RKT_Onderzoeksrapport_Ondernemings en vestigingsklimaat def

Ik ervaar over het algemeen dat de gemeente met de handrem rijdt, zij blijft binnen de paadjes, kleurt nooit buiten de lijntjes en bij kansen pakt de gemeente niet door. Als ondernemer wil je juist progressie maken. Wel heb ik veel aan een goede connectie met wethouders, die bereikbaar en toegankelijk zijn.

•

Kwaliteit overheidsdienstverlening: Ondernemingsverenigingen benoemen dat de gemeente niet dient te wachten op duidelijke wet- en regelgeving vanuit het Rijk; trek als gemeente zaken naar je toe.

54

LIJST MET AFKORTINGEN Akkoord ‘Meer voor elkaar’ 2022-2026 College van Burgemeester & Wethouders Gemeenteraad Programmabegroting Rekenkamer Tilburg

Akkoord college van B&W raad begroting RKT

55

BIJLAGEN

56

Bijlage 1: Geïnterviewden en vragenlijsten voor interviews Geïnterviewden • • • • • • • • • • • •

Twee portefeuillehouders/wethouders van het College van B&W Drie ambtelijk betrokkenen vanuit de afdeling Economie & Arbeidsmarkt Eén ambtelijk betrokkene vanuit de afdeling Programma-, Project- & Interimmanagement Eén ambtelijk betrokkene vanuit de afdeling Ruimte Vijf fracties uit de gemeenteraad van Tilburg (na een oproep aan de dertien fracties, hebben vijf fracties aangegeven met de RKT in gesprek te willen gaan) Drie Tilburgse ondernemers Binnenstad Management Tilburg (BMT) Midpoint Brabant (Services) Vitaal Enschot Vitaal Het Laar Vitaal Kanaalzone VNO-NCW / BORT

Vragenlijsten voor interviews Vragen tijdens het gesprek met de wethouders 1. Hoe omschrijft u de visie en het beleid van de gemeente omtrent het ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg? 2. Is het beleid afdelingsoverstijgend? Zo niet, hoe wordt gezorgd voor de juiste afstemming tussen de verschillende afdelingen? Hoe stuurt het college en u als wethouder daarop? 3. Hoe krijgt het beleid vorm in de uitvoering? Hoe stuurt het college en u als wethouder daarop? 4. Welke in het oog springende resultaten zijn op het vlak van het ondernemings- en vestigingsklimaat geboekt in de afgelopen jaren? Welke resultaten wil de gemeente nog bereiken? 5. Wat kan er volgens u beter ten aanzien van de sturing op het beleid, de uitvoering en de te realiseren resultaten? Vragen tijdens het gesprek met ambtelijk betrokkenen 1. Hoe omschrijft u de visie en het beleid van de gemeente omtrent het ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg? 2. Is het beleid afdelingsoverstijgend? Zo niet, hoe wordt gezorgd voor de juiste afstemming tussen de verschillende afdelingen? Hoe stuurt uw afdeling daarop? 3. Hoe krijgt het beleid vorm in de uitvoering? Wordt er daarbij onderscheid gemaakt in specifieke groepen ondernemers en (maatschappelijke) organisaties waarop ingezet wordt? 4.

Welke in het oog springende resultaten zijn op het vlak van het ondernemings- en vestigingsklimaat geboekt in de afgelopen jaren? Welke resultaten wil uw afdeling nog bereiken? 5. Is de wijze waarop uw afdeling en de gemeente als geheel stuurt op een goed ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg voldoende volgens u? Wat kan er beter en heeft u ideeën bij hoe? 6. Kunt u reflecteren op onderstaande constateringen uit de bedrijvenpanelenquête 2023 die de gemeente heeft gehouden? Wat vindt u dat hiervan beter moet en heeft u ideeën bij hoe? Ondernemers geven het cijfer 6 voor beschikbaarheid van geschikte bedrijfslocaties binnen Tilburg Het herstructureren en ontwikkelen van bedrijfslocaties geven ondernemers een 5,8 Promotie gericht op het Tilburgse vestigingsklimaat geven ondernemers een 6,1 Het vestigingsklimaat (wonen, werken, recreatie) geven ze een 7,1 Het overgrote deel van de ondernemers zou Tilburg bij anderen aanbevelen als vestigingsplaats Het overgrote deel van de ondernemers geeft aan zich verbonden te voelen met Tilburg Ruim 2/3 geeft aan dat het voor het bedrijf niet van belang is dat het in Tilburg is gevestigd De helft van de bedrijven met personeel geeft aan de juiste mensen met de juiste profielen niet te kunnen vinden in de regio, met name op MBO-niveau

