Bijlage Accountantsverslag 2022 gemeente Tubbergen.pdf
Tekst van het document
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen ACCOUNTANTSVERSLAG 2022 Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
22 juni 2023
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
1
Inhoudsopgave Samenvatting
Aan de gemeenteraad van de gemeente Tubbergen Postbus 30 7650 AA TUBBERGEN
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Behandeld door: Ons kenmerk: Datum:
drs. C.L. Willems RA & G.C. Helminck RA MSc EMA 1008673-2022-ACV 22 juni 2023
Betreft:
Accountantsverslag 2022
Overig Bijlagen
Geachte raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen aan. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 29 september 2022. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2022. De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tubbergen. Wij hebben dit verslag op 11 mei 2023 ambtelijk voorbesproken. De bespreking met de portefeuillehouder heeft plaatsgevonden op 15 mei 2023. Op 5 juni 2023 hebben wij dit verslag besproken met de auditcommissie van uw gemeente. Wij bedanken de medewerkers van de gemeente Tubbergen voor de open en constructieve wijze van samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en zijn vanzelfsprekend graag bereid een nadere toelichting te verstrekken. Met vriendelijke groet, Eshuis Registeraccountants B.V. Was getekend: drs. C.L. Willems RA
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
2
Inhoudsopgave Samenvatting
Samenvatting ....................................................................................................... 4 Dashboard accountantscontrole ................................................................................................................................... 5
Analyse jaarrekening
Significant risico ............................................................................................................................................................ 7
Controleverschillen
Analyse jaarrekening ........................................................................................... 8
Organisatie
Inhoudelijke bevindingen .............................................................................................................................................. 9 Financiële positie ........................................................................................................................................................ 25
IT-audit
Resultaatanalyse ........................................................................................................................................................ 26
Overig
Controle verschillen ............................................................................................ 27
Bijlagen
Administratieve organisatie en interne beheersing ............................................ 30 IT-audit ................................................................................................................ 32 IT-audit ........................................................................................................................................................................ 33
Overige onderwerpen .......................................................................................... 35 Overige onderwerpen ................................................................................................................................................. 36 Wet Normering Topinkomens ..................................................................................................................................... 38
Bijlagen................................................................................................................ 39 Bijlage 1: SiSa-bijlage 2022 ........................................................................................................................................ 40 Bijlage 3: Onafhankelijkheid en ViO ........................................................................................................................... 43 Bijlage 4: Communicatie met goverance belaste organen ......................................................................................... 44 Bijlage 5: Beperking verspreidingskring ..................................................................................................................... 46 Bijlage 6: Toelichting financiële kengetallen ............................................................................................................... 47
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
3
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Getrouwheid en rechtmatigheid Belangrijke aandachtspunten • Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening 2022 van de • Wij hebben een verplichte paragraaf opgenomen in de gemeente Tubbergen een goedkeurende controleverklaring getiteld Controleaanpak frauderisico’s controleverklaring voor de rechtmatigheid en een en Controleaanpak continuïteit goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid. • Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het • De gehanteerde materialiteit voor fouten en management schattingsposten met betrekking tot de onzekerheden bedraagt € 582.000 respectievelijk € grondexploitatie en de voorzieningen bepaalt, en hebben 1.746.000. De rapporteringstolerantie is door de gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. gemeenteraad bepaald op een absoluut bedrag van € Een en ander in de context van onze verklaring bij de 100.000, zowel voor fouten als voor onzekerheden. jaarrekening als geheel.
Overig Bijlagen Interne beheersing Financiële positie • Tijdens de werkzaamheden voor de interimcontrole 2022 • De financiële positie van de gemeente is op basis van de zijn voor gemeente Tubbergen opzet en bestaan van de gestelde signaleringswaarden vanuit het BBV goed te belangrijkste beheersmaatregelen getoetst. Alles in noemen. aanmerking nemend vinden wij de AO/IB net als • De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten voorgaande jaren kwalitatief voldoende is om een opzichte van 2021. Met name het gevolg van het gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. Wij vinden positieve resultaat over 2022 ad. € 2,9 miljoen. het noemenswaardig hoe de gemeente is meebewogen • Het weerstandsvermogen bedraagt € 4,1 miljoen. De met de actuele ontwikkelingen en doelmatig te werk is weerstandscapaciteit is ruim hoger dan de door de gegaan om de maatschappelijke doelen als de gemeente onderkende aanwezige risico’s van circa € 3,0 energietoeslagen en opvang ontheemden Oekraïne te miljoen. realiseren. Ditzelfde geldt voor de wijziging in het proces van de Participatiewet.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
5
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
Overige gemeente-specifieke onderwerpen: • Wij hebben het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt. • Wij hebben controleverschillen in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. • Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. • Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening. Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. Er is geen sprake geweest van overschrijdingen die als onrechtmatigheid meetellen in ons oordeel. • Naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij onrechtmatigheden vastgesteld. Wij hebben een afwijking geconstateerd groot € 0,4 miljoen. Op basis van onze evaluatie hebben deze onrechtmatigheden geen impact op de strekking van de controleverklaring.
Sociaal domein • Wij hebben in de zorguitkeringen in natura onzekerheden voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. Deze worden in dit verslag nader toegelicht. De onzekerheden bedragen € 1,1 miljoen. • Net als voorgaand boekjaar hebben wij voor de controle van de uitkeringen in geld (specifiek de G4 in de SiSabijlage) gebruik gemaakt van de werkzaamheden van de accountant van de gemeente Hengelo. Voor de controle van de regeling G2 in de SiSa-bijlage hebben wij voor het eerst gebruik gemaakt van de werkzaamheden van de accountant van de gemeente Oldenzaal. Uit onze review op deze werkzaamheden blijken geen bevindingen. • Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening regeling A16 gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben de verantwoorde kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. • In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022 heeft de gemeente Tubbergen zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling.
Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd.
6
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
Post
Risico
Werkzaamheden
Conclusie
Het hiernaast genoemde risico ziet niet toe op een specifieke post, maar is op basis van onze controlestandaarden voorgeschreven bij iedere controle en de daaraan gekoppelde werkzaamheden dienen door ons uitgevoerd te worden.
Wij onderkennen het risico dat het management van de gemeente de interne beheersingsmaatregelen doorbreekt met als doel de financiële verslaggeving van de gemeente te beïnvloeden.
• Wij hebben de handmatige aanpassingen en correcties in de administratie over 2022 buiten de reguliere boekingsgang (zoals via het inkoopboek, verkoopboek en/of via het bankboek) gecontroleerd; • Wij hebben de college- en raadsbesluiten doorgenomen. • Wij hebben vastgesteld dat de transacties uit hoofde van de bedrijfsactiviteiten onder de reguliere bedrijfsvoering vallen. • Wij hebben jaarrekeningposten met een schattingselementen gecontroleerd, waaronder de grondexploitaties en de voorzieningen.
• Geen bevindingen • Geen bevindingen • Geen bevindingen Geen bevindingen
7
KERNBOODSCHAPPEN
Inhoudsopgave De belangrijkste boodschappen voor de raad van de gemeente Tubbergen zijn: Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen uitgevoerd en zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring voor zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid te verstrekken. Dat houdt het volgende in: Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Voorts zijn wij van oordeel dat de in de jaarrekening 2022 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2022 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: o
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
o
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting en de SiSa-bijlage).
In het onderdeel “programmaverantwoording” van het jaarverslag dient informatie te worden opgenomen met betrekking tot de vragen: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over o.a. weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, etc.) het jaarverslag. Op basis van Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: o o
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV. Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van de gemeenteraad in het jaarverslag en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
9
o
Inhoudsopgave Samenvatting
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Wij hebben de in de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen opgenomen verantwoording inzake de Wet Normering Topinkomens (WNT) gecontroleerd met inachtneming van de Regeling Controleprotocol WNT 2022. Wij concluderen dat de in de jaarrekening 2022 opgenomen verantwoording met toelichting voldoet aan de daaraan te stellen eisen.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Rapporteren over fraude Van de accountant wordt op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) een professioneel-kritische houding verwacht ten aanzien van afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en de naleving van andere wet- en regelgeving. De aandacht voor het thema fraude en integriteit neemt de laatste jaren steeds verder toe. Het zorgt ervoor dat organisaties steeds vaker gevraagd wordt transparant te zijn in de visie, het beleid en het toezicht op het integer handelen in alle geledingen van de organisatie. Dat gaat dus niet alleen over fraude maar ook over misbruik en oneigenlijk gebruik, het hanteren van gedragscodes en de naleving van andere regelgeving bijvoorbeeld op het gebied van arbeidsomstandigheden en milieu. Dit geldt niet alleen op de werkvloer, maar vraagt ook iets van organisatie en bestuur. Met ingang van 2022 is het op grond van de verslaggevingsregels voor veel organisaties verplicht om in het jaarverslag te rapporteren over de fraudegevoeligheid van de organisatie. Voor gemeente geldt een aanbeveling om hierover te rapporteren vanuit de kadernota rechtmatigheid. Voor gemeenten geldt echter vanuit Artikel 2:391 lid 1 BW dat voornaamste risico’s dienen te worden toegelicht in onder andere de paragraaf bedrijfsvoering.
Wij dienen als uw accountant er op toe te zien dat het college B&W rapporteert over de voornaamste frauderisico’s en het fraudemanagement van de gemeente. De afgelopen jaren hebben we steeds aandacht gevraagd voor het opstellen van een (fraude)risicoanalyse en de rapporteringsverplichting in veel sectoren is een volgende stap in dit proces. De gemeente Tubbergen beschikt over een stelsel aan maatregelen om fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik tegen te gaan als onderdeel van een integrale frauderisicoanalyse inclusief de rapportering over de fraudegevoeligheid van de activiteiten. De gemeente heeft gerapporteerd in paragraaf “Frauderisico’s”. Wij verwijzen in onze controleverklaring in sectie “Controle-aanpak frauderisico’s”.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
10
De accountant maakt zelf ook een inschatting van de frauderisico’s binnen een organisatie, en vormt zich een beeld van de maatregelen van interne beheersing die de organisatie heeft getroffen om mogelijke fraudes van materieel belang te voorkomen en te bezien of deze maatregelen effectief zijn. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
In iedere organisatie bestaat een risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management bij de totstandkoming van schattingen. We beoordelen in het kader van onze controle de interne processen op deze schattingen en doen detailcontroles op de uitgangspunten en aannames die aan significante schattingen ten grondslag liggen. Ook zijn we alert op ongebruikelijke transacties, samenwerkingsrelaties en de naleving van procedures die mede tot doel hebben transparantie en integer handelen te bevorderen. Elementen daaruit zijn controles op de prestatielevering bij inkooptransacties en het naleven van aanbestedingsregels. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college van burgemeester en wethouders, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen met betrekking tot de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en de efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
11
Inhoudsopgave
Aanscherping kasprocedures In oktober 2022 heeft de directie van de bedrijfsvoeringsorganisatie Noaberkracht ons op de hoogte gesteld van de ontvreemding van de geldkas in het gemeentehuis. De omvang van de geldkas is onder ons duidelijk onbeduidend bedrag, maar gezien de aard van voorgenoemde vinden wij het van belang om het feitenrelaas aan de Raad mede te delen.
Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Naar aanleiding van deze constatering heeft de directie van Noaberkracht een onderzoek ingesteld. Dit onderzoek is door externe bedrijfsrechercheur uitgevoerd. Wij hebben inzage gehad in het rapport van de bedrijfsrecherche. Werkzaamheden zoals door de bedrijfsrecherche uitgevoerd zagen toe op interviews met meerdere medewerkers, het inspecteren van de ruimten van het gemeentehuis en het beoordelen van de logging van in- en uitgaand personeel op de dagen voorafgaand aan de constatering van de ontvreemding. De conclusie van het onderzoek is dat niet met volle zekerheid is aan te wijzen wie verantwoordelijk is voor de ontvreemding. Wij hebben voorgaande tevens besproken met de directie van Noaberkracht en de ambtelijke organisatie. Op basis hiervan hebben wij begrepen dat de nodige aanpassingen in zowel processen als fysieke beheersmaatregelen in de organisatie zijn geïmplementeerd met als doel te voorkomen dat een dergelijk incident wederom plaatsvindt binnen de organisatie. Daarnaast hebben wij begrepen dat er aangifte is gedaan. Continuïteitsbeoordeling In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de gemeente om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten.
Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Vanwege de coronapandemie, de energieprijsontwikkeling en ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants is, net als bij het onderwerp fraude, steeds vaker informatie in de controleverklaring opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. De continuïteitsafwegingen worden bij u op dit moment veelal expliciet gemaakt en zijn onderdeel van het proces waarin organisatie en bestuur worden betrokken. Dit heeft haar weerslag in bijvoorbeeld paragraaf Weerstandsvermogen en risico-beheersing, waarin u aandacht heeft voor uw risico-beheersing, de continuïteit van de bedrijfsvoering zowel intern als regionaal en de gestelde norm kengetallen waarop de provincie Overijssel haar beoordeling baseert. Daarnaast heeft de provincie akkoord gegeven op de begroting 2023, de meerjarenraming en de provincie heeft de gemeente niet onder toezicht geplaatst. Tevens is er geen sprake van een artikel 12 status bij de gemeente.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
12
Grondexploitaties
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Tubbergen betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar omvang ad -/- € 575.000 relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren opbrengsten ad € 6,4 miljoen en lasten ad € 5,8 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen tezamen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het resultaat van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien verwacht wordt dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Ten behoeve van de waardering van de bouwgronden in exploitatie per balansdatum dient de gemeente per individuele grondexploitatie te bepalen of de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar de beste inschatting, terugverdiend zullen worden. Controlewerkzaamheden grondexploitaties De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vier P’s: o Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt.
Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn; o Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? o Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? o Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? De 4 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
De balanswaarde (boekwaarde minus de voorzieningen) van de grondexploitaties (BIE) is in 2022 toegenomen van -/- € 20.000 tot -/- € 0,6 miljoen. Dit is een toename van € 0,5 miljoen. Dit is toe te schrijven aan de gerealiseerde verkopen in 2022 van circa € 1,6 miljoen. Hier tegenover staan de vermeerderingen van circa € 0,9 miljoen, de winstneming van
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
13
ongeveer € 0,6 miljoen, een vrijval van de voorziening voor het afgesloten complex De Marke van € 0,3 miljoen en de dotatie van de voorziening verliesgevende complexen van circa € 0,6 miljoen. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Met name dit laatste verdient nadere toelichting ten opzichte van eerdere jaren. Schaarste en inflatie hebben een negatief effect op de nog te realiseren kosten. De hiervoor genoemde ontwikkelingen op de markt voor grondstoffen en personeel hebben een dusdanig effect gehad op gemeentelijke grondexploitaties. Hierdoor zijn de eindresultaten op de complexen lager en moet of een verliesvoorziening gevormd worden of moet de reeds bestaande verliesvoorziening aangevuld worden. Voor winstgevende projecten moeten in een aantal gevallen als gevolg van de verslechtering van de eindresultaten winsten uit eerdere jaren (deels) teruggenomen worden omdat de totale winst op de looptijd van deze complexen lager uitkomt. Dit is geen fout, maar een mathematische exercitie. Dit is met name het geval bij Dannekamp en Peddemors, maar ook bij de nieuw ingestelde complex Plan Kampboer en de school van Manderveen. Bij het nieuwe complexen Plan Kampboer en de Bessentuin hebben wij geconstateerd dat de raming van de nog te maken kosten van voor 2021 stamt. Hierdoor zijn de kosten te laag geraamd. Het effect daarvan is € 47.000 respectievelijk € 31.000. Het cumulatieve bedrag is boven ons duidelijk onbeduidend bedrag, maar onder de rapporteringsdrempel. Zodoende hebben wij deze enkel in onze foutenevaluatie gewogen.
