Bijlage Perspectiefnota 2022 inclusief eerste programmajournaal 2021 Tubbergen.pdf

07/06/2021

28 Pagina 28 van 154

gevolge van corona. Door middel van deze eenmalige financiële bijdrage wordt getracht de lokale vrijwilligersinfrastructuur te borgen. Het beschikbare budget is met name bedoeld om (acute) liquiditeitsproblematiek te voorkomen. Hiervoor is een incidenteel budget beschikbaar gesteld van € 178.000. Dit is exact het bedrag wat aan compensatie vanuit het rijk beschikbaar is gesteld voor cultuurinstellingen, kulturhuizen, MFA’s dorpshuizen en vrijwilligersorganisaties voor jeugd. Verkiezingen Het organiseren van de Tweede kamer verkiezingen in maart 2021 heeft gemeenten als gevolg van de coronacrisis meer gekost dan andere jaren. Het Rijk heeft gemeenten hier echter voor gecompenseerd. Van de beschikbare compensatie van € 71.000 heeft de gemeente Tubbergen bijna € 56.000 moeten gebruiken. Vouchers toeristische sector In april 2021 is de voucherregeling voor horeca, (centrum)retail en toeristisch/recreatieve ondernemers om (toeristische) activiteiten mee te ontwikkelen opengesteld. Hiervoor is een incidenteel bedrag beschikbaar gesteld van € 25.000. Extra kosten afval Door de coronacrisis hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Met name het restafval is, door onder andere het thuiswerken, in hoeveelheid gegroeid. Tegelijkertijd ontvangen de gemeenten voor andere afvalstromen een vergoeding (o.a. pmd).

Maar omdat deze stromen zijn toegenomen, is de vergoeding hiervoor gedaald. De gemeente heeft hiervoor een coronacompensatie ontvangen. Deze tegemoetkoming gaat naar de algemene middelen. Op basis van de werkelijke kosten die ROVA in 2020 heeft doorberekend aan de gemeente is er een beroep op deze gelden. Dit wordt toegevoegd aan de voorziening afval. Voor de gemeente Tubbergen gaat het om een bedrag van € 15.798. Gemeentelijke noodsteun aan ondernemingen vanwege de coronacrisis In april 2021 zijn de beleidsregels "Noodsteun aan ondernemingen vanwege de coronacrisis gemeente Tubbergen" vastgesteld. Doel van deze beleidsregels is om maatwerk te kunnen bieden als er sprake is van acute financiële nood. Deze beleidsregels moeten ertoe bijdragen dat de acute financiële nood wordt opgelost waardoor de kans dat de onderneming kan blijven voortbestaan wordt vergroot. Corona heeft namelijk een grote invloed op diverse economische sectoren. Vanuit de Rijksoverheid zijn er ondersteuningsmaatregelen opgezet ter ondersteuning van ondernemers en ondernemingen. In de praktijk blijkt dat er ondernemers zijn die tussen wal en schip vallen en geen of onvoldoende steun krijgen. Voor deze beleidsregels is een incidenteel bedrage beschikbaar gesteld van € 50.000.

ROZ heroriëntatie voor ondernemers In mei 2021 is besloten het ROZ-product “heroriëntatie voor ondernemers” open te stellen voor Tubbergse ondernemers. De gemeente Tubbergen wil ondernemers ondersteunen die zich, mede als gevolg van de coronacrisis, willen oriënteren op hun toekomst. Daarbij kan het gaan om vragen als: Is mijn huidige bedrijfsmodel nog wel passend? Hoe ga ik om met financiële vraagstukken waar ik voor sta? Of wil ik misschien toch liever een baan in loondienst? Met ROZ is gesproken op welke wijze de heroriëntatie voor ondernemers vormgegeven kan worden in de arbeidsmarktregio Twente en specifiek in Tubbergen. Op

07/06/2021

29 Pagina 29 van 154

basis daarvan heeft het ROZ een aanbod ontwikkeld. Besloten is om hiervoor een bedrag van € 10.000 uit de corona stelpost in te zetten zodat ondernemers zich met hulp van het ROZ kunnen heroriënteren op hun toekomst. Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) In maart 2021 zijn de beleidsregels Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) vastgesteld. Deze tijdelijke ondersteuning is voor huishoudens die te maken hebben met een inkomensterugval en daardoor de noodzakelijke kosten niet meer kunnen betalen uit het inkomen. Het gaat hierbij om een vergoeding voor daadwerkelijke noodzakelijke kosten, niet om een inkomensondersteunende regeling. Sommige huishoudens hebben te maken met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en plotselinge terugval in hun inkomen. Dit door de maatregelen die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van het coronavirus. Deze huishoudens kunnen daardoor in de problemen komen met de betaling van noodzakelijke kosten, waaronder woonlasten. Deze problemen kunnen niet altijd worden opgelost door het stelsel van sociale zekerheid en de eerder genomen maatregelen uit de steunpakketten. Het Rijk stelt daarom aan gemeenten middelen beschikbaar voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Dit is een tijdelijke tegemoetkoming in noodzakelijke kosten. De middelen worden in twee tranches via het gemeentefonds beschikbaar gesteld.

Het bedrag van € 34.000 betreft de eerste tranche. Maartbrief 2021- vierde deel coronacompensatie Eind maart 2021 is de zogenaamde maartbrief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties verschenen met daarin het vierde deel van het compensatiepakket corona. Alle mutaties hebben een eenmalig karakter, dus geen structurele doorwerking. In de decembercirculaire 2020 is van een viertal items een vooraankondiging gedaan van compensatie. In deze maartbrief worden drie van de vier items behandeld. Namelijk TONK, afval en Perspectief op Jongeren. De extra compensatie voor inkomstenderving ad € 150 miljoen wordt doorgeschoven naar de meicirculaire. In de maartbrief wordt tot twee keer toe expliciet beschreven dat het gemeentefonds (algemene uitkering + IU/DU) vrij besteedbaar is. De genoemde items zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke extra kosten gemeenten geconfronteerd worden als gevolg van corona. Met de teksten wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. De specificatie van dit bedrag is opgenomen onder de mutaties bestaand beleid. Voorgesteld wordt in te stemmen met de opbouw en het verloop van de stelpost coronacompensatie en de aangegeven mutaties te verwerken in de begroting 2021.

Extra incidentele middelen jeugdzorg De gemeenten krijgen in 2021 eenmalig € 611 miljoen extra om de acute problemen in de jeugdzorg aan te pakken, waarvan € 493 miljoen in het gemeentefonds en € 118 miljoen via specifieke uitkeringen. In ruil daarvoor moeten de gemeenten wel extra jeugdzorgactiviteiten verrichten, zodat het gemeentelijke tekort niet € 611 miljoen kleiner wordt.

07/06/2021

30 Pagina 30 van 154

Dat zijn het ministerie van VWS en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) overeengekomen. Het geld is onder meer bedoeld voor de tijdelijke uitbreiding van (ambulante en klinische) crisiscapaciteit jeugd-ggz. Ook moet het extra budget worden ingezet voor de aanpak van wachtlijsten en voor het voorkomen daarvan. Met het nu incidenteel beschikbaar gestelde geld moeten ook meer praktijkondersteuners jeugd-ggz bij huisartsen worden gestationeerd. De € 611 miljoen gaat nadrukkelijk om extra geld voor dit jaar, zo blijkt uit de bestuurlijke afspraken tussen het kabinet en de VNG. Over structureel extra budget vanaf 2023 moet een nieuw kabinet beslissen. De exacte verdeling van dit eenmalige budget voor het jaar 2021 is op dit moment nog niet bekend. Niet qua omvang van de bedragen maar ook niet voor wat betreft de voorwaarden. Zodra dit wel bekend is wordt de gemeenteraad daar uiteraard over geïnformeerd.