57

Meer dan de helft geeft aan gemeentelijke regelingen voor starters/ondernemers niet te kennen 86% geeft aan niet bekend te zijn met de dienstverlening van het werkgeversteam van de gemeente

Vragen tijdens het gesprek met de (burger)raadsleden 1. Hoe omschrijft u de visie en het beleid van de gemeente omtrent het ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg? 2. Heeft u als gemeenteraad zicht op hoe de gemeente met haar beleid en de uitvoering op een goed ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg stuurt en wat daarmee wordt bereikt? Hoe wordt u daarover geïnformeerd? Hoe stuurt u als gemeenteraad daarop (kaders/controle)? 3. Hoe waardeert u als gemeenteraad het ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg? Wat hoort u hierover terug van ondernemingen en (maatschappelijke) organisaties? 4. Wat kan er volgens u nog verbeterd worden op het vlak van het beleid, de uitvoering en behaalde resultaten omtrent het ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg en heeft u ideeën bij hoe? Vragen tijdens het gesprek met ondernemingen, organisaties, ondernemingsverenigingen en samenwerkingspartners van de gemeente 1. Hoe omschrijft u de gemeentelijke visie, het beleid en de uitvoering omtrent het ondernemingsen vestigingsklimaat in Tilburg? 2. Wat ziet u zelf terug van de visie, het beleid en de uitvoering van de gemeente? Waar gaat het volgens u goed en waar kan het beter? Heeft u ook ideeën hoe? 3.

Kunt u reflecteren op onderstaande constateringen uit de bedrijvenpanelenquête 2023 die de gemeente heeft gehouden? Wat kan beter en heeft u ideeën hoe? Ondernemers geven het cijfer 6 voor beschikbaarheid van geschikte bedrijfslocaties binnen Tilburg Het herstructureren en ontwikkelen van bedrijfslocaties geven ondernemers een 5,8 Promotie gericht op het Tilburgse vestigingsklimaat geven ondernemers een 6,1 Het vestigingsklimaat (wonen, werken, recreatie) geven ze een 7,1 Het overgrote deel van de ondernemers zou Tilburg bij anderen aanbevelen als vestigingsplaats Het overgrote deel van de ondernemers geeft aan zich verbonden te voelen met Tilburg Ruim 2/3 geeft aan dat het voor het bedrijf niet van belang is dat het in Tilburg is gevestigd De helft van de bedrijven met personeel geeft aan de juiste mensen met de juiste profielen niet te kunnen vinden in de regio, met name op MBO-niveau Meer dan de helft geeft aan gemeentelijke regelingen voor starters/ondernemers niet te kennen 86% geeft aan niet bekend te zijn met de dienstverlening van het werkgeversteam van de gemeente