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties, zijnde vooral de uitgangspunten voor de planning (fasering), de programmering, het prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente, hebben wij het volgende in overweging genomen: o Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. o Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente? o Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. o Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Planeconomen, civiele technici en wij hebben nadrukkelijk aandacht besteed aan de controle van de prognoses in de lopende materiële complexen, alsmede complexen met een minimaal resultaat. De herzieningen ultimo 2022 maken een
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
14
deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Voor wat betreft de plan- en beheerskosten en resterende looptijden van de woningbouwcomplexen wordt een voorzichtige houding ingenomen. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Daarnaast hebben uw planeconomen en financieel adviseurs ervoor gekozen om het inzicht in het verloop van de grondexploitaties vanaf boekjaar 2022 op transparante wijze te verbeteren. De voorziening voor verlieslatende complexen wordt vanaf 1 januari 2022 expliciet inzichtelijk gemaakt in het verloopoverzicht. Wij achten dit een verbetering van de informatievoorziening richting de Raad. Verloop balanswaarden (x € 1.000) Onderdeel Boekwaarde 1-1 Voorziening 1-1 Balanswaarde 1-1
Woningbouw
Bedrijven
Totaal
425 445 -/- 20
0 0 0
425 445 -/- 20
23 637 304
0 0 0
23 637 304
1.632 -294
0 0
1.632 -294
607
0
607
69 644 -/- 575
0 0 0
69 644 -/- 575
Overig Bijlagen
Bij: Verwervingen Bouw- en woonrijp maken Plan-, beheers- en rentekosten Af: Opbrengsten Vrijval voorziening Bij: Winstneming Boekwaarde 31-12 Voorziening 31-12 Balanswaarde 31-12
Naast het verloop van de balanswaarden is het verloop van de zogenaamde eindwaarde tenminste zo belangrijk. De eindwaarde is het resultaat dat uiteindelijk op de grondexploitaties wordt verwacht. Per 31 december 2022 bedraagt de eindwaarde volgens de laatste prognoses afgerond € 0,6 miljoen voordelig. Hoewel op complexniveau een aantal verschillen te zien zijn, ligt de geprognosticeerde eindwaarde in totaal lager vergeleken met voorgaand boekjaar (2021: €
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
15
1,3 miljoen voordelig). Met name complexen de Hutten 2, de Scholt 3, Weemseler Veld 4 en de nieuwe complexen met uitzondering van Bessentuin 3 zijn door de gestegen nog te maken kosten verslechterd qua eindwaarden. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Verloop eindwaarden (x € 1.000) Complex Woningbouw Bedrijventerrein Totaal
Prognose Kosten 5.773 0 5.773
Prognose opbrengsten 6.398 0 6.398
Eindwaarde -/- 507 0 -/- 507
Risicoanalyse Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever wordt naarmate de doorlooptijd toeneemt. Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: o Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. o Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. o Deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. o Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons beoordeeld en als aannemelijk aangemerkt. Uit onze controle komt naar voren dat nagenoeg alle complexen conform of boven verwachting presteren. De kosten zijn voor de meeste complexen zijn ten opzichte van de ramingen lager uitgekomen doordat bepaalde activiteiten nog niet zijn uitgevoerd, bijvoorbeeld omdat een kavel nog niet verkocht is of vanwege vertragingen als gevolg van PFASproblematiek of bestemmingsprocedures. Alle door ons voor onderzoek geselecteerde afwijkingen van de begroting konden door de gemeente toereikend worden toegelicht.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
16
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Alle herzieningen worden voorafgaand aan het afgeven van onze verklaring vastgesteld door de raad. Wij concluderen dat alle vereisten van het BBV zijn gevolgd en dat er geen aanwijzingen zijn dat de voorzieningen op de complexen verhoogd moeten worden. Door het Didam-arrest heeft de gemeente kavels op een aantal complexen niet zo snel kunnen verkopen als gepland. De verkopen zijn doorgeschoven tot na de benodigde procedures. Deze zijn begin 2023 afgerond. Het doorschuiven van verkopen kan een negatief effect hebben op de winst op een project, als er sprake is van rente-effecten die aan het project moeten worden toegerekend. Tubbergen kent beperkte externe financiering (= geleend geld), zie hiervoor ook onze toelichting op de financiële positie. U heeft in 2022 een nieuwe lening aangetrokken met een percentage van 0,61%. De rente-effecten zullen naar verwachting beperkt zijn voor 2023. U verwacht vanaf 2024 wel dat de rente verhoogd zal worden en licht dit ook toe in de paragraaf grondbeleid. Dat betekent dat u er rekening mee zal moeten houden dat rentestijgingen en tijdseffect op termijn een negatief effect op uw resultaten en calculaties zal hebben.
Wij merken wel op dat de parameter voor de opbrengstenstijging laag is in relatie met de overspannen woningmarkt. Echter achten wij deze keuze wel passend binnen het meerjarenperspectief voor het grondbedrijf van de gemeente. Sociaal Domein Ook over 2022 heeft de accountant van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) niet-goedkeurende controleverklaringen afgegeven bij de verantwoordingen over 2022 inzake de persoonsgebonden budgetten (PGB’s) jeugdwet en Wmo. Evenals voor 2021 en eerder betreft het controleverklaringen met beperking, waar in eerdere jaren afkeurende controle-verklaringen werden afgegeven. Daardoor bestaat in beginsel onzekerheid over de door de gemeente Tubbergen verantwoorde PGB-bestedingen over 2022 van maximaal ca. € 232.000 (2021: € 242.000). Gerekend met de onrechtmatigheidspercentages, zoals gerapporteerd door de accountant van de SVB, komt de geëxploreerde fout in de populatie over 2022 uit op € 15.000 (2021: € 13.000). Dit bedrag is onder ons duidelijke onbeduidend bedrag en wordt niet meegewogen in ons oordeel. Naast de PGB’s heeft de gemeente inzake de bestedingen bij zorgaanbieders over 2022 in het kader van Jeugdwet en Wmo in veel gevallen een controleverklaring met gewaarmerkte productieverantwoording van de zorgaanbieders ontvangen en afstemming verricht met de in de eigen administratie verantwoorde verstrekkingen.
Is nog geen controleverklaring ontvangen, of is de controleverklaring qua strekking niet-goedkeurend, dan hebben wij de verstrekking aan de betreffende zorgaanbieder volledig als onzekerheid aangemerkt. In totaliteit resteert hiermee nog
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
17
een onzekerheid van maximaal ca. € 1,1 miljoen (2021: € 0,7 miljoen), grotendeels met betrekking tot de Jeugdzorg. Dit bedrag ligt beneden de goedkeuringstolerantie voor onzekerheden van € 1,7 miljoen (zie bijlage 2). Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
SiSa-bijlage Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. Per regeling wordt in een tabel aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Hiervoor verwijzen wij naar bijlage 1 in dit verslag. Regeling A16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Op basis van de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne heeft de gemeente Tubbergen de gemaakte kosten rondom Opvang ontheemden Oekraïne verantwoord in de SiSa bijlage, onder regeling A16. Oekraïense ontheemden zijn geregistreerd en verbleven in één van de opvanglocaties zoals beschikbaar gesteld door de gemeente of op een particulier opvangadres in de gemeente Tubbergen. Voor de organisatie van deze opvang hebben de gemeente Dinkelland en Tubbergen grotendeels gebruik gemaakt van de inzet van medewerkers van de bedrijfsvoeringsorganisatie Noaberkracht. Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022 deze A16 regeling gecontroleerd. Veruit het grootste gedeelte van de verantwoorde kosten betreft de bekostiging met betrekking tot de gerealiseerde opvangplekken per dag. Wij hebben deze kosten gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022.
Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde gegevens (indicatoren). Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat de gemeente geen baten heeft opgenomen voor de verstrekkingen aan ontheemden die buiten de gemeentelijke opvang zijn gehuisvest, oftewel bij particulieren. De gemeente heeft deze baten alsnog verantwoord en deze bedraagt ongeveer € 152.000. Daarnaast heeft de gemeente de bestedingen voorgefinancierd waardoor er ultimo 2022 een vordering op ’t Rijk bestaat. Deze vordering is naar aanleiding van onze controle onder de vorderingen verantwoord, en niet onder de schulden waar hij in de conceptversie van de jaarstukken 2022 stond. Hierdoor zijn o.a. de financiële kengetallen gewijzigd door de omvang van de openstaande post ultimo 2022. Wij hebben echter vastgesteld dat de post grotendeels in 2023 reeds ontvangen is, waarmee de inbaarheid ultimo 2022 niet ter discussie staat. Regeling G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet Met ingang van het boekjaar 2022 zijn de gemeenten Dinkelland en Tubbergen via de bedrijfsvoeringsorganisatie Noaberkracht de Participatiewet weer binnen de eigen organisatie gaan uitvoeren deels met behulp van de gemeente Oldenzaal. Wij hebben in onze managementletter 2022 diverse bevindingen geconstateerd ten aanzien van het
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
18
Inhoudsopgave Samenvatting
inhoudelijke verantwoordingsproces. Vanuit de afdeling concern control zijn in het aanlooptraject richting de jaarrekeningcontrole 2022 benodigde controles uitgevoerd, onder andere omdat er aan de gemeente Almelo geen finale kwijting is gegeven ten aanzien van de overgedragen uitkeringsdossiers. Wij constateren in lijn met de verbijzonderde interne controle dat er geen materiële onrechtmatigheden blijken naar aanleiding van de uitgevoerde controlewerkzaamheden. Uw afdeling concern control heeft echter wel geconstateerd dat er in een aantal gevallen sprake is het overschrijden van de 8 weekstermijn. Deze overschrijding heeft echter geen financiële rechtmatigheidsimpact, maar wel een formele. Via dit accountantsverslag brengen wij deze onder uw aandacht.
Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Voor de controle van de in de SiSa-bijlage opgenomen regelingen G2: Gebundelde uitkering o.g.v. artikel 69 Participatiewet hebben wij voor een deel van de rechtmatige bestedingen kunnen baseren op de door de accountant van de gemeente Oldenzaal gecertificeerde en gewaarmerkte verantwoording inzake deze regeling. Wij hebben de accountant van de gemeente Oldenzaal instructies gegeven ter uitvoering van de controle over de toepassing van de G2. Naar aanleiding van deze controle is door de accountant een goedkeurende controleverklaring verstrekt bij de betaling van de uitkeringen door de gemeente Oldenzaal namens de gemeente Tubbergen. Wij hebben ter onderbouwing van dit oordeel en in het kader van het voldoen aan de door ons gedeelde instructies een controlememorandum ontvangen. Op 6 april 2023 heeft de accountant van de gemeente Oldenzaal een goedkeurende controleverklaring bij de verantwoording van deze regeling verstrekt. Regeling G4 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling De gemeente Tubbergen heeft de uitvoeringsorganisatie ROZ als onderdeel van de gemeente Hengelo gemandateerd om de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) vanaf 2020 uit te voeren. Over 2022 zijn enkel nog baten zijn in de SiSa-bijlage onder de G4-regeling opgenomen.
Dit is verklaarbaar omdat de uitkeringen liepen tot en met oktober 2021. Wij hebben de accountant van de gemeente Hengelo instructies gegeven ter uitvoering van de controle over de toepassing van de Tozo. Naar aanleiding van deze controle is door de accountant een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Wij hebben ter onderbouwing van dit oordeel en in het kader van het voldoen aan de door ons gedeelde instructies een controlememorandum ontvangen, alsmede op 22 maart 2023 een dossierreview uitgevoerd op de werkzaamheden van deze accountant. In het controlememorandum van de accountant van de gemeente Hengelo over de bestedingen uit hoofde van de Tozo regeling heeft hij specifiek gerapporteerd over de afwikkeling van fraudesignalen, onder andere vanuit het Inlichtingenbureau (hierna: IB), en over de opvolging van het Misbruik & Oneigenlijk Gebruik (hierna: M&O beleid). De accountant van Hengelo heeft een deelwaarneming uitgevoerd op de IB signalen. Hieruit blijken geen bijzonderheden. Doordat de gemeenten in de Coronaperiode veel signalen hebben ontvangen is het niet gelukt om deze allemaal af te
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
19
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
werken in 2022. Een deel is doorgeschoven naar 2023. Per 30 april jl. is ROZ gestopt met het verwerken van deze signalen. De resterende signalen zien toe op inkomsten uit loondienst, inschrijving in de Kamer van Koophandel, studiefinanciering en detentie. ROZ Groep heeft deze exercitie eind mei 2023 nog niet afgerond. Voor Tubbergen staan nog 7 van de 86 werkprocessen open. Verwachting is dat baten die samenhangen met de resterende signalen niet materieel zullen zijn. Wij adviseren de gemeente om afspraken te maken met ROZ met als doel de afwikkeling van deze signalen zo goed en zo snel mogelijk in 2023 af te ronden. Administratie SiSa Wij merken op dat de wijze waarop u de balansposities voor SiSa-regelingen administreert ondoorzichtig is. In 2022 heeft dit tot tekortkomingen in het verloop van de balansposten geleid. Begin- en eindstanden wel, maar mutaties worden onjuist als ontvangst of besteding geclassificeerd. Energietoeslag In overeenstemming met de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Tubbergen 2022 hebben de beide gemeenten over 2022 zorggedragen voor de uitvoering van deze regeling. Inwoners van de gemeente konden indien zij voldoen aan bepaalde voorwaarden zoals opgenomen in de Beleidsregels een energietoeslag aanvragen.
