Bijlage Begroting 2023 Gemeente Tubbergen.pdf

De brief van minister Jetten aan de Tweede Kamer van 6 september (vier dagen nadat de gunning aan Vattenfal is afgegeven), waarin hij aangeeft dat de termijn voor het opzeggen van de aardgascontracten met Gazprom wordt opgeschoven naar 1 januari 2023 heeft de aanbestedingsgroep dan ook ten zeerste overvallen. Nu de termijn voor het opzeggen van de contracten met Gazprom worden doorgeschoven naar 1 januari 2023 gaan we onderzoeken hoe de financiële consequenties kunnen worden beperkt. Omdat de situatie per dag veranderd kunnen we nu nog niet in kaart brengen wat de financiële gevolgen gaan zijn voor het jaar 2023 en verder.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren. Indicator

Realisatie 2021

2022

2023

Formatie (fte per 1.000 inwoners)*1

6,98

6,57

8,41

Bezetting (aantal medewerkers per 1.000 inwoners)

8,37

7,41

7,76

Apparaatskosten (kosten per inwoner)

695

699

708

Externe inhuur (kosten als percentage van totale loonsom plus totale kosten inhuur externen)*2

12,0

8,37

2,36

Overhead (percentage van de totale kosten)

9,4

10,4

9,8

*1 Vastgestelde formatie per 1-1-2023. Met ingang van het begrotingsjaar 2023 werken we met vacatureruimtes op de afdelingen. Deze vacatureruimtes waren eerdere jaren niet inzichtelijk en werden ook niet meegeteld in de indicator formatie. Dat is meteen de verklaring voor de stijging van deze indicator. Daarnaast zijn er een aantal medewerkers vanuit Soweco en de Participatiewet in dienst gekomen. *2 Percentage externe inhuur is in 2023 aanzienlijk lager in verband met de liquidatie van Soweco. Bron: eigen informatie

46

Begroting 2023: overzicht baten en lasten Programma Bestuur en middelen * € 1000 Bestuur o.a. raad en raadscommissies, burgemeester en wethouders, griffie, kernraden, internationale contacten Beheer overige gebouwen en gronden o.a. gemeentehuis Tubbergen Overhead organisatieondersteuning, financieel beheer, tractie en Noaberkracht Treasury financiering en dividend OZB woningen ozb woningen eigenaren OZB niet-woningen ozb niet-woningen eigenaren en ozb niet-woningen gebruikers Belastingen overig reclamebelasting en baatbelasting Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds algemene uitkering uit het gemeentefonds Overige baten en lasten algemene lasten en baten, onvoorziene uitgaven Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 1.649

Baten 0

Saldo -1.649

523

166

-357

5.320

0

-5.320

-195

912

1.107

201

2.867

2.666

93

2.040

1.948

11

-447

-457

0

33.338

33.338

1.220

0

-1.220

8.820 154 154 8.974

38.876 945 945 39.821

30.056 791 791 30.847

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Werkbudgetten basisbegroting (€ 50.000 structureel) Ook binnen de programma's van de basisbegroting is behoefte aan zogenaamde werkbudgetten waarmee slagvaardig kan worden gereageerd op initiatieven en geluiden vanuit de samenleving. Net als bij de opgaven uit de ambitiebegroting moet ook hier worden gedacht aan externe advieskosten, kosten bijeenkomsten, aanschaf materialen, enz. De verdeling over de programma's moet nog plaatsvinden. Stelpost gevolgen Omgevingswet (€ 50.000 structureel) De voorbereiding is afgerond en we gaan toe naar inwerkingtreding en implementatie. Dit betekent dat de structuur en bezetting gewijzigd moet worden. We werken toe naar een volgende fase en die valt uiteen in werken áán de Omgevingswet waarin alle activiteiten zitten tot aan de inwerkingtreding en werken mét de Omgevingswet waarbij we daadwerkelijk aan de slag gaan met de Omgevingswet. De implementatie van de Omgevingswet leidt tot structurele effecten. Deze zullen echter pas op de middellange tot lange termijn zichtbaar worden en zijn afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden. Een eerste voorzichtige inschatting komt neer op een structureel bedrag van € 50.000.

Bijdrage Twenteboard development (€ 197.500 per jaar voor maximaal 5 jaar) De stichting TB is een samenwerkingsverband van overheid, onderwijs (kennis- en onderwijsinstellingen) en ondernemers in Twente met Enschede als vestigingsplaats. De stichting heeft ten doel de sociaaleconomische structuur in Twente te versterken om daarmee de economische slagkracht van de regio Twente verder te ontwikkelen en regionale groeikansen te benutten. Belangrijke taken zijn het uitvoering geven aan de Agenda voor Twente en aan de Regio Deal Twente, die met de rijksoverheid is afgesloten. Voor de uitvoering van zijn taken beschikt het bestuur van de stichting TB over een werkorganisatie die Twente Board Development heet. Dit is een BV, 100% dochter van de Stichting TB. De Twentse gemeenten financieren de werkorganisatie. Rekening houden met de doorgevoerde indexering van lonen en prijzen komt dit voor de gemeente Tubbergen neer op een bedrag van € 197.500 per jaar (€ 9,27 per inwoner) voor 5 jaar. In de vorming en de voeding van de reserve coalitieakkoord 2022-2026 is rekening gehouden met de totale kostenpost over de periode van 5 jaar zijnde een bedrag van € 988.000.

47

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen

Rekening 2021 27.122

Begroting 2022 28.669

Begroting 2023 30.847

Begroting 2024 31.241

Begroting 2025 32.003

Begroting 2026 29.573

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Bestuur & middelen

Begroting 2023 30.847

48

Programma Dienstverlening & burgerzaken Portefeuillehouder Burgemeester Haverkamp-Wenker

Algemeen We streven in onze dienstverlening naar een gemeente die niet afwacht, maar proactief naar de inwoner toe gaat. Een gemeente die in haar dienstverlening meedenkt met de inwoner en helder is in verwachtingen over en weer, tussen gemeente en inwoners. Dit betekent beleid zonder strikte regels maar met ruimte voor maatwerk. Niet meer werken met beperkte openingstijden, maar op afspraak werken op een locatie en tijdstip wenselijk voor de inwoner. We zorgen ervoor dat zoveel mogelijk producten en diensten digitaal afgenomen kunnen worden. Daarnaast wordt het persoonlijk contact uiteraard geborgd. Natuurlijk kunnen inwoners en bedrijven ook telefonisch contact opnemen door te bellen naar het telefoonteam. Naast de dienstverlening zorgen we ook voor een correcte verwerking van de persoonsgegevens van onze inwoners in de basisregistratie personen, de uitgifte van identiteitskaarten, rijbewijzen en paspoorten en de kadastrale informatie.

Kengetallen Binnen het programma Bestuur en middelen maken we gebruik van het volgende kengetal: Opkomst verkiezingen (%)

Actuele ontwikkelingen Rijbewijzen Sinds 1 oktober 2018 zijn deelnemende gemeenten gefaseerd gestart met het experiment Digitaal Aanvragen Rijbewijs (DAR). Nu, bijna 1½ jaar later, zijn er 29 gemeenten die deelnemen aan het experiment en zijn er bijna 40.000 rijbewijzen digitaal aangevraagd. Per 1 juni 2022 is de gemeente Tubbergen ook gestart met het digitaal aanvragen van rijbewijzen. Het resultaat is dat ongeveer 40 inwoners hun rijbewijs in de maanden juni en juli hebben aangevraagd. Dit wordt in 2023 zeker vervolgd. Huwelijken De geplande huwelijken die in 2020 en 2021 wegens corona niet door konden zijn grotendeels doorgeschoven naar 2022 en 2023. Team burgerzaken houdt zich bezig met de planning en voorbereiding van deze huwelijken. Verkiezingen In 2023 hebben wij te maken met twee verkiezingen, te weten:  Verkiezingen voor de leden van de Provinciale Staten;  Waterschapsverkiezingen.

