[VERSIE MET WIJZIGINGEN GEARCEERD] Concept Beleidsnota Tilburgse Kermis 2025-2028

Gemeente Tilburg

(Concept ) Beleidsnota Tilburgse Kermis 2025 - 2028

oktober 2024 Referentie: 2410

INHOUD

Samenvatting .......................................... 2 1. Inleiding ............................................... 4 1.1 Ontwikkelingen in de kermismarkt ......................................................... 5 1.2 Leeswijzer ................................................................................................ 7 2. Speerpunten geactualiseerd kermisbeleid ……………………………………………… 8 2.1 Doorontwikkeling speerpunten 2021-2024 ............................................ 8 2.2 Tilburgse Kermis als totaalbeleving ..................................................... 10 2.3 Tilburgse Kermis: platform voor ontmoeting & verbinding ................. 12 2.4 Duurzaamheid: met oog voor toegenomen wet- en regelgeving ......... 13 3. Randvoorwaarden doorontwikkeling kermis …………………………………………….15 3.1 Ruimte houden voor de kermis ............................................................ 15 3.2 Streven naar een financieel gezonde kermis ....................................... 17 3.3 Gerichte inzet marketing & promotie .................................................. 20 3.4 Gemeentelijke regie op de kermis ....................................................... 21 4. Aansluiting andere beleidsvelden……………………………………………………………... 23 4.1 Aansluiting kermis opgaven Bestuursakkoord ....................................

23 4.2 Kermis versterkt ambities kadernota’s ................................................ 23 4.3 Kermis onderschrijft ambities beleidsvelden ....................................... 24 5. Monitoring & onderzoek ................... 27 Bijlagen .................................................. 28 Bijlage 1: Evaluatie visie Tilburgse Kermis 2021-2024................................ 29 Bijlage 2: Wat vindt de stad? ...................................................................... 34 Bijlage 3: Over Respons en onze specialist ................................................. 39

1

2

Samenvatting 3B

De nieuwe visie van de Tilburgse Kermis heeft betrekking op de periode 2025 – 2028 en volgt op de visie 2021 – 2024. We pakken door op de bestaande basis die de afgelopen jaren is gelegd. Met deze nieuwe visie blijven we werken aan de ontwikkeling van de Tilburgse kermis om zo hét nationale product en dé showcase van Nederland te blijven. Deze kermisbeleidsnota staat niet op zichzelf, de kermis draagt bij aan meerdere ambities van de gemeente. Na de aangepaste kleinere edities tijdens corona heeft de kermis in de laatste visiejaren vol kunnen inzetten op de speerpunten festivalisering, binnenstad, duurzaamheid en inclusiviteit. Daarbij is ingezet op het realiseren van activiteiten in de vleugels (‘vlinderconcept’) om zo meer mensen te laten genieten van de kermis. Op basis van de bestaande speerpunten bouwen we de kermis de komende jaren op de volgende wijze verder uit. De Tilburgse Kermis is een totaalbeleving: kermis, evenementen en horeca. De ruim 200 kermisattracties, waaronder 36 grootvermaakattracties en meerdere kinderzaken, blijven de kern vormen van ons unieke evenement. Daaromheen handhaven we de kermisevenementen die we de afgelopen jaren hebben ontwikkeld en zetten we in om de kwaliteit en (kermis)uitstraling van deze evenementen verder te verbeteren. We willen tevens de kermisbeleving in de Tilburgse binnenstad verder verbeteren.

We zijn daar een heel eind mee, maar het kan nog beter. Omdat Tilburg zich wil onderscheiden als innovatieve cultuur- en makerstad, gaan we cultuur en de kermis nog meer aan elkaar koppelen. Daarmee verstreken we het culturele ecosysteem in de stad en trekken we nieuw publiek aan. Uit recent onderzoek blijkt dat iets meer dan helft van alle inwoners de kermis bezoekt en dat het bijdraagt aan de saamhorigheid van Tilburgers. De kermis is mede daardoor een belangrijk platform voor ontmoeting & verbinding. Kermisevenementen als Roze Maandag staan symbool voor de inclusiviteit van de kermis. Iedereen moet mee kunnen doen en zichzelf kunnen zijn, dat gaan we in de komende beleidsperiode nog sterker uitdragen.

3

Tijdens de afgelopen beleidsperiode is al veel gedaan op duurzaamheid, onder andere via de stroomvoorziening en een duurzaam bekersysteem. In de komende beleidsperiode blijven we inzetten op duurzaamheid, maar hebben tegelijkertijd oog voor de toegenomen wet- en regelgeving op dit vlak. Exploitanten en organisatoren worden al geconfronteerd met hogere kosten en gestegen prijzen, we waken ervoor dat we ze niet gaan overvragen. De toegenomen wet- en regelgeving op duurzaamheid is een aspect waar we rekening mee moeten houden. Er zijn binnen en buiten Tilburg tal van ontwikkelingen die van invloed zijn op (de toekomst van) de kermis. Zo is Tilburg volop in beweging, de stad verdicht en vergroent en dat heeft invloed op de kermis. Door slim en innovatief om te gaan met ruimtegebruik zorgen we voor een voldoende ruimte voor de Tilburgse Kermis. Waar locaties verdwijnen, moeten nieuwe locaties kermisklaar worden gemaakt. Vooral voor het grootvermaak en de kinderzaken is voldoende ruimte essentieel, ook met het oog op sensatie en spreiding/veiligheid. In deze beleidsnota houden we het verdienmodel van de kermis tegen het licht. Kostenstijgingen en teruggelopen inkomsten drukken zwaar op de begroting. We gaan met betrokken partijen als exploitanten, organisatoren en horeca in gesprek over maatregelen waarmee we samen een win-win situatie creëren, ook op het vlak van financiën.

Door goede afstemming kunnen we de inzet van alle partijen complementair aan elkaar maken en efficiënter en slimmer samenwerken. Dat zou kunnen met het stapelen van middelen voor aankleding van de stad en marketing & promotie. In de nieuwe beleidsperiode blijft de regie van de kermis bij de gemeente, om zodoende de totaalbeleving van de kermis te kunnen waarborgen. Stakeholders dragen bij via de werkgroep marketing. Deze beleidsnota is het strategisch kader voor het uitvoeringsplan. Bij het uitvoeringplan nemen we ook de thema’s leefbaarheid, cultuur, toegankelijkheid en vergroening mee.

4

1. Inleiding De Tilburgse Kermis kent een zeer lange historie en traditie en is onlosmakelijk verbonden met de stad. Het is een iconisch topevenement met grote landelijke impact. Het is de grootste kermis van Nederland en de Benelux. We hebben de meeste attracties en een lang kermislint door de binnenstad en we worden door het publiek beoordeeld met een hoge score rond de 8. Bijna de helft van de inwoners van Tilburg gaat ieder jaar of bijna ieder jaar naar de kermis. Op en rond de kermis vinden tal van evenementen plaats die een bijdrage leveren aan het plezier dat de Tilburgse Kermis biedt. De kermis is een van de best bezochte openbaar toegankelijke evenementen van Nederland. In 2020 werd de Toekomstvisie Kermis 2021-2024 vastgesteld. Het jaar waarin de visie werd vastgesteld en het eerste jaar van de visie, 2020 en 2021, waren twee bijzondere jaren waarin de kermis in een andere, kleinere en veilige vorm heeft plaatsgevonden door corona. Na corona hebben we ingezet op vier speerpunten om van onze kermis, onze trots, het nationale product, een totaalbeleving te maken voor alle Tilburgers en ook bezoekers van buiten Tilburg. Het lint met daarop de ruim 200 kermisattracties in de binnenstad is en blijft het hart van de Tilburgse Kermis. Daar is Tilburg uniek in en is mede debet aan de koppositie van Tilburg als grootste kermis van de Benelux.