Inwoners met een uitkering op grond van de algemene bijstand, de IOAW/IOAZ, bijzondere bijstand of met een inkomen dat niet hoger is dan 120 % van de toepasselijke bijstandsnorm komen voor de toeslag in aanmerking. De eenmalige energietoeslag betrof € 800 per huishouden met een laag inkomen. Een aanvullende uitkering van € 500 is uitgekeerd waarbij huishouden aan het maximale bestaansminimum voldeden. Wij hebben als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Tubbergen de uitgekeerde energietoeslagen gecontroleerd. Deze toeslagen zijn uitgekeerd via de uitkeringsadministratie Suite4SociaalDomein, als onderdeel van de reguliere regeling van de Participatiewet. Aangezien deze kosten een verlengstuk zijn van de G2-regeling hebben wij deze kosten gecontroleerd mede op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022 en de Beleidsregels Eenmalige energietoeslag Tubbergen 2022. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de verantwoorde kosten. Tijdens de controle hebben wij geen financiële fouten of onzekerheden geconstateerd. Vanuit de december circulaire is er voor 2023 nog een toeslag vastgesteld, waardoor een tweede tranche van deze uitbetalingen doorlopen tot in 2023.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
20
Bevindingen aanbestedingen Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Europese aanbestedingen Uit onze rechtmatigheidscontrole van uw aanbestedingen blijkt de volgende fout(en) uit hoofde van de Europese aanbestedingswet: Inkoopbehoefte Rioolelementen
Omvang in € 154.000
Organisatie IT-audit
Maaibestekken
Overig 205.000 Bijlagen
Onderhoud verlichting 4.000 Totaal
Oorzaak Deze onrechtmatigheid is door de gemeente zelf geconstateerd in 2021 en loopt door in boekjaar 2022 omdat er vanuit de inkoopfunctie geen acties zijn gezet om deze inkoopbehoefte op rechtmatige wijze in de markt te zetten. Wij hebben vastgesteld dat de bestedingen uit hoofde van het maaien van gazons en dergelijke over de afgelopen vier jaar boven de Europese drempel uitkomen. Daarnaast is er sprake van een jaarlijks terugkerende structurele inkoopbehoefte waarbij afspraken worden gemaakt met afnemers die op basis van de geraamde opdrachtwaarde over vier jaar boven de Europese drempel uitkomen. Voorgaande heeft ertoe geleid dat wij deze bestedingen als onrechtmatig hebben aangemerkt. Het bestaande contract van voor 2022 is niet verlengd. Alvorens het nieuwe Europees aanbesteedde contract is ingegaan in 2022 zijn er beperkte bestedingen geweest. Deze zijn onrechtmatig.
363.000
Wij hebben vastgesteld dat de inhoud en vastlegging van de eigen inkoopdossiers binnen de gemeente de nodige aandacht vereist. Stukken zijn niet altijd direct voorhanden, of liggen verspreid in de organisatie. Hetzelfde geldt voor overwegingen inzake de rechtmatigheid van de inkopen. In verantwoordingsjaar 2023 zal uzelf een oordeel dienen te vellen over de rechtmatigheid van de aanbestedingen. Het op orde hebben van de verantwoordingsinformatie in deze dossiers gaat bijdragen aan het efficiënt en effectief uitvoeren van deze controles.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
21
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen
Begrotingsrechtmatigheid U hebt als gemeente conform uw financiële verordening naast meerdere programma’s ook een programma ambitiedeel en een programma basisdeel in de begroting en de jaarrekening opgenomen. De raad heeft deze drie programma’s geautoriseerd. Zodoende toetsen wij het naleven van het budgetrecht van de raad op deze drie onderdelen, waarbij wij ten aanzien van de meerdere programma’s een verdiepende doorkijk maken. Voor wat betreft de begrotingsrechtmatigheid dienen de lasten beoordeeld te worden op het niveau van de genoemde programma’s. Overzicht programma’s (x € 1.000) Programma Begroting lasten .Dienstverlening en burgerzaken
Rekening lasten
728
770
-42
6.655
6.782
-127
Saldo
Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Openbare ruimte en mobiliteit
Toelichting De overschrijding wordt in de jaarrekening op hoofdniveau toegelicht en komt voort uit reisdocumenten en verkiezingen/ referenda. Deze passend binnen het beleid van de gemeente, en worden zodoende niet meegerekend in ons rechtmatigheidsoordeel. Zie toelichting hieronder.