Lokale lasten(druk) In deze sub paragraaf geven we aan hoe we op grond van bestaand beleid omgaan met de verschillende tarieven die van belang zijn voor de lokale lasten(druk). Uiteraard staan we hierbij ook stil bij de laatste ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen daarvan voor de ontwikkelingen van de tarieven en dus de lokale lasten(druk). De volgende drie soorten tarieven die samen de lokale lasten(druk) bepalen komen aan de orde:  Ozb  Afval  Riool Voor de ozb-tarieven gaan we op grond van bestaand (dus vastgesteld) beleid uit van een indexatie op grond van het consumentenprijsindexcijfer over de periode juni tot en met juni voorafgaand aan het betreffende begrotingsjaar. Daarnaast is in de begroting 2020 besloten tot een jaarlijkse extra verhoging van de ozb-tarieven met 1% per jaar. Voor de afvaltarieven hanteren we op basis van bestaand beleid 100% kostendekkendheid. Dat wil zeggen dat we de kosten die we maken voor de afvalinzameling en afvalverwerking doorberekenen in de tarieven. Voor het lopende jaar 2021 is het vastrecht verhoogd met € 10 (van € 80 naar € 90). Dit was een gevolg van hogere lasten en lagere inkomsten binnen het product afval. Vooral de problematiek van “vervuild” PMD wat afgekeurd wordt speelt ons parten. De afgekeurde PMD moet worden verwerkt als restafval wat hogere kosten met zich meebrengt.

Als gevolg van deze afkeuring missen we ook de opbrengsten van “goedgekeurd” PMD. We krijgen een steeds beter beeld van deze problematiek. Op basis van de Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020 - 2029 hebben de gemeenten Dinkelland en Tubbergen met ingang van 1 juli 2020 gekozen voor het Bronscheidingsmodel waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de bron gescheiden inzameling van PMD-materiaal conform de samenstellingseisen zoals neergelegd in het beoordelingsprotocol. Vanaf die datum werden we geconfronteerd met een forse afkeur van het ingezamelde PMD. Door een Twentse bestuurlijke werkgroep een overbruggingsvoorstel overeengekomen met Nedvang BV. De gemaakte afspraken luiden als volgt:  Bij een vervuilingsgraad van maximaal 15% ontvangen we in 2021 een vergoeding van € 245 per ton.

07/06/2021

31 Pagina 31 van 154

 

Bij een vervuilingsgraad tussen de 15% en 35% ontvangen we een inzamelvergoeding van € 130 per ton. Bij een vervuilingsgraad van meer dan 35% volgt afkeur en verbranding bij Twence, kosten € 165 per ton bestaande uit transportkosten, verbrandingsbelasting en het verwerkingstarief van Twence.

De genoemde afspraken gelden in principe tot 1 juli 2021. De bestuurlijke werkgroep is op dit moment met Nedvang in overleg over de verdere looptijd van deze gemaakte afspraken. Vooralsnog gaan we ervan uit dat deze afspraken voor langere tijd gaan gelden. Een volgende ontwikkeling die gevolgen gaat hebben voor ons afval tarief is de stijging van de tarieven die Twence in rekening brengt. In de Algemene vergadering van Aandeelhouders van Twence van 22 april 2022 zijn de nieuwe verwerkingstarieven vastgesteld en geldend vanaf 1 juli 2022. De volgende tarieven gelden voor de verschillende afvalstromen:  Fijn huishoudelijk restafval: 78 euro/ton (was 70 euro)  Gft-afval: 50 euro/ton (was 32,93 euro)  PMD (afkeur): 95 euro/ton. (Was nog niet opgenomen in de begroting) Alle tarieven gelden van 1 juli 2022 t/m 1 juli 2027. Uitzondering is het tarief van PMD. Daarvoor is de ingangsdatum 1 juli 2020. Dit is dus met terugwerkende kracht. In samenvattende zin is de verwachting dat deze beide ontwikkelingen een stijging van de lasten/een verlaging van de baten tot gevolg hebben en dus zullen leiden tot een verhoging van de tarieven voor onze inwoners. Indien we alleen deze beide ontwikkelingen doorvertalen naar de gevolgen voor het afvaltarief dan zouden we rekening moeten houden met een stijging van het vastrecht van € 15 in 2022 tot € 20 in 2023.

Uitdrukkelijk wordt gesteld dat dit een eerste aanname is waarin alleen de beide genoemde ontwikkelingen zijn meegenomen. De daadwerkelijke totale doorrekening van de lasten en baten op het gebied van afval vindt ieder jaar plaats bij het opstellen van de betreffende jaarbegroting. Aan de hand daarvan wordt ook de hoogte van de afvaltarieven op basis van 100% kostendekkendheid bepaalt. De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019-2023. Belangrijke input voor dit nieuwe GRP zijn de gevolgen van de zogenaamde klimaatadaptie. In de raadsvergadering van 16 maart is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025 vastgesteld. Kern van dit uitvoeringsprogramma is dat de kosten van de verschillende maatregelen die in dit programma zijn opgenomen gedekt kunnen worden binnen de beschikbare ramingen zonder dat de tarieven voor de burgers verhoogd te hoeven worden. Wel verwachten we dat voor de jaren vanaf 2022 een inflatiecorrectie volgens het consumentenprijsindexcijfer van het CBS moet worden doorgevoerd. Lokale lastendruk Het college heeft altijd de ambitie gehad de lokale lasten(druk) niet meer te laten stijgen dan strikt noodzakelijk. In het Tubbergs akkoord van mei 2018 is aangegeven dat het college de lokale lasten zo laag en zo stabiel mogelijk wil houden.

Dat dat deze collegeperiode goed gelukt is blijkt wel uit de zogenaamde atlas van de lokale lasten zoals die ieder jaar wordt uitgebracht door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden(COELO). In deze atlas worden alle Nederlandse

07/06/2021

32 Pagina 32 van 154

gemeenten met elkaar vergeleken voor wat betreft de lokale lasten. Dit geeft voor de gemeente Tubbergen het volgende beeld: Lokale lasten gemeente Tubbergen volgens COELO

2018

2019

2020

2021

Woonlasten meerpersoonshuishouden

684

692

705

723

Plek op de landelijke ranglijst

102

84

60

47

Vergelijkende cijfers volgens COELO

2018

2019

2020

2021

Goedkoopste gemeente

505

511

573

598

Duurste gemeente

1234

1446

1440

1517

Gemiddeld landelijk

721

740

767

813

Gemiddeld Overijssel

755

743

766

796

Opmerking bij de plek op de landelijke ranglijst: de goedkoopste gemeente staat het laagst (dus op 1) en de duurste gemeente staat het hoogst.

8. Incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves Beschikbare algemene middelen - stand begroting 2021 In deze paragraaf zoeken we aansluiting bij de gepresenteerde cijfers uit de begroting 2021. Met deze cijfers als uitgangspunt gaan we daarna de mutaties benoemen en toelichten zodat het meest recente beeld van de incidenteel beschikbare algemene middelen waaronder de (belangrijkste) reserves ontstaat. Zoals aangegeven nemen we cijfers uit de begroting 2021 als vertrekpunt: Beschikbare algemene incidentele middelen - stand begroting 2021

(bedrag in miljoen €)

- Weerstandscapaciteit ratio 1,5 (algemene reserve)

3,450

- Extra weerstandsvermogen sociaal domein

0,513

- Reserve riool

1,500

- Project- en procesgelden duurzaamheid

0,144

07/06/2021

33 Pagina 33 van 154

- Project- en procesgelden maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie

0,000

- Project- en procesgelden inbreiding voor uitbreiding

0,820

- Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen

2,550

Totaal beschikbare algemene incidentele middelen

8,977

Mutaties Algemene reserve Rekening houdend met een aantal mutaties op grond van bestaand beleid (grondexploitaties) en een aantal specifieke raadbesluiten ontstaat het volgende beeld van de algemene reserve: Algemene reserve Stand begroting 2021

