Bijlage 3c ontwerpbesluit wijziging omgevingsplan 'TAM-omgevingsplan hoofdstuk 22l Hopliedenkade' motivering

59

andere gebouwen of locaties bepaalt de gemeente zelf de mate van bescherming tegen geluid. Dat doet de gemeente vanuit haar taak 'evenwichtige toedeling van functies aan locaties'. De beoogde appartementen zijn geluidgevoelige gebouwen. Bij het toelaten van een geluidgevoelig gebouw langs een (spoor)weg of nabij een industrieterrein met een geluidproductieplafond (gpp) moet de gemeente rekening houden met het geluid door de bron. De overige instructieregels uit paragraaf 5.1.4.2a Geluid door wegen, spoorwegen en industrieterreinen (artikel 5.78, lid 2, Bkl) en geluid door de bron (artikel 5.78s, Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) gelden niet. Een woning is immers geen geluid producerende functie. In dit geval is het plangebied niet gelegen binnen het geluidaandachtsgebied van een industrieterrein of spoorweg, maar wel van rijksweg A58/A65 en enkele gemeentewegen in de directe nabijheid van het plangebied. Om de geluidbelasting op de gevels van de beoogde woningen te bepalen, is een akoestisch onderzoek wegverkeerlawaai uitgevoerd. Deze is opgenomen als Bijlage 8 bij deze motivering. Toetsing Uit het akoestisch onderzoek (bijlage 13) volgt dat het berekende geluid van gemeentelijke wegen maximaal 58 dB en voor rijkswegen maximaal 52 dB bedraagt.

Hiermee wordt de standaardwaarde van 53 dB (gemeentelijk) en 50 dB (rijkswegen) overschreden maar de grenswaarde van 70 dB (gemeentelijk) en 60 dB (rijkswegen) niet. Omdat er niet wordt voldaan aan de standaardwaarden voor gemeente- en rijkswegen zijn in het akoestisch rapport maatregelen beschouwd. Bron- en overdrachtsmaatregelen (bijv. toepassen stiller wegdek, vergroten afstand tot wegen, realisatie van een geluidsscherm) ontmoeten bezwaren van cultuurhistorische, stedenbouwkundige of financiële aard. Dit geldt niet voor maatregelen in of aan de nieuwe woongebouwen. Gemeente Tilburg heeft een eigen hogerewaardebeleid “Hogere waarde beleid Gemeente Tilburg” – 2015” waarin de eisen voor een geluidluwe gevel en buitenruimte zijn opgenomen voor elke nieuwbouwwoning. Hierbij wordt ‘geluidluw’ gesteld als een gevel met ten hoogste een gecumuleerde geluidsbelasting van 55 dB. Het gemeentelijk beleid vermeldt ook dat bij appartementencomplexen vaak een geluidluwe gevel en buitenruimte wordt gecreëerd door het maken van een "verglaasde buitenruimte", zoals loggia's en serres. Bij het ontwerp van de woningen wordt, waar nodig, rekening gehouden met de extra benodigde geluidwering van de desbetreffende geveldelen. Bij de aanvraag om omgevingsvergunning voor de realisatie van de woningen zal dit nader worden uitgewerkt en onderzocht.

Met toepassing van de juiste maatregelen kan worden voldaan aan het gemeentelijke hogere waardenbeleid en de instructieregels voor geluid uit het Bkl. Vanuit het aspect geluid vanwege wegverkeerslawaai zijn er geen belemmeringen voor dit project. In dit omgevingsplan zijn beoordelingsregels voor de geluidbelaste woningen opgenomen. 4.2.5 Luchtkwaliteit De hoofdlijnen voor regelgeving rondom luchtkwaliteitseisen staan beschreven in de instructieregels opgenomen in het Bkl. Ter bescherming van de gezondheid zijn voor het aspect luchtkwaliteit instructieregels opgenomen in paragraaf 5.1.4.1 Bkl. Volgens deze regels gelden zogeheten omgevingswaarden voor onder andere de in de buitenlucht voorkomende stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10). Een activiteit is toelaatbaar als aan één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: <0000> er is geen sprake van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde; <0000> het project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit; <0000> het project draagt alleen niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging; Mede door het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) is in de afgelopen jaren in Nederland de luchtkwaliteit aanzienlijk verbeterd. Vanwege deze verbetering komt het NSL na de inwerkingtreding van de Omgevingswet dan ook te vervallen.