Met de inzet op festivalisering is er conceptmatig steeds meer een kermisfestival ontstaan. Onder festivalisering verstonden wij de stadsbrede samenwerking (joint venture) met partners uit de horeca, evenementenbranche, met sportorganisatoren en culturele instellingen die een breed palet aan activiteiten aanbieden voor een hele brede doelgroep. Samen hebben we een conceptmatige invulling gegeven van het Kermisfestival en dat communiceerden we naar buiten. Vanuit die startpositie werd het Kermisfestival verder over de stad (in de zogenoemde vlindervleugels) uitgerold. De gebieden de Spoorzone, het Dwaalgebied, Loven-Besterd en de Piushaven, waren de vier vleugels van de vlinder en het kermislint is het vlinderlijf. In

5

drie van de vier vleugelgebieden hebben activiteiten plaatsgevonden die bedacht en uitgevoerd zijn in samenwerking met en/of door de partners in de stad. In het Dwaalgebied vonden nauwelijks tot geen activiteiten plaats, vooral door een gebrek aan draagvlak. In de Piushaven zijn door ons wel enkele activiteiten ontplooid. Maar gebleken is dat er ook hier weinig draagvlak onder bewoners en ondernemers was voor kermisevenementen. Met de kermisevenementen op het gebied van cultuur, sport, inclusie en ander vermaak hebben we nieuwe doelgroepen aangetrokken (inclusiviteit) zo blijkt uit de evaluaties. Op het vlak van duurzaamheid hebben we met succes meerdere experimenten uitgevoerd. Zo is er een accusysteem ontwikkeld op basis van Lithium-ijzerfosfaat dat aan de hoogste eisen voldoet. Twee van deze accusystemen zijn met succes ingezet. Voor de aggregaten hebben we de aller schoonste brandstof kunnen gebruiken waarmee de CO2 uitstoot met 90% is verminderd. Kermisexploitanten gebruiken nu bijna overal LED-verlichting en nieuwe attracties zijn veel energiezuiniger. De beleidsperiode loopt eind 2024 af. Het beleid voor de komende jaren (2025 – 2028) heeft met deze nota vorm gekregen, met als uitgangspunt: zorgen dat de Tilburgse Kermis hét nationale product van de kermiswereld en de showcase van Nederland, zoals de kermisbonden het aangeven, is en blijft.

1.1 Ontwikkelingen in de kermismarkt Tijdens de afgelopen beleidsperiode 2021 – 2024 had de kermissector te maken met de grootste gebeurtenis en bedreiging ooit: corona! De evenementen- en kermissector ging vanaf maart 2020 op slot, een zeer onzekere tijd volgde. In 2020 werden bijna alle kermissen afgelast, in Tilburg ging de kermis met beperkingen wel door. Het jaar 2021 gaf echter een ander beeld. Er waren weliswaar meer dan de helft minder kermissen dan in een normaal jaar, maar de kermissen die dat jaar in min of meer normale opstelling wel doorgingen hadden een prima jaar. Vanwege de aard van de kermis (werd gezien als ‘doorstroom’-evenement) mochten kermissen doorgaan maar andere typen evenementen (zoals festivals en concerten) niet. Met het uitblijven van concurrentie konden kermissen rekenen op grote

6

bezoekersaantallen en bestedingen. In Tilburg vond in 2020 de Vakantiekermis plaats, een veel kleinere variant dan de normale kermis. Ook in 2021 vond een Vakantiekermis plaats; deze was ongeveer even groot dan de normale kermis. Na corona heeft de kermissector zich sterk en snel hersteld, alleen blijven bij sommige kermissen de bezoekaantallen achter bij de cijfers van voor covid-19, een beeld dat we ook zien bij andere typen evenementen. In Tilburg heeft de kermis zich na corona goed hersteld. Omdat er begin 2022 nog sprake was van een lockdown, waren organisatoren nog terughoudend en dat had invloed op de festivalisering van de editie 2022. Het jaar 2023 is de boeken in gegaan als een prima editie van de kermis. (De editie van 2024 wordt tijdens het schrijven van deze beleidsnota uitgebreid geëvalueerd. De eerste resultaten zijn heel positief. De evaluatie volgt later nog.) Na corona ziet de kermissector zich echter geconfronteerd met tal van nieuwe uitdagingen, deels versterkt door corona. Zo neemt het aantal omwonenden en ondernemers dat zich uit over het lawaaiige en overlast veroorzakende karakter van de kermis toe. Het nimby-effect (‘not in my back yard’) treedt steeds vaker op, bewoners vinden dat de kermis bij Tilburg hoort, maar op het plein waar zij aan wonen mag het allemaal wel wat minder (o.a. geluid en eindtijd). Corona heeft deze ontwikkeling versterkt.

In veel steden is er steeds minder openbare ruimte beschikbaar voor grootschalige evenementen zoals kermissen. Daardoor verdwijnen steeds meer kermissen uit de binnenstad, zoals recentelijk onder andere in Zwolle en Dordrecht. Ook in Tilburg is dit punt van grote zorg. De vooruitblik op de terreinen is dat vanwege herontwikkelingen en de verdere vergroening in de stad de ruimte voor het plaatsen van grootvermaakattracties steeds kleiner wordt. Dit terwijl het grootvermaak de drager is van de kermis, dit zijn de smaakmakers en de publiekstrekkers. De toenemende landelijke en gemeentelijke regelgeving op onder andere het gebied van veiligheid en duurzaamheid zijn voor veel kermisorganisatoren en kermisexploitanten een punt van zorg. Het heeft onder andere geleid tot een

7

explosieve stijging van de kosten, die door inflatie, gestegen energieprijzen en fors toegenomen personeelskosten toch al veel hoger zijn geworden. Daarbij wordt de hele sector geconfronteerd met krapte op de arbeidsmarkt. Mede als gevolg van de gestegen kosten zijn de ritprijzen in de jaren na corona fors toegenomen, waardoor bezoekers hun hand vaker op de knip houden. En dat terwijl bezoekers vragen om steeds spectaculairdere attracties, waardoor de investeringskosten van nieuwe attracties hoog zijn. Tijdens de afgelopen beleidsperiode is de Kermiscultuur na een intensieve voorbereidingsperiode in 2022 bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. De kermisgemeenschap heeft hiermee aangegeven zich duurzaam voor het behoud van de kermis in te willen zetten. Deze status onderschrijft de culturele betekenis van de kermis en moet de kermisbranche ook helpen beschermen tegen de toenemende regeldrift.

1.2 Leeswijzer Met de beleidsnota kermis zetten we in op het continueren van onze ambities om de kermis een totaalbeleving voor iedereen te maken. De beleidsnota gaat niet over de uitvoering. De doelstellingen in deze beleidsnota worden, samen met de thema’s leefbaarheid, cultuur, toegankelijkheid en vergroening, omgezet in prioriteiten in het uitvoeringsplan.

8

2. Speerpunten geactualiseerd kermisbeleid In 2020 werd de Toekomstvisie Kermis 2021-2024 vastgesteld. In deze periode hebben we ingezet op 4 speerpunten om van onze kermis, onze trots, het nationale product, een totaalbeleving te maken voor alle Tilburgers en ook voor bezoekers van buiten Tilburg. We blikken hier eerst op terug. • Festivalisering – aanvullende evenementen en activiteiten trekken nieuwe doelgroepen • Binnenstad – visitekaartje van de kermis, retail en horeca doen mee • Inclusiviteit – aantrekkelijk voor iedereen • Duurzaamheid – brede inzet op allerlei duurzaamheidsaspecten en dit uitdragen Door corona (in de periode tussen februari 2020 en mei 2022) is pas met de kermiseditie van 2022 een begin gemaakt met het uitvoeren van de visie 2021 – 2024. Ondanks dat we niet alle edities vol op alle speerpunten hebben kunnen inzetten, blijkt uit de evaluaties van de Vakantiekermis 2021, de Tilburgse Kermis 2022 en 2023 en de gesprekken met de stad dat de inhoudelijke koers van de visie 2021-2024 goed is. We pakken door op de bestaande basis die de afgelopen jaren is gelegd.