(bedrag in €) 3.450.000

BIJ: Voordelig saldo financiële rapportage 2020

326.000

BIJ: Winstnemingen grondexploitaties 2020

531.000

BIJ: Voordelig saldo begroting 2021

23.000

BIJ: Winstnemingen grondexploitaties 2021

144.000

AF: Verliesvoorziening en afwaardering grondexploitaties

-314.000

BIJ: Resultaat jaarstukken 2020

395.000

BIJ: Voordelig resultaat eerste programmajournaal 2021

289.000

Herziene stand algemene reserve

4.844.000

Norm weerstandsvermogen 1,5

3.450.000

Surplus

1.394.000

Uitgaande van de, bij de begroting 2021 bepaalde, weerstandscapaciteit en de daaraan gekoppelde ratio van 1,5 moet de stand van de algemene reserve ten minste € 3.450.000 zijn. Conform bestaande beleid

07/06/2021

34 Pagina 34 van 154

wordt het meerder (het zogenaamde surplus) “afgeroomd” en gestort in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Voorgesteld wordt in te stemmen met het verloop en de opzet van de algemene reserve en het surplus op de algemene reserve ten bedrage van € 1.394.000 “af te romen” en te storten in de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen. Extra weerstandsvermogen sociaal domein We hebben in de begroting 2021 nog de beschikking over een bedrag aan extra weerstandsvermogen Sociaal Domein van € 513.000. Naast het opvangen van mogelijke risico’s als gevolg van de uitvoering van het bestaande beleid binnen het sociaal domein is deze reserve ook bedoeld om eventuele faseringsverschillen in de realisatie van het uitvoeringsplan sociaal domein te kunnen opvangen. Reserve riool In de raadsvergadering van 30 maart is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025 vastgesteld. Kern van dit uitvoeringsprogramma is dat de kosten van de verschillende maatregelen die in dit programma zijn opgenomen gedekt kunnen worden binnen de beschikbare ramingen zonder dat de tarieven voor de burgers verhoogd te hoeven worden. Hierdoor kunnen ook de extra gereserveerde algemene middelen in deze reserve ten bedrage van € 1,5 miljoen terugvloeien naar de algemene middelen (de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen).

Programmagelden duurzaamheid In de begroting 2021 is aangegeven dat nog een bedrag aan programmagelden duurzaamheid beschikbaar is van € 764.000. In diezelfde begroting is ook een doorkijk van de bestedingen aangegeven. Dit kwam uit op. een bedrag van € 720.000 waardoor er een vrij besteedbaar bedrag resteert van € 144.000. Project- en procesgelden maatschappelijk vastgoed in relatie tot demografie In de begroting 2021 is aangegeven dat “na verplichtingen” er geen middelen resteerden aan programmagelden maatschappelijk vastgoed (project- en procesgeld). Tijdens het opstellen van deze perspectiefnota 2022 is de status hiervan ongewijzigd. Project- en procesgelden inbreiding voor uitbreiding In de begroting 2021 is aangegeven dat “na verplichtingen” nog een bedrag van € 821.000 resteerde aan programmagelden inbreiding voor uitbreiding (project- en procesgeld). Tijdens het opstellen van deze perspectiefnota is kritisch gekeken naar alle mogelijkheden om het herziene meerjarige saldo sluitend te krijgen. Dit heeft geleid tot een verlaging van deze project en procesgelden met een bedrag van € 400.000. Hierna resteert dus een bedrag van € 421.000. Als onderdeel van deze project- en procesgelden is er ook nog het resterende deel van de middelen voor “stimuleringsregeling binnenstedelijke vernieuwing”.

Van dit restant van € 339.000 is ook een deel (€ 139.000) ingezet om de meerjarenbegroting sluitend te krijgen.

07/06/2021

35 Pagina 35 van 154

Reserve Incidenteel Beschikbare Algemene Middelen (RIBAM) In de begroting 2021 is weergegeven dat de vrije ruimte in deze reserve € 2.550.000 bedraagt. Inmiddels zijn een aantal besluiten genomen en hebben een aantal autonome ontwikkelingen plaatsgevonden wat maakt dat de reserve incidenteel beschikbare algemene middelen op dit moment het volgende beeld laat zien: Stand uit begroting 2021 (bedragen in €)

2.550.000

BIJ: Surplus algemene reserve

1.394.000

BIJ: Vrijval reserve riool

1.500.000

BIJ: Grondaankoop fietspad

450.000

AF: Incidentele kosten Glashoes

-766.000

AF: Incidentele dekking programma organisatieontwikkeling

-177.000

AF: Incidentele dekking personele inzet duurzaamheid

-171.000

Herziene stand

4.780.000

De eerste twee punten te weten het surplus algemene reserve en de vrijval vanuit de reserve riool zijn hiervoor toegelicht. De voordelige mutaties grondaankoop fietspad betreffen lagere lasten op het betreffende krediet. Aangezien dit krediet in oorsprong is onttrokken aan deze reserve vloeien deze meevallers nu ook terug naar deze reserve. De onttrekking aan deze reserves voor de incidentele kosten Glashoes is voorzien van afzonderlijke raadsbesluit en de gevolgen daarvan voor deze reserve worden nu in beeld gebracht. De laatste twee onttrekkingen te weten incidentele dekking programma organisatieontwikkeling en incidentele dekking personeel duurzaamheid vloeien voort uit de maatregelen om de (meerjaren)begroting sluitend te maken zoals opgenomen in deze perspectiefnota 2022.

07/06/2021

36 Pagina 36 van 154

Herziene stand algemene incidentele middelen Beschikbare algemene middelen - stand begroting 2021

(bedragen in miljoen €)

- Weerstandscapaciteit ratio 1,5 (algemene reserve)

3,450

- Extra weerstandsvermogen sociaal domein

0,513

- Reserve riool

0,000

- Project- en procesgelden duurzaamheid

0,144

- Project- en procesgelden maatschappelijke vastgoed in relatie tot demografie

0,000

- Project- en procesgelden inbreiding voor uitbreiding

0,421

- Reserve incidenteel beschikbare algemene middelen

4,780

Totaal beschikbare algemene incidentele middelen

9,308

9. Uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2022 Uitgangspunten In deze notitie zijn de algemene uitgangspunten opgenomen die gebruikt worden bij het opstellen van de begroting 2022. Indexering prijsgevoelige budgetten We gaan niet uit van een recht evenredige aanpassing van alle prijsgevoelige budgetten maar kiezen voor het reëel ramen van deze budgetten. Dat wil zeggen rekening houden met de werkelijke (ervarings-) cijfers over de laatste jaren verhoogd met het laatst bekende cijfer voor wat betreft de aanpassing van de prijzen volgens het CBS over de periode juni – juni (was vorig jaar 1,1%). Dit hoeft dus niet in alle gevallen een verhoging van de raming te betekenen maar kan zelfs een verlaging van de raming betekenen. De centraal geraamde stelpost prijscompensatie betrekken we eveneens bij het opstellen van de begroting 2022. Normaal gesproken valt deze vrij ter dekking van de hogere lasten als gevolg van de indexering van de prijsgevoelige budgetten. Indexering lonen De lopende cao-gemeenteambtenaren is inmiddels verwerkt in de begroting 2022 van Noaberkracht en deze wordt verwerkt in de begrotingen 2022 van de beide deelnemende gemeenten. Deze cao kent een looptijd tot 1 januari 2021.

