Bijlage Jaarstukken 2025 Tubbergen

6

7

1a. Netto schuldquote Dit kengetal zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. Hoe hoger de schuld, hoe meer kapitaallasten (rente en aflossing) er zijn. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossing op de exploitatie.

WEERSTANDSNORM

Het ratio valt dan in klasse B. Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen.

5

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Zie netto schuldquote, maar dan gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden. (BEDRAGEN X € 1.000)

JAARREKENING 2024

BEGROTING 2025

JAARREKENING 2025

A

Vaste schulden

23.501

21.597

21.597

B

Netto vlottende schuld

3.580

4.306

2.893

C

Overlopende passiva

6.922

1.299

7.570

D

Financiële activa

775

775

775

E

Uitzettingen < 1 jaar

21.552

12.387

10.637

F

Liquide middelen

210

235

222

G

Overlopende activa

2.316

359

3.255

H

Totale baten

69.055

56.978

71.300

13,2

23,6

24,1

Netto schuldquote (A+B+C-D-E-F-G)/H x 100%

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

72

1

2. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hieronder wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale vermogen. Hoe hoger het aandeel, hoe gezonder de gemeente. (BEDRAGEN X € 1.000)

JAARREKENING 2024

BEGROTING 2025

JAARREKENING 2025

A

Eigen vermogen

28.775

20.083

26.222

B

Balanstotaal

67.867

58.379

64.105

42,4

34,4

40,9

Solvabiliteit (A/B) x 100%

3. Grondexploitatie Dit kengetal geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Deze boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. (BEDRAGEN X € 1.000)

JAARREKENING 2024

BEGROTING 2025

JAARREKENING 2025

A

Niet in exploitatie genomen bouwgronden

0

0

0

B

Bouwgronden in exploitatie

- 325

- 1.146

2.785

C

Totale baten

69.055

55.765

71.301

0,5

2,1

3,9

Grondexploitatie (A+B)/C x 100%

4. Structurele exploitatieruimte Het financiële kengetal structurele exploitatieruimte geeft aan hoe groot de (structurele) vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft het ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen, dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid.

2

3

4

(BEDRAGEN X € 1.000)

JAARREKENING 2024

BEGROTING 2025

JAARREKENING 2025

A

Totale structurele lasten

58.426

56.404

63.696

B

Totale structurele baten

58.831

56.497

63.019

C

Totale structurele toevoegingen aan de reserves

0

0

0

D

Totale structurele onttrekkingen aan de reserves

101

307

182

E

Totale baten

69.055

56.978

71.301

0,7

0,7

0,7

Structurele exploitatieruimte (B-A)+(D-C)/E x 100%

5

6

7

5. Belastingcapaciteit Dit kengetal geeft de ruimte weer die de gemeente Tubbergen heeft om zijn belastingen te verhogen. De ozb is voor gemeenten de belangrijkste eigen belastinginkomst. Een hoog tarief ten opzichte van het landelijk gemiddelde geeft aan in hoeverre de gemeente al gebruikt heeft moeten maken van deze optie. (BEDRAGEN X € 1.000)

JAARREKENING 2024

BEGROTING 2025

JAARREKENING 2025

388

408

408

294

313

313

Ozb-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde A

Ozb-lasten voor een gezin bij gemiddelde WOZ-waarde van een woning in de gemeente Tubbergen (uitgangspunt COELO-atlas)

B

Rioolheffing voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde

C

Afvalstoffenheffing voor een gezin

209

215

218

D

Eventuele heffingskorting

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

E

Totale woonlasten (A+B+C+D)

891

936

936

F

Woonlasten landelijk gemiddelde

994

1.052

1.052

89,6%

89,0

89,0

Woonlasten t.o.v. landelijke gemiddelde (E/F) x 100%

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

73

1

Totaal tabel kengetal en uitkomst

Kaders en cijfers

Op basis van onderstaand overzicht blijkt dat qua signaleringswaarden van de kengetallen de gemeente Tubbergen zich in de categorie “minst risicovol” bevindt, met uitzondering van de het kengetal solvabiliteit en de structurele exploitatieruimte. De streefwaarde van de solvabiliteit is in lijn met de begroting en voorgaand boekjaar. De verslechtering van de structurele exploitatieruimte is het gevolg van het verlies dat over 2025 is geleden.

Kaders

KENGETAL

JRK 2024 BEG. 2025 JRK 2025

MINST NEUTRAAL RISICOVOL

MEEST RISICOVOL

Netto schuldquote

9,1

21,4

19,4

<90

90 - 130

>130

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte geldleningen

13,2

23,6

24,1

<90

90 - 130

>130

Sovabiliteit

42,4

36,7

40,9

>50

20 - 50

<20

Grondexploitatie

-0,5

-0,1

3,9

<20

20 - 35

>35

Structurele exploitatieruimte

0,7

0,7

-0,7

>0

0

<0

89,6%

89,0%

89,0%

<95

95 - 105

>105

Belastingcapaciteit

ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

De paragraaf kapitaalgoederen gaat in op de manier waarop het op duurzame wijze in stand houden van kapitaalgoederen (de fysieke gemeentelijke infrastructuur) is geborgd. Onder kapitaalgoederen verstaan we wegen (inclusief kunstwerken), riolering, water, groen en gebouwen.Voor het geformuleerd doel zijn en worden onderhoudsplannen opgesteld waarin we aangeven op welk kwaliteitsniveau kapitaalgoederen worden onderhouden. Als introductie op deze paragraaf staat hieronder het overzicht van de beheerplannen voor de kapitaalgoederen: BEHEERPLANNEN

VASTSTELLING DOOR RAAD IN JAAR

LOOPTIJD

FINANCIËLE VERTALING UITGESTELD IN BEGROTING ONDERHOUD

Wegen

2016

n.v.t.

ja

nee

Riolering

2025

5 jaar

ja

nee

Groen

2020

4 jaar

ja

nee

Gebouwen MOP Civiele kunstwerken

2025

4 jaar

ja

nee

2025

5 jaar

ja

nee

2

3

4

5

6

7

Wettelijk De relevante wettelijke kaders zijn: • Gemeentewet: Waarin door de gemeenteraad is vastgelegd welke regels voor de waardering en afschrijving van activa gelden. De in artikel 212 Gemeente- wet bedoelde verordening is de ‘Financiële verordening gemeente Tubbergen (2024)’. • Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV): Op grond van artikel 12 moeten de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen in deze paragraaf aan de orde komen. • Burgerlijk Wetboek: Waarin opgenomen de gemeentelijke taak als ‘goed wegbeheerder’ om te zorgen dat het gebruik van de weg geen risico oplevert voor de weggebruiker (wettelijke aansprakelijkheid). • Omgevingswet (en voorheen Wet milieubeheer): Gemeenten hebben een wettelijke zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en de grondwaterstand. Het Water en rioleringsprogramma (vroeger het gemeentelijk rioleringsplan, GRP) is het beleidsdocument waarin de gemeente invulling geeft aan deze zorgplichten. • Gemeentewet (art. 228a): De basis voor de rioolheffing, waarmee de kosten van het rioleringsprogramma worden gedekt. Algemeen financieel

De kosten van het reguliere en ‘groot’ onderhoud van de kapitaalgoederen wegen, bruggen, duikers, groen en gebouwen zijn in het algemeen gedekt via structurele onderhoudsmiddelen in de begroting. Vervangingsinvesteringen en onderhoudskosten met betrekking tot de riolering worden gedekt via de rioolheffing. Grotere vervangingsinvesteringen voor kapitaalgoederen, uitgezonderd rioleringen, nemen we in het algemeen als incidentele investeringen op in de begroting. De raad stelt de incidentele vervangingsinvesteringen vast. Voor gebouwen worden de kosten voor het groot onderhoud door de raad beschikbaar gesteld uit de voorziening ‘Planmatig onderhoud gebouwen’.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

74

1

Algemeen technisch/inhoudelijk Voor het beheer van wegen en groen wordt de (beeld)Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van CROW (de onafhankelijke kennisorganisatie voor infrastructuur, openbare ruimte, verkeer en vervoer en werk en veiligheid) toegepast. Bij het onderdeel Beleid & beheer gaan we hier nader op in. In het Water en Riolerings Programma (WRP) zijn de kaders en verplichtingen aangegeven voor riolering en water. In het WRP is vastgelegd hoe we verbeteringsmaatregelen op het rioolsysteem toepassen en hoe we onze wettelijke zorgplichten (bijv. onderhoud) uitvoeren. Het WRP is door de raad vastgesteld. Voor het beheer van gebouwen is een MOP (meerjarenonderhoudsprogramma) vastgesteld, waarin de onderhoudsniveaus zijn aangegeven.