2.1 Doorontwikkeling speerpunten 2021-2024 Ondanks dat we door corona niet de volle beleidsperiode hebben kunnen inzetten op de kermisvisie, heeft de focus op festivalisering in de vleugels in de afgelopen beleidsperiode al veel opgeleverd. Gedurende de kermisperiode zijn er tal van evenementen op verschillende locaties en voor meerdere nieuwe doelgroepen bijgekomen. Door nieuwe activiteiten in enkele vleugels is de kermisbeleving in de afgelopen jaren beter over de stad verspreid. Een aantal van deze evenementen is succesvol en inmiddels niet meer weg te denken. Ook zien we dat evenementen op

9

bepaalde plekken in de vleugels goed passen. We hebben geleerd dat sommige evenementen de kermis versterken. Bij andere evenementen moeten we de relatie met de kermis nog wat meer benadrukken. Een ander nieuw inzicht dankzij de uitvoering is dat door het toevoegen van evenementen in de vleugels, de beleving op sommige plekken op en rond het lint juist weer wat extra aandacht nodig heeft. We hebben ook geleerd dat niet iedereen hetzelfde beeld heeft bij het begrip ‘festivalisering’. Daarom vervangen we het door ‘kermisevenementen’, die onderdeel uitmaken van het speerpunt Totaalbeleving (kermis + kermisevenementen + horeca) om zodoende ook de band met de kermis te onderstrepen. Vlinderconcept: verstevigen van het vlinderlijf, vleugelomvang verkleinen Deze beleidsperiode leggen we de focus op de kwaliteitsverbetering van de beleving van de kermis op het lint en in een deel van de vleugels. Omdat gebleken is dat sommige activiteiten wat te ver van het lint afliggen, verkleinen we de omvang van de vleugels en zetten we eerst in op verhoging van de kermisbeleving op plekken die dichter bij het kermislint (vlinderlijf) liggen. We bouwen verder aan de kwaliteit en passendheid van activiteiten in de vleugels Loven/Besterd en Spoorzone.

In het Dwaalgebied en Piushaven, waar het draagvlak en enthousiasme bij inwoners en ondernemers te gering is, maken we pas op de plaats maar staan uiteraard wel open voor initiatieven van derden in deze gebieden. Om wat meer reuring en beleving in de binnenstad te krijgen, gaan we gericht aan de slag met nieuwe of verplaatste activiteiten op locaties waar dat nodig is. Dat doen we ook omdat er nog veel ‘gaten’ in de binnenstad zitten: pleinen en straten die niet of onvoldoende mee doen. Het is gebleken dat we kermisevenementen, de vleugels, het lijf (kermislint) en de binnenstad niet los van elkaar kunnen zien. Het moet in samenhang worden aangevlogen door in te zetten op de totale beleving van de kermis. De kracht van de Tilburgse Kermis ligt in de locatie binnenstad: de entourage van de kermis, en de evenementen en horeca eromheen. Met de focus op inclusiviteit hebben we de kermis in de afgelopen visieperiode aantrekkelijker gemaakt voor meerdere doelgroepen. Zo hebben we de kermis

10

bijvoorbeeld naar verzorgingstehuizen gebracht omdat deze bewoners zelf niet in staat waren de kermis te bezoeken. In de afgelopen jaren heeft het begrip inclusiviteit meer betekenis gekregen, het gaat niet alleen over andere doelgroepen, het gaat ook over diversiteit en toegankelijkheid. Echt iedereen moet mee kunnen doen, en daarom verbreden we en verdiepen we dit thema naar ‘ontmoeten & verbinden’. Omdat de kermis, evenementen en horeca een eenheid vormen combineren we de speerpunten uit de vorige beleidsnota ‘festivalisering’ en ‘binnenstad’ onder de noemer ‘totaalbeleving’. Het begrip ‘inclusiviteit’ is te beperkt, dat gaat ook over diversiteit en toegankelijkheid, daarom scharen we dit onder het speerpunt ‘ontmoeting & verbinding’. Duurzaamheid blijft een belangrijk speerpunt en gaan we ook in de komende beleidsperiode weer mee verder. Resumerend kiezen we voor om de komende beleidsperiode in te zetten op de volgende drie speerpunten die we daarna toelichten: • • •

Totaalbeleving (kermis + evenementen + horeca) Ontmoeting & verbinding Duurzaamheid

2.2 Tilburgse Kermis als totaalbeleving Op de Tilburgse Kermis, met ruim 200 attracties (waaronder 36 grootvermaakattracties) en bijna vier kilometer aan kermisterrein, staan de kermisattracties centraal, dit is altijd zo geweest en moet ook zo blijven. Dat betekent dat we eerst de kermisopstelling maken en dan daarna de terrassen en kermisevenementen inpassen. De kermis, door velen beschouwd als de beste kermis van Nederland, trekt kermisliefhebbers uit heel Tilburg maar ook elders uit de regio, Nederland en ook uit het buitenland. Kermisexploitanten willen met hun nieuwste en meest spectaculaire grootvermaakattracties het liefste als eerste in Tilburg staan.

11

Kermisevenementen De inzet op speerpunt festivalisering in de vorige beleidsperiode heeft er in de afgelopen jaren voor gezorgd dat de Tilburgse Kermis veel meer is dan alleen kermisattracties en daardoor trekt de kermis nu ook andere doelgroepen aan. Met kermisevenementen willen we de kermis verbreden, zodat de kermis aanbod heeft voor iedereen. Ook mensen die niet voor de kermis komen, maar wel voor een van de festiviteiten tijdens de kermis, verwelkomen we nu als bezoeker tijdens de kermisperiode. De kermis is daarmee goed op weg om een totaalbeleving te worden. Omdat we met evenementen zoals o.a. Porto Circolo, Desperados Roadshow, Kermisrun, Bonheur Botst en Villa Ananas een goede basis hebben, zetten we niet in op het toevoegen van nog meer kermisevenementen. We blijven focussen op verbetering en handhaving van de kwaliteit en versterken van de relatie met de kermis met aandacht voor de Korte Heuvel. Zo gaan we de relatie van de kermisevenementen met de Tilburgse Kermis versterken door hun uitstraling (o.a. met aankleding, vlaggen) aan te laten sluiten bij die van de kermis. Kermisevenementen worden verplicht om het kermislogo herkenbaar in beeld te brengen in de communicatie van en tijdens de evenementen. Binnenstad De kermis in de binnenstad is het visitekaartje van Tilburg, daar moet het evenement op en top kermisbeleving uitstralen.

Uit de evaluatie en gesprekken is gebleken dat hier nog stappen moeten worden gezet. Op verschillende plekken zitten nog ‘gaten’, op niet alle horecapleinen/straten (o.a. Korte Heuvel) is voldoende te doen en/of is op alle kermisdagen voldoende beleving. Ook haken winkeliers en culturele instellingen in het kernwinkelgebied nog onvoldoende aan. Dat laatste is niet nieuw. We gaan daarom met de betrokken stakeholders zoals de (retail)ondernemers in de binnenstad in gesprek om te kijken hoe zij meer kunnen bijdragen aan de beleving van de kermis en er tegelijkertijd ook beter van kunnen profiteren. Tegelijkertijd verliezen we de bewoners van de binnenstad niet uit het oog. We zijn ons bewust van de impact van de kermis op de leefbaarheid en wegen

12

altijd diverse belangen zorgvuldig af. Daarover zijn we ook continu in gesprek met de bewoners van de binnenstad. Podium voor cultuurmakers Tilburg is een stad waar (vrijetijds)economie en cultuur elkaar versterken. We willen ons graag onderscheiden als innovatieve cultuur- en makerstad met een grote diversiteit aan makers, culturele broedplaatsen, podia en festivals. Met de kermis biedt de gemeente Tilburg een niet alledaags podium aan makers uit de stad. En door bezoekers en kunstenaars met elkaar te koppelen, hopen we op onverwachte ontmoetingen die ook passen bij het DNA van de stad (Sociaal x Experimenteel = Creatie). Jaarlijks laten we één professionele maker of culturele organisatie aansluiten bij de kermis (‘artist at the fair’), die jaarlijks wisselt. Dat kan bijvoorbeeld Kaapstad of Circolo zijn. Daarnaast gaan we amateurkunstenaars meer betrekken bij de kermis, maar ook onderwijs (Fontys) en jonge makers. Door een breed cultuurbegrip te hanteren voegen we een andere beleving toe aan de kermis. Dit trekt en inspireert een nieuwe doelgroep, waaronder jongeren. Op die manier vergroot de kermis de sociale impact van kunst en cultuur en versterkt het ecosysteem van makers en publiek.