07/06/2021

37 Pagina 37 van 154

Voor wat betreft de (meerjarige) indexering van de lonen hebben we in de begroting van Noaberkracht een jaarlijkse stijging meegenomen van 1,5%. Daarnaast staat in de beide gemeenten nog een stelpost van 0,5%. Per saldo hebben we dus een budgettaire ruimte van 2%. Let wel: Niet alleen de salarissen in Noaberkracht maar ook de salarissen van de griffie (in de gemeentebegroting) moeten worden aangepast. Verbonden partijen De (financiële gevolgen van de) begrotingen 2022 van de verbonden partijen zijn via de perspectiefnota (inclusief 1e programmajournaal 2021) opgenomen in de (meerjaren)begrotingen van de beide gemeenten. Hier hoeven we dus niets meer aan te doen. Subsidies Voor wat betreft de subsidies volgen we de afspraken uit de verordening of indien van toepassing specifiek gemaakte (prestatie) afspraken. Rente In beide gemeenten gaan we uit van de omslagrente. Dit is voor de gemeente Tubbergen 1%. Dit percentage gebruiken we voor de bestaande activa en investeringen maar ook voor nieuwe investeringen. Voor het grondbedrijf hanteren we het volgende percentage: Tubbergen 0,5% Rioolrecht De hoogte van het rioolrecht is gebaseerd op het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2019-2023. Belangrijke input voor dit nieuwe GRP zijn de gevolgen van de zogenaamde klimaatadaptie.

In de raadsvergadering van 30 maart is het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie Tubbergen 2021-2025 vastgesteld. Kern van dit uitvoeringsprogramma is dat de kosten van de verschillende maatregelen die in dit programma zijn opgenomen gedekt kunnen worden binnen de beschikbare ramingen zonder dat de tarieven voor de burgers verhoogd te hoeven worden. Wel verwachten we dat voor de jaren vanaf 2022 een inflatiecorrectie volgens het consumentenprijsindexcijfer van het CBS moet worden doorgevoerd Afvalstoffenheffing De tarieven afvalstoffenheffing zijn 100% kostendekkend. De daadwerkelijke hoogte van de tarieven kunnen we pas bepalen als alle uitgaven en alle inkomsten (zonder de opbrengsten uit de tarieven) op basis van een reële raming zijn verwerkt. Zie voor een beschrijving van de laatste ontwikkelingen de sub paragraaf lokale lasten(druk). Toeristenbelasting Geen indexatie Forensenbelasting Geen indexatie Reclamebelasting Geen indexatie

07/06/2021

38 Pagina 38 van 154

Maatschappelijk Akkoord Tubbergen (MAT) Inleiding MAT De opbouw van het MAT ziet er als volgt uit:  Hoe werken wij samen: de doorontwikkeling in de manier van samenwerken met de samenleving (o.a. instrumentenkoffer, participatieprocessen en Omgevingswet).  Kernagenda's: per kern de ambities en vraagstukken waar in 2021 aan gewerkt wordt.  Kern overstijgende agenda's: agenda voor de overstijgende beleidsthema's waar in 2021 aan gewerkt wordt.

07/06/2021

39 Pagina 39 van 154

Hoe werken wij samen? Begroting 2021: Hoe werken wij samen? Wij geloven in de kracht van onze dorpen, onze inwoners, onze ondernemers en onze maatschappelijke organisaties. Samen denken we na over leefbaarheid en maken we keuzes voor de toekomst. De inwoners spelen hierin de hoofdrol. De inwoners kunnen in veel gevallen problemen beter oplossen dan de overheid. Die handschoen pakken de inwoners veelvuldig op. In Mijn Dorp 2030 denken alle kernen na over de leefbaarheid in hun dorp. Ideeën worden omgezet in concrete acties en samen is de agenda voor de komende periode opgesteld. Van de gemeente vraagt het om niet alles dicht te regelen, maar juist initiatieven te faciliteren, te inspireren en motiveren om nieuwe en betere antwoorden te vinden op gemeenschappelijke uitdagingen. Een daadkrachtige partner is wat we willen zijn, die ruimte geeft en voorwaardenscheppend is voor het initiatief. Deze manier van werken zijn we de afgelopen jaren met elkaar aangegaan en willen wij voortzetten en verbeteren. Wat willen we bereiken? Om in de toekomst de juiste ondersteuning te bieden aan de samenleving, vraagt dit van de gemeente om een doorontwikkeling in de manier van werken met de samenleving. De eerste periode heeft in het teken gestaan van aanjagen en stimuleren. Ideeën zijn ontwikkeld en de eerste concrete acties zijn een feit.

De fase waarin we ons in 2021 bevinden richt zich ook op spiegelen, keuzes maken en prioriteiten stellen. De juiste dingen doen voor de leefbaarheid in de dorpen. In eerste instantie heeft de samenwerking met de samenleving vooral vorm gekregen via Mijn Dorp 2030. In 2019 is het een manier van werken die verankerd moet worden in de gehele organisatie. Van onze eigen ambtelijke organisatie vraagt dit een bewustwordingsproces en een aanpassing op onze manier van werken. Wij willen daarin het volgende bereiken. 1. Bij alle veranderingen en/of initiatieven waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, vindt een bewuste afweging van onze rol plaats. Wie willen we zijn en wat betekent dit in de rol die wij aannemen. Deze rol is maatwerk: soms voeren we de regie, in andere gevallen zijn wij ook een van de spelers. Er bestaat niet één ideale of beste rol. Dit kan per beleidsvorming, kern en initiatief verschillen. 2. Van debat naar dialoog: bij elk initiatief of project wordt een dialoog gevoerd over de meerwaarde en de duurzaamheid. Als gemeente spiegelen, stellen wij vragen ter overweging bij elk initiatief. Wij willen een volwaardige gesprekspartner zijn. Vanuit het goede gesprek de juiste inhoud op tafel. Hierbij is de rol van de raad ook aan verandering onderhevig. De raad wil daarom het besluitvormingsproces meer laten aansluiten bij de samenleving. 3.

Op thema’s als duurzaamheid en gezondheid stimuleren wij initiatieven vanuit de samenleving. Toelichting: deze thema’s hebben extra stimulans nodig, omdat het op deze thema’s moeilijker blijkt om initiatieven op te ontwikkelen. Op de andere beleidsthema’s, zoals voorzieningen, zijn we hierin al meer vertrouwd. 4. Wij zijn een daadkrachtige partner voor de lokale samenleving. Daadkracht is doen wat nodig is, met voortdurend een focus op de resultaten en effecten die we met elkaar willen bereiken. Hierbij past geen risicomijdend gedrag en regelzucht, maar lef, creativiteit, denken in mogelijkheden en uitdagingen en ruimte voor de samenleving om met elkaar te kunnen vaststellen of we onze ambities behalen. De samenleving weet wat ze van de gemeente kan verwachten en de gemeente voldoet hieraan. Dit is ook de manier van werken die wij bij de invulling van de Omgevingswet gaan toepassen. Dit vraagt ook voor de samenleving en alle medewerkers van Noaberkracht om

07/06/2021

40 Pagina 40 van 154

dezelfde visie en het juiste gereedschap, zodat wij met plezier de juiste dingen doen voor de samenleving. Daarom willen wij ook inzetten op de juiste kennis, vaardigheden en competenties. 5. De rol van de buurtmannen en –vrouwen wordt versterkt en er wordt ingezet op een "MAT-proof" organisatie. De gemeente wil de rol en betekenis van buurtmannen en -vrouwen als partner voor de dorpen versterken. De buurtmannen en –vrouwen zijn een waardevolle verbinding tussen samenleving en gemeente. Zij vormen de toegang, de schakel tussen beide partijen en zorgen voor partnerschap in de samenwerking. 6. Een andere manier van werken vraagt ook om het verkennen van andere manieren van financieren. De gemeente wil graag samen met inwoners, ondernemers en organisaties experimenteren met de burgerbegroting en de Right to Challenge. Bij de Burgerbegroting mogen inwoners zelf beslissen waaraan het gemeentelijk budget wordt besteed. Right to Challenge houdt in dat inwoners taken van de overheid kunnen overnemen als zij denken dat het anders, beter en/of goedkoper kan. 7. Implementeren van de Omgevingswet. Het landelijke uitgangspunt is om vanuit ambitie en algemene regels gebiedsgericht te gaan werken. De Omgevingswet is veel meer dan een juridische exercitie.