Wadi’s

Groen

Bergbezinkbassins

13

Externe overstorten

22

Interne overstorten, stuwputten, wervelventielen, etc.

25

Beplantingsoppervlakte (natuurlijk)

27 ha

17,7 ha

Beplantingsoppervlakte (in cultuur)

6.6 ha

0.2 ha

Oppervlakte gazon

30 ha

1 ha

Aantal bomen

5.269 st

9.973 st

Schoolgebouwen

13.796 m²

2

Sportaccommodaties

2.922 m²

Maatschappelijk/culturele functies

694 m²

Kerncijfers

Monumenten

117 m²

Voor de onderscheiden kapitaalgoederen zijn in de tabel hieronder de kencijfers vermeld:

3

Eigen bedrijfsvoering

4.813 m²

ASPECT

BINNEN DE KOM

BUITEN DE KOM

BELEID EN BEHEER

Weglengte totaal

110 km

434 km

Algemeen

Oppervlakte elementenverharding

58,1 ha

13,4 ha

Oppervlakte asfaltverharding

20,8 ha

70.5 ha

Oppervlakte betonverharding

1.4 ha

38.4 ha

Oppervlakte overige

1.5 ha

40.9 ha

Aantal bruggen

7 st

33 st

Aantal duikers

1158

Gemengde hoofdriolering

54 km

(verbeterd) Gescheiden stelsel hoofdriolering

55 km

Kolken

7.280

Pompunits drukriolering buitengebied

424

Drukriolering buitengebied

140 km.

Rioolgemalen

49

Persleidingen

7,5 km.

IT riolen

10 km.

4

5

6

7

Gebouwen 10

1

Riolering

3

75

1

Wegen

2

Het onderhoud van de openbare ruimte is vastgesteld in het beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR). Dit plan, dat uitgaat van de systematiek om te werken volgens zogeheten beeldkwaliteit, is door de raad vastgesteld in 2010. Voor het beheer van de wegen en het groen maken we gebruik van de (beeld) kwaliteitscatalogus openbare ruimte van CROW. In de catalogus is met foto’s aangegeven wat de relatie is tussen beeldkwaliteit (foto) en het onderhoudsniveau (A, B, enz.). De raad heeft daarmee vastgesteld op welk niveau de verschillende kapitaalgoederen of delen van de openbare ruimte worden onderhouden. Daarbij is desgewenst voor de onderscheiden gebiedstypen (binnen of buiten de kom; hotspots) per beheergroep/kapitaalgoed het onderhoudsniveau vastgelegd. Hulpmiddel bij het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen zijn de beheersystemen en de koppeling tussen de beheersystemen en de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Door het integrale karakter van het systeem is het een sterk instrument voor het opstellen van beleid voor de openbare ruimte en we kunnen hierdoor optimaal met kosten omgaan.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

75

1

Wegen

Voor het beheer van de wegen gebruiken we de (beeld)Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van CROW en de systematiek Rationeel wegbeheer. Jaarlijks beoordelen we de wegen in kwalitatieve zin met een visuele inspectie. Op basis van de resultaten uit de visuele inspecties, en de gewenste kwaliteitsniveaus worden onderhoudsmaatregelen bepaald. Om onderhoudsmaatregelen te prioriteren zijn de arealen onderverdeeld in structuurelementen. Dat zijn wegvakken met een min of meer vergelijkbare gebruiksfunctie. Als structuurelement zijn gebruikt de categorieën Hoofdweg, Buitengebied, Woongebied, Bedrijventerrein en Centrum. Binnen de categorie buitengebied is onderverdeling gemaakt in klassen Standaard, Fietsroute en Extensief (wegen van laagste orde). Binnen Centra is ook de categorie Hot-Spot onderscheiden. Ook is een onderscheid gemaakt naar de aard van de verharding. Gesloten verhardingen als asfalt of beton vergen een geheel andere wijze van onderhoud dan elementenverhardingen en worden daarom afzonderlijk benaderd. Daarnaast is een onderscheid gemaakt naar verhardingsfunctie (rijbaan, fietspad, voetpad en overige (inritten, parkeervakken etc.). Door gebruik te maken van de genoemde indelingen wordt de mogelijkheid geboden om gedifferentieerd om te gaan met kwaliteit voor de verschillende categorieën. Het kwaliteitsniveau is aangeduid tussen niveau A (goed) en D (slecht).

In 2016 is het meerjaren onderhoudsprogramma voor de kapitaalgoederen wegen vastgesteld. Daarbij is vastgesteld dat we het wegenonderhoud gedifferentieerd gaan uitvoeren op basis van de reeds vermelde functionele indeling van wegen. Daarbij is vastgesteld de hiernaast aangegeven kwaliteit te gaan hanteren.

KWALITEITSNIVEAU

Aanzien/uitstraling Kapitaalvernietiging Asfalt/beton

Elementen

2

3

A

B

C

D

Hoog

Standaard

Sober

Verloedering

Matig

Nihil

Groot

Zeer groot

Beheerbaarheid

Voldoende

Goed

Matig

Slecht

Veiligheid/ Aansprakelijkheid

Veilig

Grotendeels veilig

Beperkt Veilig

Onveilig

Hinder/Overlast

Nauwelijks

Incidenteel

Regelmatig

Constant

Aanzien/uitstraling

Hoog

Standaard

Sober

Verloedering

Kapitaalvernietiging

Matig

Nihil

Matig

Groot

Beheerbaarheid

Voldoende

Goed

Matig

Slecht

Veiligheid/ Aansprakelijkheid

Veilig

Grotendeels veilig

Beperkt Veilig

Heel onveilig

Hinder/Overlast

Nauwelijks

Incidenteel

Regelmatig

Constant

4

5

6

7

Bij de keuze voor deze kwaliteitsniveaus horen de effecten zoals weergegeven in de tabel.

GEWENSTE KWALITEIT

Rijbanen Asfalt

BEDRIJVENTERREIN

BUITENGEBIED

BUITENGEBIED EXTENSIEF

FIETSPADEN/ RECREATIEF

CENTRA

HOTSPOT

HOOFDWEG

WOONGEBIED

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

Fietspad

C

Voetpaden Overige

Beton

Elementen

Alle

C

C

C

C

Rijbanen

C

C

C

C

C

C

Fietspad

C

Voetpaden C Overige

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

C

Het meerjarenonderhoudsprogramma betreft ook de civiele kunstwerken. We hebben in dat programma vastgelegd dat we voor de bruggen en duikers een beheer- en monitoringsprogramma gaan toepassen voor het gepland onderhoud. Op basis van inspecties van de kunstwerken is een onderhouds- en vervangingsprogramma opgesteld. De resultaten van die onderzoeken zijn opgeleverd en de resultaten zijn verwerkt in het onderhoudsbestek. Dit onderhoudsbestek is aanbesteed en de werkzaamheden zijn eind 2025 geheel afgerond.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

76

1

2

3

Openbare verlichting

Groen

Het beleidsplan ‘Verlichten openbare ruimte’ is in 2011 opgesteld en hierin zijn de uitgangspunten en keuzes voor het beleid beschreven. Sociale veiligheid en verkeersveiligheid spelen daarbij een rol en ook houden we rekening met milieuaspecten, lichthinder en lichtvervuiling. Het onderhoud van de openbare verlichting is geregeld via een meerjaren onderhoudsbestek met in totaal zeven gemeenten. In totaal worden ca. 4.189 lichtmasten en 4.275 armaturen onderhouden. Energiebesparing en duurzaamheidsdoelstellingen behalen we door vervanging van de huidige verlichting door ledverlichting. Inmiddels is 90% van de armaturen voorzien van LED.