De beoordeling van de luchtkwaliteit vindt niet overal plaats. Voor een activiteit die niet in betekende mate (NIBM) bijdraagt aan de luchtverontreiniging, is geen toetsing nodig aan de rijksomgevingswaarden. "Niet in betekenende mate"(nibm) Onderzoek is niet nodig als de activiteit niet in betekenende mate bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit. Dit is het geval als activiteiten leiden tot een verhoging van de kalenderjaargemiddelde

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

60

concentratie in de buitenlucht van zowel stikstofdioxide (NO2) als fijn stof (PM10) van 1,2 ìg/m3 of minder. Daarnaast zijn in artikel 5.54 Bkl standaardactiviteiten genoemd die niet in betekenende mate bijdragen. Als een activiteit niet in betekenende mate bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit, dan is het omgevingsaspect luchtkwaliteit geen belemmering. Het gaat onder andere om het toelaten van: gebouwen met een woonfunctie en nevengebruiksfuncties daarvan, met: één ontsluitingsweg: ten hoogste 1.500 woningen; of twee ontsluitingswegen: ten hoogste 3.000 woningen; kantoorlocaties met een bruto vloeroppervlak van: ten hoogste 100.000 m² bij één ontsluitingsweg; en ten hoogste 200.000 m² bij twee ontsluitingswegen. Toetsing De beoogde ontwikkeling voorziet in maximaal 272 appartementen en ongeveer 1.000 m² bvo ten behoeven van commerciele en/of maatschappelijke functies. Gelet op de omvang van deze functies kan worden gesteld dat de ontwikkeling niet in betekenende mate bijdraagt aan de luchtkwaliteit. Gemeente Tilburg is niet aangewezen als een aandachtsgebied voor luchtkwaliteit. Een luchtkwaliteitsonderzoek kan dan ook achterwege blijven.

CIMLK Naast een beoordeling van de bijdrage aan de luchtkwaliteit door de activiteit zelf is het ook nodig om te beoordelen of de nieuwe functie aan de betreffende locatie kan worden toegewezen gelet op de achtergrondconcentratie van luchtverontreinigende stoffen. Dit kan worden beoordeeld met behulp van het Centraal Instrument Monitoring Luchtkwaliteit (CIMLK). In artikel 2.4 en 2.5 van het Bkl staan de ten hoogste toelaatbare omgevingswaarden benoemd. Gemeente Tilburg heeft geen afwijkende omgevingswaarden vastgesteld, waardoor aan de wettelijke normen moet worden getoetst.

Figuur: Uitsnede CIMLK met plangebied blauw omlijnd en de twee meest nabijgelegen toetspunten weergegeven. Hierboven is een uitsnede opgenomen van de CIMLK-viewer waarop te zien is waar de meest relevante toetspunten zich bevinden ten opzichte van het projectgebied. De figuur geeft de NO2-concentratie weer in de meest recente monitoringsronde en het meest nabijgelegen monitoringsjaar. Eenzelfde uitsnede kan worden gemaakt van andere monitoringsronden, monitoringsjaren en luchtverontreinigende stoffen (per monitoringsjaar en monitoringsronde), maar het is niet zinvol om hiervoor steeds afzonderlijk een figuur op te nemen. Wel is het van belang om de relevante concentraties te beoordelen. In onderstaande tabel zijn voor het dichtstbijzijnde toetspunt en de meest actuele monitoringsronde de omgevingswaarden in beeld gebracht voor de meest relevante luchtverontreinigende stoffen. Toetspunt 1

Piushaven, Tilburg (x: 134595.215352804 ; y: 395974.814525715)

Monitoringsronde

2024

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

61

Monitoringsjaar

NO2-concentratie in µg/m³

PM10-concentratie in µg/m³

PM10-overschrijdings dagen

PM2,5-concentratiein µg/m³

2025

13,78

15,80

6

8,97

2030

11,13

14,75

6

8,01

Maximaal toelaatbaar (art. 2.4 en 2.5 Bkl)

40 µg/m³ kalenderjaargemi ddelde

40 µg/m³ kalenderjaargemidde lde

35 dagen per kalenderjaar

25 µg/m³ kalenderjaargemidde lde

Toetspunt 2

Piushaven, Tilburg (x: 134692.059651628 ; y: 395984.634269294)

Monitoringsronde

2024

Monitoringsjaar

NO2-concentratie in µg/m³

PM10-concentratie in µg/m³

PM10-overschrijding sdagen

PM2,5-concentratie in µg/m³

2025

14,04

15,83

6

8,98

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

62

2030

11,21

14,78

6

8,01

Maximaal toelaatbaar (art. 2.4 en 2.5 Bkl)