49

Hoe deze verkiezingen er precies uit zullen zien zal later dit jaar en begin volgend jaar duidelijk worden. Dit is wederom afhankelijk van de ontwikkelingen rondom het coronavirus.

Beleidsindicatoren dienstverlening en burgerzaken Het programma Dienstverlening & burgerzaken kent geen verplichte beleidsindicatoren.

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Dienstverlening en burgerzaken * € 1000 Burgerzaken o.a. (digitale) communicatie met bedrijven en inwoners, burgerlijke stand, basisregistratie personen, reisdocumenten, straatnaamgeving, huisnummering en kadastrale informatie Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 661

Baten 266

Saldo -395

661 661

266 266

-395 -395

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid/intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Dienstverlening & burgerzaken

Rekening 2021 -399

Begroting 2022 -420

Begroting 2023 -395

Begroting 2024 -395

Begroting 2025 -399

Begroting 2026 -404

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Dienstverlening burgerzaken

&

Begroting 2023 -395

Programma Veiligheid Portefeuillehouder Burgemeester Haverkamp-Wenker

Algemeen Veilig leven is een groot goed in onze samenleving. De gemeente heeft op dit onderwerp een belangrijke wettelijke taak. Daar geven we uitvoering aan. Wij zien veiligheid als een gezamenlijke verantwoordelijkheid en maken met allerlei betrokkenen in onze samenleving afspraken over hoe we de veiligheid in onze samenleving kunnen versterken. Daarbij werken we vanuit vertrouwen. Als dat vertrouwen wordt geschaad, dan treden we op. Veiligheid is vaak het resultaat van samenwerking en van bewust handelen op basis van eigen verantwoordelijkheid. We werken dan ook aan samenwerking tussen onder meer politie, brandweer, Openbaar Ministerie, woningcorporaties en hulpverleners. We willen een veilig en leefbare woonomgeving. Daarvoor dringen we de criminaliteit (ondermijning) terug en vergroten we het veiligheidsgevoel van onze inwoners. We hebben een adequate wijze van uitvoering van toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving waarbij we het perspectief van meerdere kanten bekijken. We willen oplossingsgericht denken en meebewegen bij (politieke) ontwikkelingen. Vanuit de rol van toezichthouder en handhaver geven wij vrijheid waar het kan en zijn we strikt waar het moet. Om zo samen met burgers en bedrijven tot een veilige en leefbare woon- en werkomgeving te komen.

Kengetallen Binnen het programma Veiligheid maken we gebruik van de volgende kengetallen:

50

Aantal misdrijven per jaar (Politie: 2012-2021):

Aantal incidenten met verwarde personen (Politie: 2012-2021):

Toelichting: Het aantal registraties is gebaseerd op de registraties die in de politiesystemen zijn vastgelegd. Indien een eenheid meer incidenten registreert, betekent dit niet automatisch dat het fenomeen in de betreffende eenheid ernstiger is, maar het kan te maken hebben met de registratiewijze (of registratiediscipline) binnen deze eenheid. De getoonde aantallen over voorgaande jaren kunnen mogelijk afwijken van eerdere gepresenteerde aantallen vanwege een na-ijleffect. Registraties kunnen namelijk op basis van nieuwe inzichten op een later moment worden aangepast. Vanaf 2019 wordt er op een andere manier geregistreerd, waardoor het lijkt alsof het aantal incidenten met verwarde personen enorm is toegenomen. Het aantal registraties is niet gelijk aan het aantal unieke personen en over de rol van corona in relatie tot de cijfers is verder niets te zeggen.

Actuele ontwikkelingen Project Weerbare gemeente Gemeenten zijn niet meer weg te denken in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Om ondermijning succesvol te kunnen aanpakken, is het van belang dat wij als gemeente weerbaar zijn tegen negatieve invloeden van buitenaf. De gemeenten Dinkelland en Tubbergen hebben door het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) een scan laten uitvoeren. De resultaten van deze scan zijn verwoord in aanbevelingen, die we projectmatig op gaan pakken. Met dit project Weerbare gemeente geven we uitvoering aan deze aanbevelingen.

51

Project Aanpak veilig buitengebied De gemeente Tubbergen scoort hoog op de landelijke veiligheidsmonitor. Maar toch hebben diverse partners, die werkzaam zijn het in het buitengebied de afgelopen jaren signalen afgegeven dat veiligheid in het buitengebied onder druk staat. Ook inwoners geven aan dat zij denken dat ondermijning in het buitengebied aanwezig is en structureel van aard is. Daarom gaan wij samen met het Platform Veilig Ondernemen en onze partners in het buitengebied aan de slag om gezamenlijk en integraal een bijdrage te leveren aan (blijvende) veiligheid in ons buitengebied. De start van het project is in het najaar van 2022. De uitvoering vindt plaats in 2023 en 2024.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.

Toelichting verwijzingen Halt: Er is geen aantoonbare reden waardoor het aantal Haltverwijzingen in 2020 is toegenomen. Er zijn naar aanleiding hiervan geen wijzigingen doorgevoerd in beleid. In 2021 zien we dat het aantal Haltverwijzingen weer is afgenomen. Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/veiligheid - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

52

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Veiligheid * € 1000 Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid toezicht openbare orde, integrale veiligheid en dierenbescherming Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 1.798 1.559

Baten 0 18

Saldo -1.798 -1.541

3.357

18 50 50 68

-3.339 50 50 -3.289

3.357

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Integraal veiligheidsbeleid - ondermijning, buurtbemiddeling (€50.000 incidenteel) Het werkbudget is benodigd voor het opstellen en uitvoeren van onze strategische agenda veiligheid. Om de nodige scherpte aan te brengen in de onderwerpen die wij agenderen verwachten wij nader onderzoek te moeten verrichten, zoals burgerpeilingen, analyse van data, inwinnen van advies. Daarnaast kunnen we met het werkbudget administratieve en logistieke kosten dekken bij het organiseren van bijeenkomsten en grote overleggen. Uitbreiding handhaving met 1 fte (geprioriteerd nieuw beleid uit de begroting 22) (€70.000 structureel) De afgelopen jaren heeft er een verschuiving plaatsgevonden van repressief naar preventief handhaven. Daarbij staat het uitleggen van regels en de gevolgen van het niet nakomen daarvan centraal. Haaks daarop staan een aantal feiten die vragen om een stevige aanpak bij notoire overtreders en de algemene tolerantie richting de handhavers. Steeds vaker komen zijn onder vuur te liggen bij de uitvoering van hun taken. Dit vraagt om een andere werkwijze en vaardigheden van onze medewerkers en communicatie. Door verschillende oorzaken is het aantal boa's verminderd de afgelopen jaren. Ook dit heeft zijn weerslag gehad op de uitvoering van de taken.