De overschrijding op het programma Openbare ruimte en mobiliteit wordt in de jaarrekening op hoofdniveau toegelicht en komt voort uit het kwaliteitsplan openbaar groen, straatmeubilair, uitvoering van de groenvoorziening en onderhoud van bermen en sloten. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente niet in staat was om binnen de P&C cyclus in 2022 deze overschrijding te identificeren en aan de raad voor te leggen via het programmajournaal. In lijn met de kadernota rechtmatigheid legt het college de overschrijding voor op het eerst volgende moment in de P&C cyclus en dat is bij de jaarrekening 2022. Deze passend binnen het beleid van de gemeente, en worden zodoende niet meegerekend in ons rechtmatigheidsoordeel. De overschrijdingen worden in de jaarrekening op hoofdlijnen toereikend toegelicht. Deze passen daarmee binnen het bestaande beleid en tellen niet mee in het oordeel van de accountant over de rechtmatigheid.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
22
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Investeringskredieten Op pagina 142 worden in de jaarrekening van de gemeente de investeringskredieten zoals vastgesteld verantwoord en worden de bestedingen per heden op de kredieten inzichtelijk gemaakt. Wij hebben vastgesteld dat het restant van de kredieten juist is bepaald. Wij concluderen dat de bestedingen in zowel voorgaande dienstjaren als in het dienstjaar 2022 binnen de kredieten zijn gebleven, met uitzondering van de vervangen I-pads voor de raads- en commissieleden. De overschrijding is € 1.000. Deze is onder ons onbeduidend bedrag en hebben wij zodoende niet meegewogen in ons oordeel. Net als bij het onderdeel begrotingsrechtmatigheid hebben wij vastgesteld dat het budgetrecht van de raad nageleefd is. Bekostiging Huiskamer Manderveen In voorgaande jaren heeft de gemeente Tubbergen besloten om in Manderveen een nieuwe gemeenschapsruimte te realiseren in samenwerking met de betreffende stichting en het schoolbestuur aldaar. In 2022 heeft de gemeente een bijdrage verstrekt aan het schoolbestuur voor deze multifunctionele accommodatie en heeft deze verantwoord onder materiele vaste activa. De gemeente beschikt echter niet over het economisch en het juridisch eigendom van dit vastgoed. Daarnaast is in de samenwerkingsovereenkomst opgenomen dat er een terugbetalingsverplichting rust op de school indien niet aan de voorwaarden voldaan wordt.
Door deze twee uitgangspunten dienen de bijdragen opgenomen te worden onder de immateriële vaste activa als bijdragen aan activa in eigendom van derden. Naast een andere classificatie dienen de afschrijvingstermijnen van de gemeente op dit immaterieel vast activa in lijn gebracht te worden met de afschrijvingstermijnen bij het schoolbestuur. Op basis van de vereisten in het BBV mag de gemeente een kortere afschrijvingstermijn hanteren, maar geen langere dan de afschrijvingstermijn gehanteerd door het schoolbestuur. Op deze bijdragen is in 2022 niet afgeschreven. Het harmoniseren van deze afschrijvingstermijnen is een aandachtspunt voor de jaarrekening 2023 alsmede de meerjarenramingen. Vergoeding kosten hotel Albergen Wij hebben ten tijde van de interim controle 2022 begrepen dat de gemeente Tubbergen voor de gemaakte kosten de jaarrekening een vordering zal opnemen voor het hotel in Albergen. Deze vordering in de jaarrekening 2022 bedraagt circa € 150.000. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente in 2023 aan het ministerie van Justitie & Veiligheid en het COA een brief heeft gestuurd met het verzoek tot vergoeding van deze vordering. Tot op heden is deze vordering noch ingelost door ’t Rijk noch heeft ’t Rijk de gemeente bevestigt dat deze vordering vergoed zal worden.
Wij hebben dit bedrag ondanks de benodigde inzet van de gemeente als een onzekerheid moeten wegen in onze controle. Afwaardering ‘t Glashoes Afgelopen jaar hebben wij in onze accountantsverslag een onzekerheid opgenomen inzake de geïnvesteerde bedragen op het krediet voor het centrumberaad, oftewel ’t Glashoes. De gemeente heeft ervoor gekozen om de opties nader te
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
23
onderzoeken, en heeft de geïnvesteerde boekwaarde van € 356.000 in de jaarrekening 2022 afgewaardeerd. Hiermee is de onzekerheid in 2022 komen te vervallen. Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
24
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig Bijlagen
In de Jaarstukken 2022 is in de ‘Paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing’ het risicoprofiel van de gemeente Tubbergen geschetst, alsmede de verhouding tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. Volgens de door Tubbergen gehanteerde systematiek bedraagt deze verhouding ultimo 2022 van 1,4 (2021: 1,92). Daarmee ligt de weerstandscapaciteit in lijn met 2020 en 2021. Uw gemeente heeft een streefratio vastgesteld van 1,5 wat betekent dat er per ultimo 2022 een surplus bestaat. Voor gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen zijn een zestal kengetallen vastgesteld door het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Wij hebben in bijlage 6 van dit verslag ter duiding de betekenis per kengetal opgenomen. Er is geen vaste norm of streefwaarde voor de hoogte van de kengetallen; een gebruiker dient alle kengetallen on ogenschouw te nemen bij het beoordelen van de financiële positie van een decentrale overheid. Wel hanteert de overheid drie signaleringswaarden, namelijk minst risico, neutraal en meest risicovol. Onderstaand overzicht toont (verkort) de financiële positie van uw gemeente regeling op 31-12-2022: Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote (gecorrigeerd) Solvabiliteit Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
JRK 2020 -5,1 -1,9 67,6 0,8 -0,0 90,0%
Begroting 2022 -13,3 -11,6 39,8 3,3 0,3 n.n.b.