Binnen het beheer van groenvoorzieningen wordt onderscheid gemaakt in het beheer op basis van beeldkwaliteit (gazons, plantsoenen, hagen etc.) en op basis van frequentie (bomen, houtwallen, bermen, sloten). Voor het beheer op basis van beeldkwaliteit gebruiken we de (beeld)kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van CROW. Maandelijks nemen we een steekproef op basis van schouwen. Hierdoor checken we of de groenvoorzieningen voldoen aan de gestelde beeldkwaliteit. Cultuurbeplanting heeft een eindige levensduur en zal dan door middel van cyclisch vervangen weer op peil worden gebracht. Voor wat betreft het onderhoud op basis van beeldkwaliteit zijn minimale beeldkwaliteitsniveaus vastgesteld door de raad. Voor de gehele openbare ruimte is kwaliteitsniveau C het gewenste niveau. Voor het onderhoud van groenvoorzieningen op basis van frequentie hanteren we een vast stramien van onderhoud o.b.v. beheerplannen. Voor bomen voeren we een wettelijke veiligheidsinspectie uit (boomveiligheidscontroles). Daarbij bepalen we op grond van het risicoprofiel welke inspectiefrequentie nodig is en welke eventuele onderhoudsmaatregelen nodig zijn.

Riolering

In het Water en Riolerings Programma (WRP) 20252030) zijn de kaders en het beleid vastgelegd voor het onderhoud en vervanging van de riolering, maar ook voor verbeteringsmaatregelen. Jaarlijks inspecteren we een deel van de riolering. De kwaliteit van de riolering wordt bepaald met een analyse van video-inspecties, waarbij we inspectiecatalogus NEN-EN135082 gebruiken. Op basis van geavanceerde degradatie analyses in combinatie met het berekende effect van elk riool op de omgeving en het stelsel, wordt bepaald “wat”, “waar” en “wanneer” uitgevoerd moet gaan worden. Dit alles met het oog op het hoogst haalbare maatschappelijk rendement. Naast de periodieke (onderhouds)inspecties monitort een hoofdpost dagelijks de werking van het rioolsysteem. Via online monitoring worden storingen en calamiteiten automatisch gemeld.

4

5

6

7

In 2020 is het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) vastgesteld. In dat KOG is onder meer opgenomen dat er meer aandacht komt voor leefbaarheid en biodiversiteit. Bij vervanging zal nadrukkelijker worden gekeken naar de mate van beheerbaarheid van de toegepaste soorten. Inrichtingsplannen worden zoveel mogelijk in samenspraak met buurt opgesteld. Gebouwen

Klimaatatlas

In het GRP 20192024 is vanwege het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) een budget geraamd voor klimaatmaatregelen. In het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie 2018 is door gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk de ambitie vastgelegd dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en water robuust is ingericcht. Als eerste stap in dat proces is er in 2019 binnen het Twents waternet een klimaatatlas opgesteld, waarmee de kwetsbaarheden voor weersextremen in beeld zijn gebracht. Deze atlas is de afgelopen jaren geactualiseerd en verbetert. Het Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie is in 2021 door de gemeenteraad vastgesteld en in het actuele WRP geïntegreerd.

De directe taak betreft het beheer en (groot) onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. Daar waar het gaat om het energiegebruik en het dagelijks onderhoud is Noaberkracht verantwoordelijk. Het groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is opgenomen in de meerjaren onderhoudsplanning (MOP). De MOP is opgesteld volgens NEN2767 en is gericht op de instandhouding van kwaliteitsniveau 2 en 3 (op een schaal van 1 tot 6). De MOP heeft een inventarisatie-cyclus van 4 jaar en de administratieve actualisatie is elk jaar. Op grond van de hieruit voortvloeiende planning wordt de reserve voor het groot onderhoud op peil gebracht. Het jaarlijks onderhoud gebeurt waar mogelijk in overleg met de gebruiker/beheerder van het betreffende pand (check op nut en noodzaak).

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

77

1

KWALITEIT EN FINANCIEEL Kwaliteit

Wegen In 2025 is onderhoud uitgevoerd aan verschillende wegen in onze gemeente. De werkzaamheden zijn ingepland op basis van de inspectieresultaten. Groot asfalt onderhoud is onder meer uitgevoerd aan Kerkstraat (Reutum), Voshaarweg (Geesteren). Daarnaast op meerdere plaatsen kleinschaliger onderhoud uitgevoerd. Onderhoud aan elementenverharding is uitgevoerd aan rijnbanen en trottoirs op diverse locaties verspreid over de gemeente. Bij de vaststelling van MJOP in 2016 is gekozen om wegenonderhoud uit te voeren op basis van door de raad vastgestelde kwaliteitsniveaus. Uit analyses van de weginspecties blijkt dat het afgesproken niveau wordt bereikt. Bruggen Het onderhoudsniveau van onze kunstwerken is in 2025 op het gewenste niveau gebracht middels het uitvoeren van groot onderhoud. Het blijft van belang dit niveau vast te houden middels regulier onderhoud en vervangingen. De basis hiervoor is beschreven in het beleidsplan. Openbare verlichting Regulier onderhoud is uitgevoerd aan de openbare verlichting op basis van inspecties en meldingen. Projectmatig is in 2025 gewerkt aan verlichting in de zin van het vervangen van armaturen en de overgang naar LED verlichting. Rioleringen In 2025 heeft is het riool langs de Almeloseweg in Harbrinkhoek gerenoveerd d.m.v. relining. Er is onderhoud gepleegd aan verschillende rioolstelsels, deze zijn gereinigd en geïnspecteerd.

We zijn gestart met de rioolvervanging in Tubbergen, Bruno van Ommenstraat- Molenstraat. Gelijktijdig met deze rioolvervanging wordt er een regenwaterriool aangelegd. Groen In 2020 is het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) vastgesteld. Op basis van dit plan en het bijbehorende uitvoeringsprogramma is gewerkt aan het verbeteren

2

3

4

5

6

7

van de kwaliteit van het openbaar groen binnen de gemeente Tubbergen. In 2025 zijn in kader van het KOG werkzaamheden uitgevoerd aan de Hoofdstaat in Albergen, de Bruno van Ommenstraat in Tubbergen en aan de Manderveenseweg in Manderveen. Op meerdere locaties in de gemeente Tubbergen zijn bloembollen en bloemenmengsels aangelegd. Er zijn overeenkomsten gesloten voor diverse participatieprojecten, waarbij het onderhoud aan de openbare ruimte wordt overgedragen aan bewoners. Beplanting die afgestorven is, is vervangen. Er zijn met de contactpersonen van de buurten gesprekken geweest hoe het onderhoud gaat en of de gemeente hier nog wat in kan betekenen.Verder zijn er overeenkomsten gesloten voor participatieprojecten waarbij het onderhoud van (delen van) de openbare ruimte is overgedragen aan bewoners. Ook zijn in verschillende kernen ondergronden geleverd waarop bewoners zelf buurtbankjes konden plaatsen om ontmoeting te stimuleren. Er zijn diverse speelvoorzieningen opgeknapt om kinderen weer buiten te laten spelen, waar mogelijk in samenspraak met buurtbewoners.

Zo zijn aan de Steenstraat in Langeveen alle toestellen vervangen en is de locatie opnieuw geopend in samenwerking met de woningstichting Tubbergen die een picknickbank heeft geschonken om de sociale cohesie te versterken.Daarnaast zijn projecten uitgevoerd in samenwerking met natuur- en vogelwerkgroep De Grutto uit Weerselo. Deze projecten richten zich op scholen en hebben als doel kinderen kennis te laten maken met biodiversiteit. In het kader hiervan heeft ook de jaarlijkse Boomfeestdag plaatsgevonden. Ook hebben meerdere basisscholen bloemenmengsels ingezaaid of vogelnestkasten getimmerd. Gedurende 2025 is regulier onderhoud uitgevoerd aan het openbaar groen, voornamelijk door de eigen buitendienst. Door middel van periodieke inspecties (schouwen) wordt steekproefsgewijs de kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden beoordeeld. In de bijgevoegde grafieken is de totaalindruk van de beeldkwaliteit weergegeven. Deze totaalindruk is uitgesplitst naar de onderdelen verzorging, verharding, meubilair en groen. Op basis van het aantal uitgevoerde schouwen blijkt dat de afgesproken beeldkwaliteit wordt behaald. De grafieken hieronder bevatten de meest recente schouwresultaten over 2025.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

78

1

Verblijfsgebied Gemeente Tubbergen

2

3

4

5

6

7

externe bronnen van financiering zijn mogelijk, bijvoorbeeld middelen uit de reserves of bijdragen van externe partijen. Wegen Het regulier onderhoud wordt aangepakt, zoals wordt aangegeven door het meerjaren onderhouds programma, die jaarlijks wordt geactualiseerd. Binnen dit programma wordt eveneens rekening gehouden met een percentage voor onvoorziene omstandigheden en tegenvallers. De reserve ‘wegen en kunstwerken’ is bedoeld om planmatig groot onderhoud gelijkmatig over de begrotingsjaren te verdelen.