Uitbreiding handhaving/boa in de openbare ruimte samen met Dinkelland 1 fte (structureel via Noaberkracht) We willen dat al onze inwoners veilig kunnen wonen, leven en werken. Als onderdeel van onze inzet om die veiligheid voor iedereen te kunnen borgen verhogen we samen met de gemeente Dinkelland onze toezicht- en handhavingscapaciteit in de openbare ruimte. Boa's verrichten belangrijk werk in de openbare ruimte en binnen hun bevoegdheid voeren zijn ook steeds meer taken uit. Op basis van de motie Hermans wordt een decentralisatie-uitkering ontvangen van € 32.000 om de capaciteit van boa's in de openbare ruimte te vergroten.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Veiligheid

Rekening 2021 -2.909

Begroting 2022 -3.172

Begroting 2023 -3.289

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Veiligheid

Begroting 2023 -3.289

Begroting 2024 -3.289

Begroting 2025 -3.298

Begroting 2026 -3.308

53

Programma Openbare ruimte & mobiliteit Portefeuillehouder Wethouder Oude Avenhuis

Algemeen Een fijne woon- en leefomgeving met veilige wegen, ruimte om te spelen en te sporten in de buitenlucht, een plek om elkaar te ontmoeten in de kernen of rust vinden in de natuur van ons mooie buitengebied. Een duurzame inrichting van de leefomgeving waar groen en bloemen de ruimte krijgen en water gemanaged wordt. Dat is allemaal Openbare Ruimte! De gemeente draagt zorg voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte op onderdelen zoals riool, wegen & verlichting, groen & spelen en verkeer. Het dagelijks onderhoud, het beheer, planmatig onderhoud en ook herinrichting en reconstructies worden gepland en uitgevoerd aan de hand van beleidsen onderhoudsplannen. In deze beleids- en onderhoudsplannen integreren we thema’s als leefbaarheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit bij het duurzaam inrichten en beheren van deze openbare ruimte. Het dagelijks groenonderhoud wordt mede met grote inzet en betrokkenheid uitgevoerd door medewerkers afstand tot de arbeidsmarkt. Belangrijk uitgangspunt in het werk in de Openbare Ruimte is de samenwerking met onze inwoners. Ze kijken en denken mee met plannen of ze komen zelf naar ons met goede ideeën. We kijken dan graag wat mogelijk is. De gemeente werkt dus voor én met de samenleving.

Kengetallen Binnen het programma Openbare ruimte en mobiliteit maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal kilometer wegen binnen de kom: 90  Aantal kilometer wegen buiten de kom: 385  Aantal kilometer riolering: 270

Actuele ontwikkelingen Kunstwerken De gemeente heeft geen plan voor het beheer en onderhoud van civieltechnische kunstwerken. Dit betekent dat er weinig of geen zicht is op de technische staat van de civieltechnische kunstwerken. Bovendien is er geen structureel geld gereserveerd in de gemeentebegroting voor de instandhouding, structurele inspectie en vervanging van civieltechnische kunstwerken. Naar aanleiding van inspecties wordt voor de komende jaren een beheer- en onderhoudsplan opgesteld voor civieltechnische kunstwerken met daaraan gekoppeld een operationeel programma. Dit plan wordt voorgelegd aan het college en de raad. Water/riool Gemeentelijk Riolering Plan (GRP) 2019-2024 Het huidige GRP Tubbergen heeft een looptijd t/m eind 2024. Dat betekent dat er in 2023 gestart wordt met het opstellen van een nieuw GRP, om zodoende het nieuwe beleidsplan voor de riolering in het 2e-3e kwartaal 2024 gereed te hebben. In verband daarmee kunnen de nieuwe investeringen worden opgenomen in de begroting meerjaren begroting 2025. Het beleid t.a.v. het thema Klimaat en Water zal daarin nadrukkelijk aan de orde komen. Uitvoeringsprogramma GRP 2019-2024 In verband met het uitvoeringsprogramma Riolering is een rioolproject in voorbereiding opgestart. De uitvoering van dat project staat in 2023 gepland.

Het gaat om rioolvervanging in: - Bruno van Ommenstraat- Molenstraat in Tubbergen Tijdens de voorbereiding van deze projecten wordt de buurt betrokken bij het ontwerp.

54

Kwaliteitsplan Openbaar Groen In 2020 is het Kwaliteitsplan Openbaar Groen (KOG) en het daarbij behorende uitvoeringsplan 2021 t/m 2024 vastgesteld. In het KOG wil de gemeente verantwoorde keuzes maken voor een duurzame en toekomstbestendige openbare ruimte. De ambities in dit plan zijn: het bevorderen van leefbaarheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en een beheerstechnische inrichting. Hiervoor is € 1 miljoen gestort in een nieuwe bestemmingsreserve "onderhoud en vervanging openbaar groen en speeltoestellen en biodiversiteit". Om deze plannen voor 2023 te kunnen realiseren is er een bedrag van € 292.000 beschikbaar gesteld. Prijsindexatie/inflatie De gevolgen van de hoge prijzen (inflatie) is binnen dit programma op veel taakvelden voelbaar. Met name bij het onderhoud wegen hebben we te maken met een uitzonderlijke forse prijsstijging. Voor asfalt gaat het om prijsstijgingen van meer dan 50%, en bij elementverharding 15%. Ook bij het onderhoud van Openbare Verlichting zien we een behoorlijke prijsstijging (40%). Bij rioleringswerkzaamheden gaat het om 25% inflatie. Verder spelen de hogere brandstof- en energieprijzen een grote rol en hebben directe gevolgen op verschillende budgetten in de begroting. In 2023 worden deze inflatiecijfers nauwlettend gevolgd, zodat we budgetten tijdig kunnen bijstellen.

Daarnaast merken we momenteel dat niet altijd alle projecten tijdig volgens planning kunnen worden uitgevoerd vanwege de krapte op de arbeidsmarkt, en worden we geconfronteerd met soms extreme lange levertijden van materialen e.d.

Beleidsindicatoren Het programma Openbare ruimte & mobiliteit kent geen verplichte beleidsindicatoren.

55

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Openbare ruimte en mobiliteit * € 1000 Verkeer en vervoer o.a. wegen, openbare verlichting, gladheidsbestrijding, straatreiniging en verkeer Parkeren parkeervoorzieningen en parkeervergunningen en -ontheffingen Openbaar vervoer openbaar vervoer en abri's Openbaar groen en (openlucht) recreatie natuurbeheer en landschapsonderhoud, groenvoorziening, volkstuinen en coördinatie participatie openbare ruimte Riolering aanleg en onderhoud rioleringen, rioolaansluitingen op individueel verzoek, rioolheffing Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 3.626

Baten 281

Saldo -3.345

12

2

-10

7

21

14

1.541

9

-1.532

1.550

2.068

518

6.737 111 111 6.848

2.381 1.090 1.090 3.471

-4.356 979 979 -3.377

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Financiële gevolgen opheffen Wet Sociale Werkvoorziening op middellange termijn Er is een lagere instroom van medewerkers vanuit de Participatiewet t.o.v. de instroom vanuit de voormalige Wsw. Medewerkers vanuit de Participatiewet hebben gemiddeld meer tijd, aandacht en werkbegeleiding nodig om eenzelfde kwaliteit te waarborgen. Hierdoor ontstaat een capaciteitsgebrek, dat op een andere manier ingevuld moeten worden. Dit brengt extra financiële lasten met zich mee. Boomveiligheidscontrole - risico inventarisatie (€ 75.000 incidenteel) Elke boomeigenaar heeft een wettelijke zorgplicht aangaande zijn bo(o)m(en). Dit betreft vooral veiligheidsaspecten die in kaart gebracht kunnen worden door middel van een boomveiligheidscontrole. Als gemeente voeren wij deze boomveiligheidscontrole ook uit. Voortvloeiend uit deze controle komen maatregelen die uitgevoerd moeten worden, zoals snoeien, kappen of onderzoeken. Om de maatregelen voortvloeiend uit de boomveiligheidscontrole uit te voeren, en daarmee te voldoen aan onze zorgplicht, is jaarlijks minimaal € 25.000 nodig. Advies hierin is wel om dit incidentele budget in de toekomst om te zetten in een structureel budget, zodat er eventuele investeringen gedaan kunnen worden voor de lange termijn en werkplannen structureel aangepast kunnen worden.