2.3 Tilburgse Kermis: platform voor ontmoeting & verbinding Veel Tilburgers leven het hele jaar naar de kermis toe. Uit de inwonerspeiling (Burgerpanel, juni 2024) blijkt dat meer dan de helft van de inwoners van de stad de kermis bezoekt, nog eens een kwart doet dat niet ieder jaar, maar wel regelmatig. Iets meer dan de helft (55%) vindt de kermis een belangrijke ontmoetingsplek voor de inwoners van Tilburg en 51% denkt dat de kermis bijdraagt aan meer saamhorigheid onder de Tilburgers. Op de kermis tref je mensen aan uit alle lagen van de bevolking en uit alle delen van de stad. De kermis is bij uitstek een ontmoetingsplek waar iedereen zichzelf kan zijn en onderdeel van kan zijn. De beroemde Roze Maandag is een evenement waar deze boodschap prominent wordt uitgedragen. Dit evenement, maar ook diverse andere activiteiten staan symbool voor de inclusiviteit van de kermis. We willen de diversiteit en toegankelijkheid

13

(bijvoorbeeld voor mensen met beperkingen en mensen met een kleinere beurs) voor bezoekers in de komende beleidsperiode nog verder verbeteren. Echt iedereen moet mee kunnen doen op de Tilburgse Kermis, dat gaan we nog sterker uitdragen. Daarmee sluiten we aan op het onderdeel Tilburg Kansrijk uit het bestuursakkoord, dat cultuur, sport en evenementen met een sociale impact toegankelijk wil maken voor alle Tilburgers. Via de kermisevenementen zorgen we er tevens voor dat nieuwe doelgroepen worden aangeboord. Ook voor mensen die niet van kermisattracties houden, biedt de kermis een platform voor ontmoeting en verbinding. Dat gebeurt in de binnenstad, midden in de reuring dicht bij het lint, maar ook in de vleugels (met name Spoorzone en Loven/Besterd) waar je kunt genieten van diverse culturele, sportieve en culinaire activiteiten in het kader van de kermis. En voor mensen die dat zelf niet (meer) kunnen, brengen wij de kermis naar ze toe, naar o.a. verzorgingstehuizen en de wijken in. En de boodschap van inclusiviteit richt zich niet alleen op bezoekersdoelgroepen. We dragen de boodschap ook uit richting onze stakeholders, zoals exploitanten, evenementenorganisatoren en horecaondernemers, zodat zij zich gesteund voelen in hun aanpak of ons voorbeeld volgen en de boodschap verder uitdragen.

2.4 Duurzaamheid: met oog voor toegenomen wet- en regelgeving Het streven naar een duurzame kermis is ook in de komende beleidsperiode een belangrijk speerpunt. Uit het inwonerpeiling van juni 2024 blijkt ook dat inwoners aandacht voor een duurzame kermis een heel belangrijk onderwerp vinden. Tijdens de afgelopen beleidsperiode is al veel gedaan op duurzaamheid met onze stakeholders en dat is naar buiten toe gedeeld. Zo is de kermis hard bezig om op steeds meer plekken duurzame stroomvoorziening te realiseren en de horeca heeft inmiddels al enkele jaren ervaring met het duurzame bekersysteem tijdens de kermis. Kermisexploitanten zijn grotendeels overgestapt op LED-verlichting en er is een ontwikkeling gaande met het gebruik van zonnepanelen. De nieuwste attracties op de kermis zijn vaak ook een van de innovatiefste attracties op het gebied van

14

duurzaamheid, met o.a. energiezuinige motoren. In Tilburg worden exploitanten gemotiveerd om steeds duurzamer te worden door een prijs uit te reiken voor de meest duurzame exploitant. Met deze maatregelen nemen we onze verantwoordelijkheid in het kader van het Klimaatakkoord en het Schone Luchtakkoord. Onze inspanningen zijn tevens in lijn met de duurzaamheidsbeleidsambities zoals opgenomen in de hernieuwde nota ‘evenementenbeleid 20232026’. Tegelijkertijd zien we dat er steeds meer wet- en regelgeving op het gebied van duurzaamheid is gekomen. Bovendien kost duurzaamheid veel geld en worden o.a. exploitanten en organisatoren al geconfronteerd met fors hogere kosten door de gestegen prijzen. Ook voor de gemeente zijn de uitgaven aan duurzaamheid fors toegenomen. Zo is er wetgeving gekomen (per 1 januari 2024) die ervoor heeft gezorgd dat het project Tilburgse Kermis, ondanks dat er geen sprake is van een toename van de stikstofdepositie, toch vergunningplichtig wordt op grond van de Wet natuurbescherming. De invoering van de zero-emissiezone binnen de ringbanen is geen belemmering voor het houden van de kermis. De zone houdt in dat vanaf 2025 bepaalde bedrijfsvoertuigen gefaseerd worden geweerd, beginnend met de meest vervuilende.

Ondernemers die niet aan de toegangseisen kunnen voldoen kunnen gebruik maken van de bestaande ontheffingen (per kenteken kan bijvoorbeeld voor maximaal 12 dagen een ontheffing worden aangevraagd). Voor de komende beleidsperiode blijven we inzetten op duurzaamheid, het streven naar een steeds duurzamere kermis is immers een lange termijn beleidsdoel. Maar met het oog op de toegenomen wet- en regelgeving en gestegen kosten van duurzaamheidsmaatregelen, waken we ervoor dat we onszelf en onze stakeholders niet gaan overvragen.

15

3. Randvoorwaarden doorontwikkeling kermis Op basis van de geactualiseerde speerpunten in deze beleidsnota blijven we werken aan de ontwikkeling van de Tilburgse Kermis. Door in te spelen op ontwikkelingen en trends te volgen blijven we hét nationale product en dé showcase van Nederland. Maar de kermis staat niet op zichzelf, in Tilburg zijn er tal van ontwikkelingen die van invloed zijn op (de toekomst van) de kermis. Denk onder andere aan de ontwikkeling van de Parkring, ontwikkeling Piushaven, Spoorzone inclusief vergroening Brokxlaan en de vergroening Besterdring. Er zijn ook andere invloeden zoals de toegenomen wet- en regelgeving en de gestegen prijzen die mede debet zijn van de druk op het verdienmodel van de kermis. We hebben niet op al deze factoren evenveel invloed (soms helemaal niet), maar moeten er wel rekening mee houden met het oog op het realiseren van onze speerpunten.

3.1 Ruimte houden voor de kermis Tilburg is volop in ontwikkeling, met o.a. het nieuwe Stadsforum, herinrichting van de Besterdring, de komst van de nieuwe Parkring en de ontwikkelingen in de Spoorzone. De stad verdicht en vergroent en dat leidt tot de zogenaamde strijd om de ruimte, en dat heeft ook invloed op de kermis. We zoeken altijd de optimale balans tussen de herinrichting van de stad (o.a. Besterdring en Besterdplein, Parkring en Spoorzone) en waarborgen/creëren ruimte voor het grootvermaak en kinderzaken. Vergroening kan ten koste gaan van de ruimte voor attracties, maar door slim en innovatief met de ruimte om te gaan kan, net als bij het Stadsforum, vergroening in de stad en ruimte voor de kermis en het plaatsen van kermisattracties hand in hand gaan en toegevoegde waarde hebben. Het Stadsforum heeft tijdens de kermis 2024 een grote bijdrage geleverd aan de beleving en sfeer van de kermis. We zijn in staat om bij de ingrijpende ruimtelijke ontwikkelingen in de stad een optimum te vinden tussen vergroening en ruimte voor de kermis. Bij de belangenafwegingen zijn grootvermaakattracties en kinderzaken belangrijk. Grootvermaakattracties zijn de dragers van de kermis. Sommige van

16

deze attracties zijn in Nederland exclusief in Tilburg te bezoeken en trekken daarmee veel (inter)nationale bezoekers en kermisliefhebbers. Grootvermaakattracties leveren (inter)nationale media-aandacht op en dienen als smaakmakers voor de kermis, zodat de kermis vroeg op het netvlies komt van de bezoekers. Dit type attractie is ook het meest interessant voor samenwerkingspartners en het heeft trekkracht naar andere exploitanten. Grootvermaak speelt ook een belangrijke rol bij de veiligheid. Door een goede spreiding van deze trekkers wordt een loop gecreëerd en spreiding van publiek. Deze spreiding heeft ook een economisch effect: door de loop die ontstaat kunnen meer ondernemers langs en bij het kermislint meeprofiteren van de kermis. De belangrijke functie van grootvermaak wordt bevestigd door de Nederlandse kermisbond en door de kermismeesters van drie andere toonaangevende kermissen. De Tilburgse kermis is hét Nationaal Product genoemd in de kermiswereld en staat op nummer 4 van de Top 100 van openbaar toegankelijke evenementen in Nederland. Het aantal grootvermaakattracties heeft direct relatie met de positie op de ranglijst en de bezoekersaantallen. Het aantal locaties waar deze attracties kunnen staan of passen wordt minder in Tilburg.