De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking, en de benadering vanuit de initiatiefnemer. Hierbij wordt nauw aangesloten bij de werkwijze die vanuit MijnDorp2030 ontstaan is. Tweede fase Mijn Dorp 2030/Maatschappelijk Akkoord Tubbergen: op energie voortbouwen De processen Mijn Dorp 2030 en het MAT maken veel energie los in de kernen. Samen met inwoners kijken we naar wat belangrijk is om de kernen binnen onze gemeente op lange termijn leefbaar te houden. Iedere kern werkt, in haar eigen tempo, met haar eigen kernagenda aan de opgaven voor het dorp. We zien veel initiatieven en projecten tot ontwikkeling komen. We zien in meer en mindere mate dat ook een verbinding wordt gelegd met onze grotere maatschappelijke opgaven. Dat is positief. De uitdaging voor de komende jaren is gelegen in het nog sterker leggen van deze verbanden en het gesprek daarover voeren met de kernen. Dat vraagt een andere rolneming: meer vanuit gelijkwaardigheid samenwerken. We zijn daarmee in een tweede fase van het proces Mijn Dorp 2030/MAT gekomen, waarbij we nieuwe keuzes moeten maken en onze huidige kaders tegen het licht houden.

In 2020 zijn verschillende heisessies gehouden met college en gemeenteraad en er zijn gesprekken gevoerd met inwoners over het huidige proces van Mijn Dorp 2030 en het Maatschappelijk Akkoord. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gedaan op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen die in 2021 verder worden uitgewerkt. Belangrijkste aandachtspunten waar het college samen met de gemeenteraad aandacht voor wil hebben en met inwoners het gesprek over heeft gevoerd zijn: 1. Aan de voorkant het gesprek voeren 2. Het gesprek voeren op inhoud (maatschappelijke doelen voorop) 3. Aandacht voor wat op lange termijn van belang is voor een dorp 4. Draagvlak voor een initiatief 5. Mate van cofinanciering Hoe gaan we dat bereiken? De ontwikkelingen in en met samenleving leiden tot een andere vorm van organisatie, een andere werkwijze, andere vormen van samenwerking en financiering. Als gemeentelijke organisatie moeten we

07/06/2021

41 Pagina 41 van 154

hier mee aan de slag. Het is nodig om binnen de gehele organisatie te professionaliseren en dat bestaat uit de volgende onderdelen: bestuursstijl, communicatie, medewerkers, financiën, (be)sturing, maatschappelijke partners en een instrumentenkoffer. Hieronder is het schematisch weergegeven en staat beschreven aan welke punten we moeten werken om nog meer dan nu een daadkrachtige partner van de samenleving te kunnen zijn.

Om de manier van werken te bestendigen in de gehele organisatie gaan wij in 2021 inzetten op: 1. ‘Instrumentenkoffer’: o Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving. De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Wijze van samenwerking met de samenleving: Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de wijze van samenwerking (meer aan de voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen.  (Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs). 2. Bestuursstijl: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt.

07/06/2021

42 Pagina 42 van 154

3. Medewerkers: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties: werken aan een "MAT-proof" organisatie.  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.  Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. 4. Financiering: o Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). 5.(Be)sturing: o Herijken van de uitgangspuntennotitie Mijn Dorp 2030. Wij en ook de samenleving hebben ons doorontwikkeld. Dit vraagt ook om een herijking van de uitgangspunten. De sturing op deze inspanningen vindt deels plaats binnen het programma Participatieprocessen en deels binnen het programma Ontwikkeling Noaberkracht (verder uitgewerkt in de begroting Noaberkracht). Omgevingswet Afgelopen jaar is besloten dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet opschuift naar 1 januari 2022. Naast de wetswijziging met juridische gevolgen sluit de Omgevingswet aan op de manier waarop wij participeren in de samenleving.

Het raakt een groot aantal beleidsvelden en stelt de inbreng van de gemeenschap centraal. Op bepaalde gebieden werken wij nu al volgens de geest van de wet. Dat zullen we in 2021 zeker doorzetten om goed voorbereid te zijn op de inwerkingtreding van de wet. Kort samengevat bestaat de opgave grofweg uit drie elementen:  Beleidsvernieuwing. De inzet van zes kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, algemene rijksregels, omgevingsvergunning en het projectbesluit. De gemeente Tubbergen gaat begin 2021 de Omgevingsvisie afronden en zal medio 2021 de Uitgangspuntennotitie voor het Omgevingsplan opleveren.  Organisatie en werkwijze. De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking en de benadering vanuit de initiatiefnemer. De gemeente Tubbergen zorgt in 2021 voor verdere opleiding en bewustwording van het personeel en het door ontwikkelen van werkwijzen. Ook zal het projectteam de consequenties van de inwerkingtreding op de organisatie en daarmee de financiën en de formatie in kaart brengen.  Informatie en techniek.

Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is het nieuwe online loket dat de centrale plek is waar alle digitale informatie over de fysieke leefomgeving straks samenkomt. Hier kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden zien wat kan en mag in de fysieke leefomgeving. De gemeente Tubbergen is in 2020 voor aangesloten op het Digitaal Stelsel

07/06/2021

43 Pagina 43 van 154

Omgevingswet. In 2021 wordt er geoefend en doorontwikkeld zodat op 1 januari 2022 het goed ingeregeld is. Wat hebben we er voor gedaan? - Bestuursstijl Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Betrekken gemeenteraad en rolbepaling: de gemeenteraad is betrokken bij initiatieven uit de samenleving en bepaalt hun rol hierin. o Verkennen hoe het besluitvormingsproces beter kan aansluiten op de nieuwe manier van werken. Zodat ook zichtbaarheid, laagdrempeligheid van de raad en de rol van volksvertegenwoordiger naar volksverbinder beter tot zijn recht komt. Behaalde mijlpalen 2021  De nieuwe kinderburgemeester is op 16 maart 2021 officieel geïnstalleerd.  Er hebben twee kerngesprekken plaatsgevonden waarbij een groepje van drie raadsleden in gesprek gaat met dorpsraden/werkgroepen Mijn Dorp 2030 over het proces Mijn Dorp 2030 en het MAT. De gesprekken hebben digitaal plaatsgevonden met Harbrinkhoek-Mariaparochie en Manderveen. In deze gesprekken zijn de belangrijkste uitkomsten besproken van de heisessies die binnen college en raad gehouden zijn over Mijn Dorp 2030 en het MAT. Ook is met elkaar van gedachten gewisseld over de opzet van de kernavonden. Tijdens deze avonden in de dorpen bespreken we met inwoners de voortgang van het MAT en kijken we vooruit naar de uitdagingen voor de komende jaren.

 De gemeente werkt samen met inwoners aan de kernagenda’s voor de dorpen. Daarnaast wil de raad ook kern overstijgend beleid op een vernieuwende manier, meer samen met inwoners en (ervarings)deskundigen opstellen. De raadswerkgroep Bestuurlijke Vernieuwing heeft armoedebeleid als onderwerp gekozen om hier concreet mee aan de slag te gaan. Ook de Kinderraad heeft het onderwerp armoede op hun agenda gezet om te bespreken. 2020  In december 2020 is de Kinderraad van de gemeente Tubbergen officieel geïnstalleerd. De Kinderraad is een aantal keer bij elkaar geweest en heeft onderwerpen geïnventariseerd waar ze mee aan de slag wil. Belangrijkste eerste taak is het zoeken van een nieuwe Kinderburgemeester.  Binnen het college en de gemeenteraad zijn heisessies gehouden over het huidige proces van Mijn Dorp 2030 en het MAT. Er is gesproken over wat goed gaat en welke verbeterpunten er zijn. Dit is gedaan op de onderdelen proces en rolneming, inhoud en financiën. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen. Voordat een besluit wordt genomen over de vervolgacties, wil de gemeenteraad eerst hierover in gesprek met inwoners (dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030). Raadsleden sluiten dan in kleine groepjes aan bij reguliere vergaderingen van de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030.