56

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Openbare ruimte & mobiliteit

Rekening 2021 -3.078

Begroting 2022 -3.347

Begroting 2023 -3.377

Begroting 2024 -3.475

Begroting 2025 -3.486

Begroting 2026 -3.497

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Openbare ruimte & mobiliteit

Begroting 2023 -3.377

57

Programma Economie Portefeuillehouder Wethouder Bekhuis

Algemeen Aan de hand van de speerpunten detailhandel (vitale winkelgebieden in kernen), bedrijventerreinen en dienstverlening creëert de gemeente een zo optimaal mogelijk ondernemersklimaat. Wij willen daarbij ruimte blijven bieden voor (bijzondere) initiatieven van ondernemers, zodat optimaal kan worden ingespeeld op sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen en economische trends. De bedrijfsconsulent (ondersteund door een ondernemersserviceteam) vormt hierbij als eerste aanspreekpunt voor ondernemers de schakel tussen de gemeente en het bedrijfsleven en probeert de ondernemers zoveel mogelijk te faciliteren. Daarnaast wordt er actief ingezet op de (her)ontwikkeling, realisatie en uitgifte van bedrijfskavels en bedrijfsruimte, de uitvoering van de detailhandelsagenda/retaildeal en regionale samenwerking (met name in de vorm van regionale acquisitie).

Kengetallen Binnen het programma Economie maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal verkooppunten (Locatus: 2021): 297 Leegstand winkelvloeroppervlak (Locatus: 2015-2022):

Actuele ontwikkelingen Bedrijvigheid en buitengebied Als een bedrijf in het buitengebied een ontwikkeling wenst die niet passend is in de omgeving kan de gemeente daar in specifieke gevallen aan meewerken. Een van de voorwaarden is het voldoen aan een KGO-verplichting (Kwaliteitsimpuls groene omgeving). Het bedrijf is dan verplicht te investeren in natuur, landschap, cultuur, recreatie of maatschappelijke voorziening. Indien er geen concrete plannen voor een KGO-investering zijn kan gekozen worden voor het storten van de financiële verplichting in het KGO-fonds. Vanuit het fonds kunnen wij, als beheerder van het fonds, eenmalige subsidies verstrekken t.b.v. KGOwaardige projecten. De aanvragen voor KGO-subsidies worden beoordeeld o.b.v. de gemeentelijke beleidskaders den geldende subsidieregels.

58

Reclamebelasting Stichting Ondernemershart Tubbergen (SOHT) is opgericht om financiële continuïteit te borgen voor activiteiten en evenementen die bijdragen aan de aantrekkelijkheid van het koopcentrum Tubbergen. Het doel van SOHT is een levendig en aantrekkelijk koopcentrum met meer activiteiten en evenementen, wat leidt tot meer beleving en frequenter bezoek met een langer tijdsduur. De invoering van een reclamebelasting heeft geleid tot een subsidie van ongeveer € 50.000 voor Stichting Ondernemershart Tubbergen (SOHT). De subsidie wordt door SOHT toebedeelt aan evenementen en activiteiten die georganiseerd worden ten gunste van het koopcentrum van Tubbergen en het gebied een structurele economische kwaliteitsimpuls te geven. Voorbeelden van evenementen waar SOHT een aandeel in heeft zijn Halloween, Winter Event, Rode Loper Event, Glasrijk Tubbergen, Schröder Masterclass, de plaatsing van boombakken op het centrumplein en de kerstverlichting. Bedrijventerreinen Wij willen de komende periode blijven voorzien in de vraag naar bedrijfskavels. De kavels op de bestaande bedrijventerreinen zijn grotendeels uitgegeven. Dit betekent dat wij uitbreidingen van de bestaande bedrijventerreinen in de verzorgingskernen willen realiseren/faciliteren.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/economie-2 - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Economie * € 1000 Economische ontwikkeling versterking economische structuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen weekmarkten en standplaatsen, bedrijven- en ondernemersloket en stimulering lokale winkelstructuur kern Tubbergen Economische promotie o.a. volksfeesten en -evenementen, promotie toerisme, toeristenbelasting en forensenbelasting Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 220

Baten

Saldo -220

123

1

-122

92

232

141

434

233 229 229 463

-201 229 229 28

434

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid/intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

59

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Economie

Rekening 2021 1

Begroting 2022 2

Begroting 2023 28

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Economie

Begroting 2023 28

Begroting 2024 40

Begroting 2025 39

Begroting 2026 38

Programma Onderwijs Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Alle kinderen en jongeren in de gemeente Tubbergen verdienen het om op te groeien in een kansrijke omgeving met kwalitatief goed onderwijs. In de gemeente Tubbergen hebben we ca. 1.800 leerlingen in het basisonderwijs en in totaal negen basisscholen. In iedere kern is een basisschool aanwezig, dit vinden we als gemeente erg belangrijk. Naast deze basisscholen telt onze gemeente één school voor voortgezet onderwijs in het dorp Tubbergen. Binnen het programma Onderwijs zoeken we de samenwerking met o.a. schoolbestuurders en kinderopvangaanbieders. We bevorderen de ontwikkelingskansen van kinderen en volwassenen in onze gemeente door te investeren in het bestrijden van onderwijsachterstanden en het aanbieden van voor- en vroegschoolse educatie in samenwerking met plaatselijke kinderdagverblijven, het basisonderwijs en de GGD/JGZ (jeugdgezondheidszorg). We hechten veel belang aan een goede verbinding tussen gemeentelijke jeugdhulp en het onderwijs, waardoor vroegtijdig gesignaleerd wordt en hulp of ondersteuning zo vroeg mogelijk kan worden ingezet. Daarnaast willen we het thuiszitten zoveel mogelijk voorkomen, de RMC-functie en Bureau leerplicht spelen hierin een belangrijke rol. Het niveau van absoluut en relatief verzuim ligt in Tubbergen onder het landelijk gemiddelde, evenals het percentage voortijdige schoolverlaters.

Door de inzet van RMC en een adequate uitvoering van de Leerplichtwet, willen we voorkomen dat jeugdigen thuis komen te zitten en/of zonder diploma vroegtijdig het onderwijs verlaten.