Er is sprake van verdere vergroening op het Besterdring, Besterdplein, Parkring en Spoorzone waardoor er minder mogelijkheden zijn voor het plaatsen van grootvermaakattracties met een diepe maatvoering. Er moeten voldoende mogelijkheden blijven: de publiekstrekkers moeten altijd vol in beeld kunnen blijven in de Tilburgse binnenstad. Ook lopen er op dit moment gesprekken om bij de realisatie van de Parkring als alternatieve locaties een gedeelte van de Spoorlaan en de Burgemeester Brokxlaan kermisklaar te maken, zodat ook deze terreinen optimaal ingezet kunnen worden voor het plaatsen van attracties (de publiekstrekkers) ter compensatie van de ruimte die vervalt vanwege de vergroening in de stad. De toevoeging van de Spoorlaan draagt bij aan de bereikbaarheid vanuit het station. En met deze aanvulling is een ronde te maken van de voorkant naar het station, richting de Willem-II passage naar

17

de Burgemeester Brokxlaan waardoor er betere doorstroom is op het kermislint en de verdeling van publiek veel beter is. Bereikbaarheid / mobiliteit De stad moet tijdens de kermis goed bereikbaar zijn voor iedere Tilburger die in de stad moet zijn of gebruik wil maken van het openbaar vervoer. De ontwikkelingen in de stad hebben echter invloed op de bereikbaarheid van de binnenstad tijdens de kermis. Bussen kunnen tijdens de kermis de stad niet inkomen en komen slechts tot de ringbanen. In Tilburg zuid rijdt tijdens de kermis geen bus; deze rijdt slechts over de ringbaan Zuid. We zoeken naar mogelijkheden en oplossingen om toch een makkelijkere verbinding te maken tussen Tilburg Zuid en het station. Daarnaast onderzoeken we of de inzet van nachtbussen voor Tilburgers uit de kernen, die naar het centrum komen voor de kermis, reëel is.

3.2 Streven naar een financieel gezonde kermis De Tilburgse Kermis is vanuit het oogpunt van verdiencapaciteit voor meerdere stakeholders belangrijk. Voor de kermis is het belangrijk dat betrokken partijen als kermisexploitanten, horecaondernemers en evenementenorganisatoren in de toekomst een goede boterham blijven verdienen. Ook de gemeente als organisator heeft budgettaire kaders gesteld en het is belangrijk dat de kermis zich daarbinnen blijft bewegen. We reflecteren daarom ook breed op het verdienmodel van de kermis, dat we in het kader van deze beleidsnota opnieuw tegen het licht houden. Gemeente Tilburg De jaren dat de kermis een flink positief resultaat had voor de gemeente liggen al lang achter ons. Dat heeft hoofdzakelijk te maken met het feit dat de gemeente jaren geleden is overgestapt van een openbare naar een gesloten verpachting. Dat heeft de kermis een grote positieve kwaliteitsimpuls gegeven. Ook biedt het een basis om de betrokkenheid van exploitanten en de samenwerking tussen de exploitanten en de horeca en ondernemers in de stad te vergroten. Maar het systeem heeft de pachtinkomsten flink gedrukt. De dalende pachtinkomsten uit het

18

verleden hebben we vóór corona weten te stabiliseren en in 2019 was er sprake van een heel lichte stijging. Direct na corona zijn de pachtinkomsten flink gedaald. Exploitanten hebben door corona geen reserves meer en mede door stijgende kosten rondom personeel, voorzieningen en veiligheidsmaatregelen kunnen ze geen risico’s meer nemen. Daar heeft niet alleen Tilburg last van, dit speelt op alle kermissen. Ook de gemeente heeft bij de organisatie van de kermis te maken met gestegen kosten, vooral na corona. Het negatieve resultaat van de Tilburgse Kermis is in de periode 2016 tot en met 2023 toegenomen, met name door de gestegen kosten voor stroomvoorziening, veiligheid, duurzaamheid en het kermisklaar maken van de hele stad (verkeerstechnisch, infrastructureel). De negatieve resultaten zijn aanleiding om opnieuw te kijken hoe het resultaat van de kermis in balans komt. Kermisexploitanten In 2022 en 2023 - en ook in 2024, zo is inmiddels bekend ook al heeft de formele evaluatie nog niet plaatsgevonden - hebben de kermisexploitanten goede verdiensten gehad op de Tilburgse Kermis. Het weer was overwegend goed en op alle kermisdagen was het gezellig en druk. Maar zoals eerder vermeld hebben exploitanten na corona te maken gekregen met fors gestegen kosten en toegenomen maatregelen (en kosten) ten aanzien van veiligheid en duurzaamheid.

Het aantal exploitanten ligt in Tilburg al jaren stabiel rond de 200 en ook de verdeling tussen de verschillende categorieën (o.a. grootvermaak, familiezaken, oefenspellen en food) ligt min of meer vast, mede door het maximumstelsel. Bij dit stelsel is er een maximum gesteld aan het aantal attracties per categorie (o.a. oefeningspelen, kindervermaak, food). Voor de komende jaren is het daarom niet te verwachten dat de pachtinkomsten significant zullen toenemen. Daarom is er met de kermisbonden, die de kermisbranche vertegenwoordigen, gesproken over de volgende financiële zaken:

19

• In rekening brengen van servicekosten voor het woonwagendorp. Een bedrag van € 350,00 per exploitant is genoemd (verwachte meeropbrengsten ca €70.000). Daar staat wel de garantie van een goed terrein voor de woonwagens tegenover (Laarveld Oost vervalt) met voldoende ruimte en goede voorzieningen. Invoering van servicekosten kan invloed hebben op de inschrijvingsprijs van exploitanten (verrekening). • Al enkele jaren wordt voor de stroomvoorziening kermis een bedrag per kwh van € 0,23 doorberekend aan de exploitanten. Dit bedrag is ook als zodanig de afgelopen jaren in de voorwaarden opgenomen. Met de stabiele energieprijzen bleven exploitanten inschrijven en kon de kwaliteit gewaarborgd worden. Vanwege de stijgende energieprijzen wordt in het land gemiddeld een hogere prijs per kwh gevraagd. Wij hebben destijds dit lage bedrag per kwh aangehouden omdat we ook willen dat exploitanten geïnteresseerd blijven in en kiezen voor onze kermis en we hiermee een zekere gastvrijheid uitstralen. Een correctie van de energieprijs (voorstel € 0,30 cent per kwh) is daarom - na jaren van geen verhoging - niet onredelijk. Het is echter niet uit te sluiten dat exploitanten de verhoging verdisconteren in hun inschrijving. • Door inschrijven per ritprijscategorie (bijv. 10 euro, 7 euro, 5 euro of een constante ritprijs) kan gemeente keuzes maken tussen kwaliteit en inkomsten.

Dit is een optie die we nader gaan onderzoeken. Het is aannemelijk dat exploitanten met een hoger bedrag inschrijven als ze hun ritprijs mogen verhogen. • We kunnen overwegen om meerjarige contracten (die we tegen een hogere pachtsom afsluiten) te verlenen wat mogelijk leidt tot hogere pachtsommen. In verband met de komende ontwikkelingen in de binnenstad en de onzekerheid van de ruimte die daarmee gepaard gaat, is deze maatregel risicovol. • Loslaten/uitbreiden van het maximumstelsel is ook optie, maar de vraag is of we dat moeten willen.