40 µg/m³ kalenderjaargemid delde

40 µg/m³ kalenderjaargemidd elde

35 25 µg/m³ dagen per kalenderjaar kalenderjaargemidde lde

Toetsing Uit voorgaande tabellen blijkt dat de concentraties luchtverontreinigende stoffen de in het Bkl vastgestelde omgevingswaarden niet overschrijden. Zodoende is het gelet op de luchtkwaliteit aanvaardbaar de functie wonen en commerciële en maatschappelijke functies aan de projectlocatie toe te delen. 4.2.6 Geur Industriële geur Er is geen sprake van industriële bedrijvigheid nabij het plangebied en het wijzigingsbesluit maakt geen nieuwe geurbron mogelijk. Voor wat betreft geur vanwege omliggende niet-woonfuncties zoals de horecagelegenheid direct ten oosten van het plangebied, wordt verwezen naar paragraaf 5.2.2. Agrarische geur Er is geen sprake van (intensieve) agrarische bedrijvigheid nabij het plangebied. Ook wordt er met dit project geen nieuwe geurbron mogelijk gemaakt. Met behulp van de kaart 'Achtergrondbelasting geur' van Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant kan de kwaliteit van de leefomgeving gelet op geur worden beoordeeld. Volgens die digitale kaart kan de kwaliteit van de leefomgeving als 'Zeer goed' worden beoordeeld.

Figuur 5.13: Achtergrondbelasting geur ter plaatse van de projectlocatie (Bron: OZDOB) Toetsing Het aspect geur vormt geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling. 4.2.7 Magneetvelden De dichtstbijzijnde bovengrondse hoogspanningslijn ligt op circa 2,5 kilometer ten oosten van het plangebied. Zodoende kan worden geconcludeerd dat dit een dermate grote afstand is dat dit geen belemmering vormt voor de beoogde ontwikkeling. 4.2.8 Trillingen Trillingen worden veroorzaakt door bronnen als spoorwegen of bouwplaatsen. Het plangebied ligt niet nabij een spoorlijn of een bouwplaats, hiermee kan geconcludeerd worden dat er sprake is van een gezond leefklimaat. Het aspect 'trillingen' vormt geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling. 4.2.9 Gezondheid Conform artikel 1.3 sub a Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een eilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit een belangrijk maatschappelijk doel van de Omgevingswet. In het Bkl zijn een aantal instructieregels opgenomen, die specifiek de bescherming van de gezondheid en het

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

63

milieu tot doel hebben. De instructieregels hebben onder andere betrekking op de aspecten geluid, trillingen luchtkwaliteit en bodem. Deze aspecten zijn in de voorliggende paragrafen reeds gemotiveerd. Hieruit blijkt dat de ontwikkeling een bijdrage levert aan de gezonde fysieke leefomgeving. Geitenmoratorium In juni 2017 heeft de Provincie een geitenmoratorium (voor geitenhouderijen met meer dan 50 geiten) opgenomen in de Verordening ruimte. Dit betekent dat geitenhouderijen hun dierenverblijven niet mogen uitbreiden en er geen nieuwe geitenhouderijen mogen worden opgericht. Aanleiding hiervoor was het RIVM-onderzoek "Veehouderij en gezondheid Omwonenden- aanvullende studies" (VGO2). Uit dit onderzoek blijkt dat mensen die binnen 2 kilometer van een geitenhouderij wonen een verhoogde kans op longontsteking hebben. De oorzaak van dit verhoogde risico op longontsteking is niet bekend en wordt op dit moment in opdracht van het Rijk nader onderzocht door het RIVM. De provinciale verordening regelt alleen de situatie gezien vanuit de positie van geitenboeren (voor hen geldt namelijk dat verbod). Echter, bij het opstellen van ruimtelijke plannen (o.a. bestemmingsplannen) moet ook aan de zgn. omgekeerde werking worden getoetst. Hiervoor heeft het college op d.d. 14 mei 2019 de beleidslijn geitenmoratorium in ruimtelijke plannen vastgesteld. Dit houdt in dat: 1.