Gebouwen Om de kwaliteit van de gemeentelijke gebouwen te bepalen wordt gebruik gemaakt van de NEN 2767. NEN 2767 is een norm om de technische kwaliteit van bouw- en installatiedelen van gebouwen op een objectieve en eenduidige manier te bepalen en wordt gebruikt voor conditiemetingen die als doel hebben meer inzicht krijgen in de bouw- en technische staat van gebouwen. Door gebruik te maken van conditiescores kan makkelijk de staat van de gemeentelijke gebouwen worden vastgesteld. Dit biedt inzicht in de onderhoudskosten en mogelijke risico’s en biedt input voor het opstellen van de meerjarenonderhoudsplanning. Het in 2025 door de raad vastgestelde MJOP 20262030 is opgesteld met inachtneming van deze conditiemetingen en de conditiescores die wij voor de verschillende gebouwen ambiëren (het ambitieniveau). Financieel

Structurele financiële onderhoudsgelden gebruiken we in beginsel voor het reguliere en ‘groot’ onderhoud voor wegen en groen. Onderhouds- en vervangingsinvesteringen voor riolering dekken we uit het rioolfonds. Als gevolg van afstemming van onderhouds- of vervangingsmaatregelen is het mogelijk om structurele onderhoudsgelden aan te vullen met incidentele middelen op grond van investeringen of met middelen uit de rioolheffing. Ook andere interne en

Bruggen In 2025 is middels een eenmalige verhoging van het onderhoudsbudget en onderhoudsniveau op het gewenste niveau gebracht. Voor de komende jaren is de financiële onderbouwing beschreven in het beleidsplan en worden schommelingen in de uitgaven verevend binnen het Wegenfonds. Rioleringen Er wordt gestreefd naar 100% dekking van de rioleringstaken vanuit de rioolheffing. Investeringen in de riolering voor verbeteringsmaatregelen en rioolvervanging moeten volgens de regels van de BBV worden geactiveerd en langjarig afgeschreven. Dit is vastgelegd in het WRP 20252030. Gebouwen Voor het groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is de reserve Groot onderhoud gemeentelijke gebouwen gevormd. Jaarlijks wordt de voorziening aangevuld om te kunnen blijven voorzien in groot onderhoud zodat gemeentelijke gebouwen blijven voldoen aan het gewenste kwaliteitsniveau. De jaarlijkse dotatie van € 152.541 (peildatum 2025) voor de periode 20262030 is vastgesteld door de raad en gebaseerd op een meerjarenonderhoudsplan die samen met een deskundige op het gebied van huisvesting is opgesteld. De vastgestelde dotatie wordt jaarlijks geïndexeerd. In 2025 is € 306.408 werkelijk besteedt aan groot onderhoud van de gemeentelijke gebouwen. Het overgrote deel is besteed aan groot onderhoud aan het gemeentehuis en zwembad De Vlaskoel.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

79

1

2

3

4

FINANCIERING

Leningen

Algemeen

Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de geldleningen in 2025:

De wet financiering decentrale overheden (fido) bevordert een solide financieringswijze bij openbare lichamen. Het doel hiervan is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten. De wet kent een onderscheid tussen regels voor korte financiering (kasgeldlimiet) en regels voor lange financiering (renterisiconorm). Het onderscheid is gelegd bij één jaar.

LENINGEN (OPGENOMEN)

De kasgeldlimiet heeft als doel de financiële gevolgen van schommelingen in de rente op korte leningen (< 1 jaar) te beheersen. De limiet is bepaald op 8,5% van de totale begroting. Een kasgeldlimiet van € 5,2 miljoen betekent dat Tubbergen in 2025 tot een bedrag van € 5,2 miljoen met kort geld ( looptijd < 1 jaar) mocht financieren. KASGELDLIMIET

Begrotingstotaal 2025 Vastgesteld percentage Kasgeldlimiet

23,5

Bij:

nieuwe leningen t.b.v. investeringen

0,0

Af:

reguliere aflossingen

1,9 0,0

Eindstand per 31 december 2025

21,6

EMU Saldo

Het EMU saldo geeft weer wat het saldo aan inkomsten en uitgaven van de gehele sector overheid in een bepaalde periode is. In grote lijnen is dit het exploitatiesaldo voor bestemming plus de afschrijvingen min de investeringen over een bepaald jaar.

61,0

Exploitatiesaldo voor bestemming

(-) 2.553

         8,50%

Mutatie (im)materiële vaste activa

(-) 5.087

Mutatie voorzieningen

(-) 733

Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie)

(-) 3.110

Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (im)materiële vaste activa

0

EMU saldo 2025

(-) 11.483

5,2

De renterisiconorm is een instrument voor de beheersing van het risico van een rentewijziging. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Er mag dus maar 1/5e deel van de totale begroting aan rentegevoeligheid onderhevig zijn. In 2025 wordt geen renterisico gelopen volgens de renterisiconorm. RENTERISICONORM

(BEDRAGEN X €1 MLN)

Begrotingstotaal 2025

61,0

Renterisiconorm

7

(BEDRAGEN X €1 MLN)

Renterisiconorm en lange financiering

Vastgesteld percentage

6

(BEDRAGEN X €1 MLN)

Beginstand per 1 januari 2025

vervroegde aflossingen

Kasgeldlimiet en korte financiering

5

       20% 12,2

Renterisico: herfinanciering + renteherziening

1,9

Ruimte

10,3

Algemene ontwikkelingen

Geldleningen In 2025 hebben geen rente herzieningen plaatsgevonden. De reguliere aflossingen in 2025 zijn € 1,9 miljoen en de rentelasten € 576.000. Rentevisie, liquiditeit en schatkistbankieren De gemeente Tubbergen heeft gekozen voor spreiding in de financieringsmogelijkheden.  Door een actuele liquiditeitsplanning kan worden ingespeeld op eventuele tekorten of overschotten in de toekomst. Zo wordt door het aantrekken van langlopende geldleningen ingespeeld op eventuele liquiditeitstekorten voor de lange termijn.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

80

1

2

3

4

5

6

7

Rente: 1-maands euribor Het 1-maands euribor rentetarief is in 2025 gedaald. Per 1 januari 2025 bedroeg het percentage 2,785%. Eind december was dit percentage 1,953%. Eventuele liquiditeitsoverschotten worden als gevolg van schatkistbankieren automatisch afgeroomd naar onze bankrekening bij het Ministerie. Verdere beleidsuitgangspunten

We passen totaalfinanciering toe Bij de financiering van de gemeentelijke activiteiten wordt de gemeente als één geheel beschouwd. We spreken van totaalfinanciering of integrale financiering. Dat houdt in dat bij het bepalen van de financieringsbehoefte alle inkomsten en uitgaven betrokken worden, zowel reguliere activiteiten als projecten. Door totaalfinanciering worden de rentekosten geminimaliseerd. Leningen worden op de meest optimale momenten aangetrokken, rekening houdend met de gemeentelijke rentevisie, de Wet Fido, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. We rekenen reële rente toe aan de taakvelden Voor de begroting 2026 rekenen wij rente toe aan de taakvelden. Daarbij wordt uitgegaan van de werkelijke kosten van geldleningen. Op basis hiervan is voor 2026 een omslagrente van 1% vastgesteld. Deze omslagrente wordt toegepast bij de toerekening aan de verschillende taakvelden en geldt tevens voor de grondexploitaties. Voor de kostenonderbouwing van leges,  heffingen en nieuwe investeringen wordt een andere systematiek gehanteerd: hierbij sluiten we aan bij de renteontwikkeling op de kapitaalmarkt. Op die manier worden de rentekosten zo realistisch en transparant mogelijk toegerekend. Voor het jaar 2026 gaan we uit van 3%.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

81

1

VERBONDEN PARTIJEN

Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente zowel een bestuurlijk als een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan dat de gemeente zeggenschap heeft, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht. Het financiële belang is het bedrag dat ter beschikking is gesteld en dat niet verhaalbaar is, of waarvoor aansprakelijkheid bestaat, indien de verbonden partij failliet gaat of haar verplichtingen niet nakomt. Het aangaan van banden met verbonden derde partijen komt altijd voort uit het publieke belang. Het is een manier om een bepaalde publieke taak uit te voeren. Op 25 februari 2019 heeft uw raad het Beleidskader verbonden partijen 2019 vastgesteld en kennisgenomen van de door ons college vastgestelde Spelregels bestuur en toezicht verbonden partijen. In het beleidskader zijn de volgende punten verder uitgewerkt: 1. Afwegingskader deelname verbonden partijen 2. Bestuurlijke rollen (eigenaar en opdrachtgever) 3. Toezicht op verbonden partijen 4. Informatievoorziening aan de raad Door het vaststellen van het Beleidskader verbonden partijen 2019 beschikt de gemeente over een afwegingskader voor toekomstige besluitvorming over toe- en uittreden bij verbonden partijen.