JRK 2022 -3,3 -0,4 61,5 4,7 -1,0 84
Minst risicovol < 90 < 90 > 50 >0 <20 <95
Neutraal 90 - 130 90 - 130 20 – 50 0 20 – 35 95 – 105
Meest risicovol > 130 > 130 < 20 <0 >35 >105
Op basis van bovenstaand overzicht blijkt dat u qua signaleringswaarden van uw kengetallen in de categorie “minst risicovol” zit.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
25
Inhoudsopgave Samenvatting
In de jaarrekening is het resultaat ten opzichte van de begroting vóór en na wijziging als volgt samengevat:
Analyse jaarrekening
X € 1.000 Baten Lasten
Raming vóór wijziging 43.761 44.359
Raming na wijziging 54.825 59.264
Saldo van baten en lasten
-598
-4.439
1.046
Overig
Onttrekking reserves Toevoeging reserves
2.225 1.627
9.469 5.030
5.492 3.592
Bijlagen
Gerealiseerd resultaat
0
0
2.946
Controleverschillen Organisatie
Realisatie 55.742 54.696
IT-audit
In de programmaverantwoording worden de verschillen ten opzichte van de raming na wijziging uitgebreid toegelicht, ook voor wat betreft de mutaties in de reserves. Ook in de toelichting op de rekening van baten en lasten worden de verschillen toegelicht, logischerwijs in meer gecomprimeerde vorm om dubbeling voor de lezer te voorkomen. Uit de analyse blijkt dat het voordelig resultaat ad € 2,8 miljoen onder meer wordt veroorzaakt doordat een aantal op de pagina’s 9 tot en met 14 van de jaarstukken vermelde posten.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
26
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit
Wij hebben de volgende gecorrigeerde en niet-gecorrigeerde fouten respectievelijk onzekerheden in de controle 2022 geconstateerd: In de controle opgenomen aanpassingen Gecorrigeerde controleverschillen Afscheiding reguliere gronden binnen de strategische gronden Presentatie vordering aan ‘t Rijk Reclassificatie bijdragen aan vaste activa in eigendom van derden
Overig
Reclassificatie bijdragen aan vaste activa in eigendom van derden (beginbalans) Onder de crediteuren stond een vordering opgenomen.
Bijlagen
Aanvullende bate inzake de opvang ontheemden Oekraïne
Niet-gecorrigeerde controleverschillen Niet gecorrigeerde controleverschillen NVT
Bedrag in € 1.282.000 5.450.000 395.000 300.000 203.000 152.000
Bedrag in € NVT
Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Aard van de tekortkomingen in de toelichting Er is in het verloopoverzicht van de overige passiva voor de regelingen SPUK sport en de TOZO sprake van een verschuiving tussen bestedingen en ontvangsten gedurende het jaar. De begin- en eindstanden zijn juist. De werkelijke bestedingen blijken uit de SiSabijlage. Het vakantiegeld voor Nieuw Beschut en de WSW staat ten onrechte onder de nog af te rekenen Tozo-regeling gepresenteerd op de balans. Dit had apart gepresenteerd moeten worden onder de overlopende passiva.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
28
Wij hebben de resterende ongecorrigeerde controleverschillen als volgt geëvalueerd in relatie tot de door ons gehanteerde materialiteit om tot een oordeel voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid bij de jaarrekening 2022 te komen. Wij komen tot het volgende overzicht: Inhoudsopgave Aard van de fouten Samenvatting
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
Analyse jaarrekening
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout
Controleverschillen
(Sub)Totaal getrouwheidsfouten
Organisatie IT-audit
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding/fido) Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige rechtmatigheidsfouten
Rechtmatigheid
151.000
151.000
151.000
363.000
Overig
Totaal rechtmatigheidsfouten
514.000
Bijlagen
Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid
Onzekerheid rechtmatigheid is ook een onzekerheid inzake getrouwheid:
Getrouwheid
151.000
151.000
Getrouwheid
150.000
150.000
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid - Verstrekkingen Jeugdwet en Wet Maatschappelijke Ondersteuning Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-staatssteun) Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid) Overige onzekerheden inzake de rechtmatigheid
1.116.000
1.116.000
Totaal onzekerheden in de controle rechtmatigheid
1.266.000
1.266.000
(Sub)Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid
Voorgaande tabel wordt tevens in de schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening 2022 opgenomen die de burgemeester aan ons gaat verstrekken alvorens wij de controleverklaring bij de jaarrekening 2022 afgeven.
Accountantsverslag 2022 Gemeente Tubbergen
29
Inhoudsopgave Samenvatting Analyse jaarrekening Controleverschillen Organisatie IT-audit Overig
Wij hebben, als onderdeel van de controle van de jaarrekening 2022, de interimcontrole voor de gemeente Tubbergen in het najaar van 2022 uitgevoerd. Deze controle is primair gericht op de analyse en evaluatie van de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle. Tevens heeft deze controle als doelstelling om de aandachtspunten voor de jaarrekening 2022 te signaleren en onder uw aandacht te brengen. Onze conclusies inzake de interne beheersing zijn opgenomen in onze managementletter 2022 d.d. 16 december 2022. Naar aanleiding van onze controlewerkzaamheden 2022 hebben wij een aantal nieuwe bevindingen opgenomen. Deze komen deels voort uit een verdere verdieping van onze controle op basis van onze controlestandaarden. Daarnaast leiden actuele ontwikkelingen tot nieuwe uitdagingen die een beroep doen op het aanpassingsvermogen van de gemeente en haar bedrijfsvoeringsorganisatie.
Bijlagen Alles in aanmerking nemend vinden wij de AO/IB net als voorgaande jaren kwalitatief voldoende is om een gedegen jaarrekeningcontrole uit te voeren. Wij vinden het noemenswaardig hoe de gemeente is meebewogen met de actuele ontwikkelingen en doelmatig te werk is gegaan om de maatschappelijke doelen als de energietoeslagen en opvang ontheemden Oekraïne te realiseren. Ditzelfde geldt voor de wijziging in het proces van de Participatiewet. Onze bevindingen en adviespunten zijn in goede samenspraak met de ambtelijke organisatie tot stand gekomen onder het motto “als je ergens snel wilt komen moet je alleen gaan, als je ver wil komen moet je samen optrekken”. Daarnaast zien wij deze punten als een stip op de horizon, gericht op het toekomstbestendig doorontwikkelen van de kwaliteit van de organisatie en de onderliggende processen. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij u naar de volledige tekst van de managementletter 2022.