 Vanwege de coronamaatregelen hebben de gesprekken met de dorpsraden/overkoepelende werkgroepen Mijn Dorp 2030 nog niet plaatsgevonden. De bedoeling is om dat vanaf 2021 in overleg met de dorpen te organiseren, eventueel digitaal.

07/06/2021

44 Pagina 44 van 154



2019 



Op 9 maart 2020 vond een drukbezochte kernavond in Fleringen plaats, waarbij raadsleden en inwoners met elkaar in gesprek gingen over Mijn Fleringen 2030. De andere geplande kernavonden konden door corona helaas niet doorgaan. Passend bij de gelijkwaardige positie tussen inwoners en gemeente is voor een nieuwe vergaderstructuur gekozen met onder meer voortzetting van kernavonden. Inmiddels is gestart met deze nieuwe vergaderstructuur. Er zijn drie kernavonden gehouden. Qua samenstelling en dialoogvoering zijn verschillende leerervaringen opgedaan. Er zijn dialoogtrainingen gehouden om betere verdiepende gesprekken te kunnen voeren en om de gelijkwaardige positie te versterken. Daarnaast zijn onze bouwstenen uitgebreid met feiten en cijfers om daarmee de urgentie van onze maatschappelijke opgaven meer samen te ervaren.

- Financiering Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap:  Het eenduidig en transparant organiseren van financieringsvormen voor de samenleving als randvoorwaarde om nieuwe vormen in de toekomst te kunnen toetsen en ontwikkelen (bijvoorbeeld het verbreden van het stimuleringsfonds sociaal domein naar een leefbaarheidsfonds). Behaalde mijlpalen 2021  Er zijn over de eerste drie maanden van 2021 geen nieuwe mijlpalen te benoemen. 2020  Het stimuleringsfonds is geëvalueerd. Op basis daarvan wordt in 2021 een voorstel gemaakt of en hoe het leefbaarheidsfonds (of een andere financieringsvorm) ingericht kan worden.  We hebben geconstateerd dat het moment waarin we nu zitten met Mijn Dorp 2030 en het MAT, niet geschikt is om te starten met de burgerbegroting. Samen met de dorpen bepalen we het juiste moment om te starten met het experiment. 2019  Wij hebben ons aangemeld bij het ontwikkeltraject van de VNG: Democratisch begroten.  De kansen en risico's van democratisch begroten zijn in beeld gebracht. Op basis van de behoefte van de samenleving en de raad is besloten om dit traject even te 'parkeren'. - Instrumentenkoffer Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: Ontwikkeling van een instrumentenkoffer 1.0: we ontwikkelen instrumenten die we kunnen gebruiken bij de samenwerking met de samenleving.

De koffer bestaat in ieder geval uit de volgende onderdelen:  Participatieladder: mate van participatie o Handleiding om een bewuste afweging te maken bij alle beleidsvormingen en initiatieven uit de samenleving, waarbij wij keuzemogelijkheden hebben, over de mate van participatie (aan de voorkant).  Instrument waardebepaling door ontwikkelen en toepassen

07/06/2021

45 Pagina 45 van 154



(Menselijke) toolkit (vouchers) waar de buur(t)mannen en -vrouwen en andere medewerkers uit kunnen putten om de kernen zo goed mogelijk te kunnen ondersteunen, op basis van de behoefte (bijvoorbeeld de inzet van adviseurs).

Behaalde mijlpalen 2021  Als onderdeel van de instrumentenkoffer hebben de adviseurs samenlevingsgericht werken de eerste gesprekken gevoerd in de organisatie om input op te halen over de concrete invulling van samenlevingsgericht werken. Daarnaast zijn de adviseurs bij verschillende lopende projecten aangesloten om medewerkers concreet te adviseren en te ondersteunen in de wijze waarop het samenlevingsgericht werken vorm kan krijgen. 2020  De rol 'adviseur samenlevingsgericht werken' is geformaliseerd om ondersteuning te bieden aan medewerkers op het gebied van samenlevingsgericht werken (menselijke toolkit). Deze adviseurs gaan aan de slag met het maken van een handboek samenlevingsgericht werken, als onderdeel van de instrumentenkoffer. Hiervoor is een opdracht opgesteld.  We werken in de praktijk met 'instrumenten' die ingezet worden, zoals bijvoorbeeld een communicatieadviseur.  Het instrument waardebepaling is geëvalueerd en met de uitkomsten daarvan wordt het instrument waardebepaling doorontwikkeld. 2019  Er is overleg geweest met de portefeuillehouders over wat ze willen met de instrumentenkoffer. De uitkomst hiervan is dat we in eerste instantie inzetten op een overzicht aan voorbeelden over hoe je handen en voeten kan geven aan participatie/samenwerking met de samenleving.

 In 2019 is 'hoe werken we samen' onderdeel geworden van proces bestuurlijke besluitvorming. - Medewerkers Omschrijving/op te leveren resultaat Op te leveren/volgende stap: o Doorontwikkeling samenlevingsgerichte competenties  De vakspecialisten zijn zich bewust van de stakeholders en communiceren proactief passend bij de behoefte van de stakeholders.  Het taalgebruik van medewerkers sluit aan bij de leefwereld van de partners en inwoners.  Meer bewuste rolneming door medewerkers ten aanzien van partners en inwoners.  Meer integrale afweging bij bestuurlijke advisering. Behaalde mijlpalen 2021  De buur(t)mannen en buur(t)vrouwen nemen deel aan een interne training Bestuurlijk Ambtelijk Samenspel. Dit maakt onderdeel uit van het ontwikkeltraject voor de versterking van deze rol.  Direct Duidelijk is 20 januari officieel van start gegaan met de ondertekening van de Direct Duidelijk Deal. Het document ‘Onze communicatiestijl’ is vastgesteld door de directie en besproken in de colleges. Ook zijn er taalcoaches geworven in de organisatie. De Taalcoaches worden voor hun rol opgeleid met een schrijftraining en een coachtraining.

07/06/2021

46 Pagina 46 van 154





2020  

  2019  

De adviseurs samenlevingsgericht werken hebben de eerste gesprekken gevoerd in de organisatie om input op te halen voor de op te stellen handwijzer. Daarnaast sluiten de adviseurs aan bij verschillende projecten voor coaching on the job. Dit maakt onderdeel uit van de vervolgstappen om het samenlevingsgericht werken in de organisatie te versterken ('MAT-proof'). De voorbereidingen zijn getroffen om te starten met leertafels, waarbij het doel is dat medewerkers aan de hand van een casus reflecteren op hun eigen rol en de samenwerking, onderling en met de samenleving. Hiervoor zijn gespreksleiders aangewezen. Ze worden opgeleid om deze gesprekken te leiden. Het ontwikkeltraject voor de versterking van de rol van buurtman/vrouw op basis van de vastgestelde rolbeschrijving is gestart. Tijdens de Management Development dagen zijn de uitkomsten van de heisessies over Mijn Dorp 2030 en het MAT en de relatie met organisatieontwikkeling van Noaberkracht (“MAT-proof”maken) besproken met teamcoaches en programmaregisseurs. En er zijn vervolgstappen bepaald voor onder andere het versterken van het samenlevingsgericht werken in de organisatie. De rol van adviseur samenlevingsgericht werken is geformaliseerd. De adviseurs werken vanuit deze rol binnen team communicatie. Zij adviseren medewerkers ten aanzien van het betrekken van inwoners bij diverse projecten, processen en initiatieven.

Noaberkracht gaat aan de slag met “Direct Duidelijk”. Hiervoor is een projectplan gereed. Vanaf januari 2019 zijn we gestart met de eerste fase uit de opdracht: De behoefte-inventarisatie naar de rol-invulling buur(t)man/vrouw bij de belangrijkste stakeholders. De behoefte-inventarisatie is afgerond. De rolbeschrijving van buur(t)man/vrouw is vastgesteld.