20

Horeca-ondernemers Een goede kermis is belangrijk voor de horeca, het draagt bij in de instandhouding gedurende het hele jaar. Met horeca en andere betrokken partijen als exploitanten en organisatoren gaan we in gesprek over maatregelen waarmee we samen een win-win situatie creëren, ook op het vlak van financiën. Door goede afstemming kunnen we de inzet van alle partijen complementair aan elkaar maken en efficiënter en slimmer samenwerken. Daarbij kunnen we kijken naar citydressing, oftewel aankleding van de stad, en promotie van de kermis. De horeca kan bijvoorbeeld mee investeren in citydressing en promotie van de kermis, dat zijn activiteiten waar ze zelf ook van profiteren. Meebetalen betekent dan ook dat de horeca, net als alle andere partners, mag meedenken. De regie blijft bij de gemeente. Evenementenorganisatoren Er vinden meerdere evenementen plaats tijdens de kermis. (Porto Circolo, HolyPink, Deperados,etc.). Deze evenementen dragen financieel niet bij aan de kermis, en het is daarbij de vraag of ze daartoe in staat zijn. Desondanks gaan we onderzoeken of en op welke wijze deze partijen bij kunnen dragen. Dat zou bijvoorbeeld kunnen via een bijdrage aan het marketing-promotiebudget van de kermis.

3.3 Gerichte inzet marketing & promotie De Tilburgse Kermis is de grootste kermis van Nederland en toch is het marketingcommunicatie-budget in omvang beperkt. Dat betekent dat we keuzes moeten maken. In de afgelopen beleidsperiode is veel aandacht besteed aan het creëren van meer eenheid in marketingcommunicatie. Logogebruik, vlaggen & banieren en campagnes zijn via de diverse kanalen (website, socials, billboards, radio, etc.) zoveel mogelijk in dezelfde look & feel uitgevoerd en dat wordt herkend en gewaardeerd. Daar gaan we in de komende beleidsperiode mee door. Daarnaast gaan we in de komende beleidsperiode gerichter communiceren naar de doelgroepen die normaal niet naar de kermis komen - die we naar de kermis willen halen. Ook gaan we meer inzetten op het vertellen van de mooie, bijzondere

21

verhalen van de kermis en betrekken daar onze lokale en regionale mediapartners bij (o.a. via Kermis FM, Omroep Brabant). De Tilburgse Kermis is het meest iconische evenement en heeft de grootste naamsbekendheid van Tilburg. Daarom is het zowel voor Tilburg als de kermis belangrijk dat het evenement ook op andere momenten in het jaar zichtbaar is in de stad. Dat kan bijvoorbeeld door elementen van de kermis te verwerken in andere Tilburgse evenementen, zoals o.a. carnaval, Kaapstad en Circolo. Het idee om de kermis via een muurschildering (muriel) een blijvende aanwezigheid in de stad te geven draagt ook bij aan de wederzijdse versterking van stad en kermis.

3.4 Gemeentelijke regie op de kermis Het organiseren van een grote kermis in de binnenstad van Tilburg is een complexe zaak waar veel verschillende gemeentelijke afdelingen bij betrokken zijn. In Tilburg ligt de regie van de kermis al sinds jaar en dag bij de gemeente. Binnen de gemeente wordt gebruik gemaakt van de Projectgroep Kermis. In deze projectgroep zijn verschillende interne partners vertegenwoordigd. Belangrijk uitgangspunt is dat zowel op ambtelijk als bestuurlijk niveau “het feestje” van de veiligheid is gescheiden. Een belangrijke reden om de regie van de kermis bij de gemeente te leggen is om de totaalbeleving van de kermis, de samenhang en synergie tussen kermisattracties, evenementen en horeca, vanuit één centraal punt te kunnen bewaken. De gemeente maakt altijd eerst de kermisopstelling en vult daarna de kermisevenementen en terrassen in. Daarbij weegt de gemeente alle belangen goed af. Samenwerking stakeholders Een hechte samenwerking met de stakeholders in de stad is een vereiste en is ieder jaar mede debet aan het succes van de kermis. Sinds de vorige visie zijn externe stakeholders vertegenwoordigd via de algemene Kermis Werkgroep Stakeholders (KWS). Er is ook een werkgroep 'Marketing’ die meedenkt over de promotie van de kermis in de volle breedte.

22

Kermis Werkgroep Stakeholders (KWS) In de Kermis Werkgroep Stakeholders (KWS), die al lange tijd bestaat zijn de horeca, Binnenstad Management Tilburg (BMT), evenementenorganisatoren, kermisbonden en bewoners vertegenwoordigd, onder leiding van een onafhankelijk voorzitter. Omdat gebleken is dat het moeilijk is om de achterban van de diverse stakeholders te activeren, besloot het college in 2023 in overleg met de KWS om de taken van de werkgroep aan te passen. De KWS evalueert nu de kermis en doet aanbevelingen ten aanzien van de aan te pakken speerpunten voor de volgende kermiseditie. Deze aangepaste werkwijze handhaven we ook voor de nieuwe beleidsperiode. Verbetering afstemming Uit de evaluaties en gesprekken die in het kader van de nieuwe beleidsnota zijn gevoerd, hebben verschillende stakeholders aangegeven behoefte te hebben aan meer en betere afstemming met de gemeente omtrent de kermis. Met het oog op de planning van de kermis (o.a. verpachtingsperiode) is het belangrijk om die afstemming tijdig te organiseren, vóór de verpachting start. Ook hierbij maken we gebruik van de werkgroep Marketing die in de vorige beleidsperiode is opgericht.

23

4. Aansluiting andere beleidsvelden Deze beleidsnota kermis staat niet op zichzelf. De kermis draagt bij aan meerdere ambities van de gemeente. We zoomen op hoofdlijnen in op de ambities uit het bestuursakkoord, de kadernota's en de beleidsnota’s waar we raakvlakken zien met de Tilburgse Kermis.

4.1 Aansluiting kermis opgaven Bestuursakkoord Het bestuursakkoord bestaat uit 3 opgaven: Tilburg Kansrijk is gericht op de groeiende ongelijkheid tegen te gaan. De kermis draagt volgens het meerendeel van de inwoners bij aan saamhorigheid en is een belangrijke ontmoetingsplek. De opgave Tilburg Groen en Duurzaam schetst hoe we aan de slag gaan met verduurzaming, groen in en om de stad en de openbare ruimte. In de afgelopen beleidsperiode van de kermis was duurzaamheid een speerpunt en is er veel bereikt. Duurzaamheid zit inmiddels bij veel van onze stakeholders (o.a. horeca, evenementenorganisatoren en kermisexploitanten) tussen de oren. Ook in de komende beleidsperiode gaan we weer stappen zetten op duurzaamheidsgebied, binnen de kaders van wet- en regelgeving. En de opgave Tilburg Groeit, Bloeit en Bruist heeft alles te maken met ruimte voor kunst en cultuur, evenementen en sport. Met de focus op de totaalbeleving (kermis + evenementen + horeca) wordt meer beleving voor een bredere doelgroep aan de kermis toegevoegd. Verder is de kermis een iconisch evenement met een landelijke uitstraling. En met deze beleidsnota hebben we ook aandacht voor voldoende plek om de kermis en andere evenementen plek te kunnen geven.

4.2 Kermis versterkt ambities kadernota’s Kadernota Economie evenementen cultuur De (uitvoering van de) beleidsnota kermis draagt bij aan kwalitatief hoogwaardig aanbod van evenementen, zoals de kermis. De kermis wordt door ons doorontwikkeld met activiteiten voor een nog bredere doelgroep. We betrekken de

24

ondernemers in de binnenstad meer bij de kermis. We verduurzamen de kermis, en de kermis is toegankelijk voor iedereen. Kadernota Fysieke basiskwaliteit De openbare ruimte is de ruimte waarin we ons begeven om ons te verplaatsen, te recreëren of voor tal van andere activiteiten. Het aantal claims op de ondergrond wordt steeds groter. We zetten onze openbare ruimte in ter verbetering van het geluk van de Tilburgers. We nodigen uit tot spelen en ontmoeten, en dragen bij aan een aantrekkelijke stad voor bezoekers. Evenementen, en dat geldt ook voor de kermis, kunnen alleen in de openbare ruimte plaatsvinden als daar bij het inrichten rekening mee wordt gehouden. Kadernota Ruimte voor wonen werken en mobiliteit In de Omgevingsvisie Tilburg 2040 staan stevige ambities: van Museumkwartier tot Piushaven maken we een binnenstad die mensen boeit én bindt. Met het Stadsforum als kruispunt van cultuur, evenementen, groen, economie en ontmoeting. We werken aan economische ontwikkelingen die mensen van waarde vinden. De kermis hoort hier ook bij: 84% van het burgerpanel (juni 2024) wil dat de kermis blijft bestaan en 66% is trots op de kermis. Kadernota versterken sociaal en veerkrachtig Een van de ambities in de nota is dat Tilburgers zich sociaal gezond voelen door verbinding met elkaar en hun omgeving. De kermis kan bijdragen aan deze ontmoeting en verbinding.

