.

56

De gemeente Tubbergen is trots op al haar sportende inwoners. Zowel in de breedte als aan de top wordt sport op hoog niveau beoefend in onze gemeente. Met het jaarlijkse Sportgala, worden onze sporters uitbundig in het zonnetje gezet. In de gemeente Tubbergen zijn buurtsportcoaches actief die in dienst zijn bij derden en bijdragen aan de doelen binnen het programma Sport en accommodaties.

Actuele ontwikkelingen Nieuwe specifieke uitkering Vanuit het Rijk is er een bundeling gemaakt (Brede SPUK) van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat o.a. de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord en preventieakkoord. Vanuit de ambitie Iedereen Gezond zijn de visies vastgesteld op gezondheid, sport en cultuur. De vertaling hiervan is de basis voor de Brede SPUK invulling, die tot en met 2026 loopt. De uitvoeringsprogramma's hiervan worden tot realisatie gebracht. De visies op sport en gezondheid geven inzicht en sturing op preventie en het ondersteuningsnetwerk zoals de buurtsportcoaches. In hoeverre het voornemen van het nieuwe kabinet om alle specifieke uitkeringen af te schaffen en de betreffende middelen na aftrek van 10% efficiencykorting aan het gemeentefonds toe te voegen hier invloed op heeft weten we nog niet. Zwembad De Vlaskoel Stichting Sport en Recreatie Tubbergen (SSRT) heeft in 2023 wederom te maken gehad met de effecten van de energiecrisis. Een gedeelte van deze financiële tegenvaller is vergoed vanuit de regeling SPUK Meoz (Meerkosten energie openbare zwembaden).

Strategisch accommodatiebeleid Wij werken toe naar "Strategisch accommodatiebeleid voor maatschappelijke voorzieningen". Hiervoor stellen wij een kadernota op. Deze actie is opgenomen onder het programma Leefbare kernen - actielijn 3 ruimte en maatschappelijke voorzieningen

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo en Wethouder Bekhuis-Groothuis

Algemeen De gemeente Tubbergen onderscheidt zich door haar rijkheid aan natuurgebieden, recreatie en glaskunst. In Tubbergen is van alles te zien en te beleven, van het prachtige coulisselandschap tot eeuwenoude wind- en watermolens. We vinden het belangrijk om toeristisch Tubbergen op de kaart te zetten. In 2017 is Stichting Toeristisch Glinsterend Tubbergen opgericht als opvolger van de VVV. Deze stichting richt zich op de marketing van het toerisme in Tubbergen voor en door ondernemers uit de gemeente. De stichting werkt hierbij nauw samen met TwenteMarketing. Bezoekers van de gemeente Tubbergen zijn erg positief en waarderen hun verblijf in onze gemeente gemiddeld met een 8. De meeste toeristen die Tubbergen aandoen zijn 55 jaar of ouder en komen naar onze gemeente voor de natuur en de mogelijkheid om te fietsen. Op Beleef Tubbergen is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente! De gemeente vindt het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeert daarom in bibliotheekwerk, cultuureducatie en muziekonderwijs.

57

Actuele ontwikkelingen Wij zijn samen met onze culturele partners in de gemeente Tubbergen bezig met het opstellen van een cultuurvisie voor de gemeente Tubbergen. Deze cultuurvisie zal ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd.

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. Team Ondersteuning & Zorg is ervoor om inwoners hierbij te helpen. In de gemeente Tubbergen werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties de re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat onze inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden.

Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein, waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulpen ondersteuning kunnen bieden aan de inwoners.