58

Bijlage 2: Opgave Tilburg bloeit, groeit en bruist’ in relatie tot het Tilburgse ondernemings- en vestigingsklimaat Tilburg groeit Ruimte voor werken en bedrijven: bestaande en nieuwe gebieden “We streven naar een economie en arbeidsmarkt die innovatief, duurzaam en inclusief zijn en die niet alleen op korte termijn, maar ook de langere termijn zorgen voor werkgelegenheid en welvaart voor al onze inwoners. Dit vraagt om een weerbaar en wendbaar economisch ecosysteem met een sterke economische basis, waar onze ondernemers de ruimte krijgen om te ondernemen. Een ecosysteem van ‘Next Economy’ waar digitalisering, circulaire economie en talentontwikkeling centraal staan. Met plekken in de stad waar innovaties versneld worden ontwikkeld en toegepast. Het is ook een ecosysteem waar we samen met de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) de kennis en kunde op het snijvlak van digitale technologie en menselijk gedrag versterken en verbinden aan maatschappelijke opgaven. Ons midden- en kleinbedrijf speelt hierin een belangrijke rol. Tilburg heeft ondernemers met hart voor de stad en de dorpen. We vinden het belangrijk dat deze ondernemers de ruimte hebben en krijgen voor initiatief. De groei van onze gemeente biedt kansen om ons economisch profiel te verbreden naar een digitale diensteneconomie en biedt kansen voor onze werkgelegenheid.

Deze groei vraagt juist om ondernemers met hart voor de stad en met hart voor de sociaal-maatschappelijke opgaven van de stad. Tilburg kent veel midden- en kleinbedrijven. Zij zijn van groot belang voor de wendbaarheid van onze stadseconomie. Ze kunnen snel inspelen op nieuwe ontwikkelingen, zoals energietransitie en de ‘Next Economy’.” Circulaire economie zien we als een economische kans “We gaan verder op de ingeslagen weg, waarbij we het Uitvoeringsprogramma Circulaire economie in de komende jaren (tot 2025) uitvoeren. Tegelijkertijd scherpen we onze ambitie aan. De groei van de stad maakt dat we ons afvalbeleid verder aanpassen. We investeren, zodat het circulaire ambachtscentrum en de tweede volwaardige milieustraat worden gerealiseerd en het mogelijk is het wagenpark van de gemeente Tilburg versneld te verduurzamen (elektrische vuilniswagens). Ook verleggen we het accent meer naar het economische profiel van circulaire economie. Hier zien we nadrukkelijk als overheid een voorbeeldfunctie voor onszelf als het gaat om onze inkoop, aanbesteding en gemeentelijke gebouwen. Zo dragen we bij aan de bewustwording voor circulaire economie. Daarnaast is het van belang ondernemers en het onderwijsveld (bijvoorbeeld via een lespakket aan kinderen over afvalscheiding op scholen) te stimuleren. Het Tilburgse bedrijfsleven wil graag aan de slag met het thema circulariteit.

Daarbij is behoefte aan een adequate ondersteuningsstructuur samen met onze partners als Midpoint, Brabant Circulair, het ondernemingsnetwerk VNO-NCW, Bedrijven Overleg Regio Tilburg en Vitaal Tilburg. Circulaire economie is vooral doen: wat we kunnen doen, doen we alvast. Ook hier willen we nagaan in hoeverre we gebiedsgericht kunnen experimenteren. De afgelopen jaren hebben we geleerd dat circulaire economie niet vanzelf gaat. Daarom willen we na twee jaar evalueren: waar staan we en waar is bijsturing nodig en gewenst?” Bestaande werklocaties “Tilburg groeit de komende jaren flink. Er is daarom ruimte nodig voor (Tilburgse) bedrijven en de huidige en toekomstige inwoners van de stad als werknemers van deze bedrijven. Onze aanpak bij bestaande binnenstedelijke bedrijventerreinen, dat is gericht op het herontwikkelen en intensiever benutten van bestaande (planologische) mogelijkheden, zetten we voort. Een opgave die noodzakelijk is voor de verdere ontwikkeling en groei van ons eigen midden- en kleinbedrijf. Het verduurzamen en vergroenen van werklocaties hoort hier bij. We sluiten greendeals voor alle bedrijventerreinen om toe te werken naar energiemasterplannen. Deze krijgen de komende periode vorm op bedrijventerreinen zoals Vossenberg en Kraaiven.