Daarnaast geeft dit beleidskader aan hoe de gemeente grip op verbonden partijen wil vormgeven en welke rollen de gemeente daarbij heeft.

2

3

4

5

6

7

De risicoanalyse van de verbonden partijen is dit jaar wederom uitgevoerd met behulp van het pakket Naris Self Assesment. Hierbij werken we samen met de gemeenten Almelo, Hengelo en Enschede. De risico’s voor de verbonden partijen worden geïnventariseerd met behulp van een gestandaardiseerde vragenlijst. De vragen worden samengevat in acht indicatoren, die gezamenlijk een beeld geven van het risicoprofiel. De indicatoren zijn: directie/bestuur, eigenaarsbelang, marktomgeving, flexibiliteit, contracten, opdrachtgeversrelatie, governance, control en kwaliteit. Het financieel belang is gebaseerd op een brede definitie. Dat betekent dat er onder meer rekening wordt gehouden met de exploitatiebijdrage, de boekwaarde van aandelen, dividenden, subsidies, afgenomen werkzaamheden en verstrekte leningen en garanties. De verbonden partijen waarbij de gemeente een groot financieel belang heeft en die een hoge risicoscore kennen, vormen een belangrijk risico voor de gemeente. De ingevulde vragenlijsten hebben geleid tot de in de onderstaande grafieken opgenomen risicoscores. Hierbij is een onderscheid gemaakt in privaatrechtelijke en publiekrechtelijke verbonden partijen. De verbonden partijen waarbij de gemeente Tubbergen betrokken is, worden hieronder beschreven.

Deze paragraaf is om twee redenen voor u van belang. Op de eerste plaats voeren verbonden partijen vaak beleid uit dat de gemeente in principe zelf ook kan doen. De gemeente blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid houden voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Er blijft dus voor u nog steeds een kader stellende en controlerende taak over bij die programma’s. De tweede reden betreft de kosten - het budgettaire beslag- en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

82

1

2

3

4

5

6

RISICO’S

TOEZICHTREGIME

7

Publiekrechtelijk

VERBONDEN PARTIJ

PROGRAMMA

PORTEFEUILLEHOUDER

VORM VAN BELANG

OMVANG BELANG

FINANCIËLE BIJDRAGE

EIGEN VERMOGEN 01-01

EIGEN VERMOGEN 31-12

VREEMD VERMOGEN 01-01

Noaberkracht Dinkelland Tubbergen

Alle

Burgemeester Postma

GR: bedrijfsvoeringsorganisatie

"Stemrecht: 50%: Financieel: 43,65%"

19.812.000

4.142.000

3.007.000

6.555.000

7.585.000

1.300.000 Gemiddeld

Hoog

Veiligheidsregio Twente

Veiligheid

Burgemeester Postma

GR: openbaar lichaam

"Stemrecht: iedere gemeente één stem Financieel: maatstaven gemeentefonds"

1.816.000

3.389.000

2.544.000

77.958.000

76.316.000

3.361.000 Gemiddeld

Hoog

Samen Twente

Sociaal domein

Wethouder Berning-Everlo

GR: openbaar lichaam

"Stemrecht: iedere gemeente één stem Financieel: aantal inwoners en aantal jeugdigen"

1.431.000

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b. Gemiddeld

Hoog

Omgevingsdienst Twente

Veiligheid, Milieu, Volkshuisvesting & ruimtelijke ordening

Burgemeester Postma

GR: openbaar lichaam

"Stemrecht: iedere gemeente één stem Financieel: afname van uren"

1.074.000

3.070.000

1.627.000

3.823.000

4.561.000

1.750.000 Gemiddeld

Hoog

Stadsbank Oost Nederland

Sociaal domein

Wethouder Berning-Everlo

GR: openbaar lichaam

"Stemrecht: iedere gemeente één stem Financieel: bekostigingssystematiek"

126.000

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b. Gemiddeld Gemiddeld

Recreatieschap Twente

Çultuur & Recreatie

Wethouder GR: bedrijfsvoeBekhuis-Groothuis ringsorganisatie

"Stemrecht: iedere gemeente één stem Financieel: inwoneraantal"

138.000

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b. Gemiddeld Gemiddeld

Crematoria Twente

Bestuur & Middelen

Wethouder Niens

GR: openbaar lichaam

"Stemrecht: iedere gemeente één stem per 20.000 inwoners (of een gedeelte daarvan) Financieel: o.b.v. gemiddeld aantal crematies per gemeente over de voorgaande 4 jaar"

-11.000

2.563.000

2.188.000

12.000

6.000

787.000 Gemiddeld Gemiddeld

Beschermd Wonen

Sociaal domein

Wethouder Berning-Everlo

GR: centrumregeling

m.i.v. 2027

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Energie voor Noordoost Twente

Economie

Wethouder Niens

GR: regeling zonder meer

Stemrecht: in het Opdrachtgeversoverleg is de stemverhouding tussen deelnemende partijen gelijk verdeeld.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Bestuur & Middelen

"AB: Raadslid Hesselink en Burgemeester Postma Regioraad: burgemeester Postma"

Nederlands-Duitse GR

Elke vertegwoordiger in het AB heeft 1 stem. Het aantal vertegenwoordigers dat een lid kan afvaardigen is afhankelijk van de jaarlijkse bijdrage en die bijdrage is afhnakelijk van het aantal inwoners.

6.000

2.540.000

2.540.000

39.553.000

55.257.000

137.000 Gemiddeld

Laag

Euregio

VREEMD VERWACHT VERMOGEN RESULTAAT 31-12

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

83

1

2

3

4

5

6

7

Privaatrechtelijk FINANCIËLE BIJDRAGE

EIGEN VERMOGEN 01-01

EIGEN VERMOGEN 31-12

VREEMD VERMOGEN 01-01

N.v.t.

-62.000

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

Wethouder Stichting Bekhuis-Groothuis

N.v.t.

-222.000

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

Bestuur & Middelen

Wethouder Niens

NV

5,75%

581.000

150 miljoen

157 miljoen

107 miljoen

Enexis

Bestuur & Middelen

Wethouder Niens

NV

0,02%

27.000

5.538 miljoen

5.411 miljoen

5.949 miljoen

Twence

Milieu

Wethouder Niens

BV

3,43%

260.000

166 miljoen

174 miljoen

Wadinko

Bestuur & Middelen

Wethouder Niens

NV

1,88%

28.000

85 miljoen

BNG

Bestuur & Middelen

Wethouder Niens

NV

0,05%

75.000

ROVA

Milieu

Wethouder Niens

NV

260 aandelen B

Energiecoöperatie Noordoost Twente (in liquidatie)

Economie

Wethouder Niens

Coöperatie (in liquidatie)

N.v.t.

VERBONDEN PARTIJ

PROGRAMMA

PORTEFEUILLEHOUDER

VORM VAN BELANG

OMVANG BELANG

Stichting Participatie Noaberkracht

Sociaal domein

Burgemeester Postma

Stichting

Twenteboard

Bestuur & Middelen en Economie

Cogas

VREEMD VERWACHT VERMOGEN RESULTAAT 31-12

RISICO’S

TOEZICHTREGIME

n.n.b.

n.n.b. Gemiddeld

Hoog

n.n.b.

n.n.b. Gemiddeld Gemiddeld

105 miljoen 11,4 miljoen 7.627 miljoen

Laag Gemiddeld

400 miljoen

Laag Gemiddeld

174 miljoen

170 miljoen 15,1 miljoen

Laag Gemiddeld

87 miljoen

10 miljoen

10 miljoen

4.777 miljoen

4.863 miljoen

123.164 miljoen

110.701 miljoen

174 miljoen

Laag Gemiddeld

88.000

44 miljoen

46 miljoen

64 miljoen

64 miljoen

5,1 miljoen

Laag Gemiddeld

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

3,5 miljoen Gemiddeld Gemiddeld

n.v.t.

n.v.t.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

84

1

2

3

4

5

6

7

willen bereiken. GRONDBELEID

Doel grondbeleid

Samenvatting (financiële) resultaten In 2025 hebben wij 19 woningbouwkavels verkocht met een opbrengst van circa € 0,9 miljoen. De uitgaven waren circa € 4,0 miljoen. De genomen winst in 2025 bedraagt € 0,3 miljoen en de verliesvoorzieningen zijn met € 0,4 miljoen toegenomen. Het resultaat van 2025 kan worden vastgesteld op € 0,1 miljoen nadelig. Het resultaat wordt onttrokken aan de algemene reserve. De boekwaarde is van € 0,9 miljoen gestegen naar € 4,2 miljoen per 31122025. Voor het kunnen opvangen van de conjuncturele- en projectrisico’s van het grondbedrijf is een bedrag benodigd van € 0,9 miljoen.

