VerslagRaad 20102025

De heer Kokke (SP) stelt vast dat hij als burger kan aangeven dat hij een vermoeden heeft dat een bedrijf een relatie heeft met Rusland of Israël, waarna het college die relatie kan stopzetten. Als die melding vanuit een andere kant komt, kan dat juridisch niet. Mevrouw Schampers (D66) weet dat de gemeente Tilburg zich heeft geconformeerd aan de OESO-richtlijnen. In hoofdstuk 4 over mensenrechten staat dat er een versterkte due diligence wordt verwacht in de context van een gewapend conflict of een verhoogd risico op grote misstanden. Dat wordt gevraagd aan bedrijven die aan een aanbesteding meedoen, maar zij begrijpt dat de gemeente dat zelf niet kan doen. Wethouder Çelik antwoordt dat het inkoopbeleid vermeldt dat dat in Europese aanbestedingen wordt uitgevraagd. Contractontbinding op basis van mensenrechtenschending is juridisch mogelijk als sprake is van een wettelijke of EUsanctie, bij een strafrechtelijke vaststelling of als deze aan te merken is als een ernstige beroepsfout, zoals uitgevraagd bij Europese aanbestedingen. Er moet ook sprake zijn van toerekenbaarheid aan de contractpartners. Bij Europese aanbestedingen is er daarvoor een grondslag. De gemeente kan in kaart brengen en onderzoeken om dat in de overige onderdelen ook een plek te geven.

De heer Jansen (PvdA) vat de opmerkingen van de wethouder samen dat als bewezen kan worden dat als een bedrijf aantoonbaar mensenrechten schendt, de gemeente het contract kan ontbinden en dat ook zal doen. Wethouder Çelik bevestigt die samenvatting. Mevrouw Schampers (D66) stelt vast dat de gemeente niet kan onderzoeken of bedrijven een mensenrechtenschending plegen. De gemeente vraagt wel bedrijven die aan een aanbesteding meedoen om die due diligence wel te doen. De gemeente vraagt dus iets aan partners, wat zij zelf niet kan doen in het kader van mensenrechtenschendingen. Wethouder Çelik vermeldt dat de gemeente duizenden inkooprelaties heeft en bij mensenrechten gaat het ook om ketenverantwoordelijkheid. Dat betekent dat het gaat om vele tienduizenden relaties. Nu is er geen centrale databank die daarop toeziet. De vraag is dan hoe informatie boven tafel te krijgen is. Hij wil ook zorgen voor geen willekeur, maar bij een constatering van mensenrechtenschending wel daarop handelen. Bij nieuwe contracten en aanbestedingen is een algemeen verbod om samen te werken met Israëlische bedrijven niet haalbaar, omdat dat in strijd zou zijn met het Europees aanbestedingsrecht en het non-discriminatiebeginsel. Gemeenten mogen leveranciers niet uitsluiten op nationaliteit of politieke omstandigheden. Wel is het

Raadsvergadering gemeente Tilburg 20 oktober 2025

pagina 19

mogelijk om binnen aanbestedingen mensenrechten in de due diligence te verankeren. Dat kan door te eisen dat inschrijvers aantoonbaar handelen volgens de OESO-richtlijn. De gemeente kan dat concreet vormgeven door: 1. de geschiktheidseis toepassen; 2. de uitvoeringseis toepassen 3. verankeren in de algemene inkoopvoorwaarden. De motie moet hij ontraden, maar de behoefte om meer te sturen op mensenrechten wil hij onderzoeken en betrekken bij het inkoopbeleid en het daarover met de raad te voeren gesprek. Mevrouw Vlasveld (PvdD) heeft de vragen van de fractie Agoviç niet gelezen en biedt daarvoor haar excuses aan. Zij is beschuldigd van over de rug van onschuldige slachtoffers mooie sier te maken en nog even te willen scoren voor de landelijke verkiezingen. Dat doet zij echter niet en gaat zij ook niet doen. Het tweede dictum voorziet in bedrijven die aantoonbaar betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen, zodat de motie breder is dan Israël. De gemeente is geen mini-ministerie, doet niet aan buitenlandbeleid, maar kan wel bepalen of zij producten inkoopt van landen die actief in oorlog zijn. Het inkoopbeleid verandert niets aan de situatie in Gaza, maar zij wil aan de juiste kant van de geschiedenis staan en niet indirect een oorlog financieren.