Een strikte toepassing van de Wet Milieubeheer wordt onderdeel van deze plannen.” Innovatiecampus Wijkevoort “Simultaan heeft de komende jaren de realisatie van Wijkevoort als toonaangevende innovatiecampus prioriteit. Wijkevoort is namelijk een belangrijke schakel in ons innovatiesysteem, waar kennis en kunde op het snijvlak van technologie en gedrag worden verbonden en versterkt om onze maatschappelijke opgaven op te pakken. Op basis van het door de raad vastgestelde bestemmingsplan en de Ontwikkelleidraad bouwen we verder aan deze ontwikkeling, waar toekomstbestendige bedrijven en mensen werken in een inspirerende, groene omgeving. We houden in lijn met het raadsbesluit de deur gesloten voor zuivere (‘stand alone’) distributiecentra, compenseren aanvullend voor stikstof, maken meer kavels geschikt voor het (Tilburgse) midden en kleinbedrijf, houden regie op de grond (erfpacht als ondergrens) en ontwikkelen richting een campus waarvoor de gemeenteraad in november 2022 een besluit heeft genomen over het te kiezen profiel. De keuze voor een innovatiecampus betekent ook dat veel meer lokale en regionale kenniswerkers onderdeel zullen worden van Wijkevoort. We willen de toekomstige 59

werknemers van Wijkevoort actief op te leiden en aan Tilburg binden. Wijkevoort biedt daarmee een kans voor Tilburgse bedrijven en verbindt onderwijs en arbeidsmarkt nadrukkelijk met elkaar.” Tilburg bloeit en bruist “Tilburg kent van oudsher een breed en divers palet aan kunst en cultuur, (sport)evenementen, horeca en verenigingen. Zij vormen een stevig fundament voor het dynamische en inspirerende ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg. Alleen zo kunnen onze investeringen voor het versterken van de economische basis en het uitrollen van onze aanpak ‘Next Economy’ succesvol zijn. Het is juist deze vitale mix die Tilburg steeds aantrekkelijker maakt voor nieuwe inwoners en ondernemers. En dat laten we zien de komende jaren.” Bron: Gemeente Tilburg. Meer voor elkaar – Akkoord gemeente Tilburg 2022-2026.

60

Bijlage 3: Vensters voor uitwerking economische strategie (oktober 2024)

•

Missiegedreven kennisstad: Oplossingen voor maatschappelijke en economische opgaven door het benutten van kennis. Bijvoorbeeld economische programma’s die bijdragen aan maatschappelijke opgaven, netwerk in Spoorzone, Kenniskwartier, Gate2, Wijkevoort.

•

Talentvolle stad: Inzetten op het behouden van talent en het aantrekken van nieuw talent dat past bij de nieuwe economie. Bijvoorbeeld arbeidsmarktoffensief van boeien, binden en behouden, versterking leer- en ontwikkelcultuur bij bedrijven.

•

Circulaire stad: Tilburg zet in op de transitie van lineair naar circulair. Bijvoorbeeld voortzetten programma circulair, ontwikkelen en ondersteunen nieuwe circulaire ketenprogramma’s, ruimte voor circulaire economie.

•

Stad in de wereld: Scherp positioneren van Tilburg in de regio, op nationaal en Europees niveau en in de wereld. Bijvoorbeeld scherpe profilering, samenwerken met regio Breda, Brainport en Powerport, integreren vooronderzoek internationale economie, Europese fondsen ontsluiten.

•

Attractieve stad: Binden, boeien en behouden van (nieuw) talent en bedrijven door een aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving. Bijvoorbeeld verbinden economie en cultuur, sport en leisure, DNA ‘sociaal x experimenteel = creatie’ centraal.

•

Ondernemende stad: Bestaande bedrijvigheid toekomstbestendig en weerbaar maken met voldoende toekomstig verdienvermogen. Bijvoorbeeld veerkrachtig breed MKB (duurzaam, inclusief, digitaal), revitalisering bedrijventerreinen, vitale en veerkrachtige wijkeconomie/ondernemerschap in de wijk, sterke binnenstad.

61