In de Nota Grondbeleid is het doel van het gemeentelijk grondbeleid geformuleerd: “Grondbeleid kan worden gedefinieerd als het beleid dat zich richt op een efficiënt en rechtvaardig verloop van activiteiten op de grondmarkt, met het oog op het realiseren van publieke doelstellingen, zoals het bevorderen van het maatschappelijk ruimtegebruik, het vorderen van een rechtvaardige verdeling van kosten en opbrengsten bij locatieontwikkeling en het verhogen van de kwaliteit van het ruimtegebruik, de zeggenschap voor de burger en marktwerking op de grondmarkt.”

Toekomstbeeld

Keuze van grondbeleid

Ook in de toekomst blijft het grondbeleid zich actief inzetten om de woningbouwproductie (o.a. aantallen en typologieën) zoveel mogelijk te laten aansluiten bij het woningbouwprogramma. Dit doen wij in samenwerking met o.a. het Rijk, de provincie, corporaties, ontwikkelaars en particuliere initiatiefnemers. De woningbehoefte blijft de komende jaren groot. Er zijn echter een aantal belemmeringen die een snelle woningbouwproductie in de weg staan. Denk hierbij aan de hoge bouwkosten, het stofstofdossier en juridische vertragingen. Deze vraagstukken kunnen ook invloed hebben op de toekomstige resultaten van het grondbedrijf.

De vorm van grondbeleid (actief, faciliterend of mengvorm) wordt gekozen afhankelijk van de specifieke situatie. Het uitgangspunt is een actief grondbeleid, tenzij dit op basis van verschillende factoren, zoals grondposities, gemeentelijke doelstellingen, mogelijkheid tot sturing, risicoprofiel, verwacht financieel resultaat en/of benodigd deskundigheid onwenselijk of niet mogelijk is.

Daarnaast zien wij dat de financiële haalbaarheid van nieuwe gebiedsontwikkelingen een steeds grotere uitdaging wordt. Dit heeft onder andere te maken met de ambities omtrent betaalbaar wonen, groen, water en duurzaamheid. Algemeen

Het grondbeleid van de gemeente Tubbergen is vastgelegd in de Nota Grondbeleid die door de raad is vastgesteld in 2016. In deze nota zijn de beleidskaders vastgelegd voor de wijze waarop wij de gewenste verandering van het grondgebruik en de beleidsdoelen willen realiseren. Denk hierbij o.a. aan de beleidsvelden wonen en werken. Met de keuze tussen actief en faciliterend grondbeleid, wordt bepaald hoe wij de regie op de gewenste ruimtelijke invulling

Financieel beleid

Het voeren van een (actief) grondbeleid brengt verschillende risico’s met zich mee. Door een behoudend financieel beleid te voeren wordt de kans op negatieve financiële scenario’s gereduceerd. Dit financieel beleid wordt ook voor de komende jaren voortgezet. Het uitgangspunt is dat grondexploitaties van nieuwe ontwikkelingen financieel sluitend zijn (geen financieel verlies). We merken dat dit uitgangspunt steeds meer onder druk komt te staan door de gemeentelijke ambities, extra opgaven voor water, groen en energie en het aandeel betaalbare woningen. Grondprijsbeleid

Grondprijzen worden op basis van een onafhankelijk en marktconform taxatierapport vastgesteld middels de jaarlijkse grondprijsbrief. Voor starters en sociale huurwoningen wordt een grondprijskorting van resp. 20% en 30% gehanteerd.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

85

1

2

3

Risicomanagement

Uitgaven en inkomsten in 2025

Het financiële risico is bij actief grondbeleid relatief groot, aangezien het gemoeid gaat met omvangrijke gemeentelijke (voor)investeringen, die pas jaren later worden afgedekt met inkomsten uit grondverkopen. Bij faciliterend grondbeleid is het financiële risico relatief beperkt, omdat de gemeente uitsluitend kosten verhaalt op particuliere ontwikkelaars. Het risicomanagement wordt als volgt gedefinieerd: “Het regelmatig en systematisch onderzoeken en kwantificeren van risico’s die de financiële haalbaarheid van een project bedreigen en het formulieren en toepassen van maatregelen, waarmee deze risico’s zo doeltreffend mogelijk beheerst kunnen worden.” Binnen het grondbedrijf wordt een buffer aangehouden om deze risico’s te kunnen opvangen als deze zouden optreden; het benodigde weerstandsvermogen.

In onderstaand overzicht zijn de totale kosten en opbrengsten van de gemeentelijke grondexploitaties opgenomen. In 2025 is ca € 0,2 miljoen minder uitgegeven dan geraamd. De oorzaak betreft veelal uitstel van bouwrijp maken als gevolg van vertraging van de procedures.

Resultaten

De financiële resultaten van de grondexploitaties (winst- en verliesnemingen en mutaties verliesvoorzieningen) en afwaarderingen van grondaankopen worden rechtstreeks ten laste of ten gunste van de algemene reserve gebracht. Verantwoording over het gevoerde beleid

Voor het afleggen van verantwoording over het grondbeleid en financiële effecten ervan wordt aangesloten met de reguliere planning & control-momenten van de gemeente.

4

5

6

7

Inkomsten en uitgaven voor 2025 (exclusief winstneming) (BEDRAGEN X € 1.000)

GERAAMD

GEREALISEERD

Bouw- en woonrijp maken

1.457

1.251

Plan- en beheerkosten

352

349

Overige en rente

9

9

Inbreng boekwaardes

2.432

2.432

Totaal uitgaven

4.250

4.041

Woningbouw kavels

1.394

838

Woningbouw overig (groenstroken

38

Totaal inkomsten

1.394

876

SALDO

-2.856

-3.165

De opbrengsten zijn ruim € 0,5 miljoen minder dan geraamd. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de vertraagde verkopen in het plan Kampboer; deze schuiven door van 2025 naar 2026. Winstnemingen

Financiële positie grondbedrijf Bouwgronden in exploitatie (gemeentelijke grondexploitaties, ofwel BIE’s)

Bouwgronden in exploitatie (hierna: BIE’s) zijn gronden die wij actief transformeren naar bouwgrond. De raad heeft hiervoor een grondexploitatie met een grondexploitatiebegroting vastgesteld. In 2025 zijn 2 nieuwe complexen toegevoegd: Tubbergen Oost en School Fleringen. Daarnaast zijn de complexen Hutten 2, Peddemors en De Wirnte afgesloten. Zodoende is het aantal BIE’s voor woningbouw in 2025 afgenomen tot 11 stuks.