wooninitiatieven binnen stedelijk gebied (zgn. inbreidingslocaties) zonder meer worden toegestaan; 2. kleine woningbouwinitiatieven buiten de bebouwde kom worden toegestaan met een maximum van 5 Ruimte voor Ruimte-woningen in ruil voor het inleveren van vergunde fosfaatrechten binnen de gemeentelijke grenzen; 3. met initiatiefnemers worden afspraken gemaakt om potentiële bewoners van nieuwe woningen binnen een straal van 2 km van een geitenhouderij te informeren over de gezondheidsrisico's; 4. nieuwe initiatieven met de planologische bestemmingen kinderdagverblijf, verzorgingshuis, verpleeghuis en zorgwoning niet worden toegestaan binnen een straal van 2 km van een geitenhouderij; 5. de overige initiatieven waarvoor een ruimtelijke afweging nodig is en niet passen in bovenstaande criteria worden voorgelegd aan de GGD voor screening van de gezondheidsrisico's. Wanneer nieuwe onderzoeken tot andere inzichten leiden over gezondheidsrisico's in relatie tot geitenhouderijen zal een nieuw beleidsvoorstel worden gedaan. Toetsing De dichtstbijzijnde geitenhouderij ligt op een afstand van 2,1 kilometer ten zuidoosten (Torentjeshoeve, Tilburg) van het plangebied. Hiermee wordt voldaan aan de richtafstand van 2 kilometer. Bovendien gaat het om een woningbouwinitiatief binnen stedelijk gebied en deze worden zonder meer toegestaan conform het gemeentelijk beleid.

Het is niet nodig om het plan vanwege dit aspect voor te leggen aan de GGD. Het aspect gezondheid vormt hierdoor geen belemmering voor de beoogde ontwikkeling. Overige gezondheidsaspecten Het thema gezondheid heeft niet alleen betrekking op de bescherming van de gezondheid, maar ook op de bevordering van de gezondheid. In dat kader kan worden benoemd dat het plan om een ontwikkeling vlak bij het centrum van Tilburg plaatsvindt. Belangrijke voorzieningen zoals een supermarkt, detailhandel, onderwijs, medische dienstverlening zijn op loop- of fietsafstand te vinden. De centrale ligging kan eraan bijdragen dat bewoners wat vaker te voet gaan of de fiets pakken. In de herinrichting van het openbaar gebied is ermee rekening gehouden dat het plangebied doorwaadbaar wordt. Dit nodigt mensen uit het gebied te betreden en er te verblijven, wat bijdraagt aan ontmoeting en zodoende aan het welzijn van bewoners. De aanplant of het behouden van bomen zorgt voor schaduwwerking binnen en rondom het gebied, wat belangrijk is in het tegengaan van hittestress. De locatie is, gelet op gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering, een geschikte locatie om te wonen en te werken. 4.2.10 Bodem Ter bescherming van de gezondheid en het milieu zijn voor het aspect bodem instructieregels in het Bkl opgenomen.

De inhoud van deze regels is via het Aanvullingsbesluit bodem Omgevingswet opgenomen in paragraaf 5.1.4.5 Bkl. Het Bkl bepaalt voor welke activiteiten kan worden volstaan met een melding. Er worden

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

64

drie basisvormen van bodemgebruik onderscheiden: landbouw/natuur, wonen en industrie. De kaders zijn gebaseerd op de risicogrenswaarden die voor de betreffende situaties zijn afgeleid. De algemene doelstelling van het bodembeleid is het waarborgen van de gebruikswaarde van de bodem en het faciliteren van het duurzaam gebruik van de functionele eigenschappen van de bodem, door in onderlinge samenhang; • beschermen van de bodem tegen nieuwe verontreinigen en aantastingen; • evenwichtig toedeling van functies aan locaties, rekening houdend met de kwaliteiten van de bodem; • duurzaam en doelmatig beheren van de resterende historische verontreinigingen en -aantastingen. Waarden voor de toelaatbare kwaliteit van de bodem voor het bouwen van een bodemgevoelig gebouw op een bodemgevoelige locatie worden opgenomen in het definitieve omgevingsplan (artikel 5.89i Bkl). Deze waarden kunnen per gebied of per gebruiksfunctie verschillen. Bij een overschrijding van een vastgestelde waarde is het bouwen van een bodemgevoelig gebouw alleen toegelaten als de in het omgevingsplan voorgeschreven sanerende of andere beschermende maatregelen worden getroffen (artikel 5.89k Bkl). In beginsel dient een (wijziging op) omgevingsplan vergezeld te worden van een bodemonderzoek conform NEN 5740. Een bodemonderzoek is in ieder geval 2 jaar geldig.