Kengetallen Binnen het programma Onderwijs maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Oppervlakte schoolgebouwen: 12.800 m²  Locaties kinderopvang: 64

Actuele ontwikkelingen Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Op 1 augustus 2023 eindigt het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) voor gemeenten. Met het NPO heeft de rijksoverheid een specifieke uitkering aan de gemeente verstrekt om sociaal emotionele en onderwijsachterstanden veroorzaakt door de coronaperiode weg te werken. In de eerste helft van 2023 gaan we het NPO evalueren. Verder blijven we inzetten op een goede verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp en de doorontwikkeling van de lokale zorgstructuur.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

60

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/onderwijs-2 - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Onderwijs * € 1000 Onderwijshuisvesting o.a. onderwijsgebruik sportaccommodaties, huisvesting bijzonder basisonderwijs en huisvesting voortgezet onderwijs Onderwijsbeleid en leerlingenzaken lokaal onderwijsbeleid, leerlingenvervoer, leerplichtwerkzaamheid en onderwijsachterstandenbeleid Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 912

Baten

Saldo -912

1.124

156

-969

2.037

156 85 85 240

-1.881 85 85 -1.796

2.037

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Het coalitieakkoord 2022-2026 heeft niet geleid tot nieuw beleid/intensivering van bestaand beleid binnen dit basisprogramma.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Onderwijs

Rekening 2021 -1.563

Begroting 2022 -1.643

Begroting 2023 -1.796

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Onderwijs

Begroting 2023 -1.796

Begroting 2024 -1.791

Begroting 2025 -1.788

Begroting 2026 -1.785

61

Programma Sport & accommodaties Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Het programma Sport en accommodaties gaat over het stimuleren en faciliteren van sport en beweging. We willen sporten en bewegen voor al onze inwoners, van jong tot oud, mogelijk maken en hen motiveren te gaan sporten. Sportvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl en bieden kansen om te participeren in de samenleving. De gemeente Tubbergen is trots op al haar sportende inwoners. Zowel in de breedte als aan de top wordt sport op hoog niveau beoefend in onze gemeente. Met het jaarlijkse Sportgala, worden onze sporters uitbundig in het zonnetje gezet. In de gemeente Tubbergen zijn buurtsportcoaches actief die in dienst zijn bij derden en bijdragen aan de doelen binnen het programma Sport en accommodaties.

Kengetallen Binnen het programma Sport & accommodaties maken we geen gebruik van kengetallen.

Actuele ontwikkelingen Nieuwe specifieke uitkering Vanuit het Rijk is aangekondigd dat er een bundeling plaats gaat vinden van de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van het bevorderen van de gezondheid, sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Dit omvat ook de middelen voor de buurtsportcoaches en het uitvoeringsbudget voor het lokaal sportakkoord. De definitieve regeling behorende bij deze nieuwe specifieke uitkering wordt naar verwachting eind 2022 gepubliceerd. Sportaccommodaties Er zijn diverse, voornamelijk externe, ontwikkelingen welke van invloed kunnen zijn op het beheer en de exploitatie van de sportaccommodaties, zoals de stijging van energiekosten en de krapte op de arbeidsmarkt.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/sport--cultuur-en-recreatie - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

62

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Sport en accommodaties * € 1000 Sportbeleid en activering sportgala en sportondersteuning Sportaccommodaties sporthallen Tubbergen en zwembad Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 656

Baten 58

Saldo -598

816

47

-769

1.472

105 80 80 185

-1.367 80 80 -1.287

1.472

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Continuering sportconsulent (€56.000 structureel) De sportconsulent is het eerste aanspreekpunt voor alle sport, beweeg en welzijn gerelateerde vragen binnen de gemeente Tubbergen. De sportconsulent geeft informatie, advies en ondersteuning aan verenigingen met als doel een bijdrage te leveren aan het optimaliseren van het functioneren van de verenigingen en het bevorderen van een positieve gezondheid. Uit de reacties van de partners, verenigingen blijkt dat de sportconsulent een grote toegevoegde waarde heeft. De sportconsulent ondersteunt de verenigingen op tactisch niveau waardoor de verenigingen meer draagkracht hebben om hun vereniging vitaal te houden. Ook zien we verbindingen ontstaan tussen sport, welzijn en gezondheidspartijen. Vanwege het succes van de inzet van de sportconsulent wordt deze inzet structureel ingebed. Toegankelijke en inclusieve samenleving Op basis van het coalitieakkoord zetten wij in op een toegankelijke en inclusieve samenleving. Dat betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Op het gebied van armoede, cultuur, sport en evenementen willen wij nieuw beleid ontwikkelen als drager van deze ambitie. Deze ambities behoren bij het programma positieve gezondheid.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Sport & accommodaties

Rekening 2021 -1.250

Begroting 2022 -1.240

Begroting 2023 -1.287

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Sport accommodaties

&

Begroting 2023 -1.287

Begroting 2024 -1.138

Begroting 2025 -1.137

Begroting 2026 -1.137

63

Programma Cultuur & recreatie Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen De gemeente Tubbergen onderscheidt zich door haar rijkheid aan natuurgebieden, recreatie en glaskunst. In Tubbergen is van alles te zien en te beleven, van het prachtige coulisselandschap tot eeuwenoude winden watermolens. We vinden het belangrijk om toeristisch Tubbergen op de kaart te zetten. In 2017 is Stichting Toeristisch Glinsterend Tubbergen opgericht als opvolger van de VVV. Deze stichting richt zich op de marketing van het toerisme in Tubbergen voor en door ondernemers uit de gemeente. De stichting werkt hierbij nauw samen met TwenteMarketing. Bezoekers van de gemeente Tubbergen zijn erg positief en waarderen hun verblijf in onze gemeente gemiddeld met een 8. De meeste toeristen die Tubbergen aandoen zijn 55 jaar of ouder en komen naar onze gemeente voor de natuur en de mogelijkheid om te fietsen. Op Beleef Tubbergen is meer informatie te vinden over wat er zoal te zien en te doen is in onze gemeente! De gemeente vindt het belangrijk dat ook de jeugd kennis maakt met cultuur en investeert daarom in bibliotheekwerk, cultuureducatie en muziekonderwijs.

Kengetallen Binnen het programma Cultuur en recreatie maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal historische molens: 7  Aantal monumenten per 1000 inwoners: 1,2  Aantal archeologische vindplaatsen: 6  Aantal bibliotheekfilialen: 3 (waarvan 2 dorpsbibliotheken in stand gehouden door bewoners)  Aantal leerlingen muziekonderwijs inclusief HaFabra: 217

Actuele ontwikkelingen Er zijn op dit moment geen specifieke (actuele) ontwikkelingen te benoemen die gevolgen hebben voor de uitvoering van het bestaande beleid binnen dit basisprogramma.

Beleidsindicatoren Het programma Cultuur & recreatie kent geen verplichte beleidsindicatoren.

64

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Cultuur en recreatie * € 1000 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie kunstwerken in de openbare ruimte, kunstzinnige en culturele vorming, muziekonderwijs en herdenkingen en gedenkdagen Musea Cultureel erfgoed o.a. stimulering en behoud van traditionele evenementen, watermolens, windmolens, Schaepmanmonument Media bibliotheekvoorziening en lokale omroep Openbaar groen en (openlucht) recreatie Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Mutaties reserves Mutaties reserves Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 164

Baten 13,748

Saldo -150

22 28

-22 -28

440

-440

112 766

766

13,748 13 13 27

-112 -752 13 13 -739

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Toegankelijke en inclusieve samenleving Op basis van het coalitieakkoord zetten wij in op een toegankelijke en inclusieve samenleving. Dat betekent dat iedereen zo zelfstandig en gelijkwaardig mogelijk mee kan doen aan de samenleving. Op het gebied van armoede, cultuur, sport en evenementen willen wij nieuw beleid ontwikkelen als drager van deze ambitie. Deze ambities behoren bij het programma Positieve gezondheid.

Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Cultuur & recreatie

Rekening 2021 -701

Begroting 2022 -733

Begroting 2023 -739

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Cultuur & recreatie

Begroting 2023 -739

Begroting 2024 -746

Begroting 2025 -754

Begroting 2026 -753

65

Programma Sociaal domein Portefeuillehouder Wethouder Berning-Everlo

Algemeen Iedere inwoner moet in staat zijn om zo lang en zo veel mogelijk zelfredzaam te zijn. We hechten veel waarde aan het welzijn van onze inwoners. Daarnaast moeten inwoners zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven kunnen voeren en mee kunnen doen in de samenleving. Waar dat kan op eigen kracht, of anders met hulp van mensen uit hun sociale netwerk. Inwoners die hiertoe niet (volledig) in staat zijn, bieden we ondersteuning om hun zelfregie en participatie te bevorderen. De ondersteuning is bij voorkeur zo licht en zo dichtbij mogelijk en preventief als het kan. Team Ondersteuning & Zorg is ervoor om inwoners hierbij te helpen. In de gemeente Tubbergen werken we samen met verschillende organisaties om de zorg voor onze inwoners zo optimaal mogelijk in te richten. Dit zijn bijvoorbeeld organisaties de re-integratietrajecten begeleiden en organisaties die vrij toegankelijke voorzieningen aanbieden, maar ook Veilig Thuis voor inwoners die te maken hebben met huiselijk geweld. We zetten in op vroegsignalering en het preventief aanpakken van problemen. Daarnaast kennen we verschillende regelingen voor inwoners met (tijdelijke) financiële problemen, bijvoorbeeld bijstand voor zelfstandige ondernemers en kindpakketten. We vinden het belangrijk dat onze inwoners de weg naar ondersteuning en hulpverlening gemakkelijk weten te vinden.

Daarom werken we binnen het sociaal domein samen binnen Schakel. Schakel is de toegang van het sociaal domein, waarbinnen alle organisaties samenwerken en daardoor passende hulpen ondersteuning kunnen bieden aan de inwoners.

Kengetallen Binnen het programma Sociaal domein maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Percentage volledig gevaccineerde inwoners (Rijksvaccinatieprogramma): 95,7%  Huishoudens met bijstandsuitkeringen: 120  Werkloosheidspercentage: 2,6%  Aandeel (%) huishoudens met een bijstandsuitkering: 1,5% (t.o.v. NL 5,2%)

Actuele ontwikkelingen Wmo Maatschappelijke ontwikkelingen Er is een toename van het aantal ouderen in onze gemeente. We zien dat het aantal Wmo maatwerkarrangementen toeneemt. Wmo-aanbieders hebben moeite om voldoende personeel te vinden en de continuïteit van hun dienstverlening te waarborgen. Dit speelt met name bij de huishoudelijke ondersteuning. Daarnaast zien we als gevolg van loonstijgingen bij alle aanbieders de tarieven ook stijgen. Huisvesting van verschillende doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de inwoner die belang heeft bij een aanpassing van een woning als wel een aangepaste woning nodig heeft. Ouderen blijven daarnaast steeds langer zelfstandig wonen. Inkoop maatwerkvervoer De overeenkomsten voor maatwerkvervoer (incidenteel maatwerkvervoer, leerlingenvervoer en vervoer naar dagbesteding en jeugdhulplocaties) lopen af op 30 juni 2023. De overeenkomst voor het callcenter voor het incidenteel maatwerkvervoer (voorheen Regiotaxi) loopt ook af op 30 juni 2023 en kan nog 2 keer 1 jaar verlengd worden. Er wordt een nieuwe aanbesteding gehouden om nieuwe overeenkomsten voor het maatwerkvervoer en het callcenter te kunnen afsluiten. De omstandigheden in de wereldmarkt zijn mede door de oorlog in Oekraïne onzeker. Er is sprake van sterke inflatie waardoor onder andere de prijzen voor brandstoffen en grondstoffen sterk stijgen.

66

Daarnaast hebben de vervoerders door de coronapandemie financieel zware jaren gehad. Deze ontwikkelingen zullen waarschijnlijk leiden tot een hogere tariefstelling. De komende periode wordt geprobeerd hiervan een inschatting te maken. Inkoop Huishoudelijke Ondersteuning Op dit moment worden de voorbereidingen getroffen voor de inkoop van huishoudelijke ondersteuning (per 2024) en begeleiding en dagbesteding (per 2025). Dit vraagt lokale en regionale inzet. Participatie & inburgering Inburgering Er is een landelijke toename van het aantal vreemdelingen in ons land. Hiermee wordt ook onze lokale opgave voor de opvang van onder andere statushouders groter. Aandacht wordt dan ook gevraagd voor de uitdagingen die dit voor ons als lokale gemeente en regievoerder op het inburgeringstraject met zich mee zal brengen. Participatiewet In 2022 is de transformatie van de participatiewet verder vorm gegeven. Backoffice taken gelieerd aan de Participatiewet worden uitgevoerd door de gemeente Oldenzaal. De gesloten Dienstverleningsovereenkomst zal in 2023 worden herijkt. Jeugd Maatschappelijke ontwikkelingen Er is een toename te zien in het aantal jongeren dat kampt met problemen op het gebied van sociaalemotionele ontwikkeling. Meer jongeren tot 18 jaar voelen zich mentaal niet goed, wat invloed heeft op hun dagelijkse functioneren. Ook de problematiek is complexer geworden.

Landelijk is sprake van een dreigende energiecrisis. Meer huishoudens komen onder de armoedegrens en zullen het financieel moeilijk gaan krijgen. De gemeente heeft in toenemende mate een verantwoordelijkheid voor huisvesting van asielzoekers en statushouders. De maatschappij binnen onze gemeente zal een verandering doormaken door het samenkomen van verschillende culturen. Huisvesting van allerlei doelgroepen is een groeiend probleem. Zo ook voor de toenemende doelgroep; gescheiden ouders en/of jeugdigen die opvang nodig hebben. Er is krapte op de arbeidsmarkt, op verschillende vlakken van hulp en begeleiding. Bij zorgaanbieders, maar ook in het onderwijs. Zij komen voor een grotere vraag te staan om meer kinderen (van statushouders) hulp, ondersteuning en/of onderwijs te bieden, terwijl er nu al te weinig krachten zijn en wachttijden oplopen. Specifiek voor een groot aantal boerenbedrijven binnen onze gemeente speelt de stikstofcrisis een grote rol, wat kan zorgen voor onzekerheid over het voortbestaan van hun bedrijf. Deze ontwikkelingen vragen iets van de veerkracht van onze inwoners. In feite zijn het potentiele stressfactoren. Wanneer de draaglast van deze factoren, de draagkracht van onze inwoners overstijgt zal dat een weerslag hebben op het opgroeien en de ontwikkeling van de jeugd. De verwachting is dat meer jeugdigen een vorm van jeugdhulp nodig zullen gaan hebben.

Regionale inkoop Naast deze inhoudelijke ontwikkelingen speelt er een regionale inkoop voor, onder andere, de Jeugd. Maatregelhulp (jeugdbescherming en jeugdreclassering) staat zwaar onder druk. Hierin zullen we in 2023 geconfronteerd worden met toenemende kosten. Dat geldt ook voor de af, - en ombouw van Jeugdzorg+ en drie milieus voorzieningen (landelijk/regionaal). Publieke Gezondheid Verhoogde werkdruk bij de GGD vanuit het migratievraagstuk De afdeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) van de GGD Twente (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) ondervindt een stijgende werkdruk op het gebied van uitvoeren van de wettelijke taken vanuit de Publieke Gezondheid aan de kinderen en jongeren onder asielzoekers en statushouders.