Mevrouw Schampers (D66) wil ook heel graag en vooral daar waar mogelijk niet bijdragen aan mensenrechtenschendingen, wat momenteel aantoonbaar gebeurt door Israël. D66 is daarom voor de motie. De wethouder vertelt echter dat de motie niet juridisch houdbaar is. Wellicht kan de motie aangehouden worden of de juridisch onhoudbare punten daaruit gehaald worden en een completer verhaal van de wethouder verkregen worden bij behandeling van het inkoopbeleid. Mevrouw Vlasveld (PvdD) kan dat nu niet bepalen en vraagt daarover even te kunnen overleggen. Bij landelijke sancties is het makkelijker voor de gemeente om zich aan het eigen inkoopbeleid te houden. Die signalen dat er nu al zaken met bepaalde landen worden gedaan heeft zij niet ontvangen. Zij begrijpt dat de wethouder in een spagaat zit, maar vindt het bijzonder een beleid te hebben opgesteld, waarbij het waarschijnlijk niet mogelijk is om zich daaraan zelf te houden. Mevrouw Veldhoven (CDA) wijst op de vele bedrijven met wie Tilburg zaken doet. De fundamentele discussie is dat het college zegt dat de motie niet haalbaar is. Volgens haar zou het college moeten zeggen dat de motie niet wenselijk is. Op basis van een vestigingsplaats bedrijven uitsluiten zou een ongelooflijk fout uitgangspunt zijn en zij wil graag horen hoe de indienster daarnaar kijkt. Mevrouw Vlasveld (PvdD) snapt dat heel goed.

Als de gemeente lantaarnpalen bij een Israëlisch bedrijf koopt, dat belasting betaalt om een oorlog te financieren, wil zij daaraan niet meewerken. De fundamentele discussie is of de gemeente geld besteedt aan een bedrijf dat wordt ingezet om een oorlog te financieren. De heer Smolders (LST) wijst erop dat door het gezegde van mevrouw Vlasveld Israëlische burgers en bedrijven nu onterecht zwart worden gemaakt. Zij hebben part noch deel aan de ellende die daar gebeurt. Gaza scoort politiek best goed, wat hij beschamend vindt, waarover het college best duidelijker zou kunnen zijn. Mevrouw Schampers (D66) wijst erop dat de vraag is om niet in zee te gaan met bedrijven die aantoonbaar mensenrechten schenden. De heer Jansen (PvdA) meent dat de discussie gaat over de verantwoordelijkheid om producten te kopen zonder dat daaraan mensenrechtenschendingen kleven. Hij hoort geen enkele partij die daarop tegen is. Dat punt wil hij vasthouden en niet de polarisatie opzoeken.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 20 oktober 2025

pagina 20

Mevrouw Veldhoven (CDA) verzet zich tegen het categoriaal uitsluiten van Israëlische bedrijven van aanbestedingen, teneinde discriminatie te voorkomen. Zij vindt het bijzonder dat mevrouw Schampers daarmee zo achteloos omgaat. Mevrouw Schampers (D66) nuanceert de niet juridisch houdbare punten te schrappen uit de motie, zoals bedrijven in Israël gevestigd die niet aantoonbaar bijdragen aan mensenrechtenschendingen. Als de indienster dat niet wil zou zij voorstandster zijn van het aanhouden van de motie, zodat zaken beter onderzocht en onderbouwd kunnen worden en uitwerking kan plaatsvinden in het inkoopbeleid. Ook Tilburg is verantwoordelijk voor het niet bijdragen aan mensenrechtenschendingen via inkoop. Zij zoekt naar een verbindende mogelijkheid om de motie gezamenlijk te steunen en met de raad uit te spreken tegen mensenrechtenschendingen te zijn. Zij is niet voor een discriminerende motie. De heer Smolders (LST) vermeldt dat er partijen met een bepaalde ideologie zijn, die een verdienmodel hebben gemaakt van het bashen van Israël. Mevrouw Vlasveld (PvdD) herhaalt niet te willen scoren over de rug van onschuldige mensen en wil het juiste doen, zodat zij niet wil worden beschuldigd van het actief mensen te discrimineren. Zij dient de volgende gewijzigde motie in: De gemeenteraad van Tilburg, in vergadering bijeen op 20-10-2025; constaterende dat: •

de gemeente Tilburg zich heeft uitgesproken voor maatschappelijk verantwoord inkopen en zich conformeert aan de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen1;

•

het Tilburgse inkoopbeleid stelt dat “door het stellen van sociale voorwaarden weert de gemeente leveringen die onder niet aanvaardbare arbeidsomstandigheden, waaronder kinderarbeid, hongerlonen en schending van mensenrechten tot stand komen of zijn” 2;

•

er op dit moment een staakt-het-vuren geldt in Gaza, maar dat de humanitaire situatie ernstig blijft en er geen garantie is dat het staakt-hetvuren zich omzet in duurzame vrede;

•

volgens de Verenigde Naties, Amnesty International en Human Rights Watch nog steeds sprake is van mensenrechtenschendingen door Israël, onder andere: blokkade van Gaza, uitbreiding van illegale nederzettingen en buitensporig geweld door kolonisten en leger op de Westelijke Jordaanoever3 en ook hier geen garantie is voor een korte termijn oplossing;

•

de Europese Unie, VN en verschillende internationale organisaties structureel wijzen op het belang van naleving van het internationaal recht en het beëindigen van de bezetting;

overwegende dat: •

het recent beëindigen van directe oorlogshandelingen niet betekent dat mensenrechtenschendingen ophouden of vergeten mogen worden;