Uit het burgerpanelonderzoek blijkt dat de ontmoetingsplek en saamhorigheid positief scoren.

4.3 Kermis onderschrijft ambities beleidsvelden Evenementenbeleid De beleidsnota kermis kan bijdragen aan de ambities uit het evenementenbeleid: • Gevarieerd en inclusief aanbod waarmee we zoveel mogelijk Tilburgers bereiken.

25

• Landelijke impact creëren we door Tilburgse iconen steviger in het zadel te zetten. • Meer profijt voor de horecaondernemers en detailhandel. • En aandacht voor omgeving met aandacht voor kwaliteit, spreiding en divers aanbod. Inclusiebeleid De kermis is bij uitstek een plek waar iedereen zichzelf kan zijn en onderdeel van kan zijn. De beroemde Roze Maandag is een evenement waar deze boodschap prominent wordt uitgedragen. We zorgen dat de kermis toegankelijk is, in fysieke zin, voor alle doelgroepen. Met de reductiemiddagen zorgen we dat de kermis ook voor alle Tilburgers betaalbaar blijft. We hebben ook aandacht voor mensen die zelf niet naar de kermis kunnen komen, bijvoorbeeld mensen in een verzorgingstehuis of ziekenhuis, deze doelgroep faciliteren we met kermisbeleving ter plaatse. En met onze Blauwe Zondag maken we de kermis toegankelijk voor Tilburgers en bezoekers die een prikkelarme kermis op prijs stellen. Cultuur in het publieke domein / Cultuur maakt ons, Kunst & cultuurplan Tilburg 2025-2028

Met de kermis bieden we een groot niet alledaags podium aan makers uit de stad. Er vinden tijdens de kermis onverwachte ontmoetingen plaats tussen kunstenaars en bezoekers. Door een breed cultuurbegrip te hanteren voegen we een andere beleving toe aan de kermis. Dit trekt en inspireert een nieuwe doelgroep. De kermis vergroot de sociale impact van kunst en cultuur en versterkt het ecosysteem van makers en publiek. Duurzaamheidsbeleid We gaan met de kermis verder op de ingeslagen weg met de verduurzaming. We werken aan duurzame stroomvoorziening, en hebben een duurzaam drinkbekersysteem doorgevoerd en werken aan het verbeteren van toegankelijkheid voor bezoekers. Hiermee optimaliseren we de beleving voor bezoekers van onze kermis, terwijl wij tegelijkertijd onze verantwoordelijkheid

26

nemen in het kader van het Klimaatakkoord en het Schone Luchtakkoord. Onze inspanning is in lijn met de duurzaamheids-beleidsambities zoals opgenomen in de hernieuwde nota ‘evenementenbeleid 2023-2026’.

27

5. Monitoring & onderzoek We willen een toekomstbestendige kermis blijven en een totaalbeleving voor iedereen. We gaan het doel van deze beleidsnota en de speerpunten meten met de volgende indicatoren: • hoog kwaliteitsniveau kermis handhaven met een publieksbeoordeling van 7 of hoger (meten we om het jaar); • kermis voor iedereen met doelgroeponderzoek (meten we om het jaar); • naamsbekendheid Tilburgse Kermis bij Tilburgers en Nederlanders (jaarlijkse indicatorenmeting citymarketing) • goede media-aandacht met jaarlijks berichtgeving in/op minimaal 2 landelijke kanalen. De kwaliteit meten we met een publieksonderzoek waarbij we meerdere vragen stellen die we aan de speerpunten kunnen verbinden. We stellen vragen over o.a. de attracties, de kermisevenementen en de uitstraling. We meten met een doelgroepenanalyse of we bereiken wie we willen bereiken. De publieksonderzoeken geven ook inzicht in de randvoorwaarde promotie en marketing. De vier indicatoren nemen we, indien gemeten, mee in onze jaarlijkse evaluatie waar we ook aandacht besteden aan de randvoorwaarden voldoende ruimte voor de kermis en financiële gezondheid. Als de randvoorwaarden zich onvoldoende in het voordeel van de kermis ontwikkelen heeft dat immers invloed op de wijze van uitvoering van de speerpunten.

De evaluaties voeren we sinds jaar en dag uit met onze partners samen en dat blijven we ook de komende beleidsperiode doen.

28

Bijlagen

29

Bijlage 1: Evaluatie huidige visie Tilburgse Kermis 2021-2024 We hebben onze jaarlijkse zeer uitgebreide kermisevaluaties voor deze beleidsnota nogmaals onder de loep genomen. Inclusief de eventuele aanbevelingen. Terugblik Visie 2021-2024 De ‘Tilburgse Kermis spreidt haar vleugels uit’, dit uitgangspunt stond centraal in de visie ‘Tilburgse Kermis 2021-2024’. Volgens het ‘vlinderconcept’ zetten we afgelopen periode in op de doorontwikkeling van de Tilburgse Kermis naar een toekomstbestendige sterke kermis, een totaalbeleving voor alle Tilburgers en bezoekers van buiten de stad. Met de vlinder en zijn levenscyclus als metafoor, werkten we aan de hand van speerpunten en randvoorwaarden aan de doorontwikkeling van rups (het kermislint) naar vlinder (betrekken 4 stadsdelen). In het langgerekte lijf van de vlinder bevindt zich het hart van de kermis: het kermislint met attracties. De vier vleugels van de vlinder zijn de gebieden in Oud Noord en Oud Zuid, met daarin onder meer de Spoorzone, de binnenstad (kernwinkel en horecagebied), het Dwaalgebied, Veemarktkwartier en de Piushaven. Deze gebieden zijn qua uitstraling verbonden met de kermis en er is plek voor kermisevenementen en andere activiteiten.

Speerpunten uit de Visie 2021-2024: • Festivalisering – aanvullende festivals, activiteiten trekken nieuwe doelgroepen • Binnenstad – visitekaartje van de kermis, retail en horeca doen mee • Inclusiviteit – aantrekkelijk voor iedereen • Duurzaamheid – brede inzet op allerlei duurzaamheidsaspecten en dit uitdragen Randvoorwaarden: • Marketing & Promotie – positionering van Tilburgse Kermis als totaalbeleving

30

• • •

Kwaliteit – in attracties en uitstraling om toppositie onder kermissen vast te houden Samenwerken & Verbinden – stakeholders als retail, cultuur, inwoners, horeca hebben een rol in het evenement Kermis Werkgroep Stakeholders (KWS) – grotere rol met eigen activiteitenplan

Evaluatie De Visie 2021-2024 zelf is niet specifiek geëvalueerd. Voor de evaluatie hebben we de jaarlijkse kermisevaluaties benut van 2021 t/m 2023. Hierbij vermelden we nogmaals dat de kermis van 2021 in aangepaste vorm plaatsvond, als vakantiekermis. Dit kwam door de toen geldende coronamaatregelen. Aan de hand van de speerpunten en randvoorwaarden is in de evaluaties op hoofdlijnen beschreven in hoeverre de Tilburgse Kermis de toekomstbestendige sterke kermis en totaalbeleving is geworden zoals we die voor ogen hadden. Per 2021 heeft de nieuw opgezette Projectgroep Kermis de organisatie van de kermis opgepakt, samen met een tweetal werkgroepen. De Kermis Werkgroep Stakeholders evalueert de kermis en adviseert de projectgroep met concrete aanbevelingen voor de komende kermissen. De werkgroepen geven de speerpunten vorm in concrete ideeën en voeren die ook uit. De Werkgroep Vleugels richt zich met kermisevenementen en andere activiteiten in de vier vleugels. De Werkgroep Marketing zorgt voor zichtbaarheid van de kermis bij een breed publiek. De Werkgroep Onderzoek en Innovatie heeft een brainstormsessie georganiseerd met ideeën maar die zijn nog niet uitgevoerd.