67

De GGD voert de gemeentelijke taak uit tot het volgen van groei en ontwikkeling van de kinderen en jongeren onder de vluchtelingen, en voert ook het Rijksvaccinatieprogramma uit en biedt vaccinaties aan waar de kinderen deze nog niet gehad hebben. Daarnaast moet bij alle asielzoekers en statushouders een screening uitgevoerd worden wanneer de asielzoekers en statushouders uit landen komen waar tuberculose (tbc) voorkomt. Mocht iemand besmet zijn met tbc, dan voert de GGD bron- en contact onderzoek uit. Door het migratievraagstuk wordt hierdoor steeds meer beroep gedaan op de uitvoering vanuit de GGD door verpleegkundigen en artsen terwijl hier al een lopend arbeidstekort van is. Tekort aan forensisch artsen bij de GGD Sinds 2022 wordt er met vijf GGD’en, waaronder GGD Twente, binnen de politieregio Oost samengewerkt om de forensische dienstverlening uit te kunnen blijven voeren. De oorzaak hiervan ligt bij het tekort aan de forensisch artsen bij de GGD’en. Hierdoor ontstaat risico’s zoals het tijdig uitvoeren van lijkschouw, het uitvoeren van euthanasie op het gewenste tijdstip en het uitvoeren van forensische onderzoeken bijvoorbeeld bij zedenzaken. Toevoegen HPV-vaccinatie in het Rijksvaccinatieprogramma Sinds 1 januari 2022 is de HPV-vaccinatie bij jongens en mannen opgenomen in het vaccinatieprogramma.

De leeftijdsgroepen worden verdeeld over 2022 en 2023 en alle jongeren vanaf het jaar dat ze tien worden tot en met jongeren van 26 jaar worden uitgenodigd voor een kosteloze HPV-vaccinatie. De uitvoering hiervan ligt bij de GGD Twente.

Gezondheidsmonitor: Kinderen, Jongeren, Jongvolwassenen, Volwassenen en Ouderen Het ministerie van VWS heeft financiële middelen en een opdracht aan de GGD’en in Nederland meegegeven om monitoren uit te voeren onder alle leeftijdsgroepen van de bevolking. Hierdoor is de frequentie van de monitoren van eens per vier jaar naar eens per twee jaar verhoogd. In mei 2022 werden de resultaten van de kinderen en jongeren gezondheidsmonitor gepubliceerd die afgenomen is in het najaar van 2021. Hierin is onder andere meer uitvraag gedaan naar de effecten van de coronamaatregelen op de mentale gezondheid van onze kinderen en jongeren. In juni 2022 is de werving voor de gezondheidsmonitor Jongvolwassenen gestart en in september 2022 de werving voor de gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. De resultaten zullen meegenomen worden in beleid en uitvoering. Verhoogde inzet op antidiscriminatie vanuit de wet gemeentelijke antidiscriminatie voorziening Om meer mogelijkheden te creëren in de aanpak van discriminatie is aan de raad en het college voorgelegd om een structurele en verhoogde financiële bijdrage richting de antidiscriminatie voorziening Vizier vast te leggen. Dit biedt mogelijkheden om in te zetten op preventie door onder andere het creëren van meer naamsbekendheid van het meldpunt discriminatieoost.nl en het geven van voorlichting.

Integraal Zorg Akkoord (2023-2026) Het Integraal Zorg Akkoord (IZA) is vanuit het ministerie van VWS opgesteld om op landelijk niveau afspraken vast te leggen met betrekking tot de Nederlandse gezondheidszorg voor de komende vier jaar. Bij het vastleggen van deze afspraken zijn alle partijen betrokken die actief zijn in de Nederlandse gezondheidszorg. Welke impact deze afspraken zullen hebben op de gezondheidszorg binnen Twente en onze gemeente is op dit moment nog niet duidelijk.

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set (verplichte) beleidsindicatoren.

68

69

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/sociaal-domein - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

70

Begroting 2023 -overzicht baten en lasten Programma Sociaal domein * € 1000 Samenkracht en burgerparticipatie o.a. stimuleringsfonds sociaal domein, kinderopvang, statushouders, heroriëntatie vrij toegankelijke voorzieningen Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen bijstandsuitkeringen, minimabeleid, bijstandsverlening zelfstandigen en kwijtschelding gemeentelijke belastingen Wsw en beschut werk Arbeidsparticipatie participatie en re-integratie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) hulpmiddelen en gehandicaptenparkeerkaarten Hulp bij het huishouden (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Jeugdhulp begeleiding Jeugdhulp behandeling Jeugdhulp dagbesteding Jeugdhulp zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid GGD Twente en ondersteuning lokale gezondheidsorganisaties Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)

Lasten 1.482

Baten 4

Saldo -1.478

228 3.225

0 2.646

-228 -579

2.230 338

0 11

-2.230 -327

1.122

113

-1.009

2.089 2.150 924 1.369 684 410 343 235 97 281 724 243 25 394 9 968

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

-2.089 -2.150 -924 -1.369 -684 -410 -343 -235 -97 -281 -724 -243 -25 -394 -9 -968

19.571 19.571

2.774 2.774

-16.797 -16.797

Nieuw beleid uit het coalitieakkoord Areaalaanpassing en ontwikkelingen sociaal domein (€ 175.000 structureel) Om de continuïteit van het sociaal domein en daarmee de bereikbaarheid en betaalbaarheid te garanderen is een extra investering in de beschikbare capaciteit (zowel in kwantiteit als in kwaliteit) benodigd. In het overdrachtsdocument is een eerste richtinggevende berekening opgenomen die voor de gemeente Tubbergen uitkomt op een structureel bedrag van € 175.000. Deze extra investering is opgenomen in het coalitieakkoord 2022-2026 en de benodigde middelen zijn daarna via de perspectiefnota 2022-2026 vanaf het jaar 2022 structureel beschikbaar gesteld. Nadrukkelijk melden we dat het hier een om een eerste richtinggevende berekening gaat. De daadwerkelijke benodigde capaciteit (kwantiteit en kwaliteit) verwachten we in beeld te krijgen via het capaciteitsonderzoek dat we op dit moment voor de hele organisatie laten uitvoeren door een externe partij. POH GGZ (geprioriteerd nieuw beleid uit begroting 2022) (€ 75.000 structureel) De Praktijkondersteuner Jeugd geestelijke gezondheidszorg (hierna: POH Jeugd) ondersteunt de huisarts in de praktijk op het gebied van psychosociale casuïstiek van jeugdigen en hun gezinnen.

Het doel van de pilot was te zorgen voor een laagdrempelige en toegankelijkere ondersteuning waardoor jeugdigen en ouders sneller op de juiste plek komen voor ondersteuning. Tevens was het doel om meer inzicht en grip op verwijsstromen vanuit de huisartsen te krijgen, geïndiceerde zorg terug te dringen en de ketensamenwerking tussen gemeente, huisartsen en de GGD te versterken. Uit de pilot blijkt dat deze doelen ruimschoots zijn gehaald.

71

We zien zowel financiële positieve effecten (minder kosten voor geïndiceerde zorg en beter inzicht in de verwijsstromen) als positieve maatschappelijk effecten (hoge tevredenheid onder de huisartsen, ouders en jeugdigen, laagdrempelige en effectieve ondersteuning) effecten. We hebben hiermee efficiënte, goede en laagdrempelige hulp binnen de huisartsenpraktijk aan jeugdigen (0-23 jaar) en hun directe omgeving gerealiseerd waardoor doorverwijzingen naar de specialistische GGZ zijn afgenomen. Daarom wordt de POH Jeugd structureel ingebed. Coördinator externe verwijzer (€ 42.000 structureel) De coördinator externe verwijzer (CEV) is een medewerker van de gemeente die als aanspreekpunt fungeert voor de externe verwijzers binnen de gemeente. Het doel is het bewerkstelligen van passende, kwalitatief goede jeugdhulp. Dit probeert de CEV te bewerkstellingen door te ondersteunen, adviseren en te sturen op externe verwijzingen van bijvoorbeeld de huis- en jeugdartsen en gecertificeerde instellingen. Uit de evaluatie blijkt dat de CEV een essentiële bijdrage aan de relatie tussen de gemeente en externe verwijzers zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen. De doelstelling is om meer grip te krijgen op de meldingen, wijze van indiceren en te komen tot passende ondersteuning en zorg.