Voor winstneming geldt de Percentage of Completion methode (afgekort POC): Indien opbrengsten zijn gerealiseerd moet, afhankelijk van de reeds gerealiseerde kosten in verhouding tot de reeds gerealiseerde opbrengsten, een deel van het toekomstige eindresultaat worden genomen. Daardoor kan het voorkomen dat in enig jaar een deel van de reeds genomen winst uit de voorgaande jaren teruggestort moet worden. In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de complexen waar (tussentijds) winst in 2025 wordt genomen. De tussentijds winstnemingen zijn ten gunste

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

86

1

van de algemene reserve gebracht. De totale winstneming over 2025 is € 0,3 miljoen. Winstname per complex (BEDRAGEN X € 1.000)

WINSTNAME

Knooperf Langeveen

0

De Scholt 3

226

Weemselerveld fase 4

57

Totaal

283

Verliesvoorzieningen

Een verliesvoorziening wordt getroffen wanneer er sprake is van een grondexploitatie met een negatief eindresultaat. Dit kan een grondexploitatie zijn waarbij vanaf het begin al sprake is van een negatief resultaat, maar het kan ook zijn dat gedurende de looptijd het resultaat omslaat van een positief naar een negatief resultaat. In onderstaand overzicht zijn de (verliesgevende) grondexploitaties opgenomen waarbij een verliesvoorziening is getroffen. • Peddemors: De grondexploitatie is afgesloten. Daarom kan de verliesvoorziening vrijvallen. • Dannenkamp 5. De verliesvoorziening is in 2025 naar boven bijgesteld door extra kosten voor onderzoek en uren als gevolg van vertragingen. • Plan Kampboer: De opbrengsten vallen lager uit, omdat een deel van de kavels alsnog aan starters wordt verkocht met starterskorting. • School Manderveen: De kosten van woonrijp maken zullen naar verwachting licht lager uitvallen. • Rotonde Reutum: De verkoopopbrengst van de bestaande woning valt licht lager uit. • School Fleringen: In 2025 is een grondexploitatie met een tekort/voorziening vastgesteld. BEDRAG IN €

VOORZIENING 1-1-2025

WIJZIGING

INZET VOORZIENING

-234.341

VOORZIENING 31-12-2025

Peddemors

244.281

-9.940

Dannenkamp 5

145.635

97.370

243.005

-

Plan Kampboer

158.810

11.034

169.844

School Manderveen

215.314

-4.905

210.409

Rotonde Reutum

501.163

36.088

537.251

School Fleringen

-

229.590

229.590

Totalen

1.265.203

359.237

2

-234.341

3

4

5

6

7

1.390.099

Overige gronden (complex Verspreide gronden)

Onder deze categorie zijn de strategische gronden en ruilgronden opgenomen. Deze gronden maken (nog) geen deel uit van een grondexploitatie, maar worden op termijn in ontwikkeling gebracht, dan wel verkocht of geruild. Deze gronden worden uitgesplitst in: • Warme gronden: Gronden die wij hebben verworven met het oog op gebieds ontwikkeling, maar waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld. Deze gronden zijn gewaardeerd tegen de waarde volgens de toekomstige bestemming. • Agrarische gronden: Gronden die zijn gewaardeerd tegen de, veel lagere, waarde volgens de huidige bestemming. In onderstaand overzicht zijn de ontwikkelingen in oppervlakten en boekwaarde van complex Verspreide gronden in 2025 weergegeven. Complex Verspreide Gronden (OPPERVLAKTE IN M2)

1-1-2025

MUTATIE IN 2025

Warm

87.139

-29.215

57.924

Argrarisch

196.749

-

196.749

Totaal

283.888

-29.215

254.673

BEDRAG IN €

31-12-2025

OPPERVLAKTE 31-12-2025

BOEKWAARDE 31-12-2025

PER M2

Warm

57.924

2.006.385

35

Argrarisch

196.749

1.305.436

7

Totaal

254.673

3.311.821

13

In 2025 zijn strategische grondposities ingenomen in Harbrinkhoek (0,7 hectare t.b.v. woningbouw) en Reutum (0,15 hectare t.b.v. woningbouw) Deze gronden zijn als warme gronden ingebracht in complex Verspreide gronden. Daarnaast is de grondpositie Tubbergen Oost (± 5 hectare) overgeboekt naar het gelijknamige grondcomplex. De grondverwervingen bedrijventerrein Albergen, waarvoor in 2025 een raadsbesluit is genomen, worden in het complex verantwoord, nadat de notariële akte, naar verwachting in 2027, is gepasseerd. Voor de raadsbesluiten uit 2025 inzake de aankopen ten behoeve van woningbouw in Albergen en Vasse zijn de notariële

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

87

1

2

3

4

5

6

7

aktes in 2026 gepasseerd en daarom in het boekjaar 2026 verantwoord. Weerstandsvermogen

Voor het kunnen opvangen van conjuncturele- en projectrisico’s van het grondbedrijf is een totale bijdrage van € 0,9 miljoen voor het grondbedrijf opgenomen aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Voor een verdere toelichting over het weerstandsvermogen van o.a. het grondbedrijf verwijzen wij naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. BEDRIJFSVOERING

De specifieke fraude-risico’s met verhoogde aandacht worden opgenomen in de fraude-risicoanalyse welke jaarlijks ter vaststelling beschikbaar wordt gesteld aan directie en colleges. In de scope van de belangrijkste frauderisico’s vallen onder andere betalingen, inkopen, sociaal domein, uitkeringen, aanbestedingen, M&O etc. Mochten er gedurende het boekjaar fraude-risico’s opspelen, dan worden deze met een eventuele toelichting verantwoord in de financiële overzichten. Met betrekking tot de recente herijking van de fraude-risicoanalyse kan worden geconcludeerd dat er geen materiële fraudes zijn geconstateerd.

Bedrijfsvoering

Voor de gemeenten Dinkelland en Tubbergen is de bedrijfsvoering binnen Noaberkracht georganiseerd. De jaarstukken 2025 Noaberkracht wordt door beide gemeenteraden vastgesteld. Noaberkracht ondersteunt Dinkelland en Tubbergen in het streven naar een vitale en zelfredzame samenleving. Noaberkracht heeft een focus op resultaat (de goede dingen goed doen). Daarom is het belangrijk dat Noaberkracht een wendbare organisatie blijft, die snel kan inspelen op veranderingen in de samenleving.

Continuïteit

De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële-verhoudingswet verankerd. Om die reden is de continuïteit van de gemeente in voldoende mate gewaarborgd. Tevens zijn in de jaarrekening 2024 of andere besluiten geen stellige voornemens om majeure aanpassingen te doen in beleid, taken, activiteiten of locaties die mogelijk materiele effecten hebben op vermogen of resultaat.

Frauderisico

De gemeente is zelf verantwoordelijk voor fraudebestrijding. Vanwege de maatschappelijke functie is het van belang om dit intern en extern zichtbaar en transparant te maken. Daarom is er sinds 2018 binnen onze organisatie sprake van een fraude-risicoanalyse. In het kader van de jaarlijkse herijking van deze fraude-risicoanalyse heeft er dit jaar opnieuw een inventarisatie plaatsgevonden van de (mogelijk) aanwezige frauderisico’s en de getroffen beheersmaatregelen. Naar aanleiding van deze inventarisatie is er gekeken naar de opzet, bestaan en werking van beheersing en getroffen bijsturingsmaatregelen van de toprisico’s met de risico-inschatting ‘hoog’ en de toprisico’s met een gemiddeld risico. Aan de hand van deze analyse kunnen wij de beheersbaarheid van de frauderisico’s binnen onze organisatie vergroten en deze aandacht geven tijdens de controlewerkzaamheden.

TOELICHTING OP DE RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING Begrip rechtmatigheid

Rechtmatigheid houdt in dat alle handelingen van de gemeente in overeenstemming zijn met de geldende wet- en regelgeving. In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording wordt de focus gelegd op de financiële rechtmatigheid, waarbij het college moet worden verantwoord dat baten, lasten en balansmutaties rechtmatig zijn uitgevoerd. In 2005 zijn negen criteria vastgesteld om het begrip financiële rechtmatigheid concreet te maken. Het college legt in de jaarrekening verantwoording af over al deze criteria. De eerste zes criteria, die gerelateerd zijn aan de getrouwheid van de financiële informatie, worden weerspiegeld in de balans en de staat van baten en lasten. De overige drie criteria, die specifiek gaan over rechtmatigheid, worden behandeld in de rechtmatigheidsverantwoording.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

88

1

De volgende criteria vallen onder het getrouwheidsoordeel van de accountant: • Calculatiecriterium • Valuteringscriterium • Adresseringscriterium • Volledigheidscriterium • Aanvaardbaarheidscriterium • Leveringscriterium De volgende criteria vallen onder de rechtmatigheidsverantwoording: • Voorwaardencriterium • Begrotingscriterium • Misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) criterium Geconstateerde rechtmatigheidsfouten

De geconstateerde afwijkingen betreffen: • Begrotingscriterium: € 3.458.000 (= negatieve afwijkingen tussen werkelijke geautoriseerde lasten op een aantal programma’s en investeringskredieten) • Voorwaardecriterium: € 18.000 Begrotingscriterium Dit betreft: • Ambitie Positieve gezondheid: €2.000 • Programma bestuur en middelen: € 458.000 • Saldo financieringsfunctie: € 49.000 • Programma openbare ruimte en mobiliteit: € 87.000 • Programma Dienstverlening en burgerzaken: €15.000 • Programma Openbare ruimte en mobiliteit: €183.000 • Programma Onderwijs: €42.000 • Programma sport en accommodaties: € 326.000 • Programma sociaal domein: € 2.375.000 • Programma volkshuisvesting en ruimtelijke ordening: € 65.000 • Investeringen: € 33.000

2

3

4

5

6

7

Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2.966.000 acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken, zoals opgenomen in de financiële verordening. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de toelichting op de balans per 31 december 2025 en de toelichting en analyse op de baten en lasten in het onderdeel jaarrekening. Voorwaardecriterium Dit criterium heeft betrekking op het naleven van wet- en regelgeving en door de gemeenteraad vastgesteld beleid voor zover deze betrekking heeft op financiële beheershandelingen. Wij hebben geconstateerd dat bij vier subsidieverstrekkingen de administratieve verwerking niet correct heeft plaatsgevonden. Dit leidt tot een totale rechtmatigheidsfout van € 18.000. Wij hebben inmiddels actie ondernomen en passende bijsturingsmaatregelen getroffen. M&O-criterium Hierbij zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. De commissie BBV adviseert gemeenten een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze zou naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening moeten bevatten. De gemeente Tubbergen kent geen separaat M&O-beleid. Toepassingsgebied M&O 1.