Actuele ontwikkelingen Jeugd De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is van start gegaan. Hervormingen in de jeugdzorg zijn hard nodig om jeugdigen en hun gezinnen die dat nodig hebben, zo snel mogelijk passende zorg te bieden. Het aantal kinderen dat gebruik maakt van de jeugdzorg blijft maar stijgen en hervorming is nodig om het hele jeugdzorgstelsel financieel houdbaar te krijgen. De genoemde bezuinigingen waarover onderhandeld is, zijn niet weg, maar opgeschoven in de tijd. Zo zijn er geen harde afspraken gemaakt over de financiën vanaf 2026, waardoor we als gemeenten geconfronteerd worden met financiële onzekerheid. Veel is nog onduidelijk maar op inhoud zijn de eerste stappen gezet. Er is een lokale en regionale startfoto gemaakt, een richtinggevend kader Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening vastgesteld en een landelijke afsprakenmonitor van start gegaan. Regionaal speelt de nieuwe inkoop jeugdhulp 2025. Door de inflatie en financiële positie van zorgaanbieders zijn de jeugdzorgkosten gestegen. Daarnaast is geconstateerd dat het aantal uithuisplaatsingen in geheel Twente hoog is. Er is een opdracht in de nieuwe inkoop jeugdhulp 2025 opgenomen om ambulante hulp uit te breiden en het aantal bedden te gaan verminderen. Deze ontwikkelingen vragen om een transformatie en het versterken van de lokale preventie en zorgstructuur.

Lokaal zijn er in 2024 een aantal nieuwe preventieve activiteiten voor jeugd van start gegaan, dat is echter nog niet voldoende. Koers vanuit de Hervormingsagenda Jeugd is dat de Jeugdwet afgebakend gaat worden en dat alle lichte jeugdzorg en ondersteuning van gezinnen vrij toegankelijk wordt georganiseerd.

58

Participatiewet In 2025 zal er één loket zijn voor vragen van werkgevers en burgers aangaande alle vragen betreffende arbeidsmarktvraagstukken. Het leerwerkloket, het werkplein, het Twents fonds voor Vakmanschap en het Regionaal Mobiliteitsteam zijn dan samengevoegd en er is een gidsfunctie georganiseerd in iedere gemeente. De verdere uitwerking hiervan wordt in 2024 uitgewerkt en geïmplementeerd zodat er in 2025 kan worden gestart. Het Rijk heeft structureel en incidenteel geld beschikbaar gesteld om de vroegere SW-bedrijven toekomstbestendig te maken en als Sociaal Ontwikkel Bedrijven(SOB) verder te gaan. Daarmee wil het rijk de oplopende kosten van de huidige bedrijven door het teruglopen van de SW populatie en toenemende behoefte aan werkplekken met mogelijke aanpassingen, re-integratieplaatsen en werkplekken met toezicht/begeleiding aanpakken. In 2024 moeten de gemeenten en SOB daar plannen voor maken die in 2025 kunnen worden geïmplementeerd. Algemene- en bijzondere bijstand Er wordt gewerkt aan een actualisatie van de beleidsregels algemene- en bijzondere bijstand zodat de beleidsregels goed aansluiten op de praktijk. Daarnaast wordt de re-integratieverordening met bijbehorende beleidsregels gewijzigd en opnieuw vastgesteld. Inburgering Met de invoering van de Wet Inburgering 2021 is de regie van inburgering teruggekeerd naar de gemeente.

De Wet is een wet onder constructie gebleken die regelmatig wordt aangepast onder druk van de landelijke ontwikkelingen omtrent het gebrek aan opvangplaatsen en huizen om statushouders te plaatsen. Schulden en armoede De wet gemeentelijke schuldhulpverlening is sinds 2022 van kracht. Er wordt gewerkt aan het uitvoeringsplan dat hoort bij de nieuwe Nota Financiële Gezondheid. In dit uitvoeringsplan staan concrete acties beschreven die de komende jaren uitgevoerd gaan worden op het gebied van het voorkomen en bestrijden van armoede & schulden. Laaggeletterdheid (hierna: basisvaardigheden) Vanuit de rijksoverheid wordt er jaarlijks (extra) geld beschikbaar gesteld om basisvaardigheden te verbeteren. Er wordt gewerkt aan een lokaal beleidsplan basisvaardigheden. Naast het beleidsplan basisvaardigheden zal er ook een uitvoeringsplan basisvaardigheden worden opgesteld. In dit uitvoeringsplan staan concrete acties beschreven die de komende jaren uitgevoerd gaan worden op het gebied van basisvaardigheden. Deze aanpak moet ervoor zorgen dat laaggeletterdheid o.a. meer bespreekbaar en vindbaar wordt. Daarnaast moet de aanpak ervoor zorgen dat mensen die moeite hebben met lezen en schrijven beter geholpen worden.