Wat hebben we gedaan voor de Omgevingswet? - Omgevingswet (beleidsvernieuwing) Omschrijving/op te leveren resultaat De inzet van de kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, omgevingsvergunning. Behaalde mijlpalen 2021  Vaststelling van MijnOmgevingsvisie door de gemeenteraad.  Terugkoppeling van en toelichting op MijnOmgevingsvisie bij de verschillende betrokkenen.  De oplevering en verspreiding van animaties ten behoeve van de Omgevingsvisie. 2020  Het opleveren van de conceptwebsite voor de omgevingsvisie.  Het spiegelen van het huidige beleid aan de concept omgevingsvisie zodat duidelijk wordt wat de impact op het beleid is en welke keuzes en dilemma's de gemeenteraad over moet gaan besluiten.  Het scholenproject is afgerond en opgeleverd.  Afstemming met de buurtgemeenten, ketenpartners en samenwerkingspartners over de omgevingsvisie.  Terugkoppeling aan de samenleving.

07/06/2021

47 Pagina 47 van 154

  

2019  

 

Uitwerking van het deelproject voorbereiding op het omgevingsplan. Verkennen van de gevolgen van de keuzes binnen de visie en de voorbereiding op het omgevingsplan op onze werkwijze rondom vergunningverlening. Met meenemen van de medewerkers, college, raadsleden en onze ketenpartners door middel van communicatie, bijeenkomsten en werkvormen o.a.: - Dag van de Omgevingswet - Raadsbijeenkomsten over de rol van de raad en de kerninstrumenten - Themabijeenkomsten met ketenpartners De inzet van de kerninstrumenten voor het hele fysieke domein: omgevingsvisie, decentrale regels (zoals het omgevingsplan op gemeentelijk niveau), programma’s, omgevingsvergunning. In 2019 zijn we gestart met het opstellen van een Omgevingsvisie, de volgende stappen zijn daarbij afgerond: Stap 1 Opstarten en kennismaken. Stap 2 Analyseren en verkennen. Stap 3 Naar buiten toe (met twee bewonersavonden en een digitale enquête). Stap 4 is opgestart: Opschalen / verbinden / vormen. In december 2018 heeft de raad een besluit genomen over de vernieuwende strategie. Contouren van het Omgevingsplan zijn verkend.

Persberichten en raadsbrieven Raadsbrief

2020-04 Verslag avonden en enquête Omgevingsvisie samengevoegd 2020 - 6 Raadsbrief proces omgevingswet 2020

- Omgevingswet (informatie en techniek) Omschrijving/op te leveren resultaat Het Digitaal Stelsel Omgevingswet is het nieuwe online loket dat de centrale plek is waar alle digitale informatie over de fysieke leegomgeving straks samenkomt. Hier kunnen initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden zien wat kan en mag in de fysieke leefomgeving. Behaalde mijlpalen 2021  Een pilot uitgevoerd, waarin er geoefend is met het maken van een stukje omgevingsplan.  Door de VNG benaderd voor deelname aan een Ketentest waarin gezamenlijk met de VNG de digitale keten rondom aanlevering van het Omgevingsplan en vergunningsverlening getest wordt.  Een eerste concept Uitgangspuntennotitie m.b.t Omgevingsprogramma’s en het Omgevingsplan opgesteld. 2020  De benodigde software voor gemeente Tubbergen is in 2020 aangeschaft en aangesloten op de testomgeving van het Digitaal Stelsel Omgevingswet.  Het deelproject verschuift qua oplevering naar medio 2021. Dit betekent dat de kosten die hiervoor gemaakt worden deels doorgeschoven zijn naar 2021. De nieuwe ingangsdatum biedt de ruimte om een praktijkproef in te bouwen zodat we alvast kunnen oefenen met de inrichting.

07/06/2021

48 Pagina 48 van 154

- Omgevingswet (organisatie en werkwijze) Behaalde mijlpalen 2021  De wet vraagt van gemeenten een andere manier van denken en werken door de integrale benadering van de leefomgeving, meer bestuurlijke afwegingsruimte, meer nadruk op participatie en samenwerking en de benadering vanuit de initiatiefnemer. De gemeente Tubbergen zorgt voor opleiding en bewustwording van het personeel en het door ontwikkelen van werkwijzen.  Daarnaast is de werkvorm leertafels ontwikkeld en zijn hiervoor gespreksleiders getraind. Deze starten vanaf mei 2021. 2020  Het verkrijgen van een subsidie van het A&O-fonds voor onze vernieuwende aanpak rondom intervisie, casuïstiekbespreking en reflectie (Leertafels).  Inrichten van een deelproject Omgevingswet in praktijk rondom de vergunningverlening aangepast wordt aan de veranderingen die de Omgevingswet met zich meebrengt.  Het geven van diverse trainingen aan zowel de medewerkers van Ruimtelijke Ordening als WABO op het gebied van de Omgevingswet.  Door middel van website, intranet, informatiemails en sessies medewerkers, teamcoaches, programmaregisseurs en directie meenemen in de ontwikkelingen rondom de Omgevingswet.  Het nadrukkelijk samen verbinden van de Omgevingswet met de sessies rondom de Regionale Energie Strategie maar ook met de uitgangspunten en de werkwijze van Mijn Dorp 2030 in diverse sessies.

 Het deelproject Omgevingswet in de praktijk waarin de veranderde werkwijze opgepakt wordt, is in september in plaats van maart 2020 gestart als gevolg van de coronacrisis. Dit heeft geen impact gehad aangezien de inwerkingtreding ook verschoven is naar 1 januari 2022. Trends en ontwikkelingen Het proces Mijn Dorp 2030 en het MAT is een aantal jaren geleden ingezet en feitelijk onderdeel geworden van de bestuursstijl van de gemeente Tubbergen: samen met inwoners nadenken over en keuzes maken voor de toekomst. In 2020 zijn verschillende heisessies gehouden met college en gemeenteraad. Er is gesproken over wat goed gaat in het proces en welke verbeterpunten er zijn. Verschillende aandachtspunten zijn naar voren gekomen, onder andere: 1. Aan de voorkant het gesprek voeren. 2. Het gesprek voeren op inhoud (maatschappelijke doelen voorop). 3. Aandacht voor wat op lange termijn van belang is voor een dorp. 4. Draagvlak voor een initiatief. 5. Mate van cofinanciering. Hierover gaat de gemeenteraad in gesprek met de kernen: hoe ervaren zij het proces, wat gaat goed en wat kan beter? Doel is om gezamenlijk afspraken te maken voor de komende periode.

Daarbij spelen ook de vragen: Welke gemeente willen we zijn? Welk gedachtegoed willen we uitstralen? Welke stappen moeten we zetten om daar te komen? Wie heeft waarin welke rol? Conclusie We zijn in een volgende fase van het proces Mijn Dorp 2030 en het MAT gekomen. De afgelopen jaren zijn stappen gezet in het meer samenlevingsgericht werken. Dit heeft ook ervoor gezorgd dat de opzet van

07/06/2021

49 Pagina 49 van 154

het huidige programma ‘hoe werken we samen’ niet meer volledig en actueel is. Bij de begroting 2022 zal dit worden geactualiseerd. De uitkomsten van de heisessie en de kerngesprekken zullen hierin worden meegenomen. Financiële kaders Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

07/06/2021

50 Pagina 50 van 154

Kernagenda's Inleiding op de kernagenda Het MAT bestaat uit kernagenda’s en kern overstijgende agenda’s. Elke kern heeft een kernagenda opgesteld. Deze is tot stand gekomen door de kernavonden en de ontwikkelingen in Mijn Dorp 2030. In de kernagenda's zijn per kern de ambities en vraagstukken terug te vinden waar we als gemeente en inwoners gezamenlijk aan werken. De inhoud van deze kernagenda's is terug te vinden in de begrotingsapp: link opnemen. De financiële bijdrage van de gemeente aan plannen en projecten, is eveneens terug te vinden in deze begrotingsapp onder kernagenda's als onderdeel van het MAT. In de begroting wordt volstaan met het noemen van aanvullende besluitvorming betreffende de kernagenda's. Hierbij is aangegeven wat wij als gemeente in 2021 willen en kunnen bijdragen. Eventuele voorstellen die gaandeweg het jaar vanuit de kernagenda's ontstaan worden via een apart raadsbesluit aan de gemeenteraad voorgelegd. Kernagenda's - financieel Er zijn geen afwijkingen ten opzichte van de begroting.