•

gemeenten, als publieke opdrachtgevers, een voorbeeldrol kunnen spelen door bedrijven en ketenpartners aan te spreken op mensenrechten en internationale normen;

•

andere gemeenten, waaronder Utrecht, al stappen ondernemen om afstand te nemen van Israëlische leveranciers die verbonden zijn met de bezetting en schendingen van mensenrechten;

spreekt uit dat: •

de gemeente Tilburg via haar inkoopbeleid niet medeplichtig wil zijn aan mensenrechtenschending;

vraagt het college om:

Raadsvergadering gemeente Tilburg 20 oktober 2025

pagina 21

•

bij aanbestedingen en ketenpartners een klemmend beroep te doen op naleving van de OESO-richtlijnen en mensenrechtennormen;

•

bij de totstandkoming van de nieuwe inkoopbeleid minstens de OESO richtlijnen te hanteren en indien juridisch mogelijk richtlijnen met betrekking tot mensenrechtenschennis te verzwaren;

•

in samenwerking met andere gemeenten en organisaties, zoals VNG en Platform Duurzame Inkoop, te pleiten voor landelijke richtlijnen voor mensenrechtenproof inkoopbeleid, inclusief situaties waarin staten structureel mensenrechten schenden;

en gaan over tot de orde van de dag. Namens de PvdD-fractie: Anne-Miep Vlasveld. Namens de ONS Tilburg-fractie: Linda Oerlemans. 4

https://www.pianoo.nl/nl/themas/maatschappelijk-verantwoordinkopen/beleid-en-uitvoering/nationaalplan-maatschappelijk

5

https://www.tilburg.nl/fileadmin/files/Gemeente/bestuur/aanbestedingen/Aa nbestedingsbeleid_2017_Beleids kader_nw_alg_vw.pdf 3

6

https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/10/israel-opt-ceasefirepathway-ending-occupationapartheid-genocide/

Mevrouw Veldhoven (CDA) meent dat de wijziging niets meer met een motie actueel te maken heeft. De motie is volgens haar een beleidsnota geworden en zij stelt voor dat de indieners die intrekken. De heer Van Stappershoef (VVD) sluit zich daarbij aan en wijst op de gedane toezegging van de wethouder. De gemeente zou niet op de stoel van Den Haag moeten gaan zitten. De heer Kokke (SP) betreurt het afzwakken van de motie, die hij nu compleet overbodig vindt. Hij trekt zijn mede-indienerschap van de motie in. De heer Jansen (PvdA) sluit zich bij de voorgaande sprekers aan en stelt dat men nu niet meer tegen de motie kan zijn. Die voegt echter weinig meer toe. Hij steunt de oproep om de motie aan te houden en mee te nemen bij behandeling van het inkoopbeleid. De heer Smolders (LST) wil de motie wel laten intrekken. Mevrouw Vlasveld (PvdD) heeft zich flexibel opgesteld en hoort nu weer dat de motie niet goed is. Het gaat haar erom of de gemeente in zee gaat met bedrijven die mensenrechtenschendingen plegen en of de raad een beleidsmatige suggestie wil meegeven. Zij wil de motie in stemming laten brengen. Wethouder Çelik wil onderzoeken waar er nog ruimte is en daarmee terugkomen bij de behandeling van het inkoopbeleid. Het oordeel van de motie laat hij aan de raad.

Stemverklaringen over de motie Mevrouw Oerlemans (ONS Tilburg) verklaart dat de genocide in Israël onvoldoende grondslag is om een contract te ontbinden met bedrijven die daar zijn gevestigd. Toch wil zij zich uitspreken, wat sommige partijen symboolpolitiek vinden. Als het om mensenrechten gaat zijn echter ook symbolen belangrijk. De heer Van Tilborg (50PLUS) vindt menswaardige inkoop geen politiek standpunt, maar een moreel kompas, dat allen hebben. De motie vindt hij overbodig en hij heeft vertrouwen in de wethouder dat het goed gaat komen. Daarom zal 50PLUS tegen de motie stemmen. De heer Smolders (LST) is van opvatting dat er geen genocide is in Israël. Mevrouw Schampers (D66) stemt voor de motie, omdat zij alles wil doen om te zorgen dat mensenrechten in ere worden gehouden en niet worden geschonden. De heer Jansen (PvdA) stemt voor de motie, maar betreurt het proces enorm.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 20 oktober 2025

pagina 22

Mevrouw Sol (GroenLinks) staat pal achter de uitspraak om niet medeplichtig te zijn aan mensenrechtenschennis en zal daarom voor de motie stemmen. De gewijzigde motie wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 24 tegen 20 stemmen aangenomen, met de stemmen van 50PLUS, het CDA, FvD, de LST, LT en de VVD tegen. 20. Sluiting. De voorzitter sluit de vergadering om 22.06 uur.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 20 oktober 2025

pagina 23