Wmo Regionaal speelt de inkoop begeleiding individueel en dagbesteding, deze zit in een afrondende fase, waarna de implementatie kan plaatsvinden en het contract per 2025 in kan gaan. Verordeningen en overige regelingen worden hierop dan weer aangepast. Er is niet alleen een toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van voorzieningen, ook de kostprijs van de uitstaande voorzieningen stijgen als gevolg van de inflatie. Wmo-aanbieders hebben nog steeds moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Om de houdbaarheid van de Wmo te verbeteren, heeft het kabinet besloten om voor Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren vanaf 1 januari 2026. Hoe deze wet eruit gaat zien, wordt de komende maanden duidelijk. Daarnaast is de houdbaarheid van de Wmo ook afhankelijk van de uitkomst van de werkagenda van de Wet langdurige zorg in relatie tot de Wmo. Huisvesting van verschillende doelgroepen blijft een probleem. Zo ook voor de inwoner die een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft. Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen.

59

Leerlingenvervoer Voor het schooljaar 2024/2025 is een start gemaakt met het maken van persoonlijke vervoersplannen. Samen met ouders en leerlingen die een aanvraag voor het leerlingenvervoer doen wordt gekeken hoe de leerlingen uiteindelijk zelfstandig kunnen leren reizen waardoor ze zich ook in de toekomst zelfstandig kunnen verplaatsen zonder afhankelijk te zijn van derden. Publieke Gezondheid Op dit moment wordt gewerkt aan het opstellen van een uitvoeringsagenda . Deze uitvoeringsagenda zit in een afrondende fase. Het is nog onduidelijk wat het landelijke 'Hoofdlijnenakkoord' voor gevolgen heeft op de uitvoering binnen de Publieke Gezondheid. De landelijke politieke partijen willen dat preventie meer centraal komt te staan om daarmee de zorg voor de toekomst toegankelijk te houden. In tegenstelling tot deze ambitie is er een financiële maatregel opgenomen om de intensivering in publieke gezondheid terug te draaien vanaf 2025 met uiteindelijk € 300 miljoen. Het is ook onduidelijk wat de maatregel betekent voor de lokale uitvoer van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Vanuit het GALA hebben we financiële middelen ontvangen om het preventieve en voorliggende veld op de elf onderdelen in het GALA te versterken en de vijf verplichte ketenaanpakken in te richten. In deze vijf verplichte ketenaanpakken moeten gemeente en medisch domein samen optrekken.

Deze samenwerking wordt ondersteund met financiering vanuit het GALA. Dit is een risico vanwege de onduidelijkheid van de financiering na 2026. Mocht financiering wegvallen, dan heeft dit ook grote gevolgen voor de samenwerking met maatschappelijke partners en het medisch domein. Het Rijk heeft aangegeven dat een deel van de middelen in het GALA aan het gemeentefonds toegevoegd worden na 2026, maar het is onduidelijk wat de hoogte van deze bijdrage zal zijn. Kerntakendiscussie Regionaal speelt op dit moment een kerntakendiscussie bij SamenTwente, waaronder GGD Twente. Wat de gevolgen van de kerntakendiscussie op de uitvoering van de taken van SamenTwente zijn, is nog onduidelijk. Naar verwachting is deze kerntakendiscussie voor het eind van 2024 afgerond. Er wordt een structureel tekort verwacht in de begroting van de GGD. Dit tekort komt door een toename van maatschappelijk vraagstukken en tekorten op de arbeidsmarkt, onder andere binnen de jeugdgezondheidszorg en de forensische dienstverlening. De financiële maatregel in het hoofdlijnenakkoord om intensivering in publieke gezondheid terug te draaien kan ook direct gevolgen hebben voor de GGD begroting. De verwachting is daarentegen niet dat de taken die de GGD moet uitvoeren zullen verminderen. Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Twente Het aantal meldingen bij het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag Twente blijft stijgen.