31

Speerpunt Festivalisering Stadsbreed kermisfestival Uniforme uitstraling (citydressing) Tilburgse Kermis aantrekkelijk voor kermisexploitanten

Wat is er bereikt tussen 2021- 2023 (bron: kermisevaluaties) • Werkgroep ‘Vleugels’ ontwikkelde kermisevenementen en andere activiteiten die plaatsvinden in de vlindervleugels zoals: zingend kermispaardje in het Dwaalgebied, roller DJ Piushaven en Dwaalgebied, poppenkast in de vleugel Besterd-Loven en circus in de Piushaven; • Winkeliers-spaaractie Winkellint Besterd met 22 deelnemende winkeliers en vermaak rond de kermis; • Kraakkermis in de Nieuwe Vorst, een cultureel programma; • Samenwerking Schouwburg met Reuzenrad ter promotie musical Grease; • Desparados Roadshow op de Spoorboulevard. Een 4-daags festival • 5 daags Lunalunaluna festival in het Wilhelminapark Zomercarnaval op kermisdinsdag verspreid over de stad; • Horeca-ondernemers van het Piusplein Zuid zetten het concept Villa Ananas op voor de jeugd; • Samen met Binnenstad Management Tilburg (BMT) zijn activiteiten en lopend entertainment in binnenstad en Dwaalgebied opgezet; • Draaiorgelfestival aan de randen van de kermis; • Buitenbios in de Piushaven in samenwerking met Pathé; • Werkgroep ‘Marketing’ beheert de communicatiekanalen van de Tilburgse Kermis met een onderverdeling tussen

32

Binnenstad Hét visitekaartje van de Tilburgse Kermis

communicatie vanuit de gemeente en communicatie over de Tilburgse Kermis zelf; • In 2023 werd communicatie op de kermis-kanalen eerder gestart dan normaliter. Dit heeft geleid tot meer interacties op en stijging van het aantal volgers van de online social mediakanalen; • Veel media-aandacht (lokaal en landelijk) voor de Tilburgse Kermis; • Tilburgse Kermis onderscheidt zich positief van andere topkermissen (Weert, Hoorn) en staat op de 4e plek in de Top 100 van openbaar toegankelijke evenementen in Nederland; • De vele grootvermaakattracties dienen als smaakmakers voor de Tilburgse Kermis en maken de Tilburgse Kermis ook aantrekkelijk voor kermisexploitanten. De ruimte in de stad voor deze grote attracties staat echter onder druk. • Door de uniforme citydressing is de kermissfeer meer aanwezig in de stad, dus niet alleen op de kermis zelf. • Korte Heuvel is nog onvoldoende onderdeel van de Tilburgse Kermis, dit is wel een wens van de horeca aldaar. Voor de volgende edities (2025 en verder) wordt gekeken of er een evenement of activiteit ontwikkeld kan worden en/of aankleding; • Winkelstraten zijn voorzien van vlaggetjes en stralen hierdoor meer kermissfeer uit;

33

Inclusiviteit Sociale gezicht, iedereen kan meedoen

Duurzaamheid Naar een groene kermis (groene stroom, minder afval) Beschutting en klimaatverandering (hitte en groen) Koppeling duurzaamheid en techniek (duurzame attracties) Communicatie en uitdragen (Be good and tell it!)

• Kleintje kermis bij zorglocatie Amarant; • Activiteiten voor kinderen met ouders met een kleinere beurs in samenspraak met Quiet: gratis gebruik van enkele attracties en een versnapering; • Jaarlijkse gehandicaptenmiddag, georganiseerd door de Stichting Werkgroep Recreatie Gehandicapten Gewest Tilburg; • Overhandigen grote knuffels aan de kinderafdeling van het St. Elizabethziekenhuis; • Kermismatinee met oliebollen in drie verzorgingstehuizen; • Net als op kermissen in andere gemeenten, besteedt de Tilburgse Kermis Tilburg veel aandacht aan verduurzaming rondom stroomvoorziening. • In 2023 bespaarde de gemeente twee aggregaten en vele liters diesel en veel CO2 door gebruik van een accu op basis van lithium-ijzerfosfaat; • Jaarlijks reiken we een prijs uit aan de meest duurzame kermisexploitant (aandacht en bewustwording); • Minder plastic afval door gebruik hardcup beker; • PET-festival in het PetPretPark georganiseerd samen met Schoon Tilburg (aandacht en bewustwording); • Na afloop van de Tilburgse Kermis wordt er weinig restafval gevonden, het kermisterrein was volgens BAT schoon;

34

• In weekenden is de MRS (Mobiel Recycle Straat) aanwezig. Bezoekers en exploitanten kunnen hier KGA (Klein Gevaarlijk Afval) en klein huishoudelijk afval kwijt; • Prikactie met vrijwilligers in samenwerking met ‘Tilburg Schoon’ in de vorm van een wedstrijd (minder afval, aandacht en bewustwording).

Bijlage 2: Wat vindt de stad? Voor deze nieuwe beleidsnota zijn we in gesprek gegaan met vertegenwoordigers van de volgende stakeholdergroepen van de kermis: • • • • • • •

Kermisbonden Horeca Binnenstad Management Tilburg (BMT) Citymarketing Tilburg Ondernemers Spoorzone Bewonersplatforms Spoorzone/Piushaven/Stadshart zuid Evenementenorganisatoren

Ook is het Burgerpanel in juni 2024 benaderd om een vragenlijst in te vullen over de sociale/maatschappelijke effecten van de kermis en hun persoonlijke relatie met de kermis. Het Burgerpanel Tilburg is een digitaal panel van betrokken Tilburgers van 18 jaar of ouder die enkele keren per jaar d.m.v. een online enquête hun mening kunnen geven over verschillende zaken die de stad aangaan. In totaal hebben 1.426 van de 3.360 benaderde panelleden de vragenlijst over de Tilburgse Kermis ingevuld (respons 42%).

35

In deze bijlage gaan we in op de uitkomsten en aanbevelingen uit de sessies met stakeholders en uitkomsten burgerpanel. Kermisattracties: hart van de Tilburgse Kermis De kermisattracties zijn en blijven het hart van de Tilburgse Kermis, zo geven vrijwel alle stakeholders aan. En dat moet ook zo blijven, want daar komen de mensen primair voor. Wellicht dat de kermisattracties nog wat meer verspreid kunnen worden opgesteld, dit werd als suggestie meegegeven door één van de stakeholders. Voor een betere verbinding met het station zou de kermis verder de Spoorzone in kunnen. Tegelijkertijd wordt aangegeven dat de kermis niet overal hoeft te staan. Rustige gebieden ertussen is prima. Festivalisering zichtbaar, maar kan beter Een aantal stakeholdergroepen geeft aan dat ze positieve veranderingen ziet, maar dat het beter kan. Festivalisering wordt steeds zichtbaarder en trekt extra en nieuw publiek aan. De nieuwe evenementen hebben tot verjonging van het publiek geleid, en dat is belangrijk voor het totale kermisevenement. Het is belangrijk dat deze nieuwe activiteiten voortgezet worden en dat er daarnaast ook nieuwe kermisevenementen worden ontwikkeld. Meerdere stakeholders vinden het erg jammer dat LunaLunaLuna verdwenen is. “LunaLunaLuna had echt toegevoegde waarde door zich op een doelgroep te richten die normaliter niet op de kermis te vinden is”.

Niet alle stakeholders zijn even positief: een aantal geeft aan weinig te hebben gemerkt van de festivalisering en de komst van nieuwe bezoekersgroepen. Ook werd opgemerkt dat ‘onverwachte’ verrassingen worden gemist. Er kunnen wel nog meer evenementen bij, vooral op drukke kermisdagen, zo geven een aantal stakeholders aan. Dit bevordert de spreiding van bezoekers. Het zou wellicht beter zijn om de kermisfeesten door een externe partij (in plaats van de gemeente) te laten coördineren, zo geeft de horeca aan. De horeca is bereid om daar zelf ook hun schouders onder te zetten en samen op te trekken met de gemeente.