Uit de herhaalde monitoring en effectmeting blijkt dat de inzet van de CEV zich zowel inhoudelijk als financieel loont. We zien dat er meer contact is tussen de externe verwijzers en de gemeente, de samenwerking verbetert en er komt meer grip op de in te zetten jeugdhulp. Om die reden wordt de CEV structureel ingebed. Wijk GGD (€ 60.000 structureel) De Wijk GGD-er werkt op het snijvlak van veiligheid en zorg en verbindt deze domeinen zodat maatwerk mogelijk wordt. De Wijk GGD-er is een verlengde arm van de maatschappelijk werkers, procesmanagers en Schakel. Met de inzet van de Wijk GGD is er beter zicht op verwarde en overspannen personen, ‘verborgen’ problematiek op het platteland op het gebied van psychische kwetsbaarheid en nood, versterkte samenwerking van het lokale netwerk en worden escalaties en daardoor benodigde interventies van politie voorkomen. De Wijk GGD wordt structureel ingebed. Meerjarig financieel beeld: terugkijken Bedragen x €1.000 Programma Sociaal domein

Rekening 2021 -15.691

Begroting 2022 -16.008

Begroting 2023 -16.797

Meerjarig financieel beeld: vooruitkijken Bedragen x €1.000 Programma Sociaal domein

Begroting 2023 -16.797

Begroting 2024 -16.682

Begroting 2025 -16.559

Begroting 2026 -16.572

Programma Milieu Portefeuillehouder Wethouder Oude Avenhuis

Algemeen Het uitgangspunt van de gemeente Tubbergen is dat we in 2030 leven in een afvalloze en duurzame samenleving. Afval bestaat dan niet meer, we zamelen alleen nog maar waardevolle grondstoffen in. Een meewerkende houding van onze inwoners en bedrijven is hierbij van groot belang. Afval wordt in de gemeente Tubbergen opgehaald door ROVA, daarnaast zijn er twee afval brengpunten waar inwoners hun afval kunnen brengen. Kringloopbedrijf De Beurs komt herbruikbare goederen gratis bij onze inwoners ophalen en nemen het overige grof huishoudelijk afval tegen een kostendekkend tarief mee.

72

Kengetallen Binnen het programma Milieu maken we gebruik van de volgende kengetallen:  Aantal sloopmeldingen: 135  Aantal m2 asbest: 38.090  Restafval per inwoner: 65 kg  Gft per inwoner: 178 kg  PMD per inwoner: 25 kg  Scheidingspercentage: 80%

Actuele ontwikkelingen Zwerfafvalvergoeding In het kader van de Raamovereenkomst Verpakkingen 2013–2022 afgesloten met Nedvang, waarin het verpakkende bedrijfsleven is vertegenwoordigd, zijn onder andere afspraken gemaakt om extra maatregelen te nemen voor een schonere openbare ruimte. Voor de uitvoering van dat programma is een jaarlijkse vergoeding beschikbaar gesteld van € 25.000 voor Tubbergen. Aangezien wij binnen Tubbergen goede ervaringen hebben met de vrijwilligers zou het faciliteren en stimuleren van zowel de vrijwilligers en de scholen ook na 1 januari 2023 gecontinueerd moeten worden. Daarvoor willen we vanaf 1 januari 2023 meer acties gaan opzetten in gemeentelijke kernen en met de verschillende scholen (basis en voortgezet). Daarvoor gaan we ook de samenwerking zoeken met de kernraden via de buur(t)mannen en -vrouwen. Om dat mogelijk te maken dient in de begroting 2023 en verder een extra budget opgenomen te worden voor de aanpak zwerfvuil. In Tubbergen gaat dat om een bedrag van € 25.000. Terugwinnaars Ter verbetering van de kwaliteit van het ingezamelde Plastic, Metalen en Drankkartons, hierna te noemen PMD, is in 2021 begonnen met het project #Terugwinnaars. Gelet op de behaalde resultaten wordt dit project op basis de notitie Voortzetting #Terugwinnaars “actieplan vermindering afkeur PMD en het bijbehorende plan van aanpak gecontinueerd.

Hiervoor worden ook de buitengewone opsporingsambtenaren in het kader van handhaving ingezet. De structurele kosten voor de meerjarenbegroting 2023 en verder bedragen € 43.000. Extra bijdrage inzameling oud papier in verband met vervuiling In het kader van het aflopende contract met Remondis op 31 december 2019 rond de papierinzameling is door Twence als aanbestedende partij en contractbeheerder namens de Twentse gemeenten een nieuwe aanbesteding in de markt gezet voor de papierinzameling vanaf 1 januari 2020. Het nieuwe contract is destijds opnieuw gegund aan Remondis als enige inschrijver. Op basis van de aanbestedingstukken voor dit contract is afgesproken dat er een vervuilingspercentage van 5% aanwezig mag zijn in het ingezamelde OPK. Gemiddeld zitten we op 6% vervuiling. Daarom is al met Remondis afgesproken dat op de overslaglocatie in Almelo de eerste vervuiling eruit wordt gehaald. Daardoor komen we onder de contractueel vastgelegde 5% vervuiling. Remondis voert het OPK af naar Peute in Rotterdam. Peute accepteert echter geen vervuiling van meer dan 3% op basis van een landelijk papierconvenant. Daarvoor brengen ze de kosten in rekening bij de Twentse gemeenten.

Na intensief overleg tussen de advocaten van Twence en Remondis/Peute hebben we bereikt dat in plaats van € 23,50 per ton aan afkeurkosten, de gemeenten met terugwerkende kracht € 9,85 per ton betalen voor het extra voorsorteren, en verwerken van al de ingezamelde hoeveelheden OPK. Voor 2023 en verder dient voor Tubbergen jaarlijks € 19.500 extra begroot te worden. Textielinzameling De inzameling van textiel is op basis van een contract gegund aan Kringloopbedrijf De Beurs. Het lopende contract is geëindigd op 1 mei 2022. De Beurs is met een nieuw voorstel gekomen om een nieuw contract aan te gaan. Het vorige contract bleek niet kostendekkend te zijn. Daarom is ons gevraagd om bij voorkeur een bijdrage te leveren voor de inzameling van het textiel dan wel het leasen, beheer en onderhoud van de bovengrondse verzamelcontainers. Besloten is om alleen de kosten voor het leasen, beheer en onderhoud te vergoeden tot een bedrag van € 8.000 per jaar.

73

Beleidsindicatoren De effecten van ons lokale beleid worden toegelicht aan de hand van een vaste set beleidsindicatoren.

Bron: https://noaberkracht.incijfers.nl/dashboard/volksgezondheid-en-milieu - Deze cijfers worden periodiek geactualiseerd. Voor de meest actuele cijfers raadpleeg de website. Een vergelijking met landelijke cijfers is ook te vinden op deze website.

Begroting 2023 - overzicht baten en lasten Programma Milieu * € 1000 Afval inzameling en verwerking huishoudelijk afval, afvalstoffenheffing Milieubeheer milieuprogramma en -meldingen, milieuvoorlichting, bodembescherming en sanering, ongediertebestrijding en kadaververwijdering Begraafplaatsen en crematoria openbare begraafplaats, lijkschouwing en uitvaarten, oorlogsgraven Begroot totaal saldo van baten en lasten (voor reserve mutaties) Begroot totaal resultaat (na reserve mutaties)