Naast de stijging van het aantal meldingen vanuit de politie, stijgt ook het aantal reguliere meldingen. Er is geen duidelijke verklaring voor deze stijgende lijn. Er is incidenteel extra capaciteit binnen GGD Twente om deze meldingen op te pakken via een landelijke subsidie, maar er is nog geen financiële dekking na 2025. Regionaal zijn de Twentse Koers en de bijbehorende projecten, waar wij lokaal gebruik van maken, volledig gefinancierd vanuit het Rijk. Deze financiering komt vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Net als bij het GALA is aangegeven dat de IZA financiering structureel zou zijn. Ook hierbij geldt, hoe hoogt de structurele bijdrage van het Rijk gaat zijn is nog onduidelijk na 2026. Sociaal domein overstijgend De gevolgen van het hoofdlijnenakkoord, de transitie (betaalbaar houden zorg/toename vraag) voor gemeenten vraagt om koers en richting en een passende(efficiënte en effectieve ) lokale organisatie (toegang en samenwerking met partners). Met andere woorden, er komt minder geld vanuit het Rijk, terwijl er meer van ons als gemeente gevraagd wordt.

60

Programma Milieu Portefeuillehouder Wethouder Niens

Algemeen Het uitgangspunt van de gemeente Tubbergen is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in. Een meewerkende houding van onze inwoners en bedrijven is hierbij van groot belang. Afval wordt in de gemeente Tubbergen opgehaald door ROVA, daarnaast zijn er twee afval brengpunten waar inwoners hun afval kunnen brengen. Kringloopbedrijf De Beurs komt herbruikbare goederen gratis bij onze inwoners ophalen en nemen het overige grof huishoudelijk afval tegen een kostendekkend tarief mee.

Actuele ontwikkelingen CO 2 heffing op verbranden afval Afval Energie Centrales, AEC's, betalen voor het verbranden van afval een CO2 heffing. Het doel is om het verbranden van afval te reduceren. Op deze manier wordt het verder scheiden van afval aangemoedigd. De heffing loopt op van € 3,-- per ton uitgestoten CO2 in 2026 tot € 26,-- in 2030. Dir heeft gevolgen voor de Afvalstoffenheffing. Boxenmodel ROVA Met ingang van 1 januari 2024 heeft ROVA het boxenmodel ingevoerd. Dit is het financiële afrekenmodel tussen ROVA en haar gemeenten. Via dit model worden de verschillende typen dienstverlening verantwoord en in rekening gebracht. Het nieuwe boxenmodel kent een grotere transparantie qua kostenopbouw voor de dienstverlening die ROVA haar aandeelhoudende gemeenten biedt. Het financiële nadeel van het nieuwe boxenmodel is reeds vanaf 2024 structureel verwerkt in het tarief Afvalstoffenheffing. In de AvA van december 2023 van ROVA is echter besloten om de financiële afwikkeling van het nieuwe boxenmodel pas in z’n geheel in 2026 door te berekenen aan de gemeenten. Dat betekent in 2024 en 2025 een financieel voordeel voor de Voorziening Afval.

Programma Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening Portefeuillehouder Wethouder Bekhuis

Algemeen Als gemeente is van het van groot belang dat de fysieke leefomgeving zodanig is ingericht dat een goed woon en leefklimaat is gegarandeerd. Het woningaanbod moet zowel een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte van de samenleving. Er moet echter ook ruimte zijn voor bedrijvigheid. Een integrale blik op de fysieke leefomgeving is hiervoor een vereiste.

Actuele ontwikkelingen Prognose grondbedrijf 2024 Deze prognose grondbedrijf 2024 geeft een beeld van de kwantitatieve woningbouwopgave die voortvloeit uit het woonbeleid en de programmering van woningbouwaantallen (kavels) over een langere termijn over de verschillende kernen. Hierbij is onderscheid aangebracht in de plannen die door derden en door de gemeente worden ontwikkeld. De plannen die door de gemeente worden ontwikkeld zijn/worden ondergebracht in het gemeentelijk grondbedrijf.

61

Doel van het grondbedrijf Het grondbedrijf ontwikkelt op een actieve wijze de doelstellingen vanuit het woningbouwbeleid. Dit vindt plaats door het actief aankopen van percelen grond, de bestemming hiervan te wijzigen in bouwgrond, deze gronden bouw- en woonrijp te maken en de bouwkavels uit te geven. Hierbij wordt een interne doelstelling van de uitgifte van gemiddeld 50 bouwkavels per jaar nagestreefd. Los van het grondbedrijf, ontwikkelen ook derden woningen in de gemeente. Deze aantallen woningen zijn ook opgenomen in deze prognose. Woonvisie: woningbouwprogramma gemeente Tubbergen 2020 -2025