07/06/2021

51 Pagina 51 van 154

Kern overstijgende agenda Inleiding op kern overstijgende agenda In de volgende hoofdstukken ziet u de kern overstijgende agenda’s. Elke kern overstijgende agenda kent kern overstijgende thema’s. De kern overstijgende thema’s zijn in 2019 ontstaan door de input uit de thematour, de bestaande overleggen met maatschappelijke organisaties en thema’s die zijn besproken tijdens de kernavonden. In de kern overstijgende thema’s wordt voor overstijgende beleidsthema’s aangegeven wat er in 2021 op de agenda staat en welke bijdrage de gemeente in 2021 doet.

07/06/2021

52 Pagina 52 van 154

Samen redzaam, gezond meedoen Inleiding Samen redzaam, gezond meedoen De komende periode 2019-2022 staat in het teken van de transformatie om de toenemende druk op het sociaal domein te verlichten. We willen onze samenleving, onze kernen en onze inwoners in hun kracht te zetten met als doel een positievere gezondheid. Tegelijkertijd willen we de ondersteuning en zorg kwalitatief goed, betaalbaar en bereikbaar houden. Om dit te realiseren werken we de komende periode aan de volgende zaken. Wat gaan we hiervoor als gemeente doen? Wat willen we bereiken?

Wat willen we bereiken? Onze insteek is de gedachte dat inwoners een goed gevoel van welbevinden hebben. Los van de maatschappelijke waarde die dat heeft, is het zo dat inwoners die zich goed voelen, minder snel een hulpvraag hebben en ondersteuning nodig hebben. Daarom is de onderliggende gedachte dat we als gemeente inzetten op positieve gezondheid. Positieve Gezondheid[1] is de uitwerking in 6 dimensies van de bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Dit is te vertalen naar de leefomgeving van inwoners en het faciliteren van positieve gezondheid. Dit doen we door passende algemene voorzieningen en ondersteuning te bieden, een goede leefomgeving in te richten en het leggen van verbindingen in de samenleving. Als gemeente zien wij ook vooral hier onze rol. Onderstaande figuur laat dat mooi zien.

07/06/2021

53 Pagina 53 van 154

De insteek van positieve gezondheid[2] sluit naadloos aan bij de zaken die we als gemeente nastreven namelijk:  Mensen veel meer in contact te brengen met hun kracht in plaats van ze aan te spreken op hun zwakte.  Persoonsgerichte zorg te bieden en echt aan te sluiten op persoonlijke behoeften.  De regie bij de mensen zelf te laten en ze te helpen hun eigen beslissingen te nemen. Daarnaast is het van belang de ondersteuning en zorg bereikbaar en betaalbaar te houden. We willen kwalitatieve goede ondersteuning en zorg bieden, vanuit de gedachte een gezin, een plan, een regisseur voor die inwoners die het nodig hebben. Wat gaan we hiervoor als gemeente doen? In het plaatje hieronder is te zien hoe de ondersteuning en zorg rondom een inwoner, is opgebouwd uit een aantal lagen. Per laag wordt er gewerkt aan versterken van de positieve gezondheid van onze inwoners en het bereikbaar en betaalbaar houden van de ondersteuning en zorg.

07/06/2021

54 Pagina 54 van 154

Om de gestelde ambitie te bereiken is het ook essentieel om meer inzicht en overzicht te krijgen in de interventies en de resultaten en effecten hiervan. Op dit moment zijn een behoorlijk aantal interventies gestart. We kunnen aangeven wat we doen, echter de effecten van de interventies zijn nog niet altijd inzichtelijk. Besturing van het sociaal domein vraagt hier wel om. Het vraagt continu om te analyseren of we de juiste dingen doen. Leveren de interventies de gewenste resultaten op, vragen veranderingen in het sociaal domein om het bijsturen, versnellen of stoppen van bepaalde interventies? Hiervoor starten we het project Grip op sociaal domein. Een ander belangrijk onderdeel is het actief sturen op houding en gedrag. De veranderopgave bestaat voornamelijk uit een veranderende houding en gedrag bij de professional (inclusief gemeente), de inwoner, de mantelzorger en de vrijwilliger. Dit vereist vanuit de onze kant uitleg en coaching op houding en gedrag en heldere communicatie met alle partijen over wat we van elkaar kunnen verwachten. Daarom starten we met werkateliers waarin professionals, inwoners en ambtenaren gezamenlijk na denken over de uitdagingen die er liggen. In de ateliers worden manieren bedacht om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Daarbij wordt ook kritisch gekeken naar hoe zaken nu gaan, hoe we bij kunnen sturen en hoe eenieder daaraan kan bijdragen.

Meetbaarheid De gekozen aanpak binnen het uitvoeringsplan sociaal domein, waarbij concrete oplossingen moeten leiden tot een vermindering van de kosten is verbonden aan een aantal uitgangspunten zoals genoemd in de begroting 2019. Deze uitgangspunten zijn een gelijkblijvend cliëntenbestand, gelijkblijvende problematiek, gelijkblijvend beleid en de "kostprijs" 2019. Veranderingen hierbinnen hebben invloed op het te bereiken resultaat. Voor meerdere thema's binnen de interventieaanpak is samenwerking en draagvlak nodig met en van externe partijen. Zonder medewerking hebben niet alle interventies evenveel kans van slagen. [1]Machteld Huber, Institute for positive health, https://iph.nl/positieve-gezondheid/ [2] https://iph.nl/positieve-gezondheid/wat-brengt-het/

07/06/2021

55 Pagina 55 van 154

Langer gezond

Wat willen we bereiken?  Meer of gelijk aantal inwoners ervaren een goede gezondheid  Meer of gelijk aantal inwoners bewegen voldoende  Meer kinderen van ouders met een lage opleiding zijn lid van een sportvereniging  Meer kinderen zijn meestal weerbaar  Minder jongeren onder 18 hebben alcohol gedronken de laatste 4 weken (NB. De staat van de bevolking van de gemeente Tubbergen is nu al nagenoeg optimaal wanneer dat wordt vergeleken met andere Twentse gemeenten. Het gaat nu vooral om het behouden van de goede staat.)

Wat hebben we er voor gedaan? - Cultuurvisie Omschrijving/op te leveren resultaat Wij dragen bij aan een actuele visie op cultuur. Wat gaan we ervoor doen? 1. Wij stellen een cultuurvisie of -akkoord op waarbij het Maatschappelijk Kader verder wordt uitgerold over alle cultuurverenigingen. 2. De resultaten uit de visie op het akkoord kunnen effect hebben op de nieuw te sluiten prestatieafspraken met cultuurorganisaties opnieuw bekeken. 3. De resultaten van de visie of het akkoord zijn ook van invloed op het behoud van cultureel materieel en immaterieel erfgoed. Op te leveren/ volgende stap:  Plan van aanpak formaliseren.  Kick-off bijeenkomst cultuurvisie/-akkoord. Status: Plan van aanpak is in concept gereed, maar verdient nadere uitwerking en concretisering. Vanwege prioriteitstelling op andere terreinen is het vervolg nog niet ingezet. Perspectief op uitvoering in 2021. - Geschikt instrument kansrijke start Omschrijving/op te leveren resultaat Een gezonde en kansrijke start in de eerste 1.000 dagen van het kind. Wat gaan we ervoor doen? We gaan als niet-GIDS-gemeente aan de slag met ‘Kansrijke start’. Op te leveren/volgende stap: We gaan een lokale coalitie Kansrijke start vormen met ketenpartners.