In het kader van Misbruik en Oneigenlijk Gebruik is integriteit van personeel van belang, hierin speelt het vervullen van nevenfuncties een grote rol. Hiervoor is een regeling Nevenfuncties vastgesteld. 2. Daarnaast kent de gemeenten zelfstandige regelingen waar inwoners een beroep op kunnen doen. Voorbeelden hiervan zijn aanvragen voor: • Voorzieningen in het Sociaal Domein • Uitkeringen in het Sociaal Domein • Subsidieregelingen • Aanvragen voor vergunningen • Aanbesteden, inkopen en factuurverwerking

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

89

1

2

3

4

5

6

7

Hiervoor zijn beheersmaatregelen genomen, die betrekking hebben op de diverse regelingen. Hierbij wordt ook gebruik gemaakt van externe (bronnen), zoals signalen vanuit Suwinet of signalen van de Sociale Recherche. Ook wordt in het kader van de wet ‘bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur’ (hierna BiBob) in bepaalde gevallen een onderzoek met betrekking tot M&O uitgevoerd. Hoe de gemeente de Wet Bibob toepast, staat in het Bibob-beleid. Met de Wet Bibob toetst de gemeente of er een gevaar bestaat dat: • Voordelen uit criminele activiteiten worden benut, bijvoorbeeld door zwart geld wit te wassen. • Strafbare feiten worden gepleegd. De gemeenten is een aanbestedende dienst. Dat betekent dat de gemeente zich moet houden aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen en aan de Gids Proportionaliteit. Inkopen groter dan € 30.000 moeten in principe meervoudig onderhands worden aanbesteed. Dit is vastgelegd in de Nota inkoop en aanbestedingsbeleid die door ons is vastgesteld. Daarnaast hebben wij een Budgethoudersregeling en een Mandaatregeling vastgesteld. Aanvullend onderkennen wij vanuit het M&O oogpunt risicoaspecten en is ervoor gekozen deze op te nemen in onze fraude-risicoanalyse. In de fraude-risicoanalyse zijn dan ook specifieke risicodefinities opgenomen voor Misbruik en Oneigenlijk gebruik (corruptie).

In de risicoanalyse zijn beheersmaatregelen opgenomen die worden getoetst op borging van deze beheersmaatregelen. Op deze manier wordt jaarlijks beoordeeld of ook de beheersmaatregelen die vermeld zijn bij de risicodefinities van M&O (corruptie) effectief zijn.

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

90

1

WET OPEN OVERHEID (WOO) Wat wilden we bereiken?

• Het doel van de Wet open overheid (Woo) is: • Een transparanter en actief openbaar makende overheid • Het dienen van het belang van openbaarheid • Publieke informatie openbaar maken

2

3

4

5

6

7

De gemiddelde behandelingstermijn van een Woo-verzoek was in 2022 nog 170 dagen, in 2023, 169 dagen, in 2024 80 dagen en in 2025 65 dagen. Als een informatieverzoek binnenkomt en de informatie is al openbaar, dan krijgt de verzoeker deze zo snel mogelijk of hij wordt verwezen naar de vindplaats van de openbare informatie. Is de informatie nog niet openbaar, dan wordt de informatie via een Woo-beschikking geleverd, afhankelijk van het verzoek en de geldende uitzonderingsgronden.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

De implementatie van de Woo vindt gefaseerd plaats en richt zich op 3 hoofdthema’s: • Actief openbaar maken van informatie; • Passief openbaar maken van informatie; • Informatiehuishouding op orde. Deze hoofdthema’s hebben wij opgenomen in het plan van aanpak open overheid van maart 2025. Voor de implementatie van dit plan van aanpak is een projectleider open overheid aangenomen. Daarnaast is er een jurist open overheid/nieuwe woo-contactpersoon aangenomen.

Ad 3) Informatiehuishouding op orde

De informatiehuishouding zorgt ervoor dat de gemeente weet waar welke documenten volgens de definitie uit de Woo (art. 2.1 en 2.2) te vinden zijn. Documenten kennen een voorgeschreven bewaartermijn waarop deze worden geselecteerd en overgedragen voor de archiefbewaarplaats of voor vernietiging. Door digitalisering is informatie aan verandering onderhevig: denk aan teksten, Geo-informatie, 3D-bestanden, appberichten en dergelijke. Dit zorgt ervoor dat er nieuwe opgaven ontstaan om die informatie volgens de geldende eisen duurzaam en digitaal toegankelijk te houden.

Ad 1) Actief openbaar maken van informatie

De 11 informatie categorieën die de Woo verplicht voorschrijft om openbaar te maken uit eigen beweging, zijn verdeeld over 4 tranches. De actieve openbaarmaking van de informatie uit de eerste tranche is inmiddels verplicht. De informatie uit de categorieën van tranche 1 hebben we actief openbaar gemaakt. Voor de overige categorieën, uit tranche 2, 3 en 4, geldt dat zij in 2027 verplicht worden gesteld. Hiervoor hebben wij voorbereidend werk verricht. Ad 2) Passief openbaar maken van informatie

De gemeente maakt informatie uit eigen beweging openbaar. Daarnaast krijgt de organisatie ook verzoeken om informatie openbaar te maken. In 2025 ontvingen de gemeenten Dinkelland en Tubbergen samen 62 Woo-verzoeken. Op 41 verzoeken is een besluit genomen. De rest van de woo-verzoeken is ingetrokken (11) of omgezet naar een informatieverzoek (10). In 2024 kwamen er 64 woo-verzoeken binnen en in 2023 58.

Dit is een complex proces dat tijd nodig heeft om te ontwerpen en te implementeren. Het vraagt aanpassing van werkprocessen, functies en rollen over de volle breedte van de organisatie. In 2025 is er gewerkt aan het verder op orde brengen van de informatiehuishouding conform het Plan van aanpak open overheid. Dit uit zich, onder andere, in een implementatieplan voor Microsoft Teams, aanpassingen in het zaaksysteem en werkzaamheden ten bate van de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv).

Jaarstukken 2025 I Gemeente Tubbergen

91

1

2

3

4

5

6

7

JAARREKENING 2025 De jaarrekening 2025 is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeente (BBV) daarvoor geeft. BALANS PER 31 DECEMBER (BEDRAGEN X € 1.000,--)

2025

2024

ACTIVA

PASSIVA

Vaste activa

Vaste passiva

Immateriële vaste activa

2025

2024

Eigen vermogen 2.195

310

Reserves

2.195

310

a. algemene reserve

5.629

5.776

Materiële vaste activa

b. bestemmingsreserves

21.153

22.466

Investeringen met een economisch nut

c. gerealiseerd resultaat

-560

532

26.222

28.775

3.049

2.749

2.774

2.341

5.823

5.090

13.597

14.501

Bijdr. aan activa in eigendom van derden

a. gronden uitgegeven in erfpacht

581

30

19.415

19.670

waarvoor een heffing wordt geheven

14.762

13.342

d. investeringen met maatschappelijk nut

2.856

2.580

Voorzieningen

e. strategische gronden

2.006

3.229

a. verplichtingen, verliezen en risico’s

f. agrarische gronden

1.305

1.305

b. onderhoudsegalisatievoorziening

40.926

40.156

c. door derden beklemde middelen

b. overige investeringen met economisch nut c. investeringen met economisch nut