In overleg met het bevoegd gezag kan deze termijn worden verlengd. Toetsing Het toekomstige gebruik is niet gevoeliger ten opzichte van het huidige gebruik. In het archief van de gemeente Tilburg zijn voor de locatie een aantal bodemonderzoeken bekend, waarbij het meest actuele bodemonderzoek als meest relevant is getoetst, "Verkennend en nader bodemonderzoek residentie puishaven Tilburg, TAUW BV, kenmerk R002-1292860LEM-V03-evm-NL, 18 maart 2024." In het bodemonderzoek zijn meerdere verontreinigingen geconstateerd en in beeld gebracht. Ter plaatse is sprake van sterke verontreiniging met minerale olie, zink en PAK's. De verontreinigingen bevinden zich overwegend in de (diepere) ondergrond vanaf 0,8 m-mv. De aangetroffen bodemverontreiniging vormt geen direct risico voor de ntoekomstige bestemming; de verontreiniging is voornamelijk in de ondergrond gesitueerd waarbij er sprake is van een isolerende laag erboven van tenminste 80 cm. Hoewel de verontreinigingen geen belemmering vormt voor de beoogde gebruik, dient men tijdens de werkzaamheden rekening te houden met graven in verontreinigde grond. Daarbij dient na afronding geen sprake te zijn van eventuele contactmogelijkheden met verontreinigde grond in de nieuwe situatie. Dit geldt in het bijzonder voor toekomstig gebruik als tuin/park.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

65

Hoofdstuk 5 Economische uitvoerbaarheid In dit hoofdstuk wordt getoetst of de betreffende ontwikkeling economisch niet evident onuitvoerbaar is. Dit houdt in dat: 1. de ruimtelijke ontwikkeling niet evident financieel onuitvoerbaar mag zijn en 2. als de ruimtelijke ontwikkeling kostenverhaalplichtige activiteiten omvat, het kostenverhaal verzekerd moet zijn.

5.1 Financieel economische uitvoerbaarheid Voor wat betreft de financieel-economische uitvoerbaarheid dient te worden beoordeeld of de ontwikkeling financieel haalbaar is. Als op voorhand duidelijk is dat de toegedachte functie om financiële redenen op langere termijn niet zal worden gerealiseerd, behoort de functie niet mogelijk te worden gemaakt. De initiatiefnemer realiseert deze ruimtelijke ontwikkeling voor eigen rekening en risico. De initiatiefnemer heeft aan de gemeente voldoende aangetoond dat de ruimtelijke ontwikkeling financieel uitvoerbaar is. De gemeente Tilburg realiseert en exploiteert de ondergrondse parkeergarage voor eigen rekening en risico om de gehele ruimtelijke ontwikkeling door te laten gaan. Deze parkeergarage is onderdeel van de gemeentelijke financiële strategie parkeren, waarover de gemeenteraad op 31 maart 2025 positief besloten heeft. De gemeente Tilburg is voornemens om de exploitatie van gemeentelijke parkeergarages aan te merken als dienst van algemeen economisch belang op basis een DAEB-vrijstellingsbesluit, waarbij overcompensatie uitgesloten wordt.

5.2 Kostenverhaal en nadeelcompensatie Indien met de wijziging van het omgevingsplan nieuwe kostenverhaalplichtige activiteiten mogelijk worden gemaakt is kostenverhaal aan de orde. Een plan is financieel onuitvoerbaar als het kostenverhaal van door het plan mogelijk gemaakte kostenverhaalplichtige bouwactiviteiten en gebruikswijzigingen als aangewezen in artikel 8.13 Omgevingsbesluit niet is geregeld. De voorgenomen ruimtelijke ontwikkeling voorziet in vijf woongebouwen met in totaal maximaal 272 woningen en ongeveer 1.000 m² bvo ten behoeven van commerciële en maatschappelijke functies. De bouw van een of meer gebouwen met een woonfunctie is op grond van artikel 8.13 van het Omgevingsbesluit aangewezen als kostenverhaalplichtige activiteit. Op grond van artikel 13.12 Ow is het verboden kostenverhaalplichtige activiteiten uit te voeren voordat de hiervoor geldende kostenverhaalbijdrages zijn betaald. Dit verbod geldt niet in het geval dat het kostenverhaal is verzekerd. Tussen initiatiefnemer en de gemeente is een overeenkomst gesloten waarmee het kostenverhaal voor de ontwikkeling verzekerd is. Het toevoegen van regels kostenverhaal aan het omgevingsplan is daarmee niet noodzakelijk. Hiermee is ook aan de tweede vereiste voldaan en hieruit volgt dat de ruimtelijke ontwikkeling niet evident economisch onuitvoerbaar is.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

66

Hoofdstuk 6 Participatie 6.1 publicatie voornemen wijziging omgevingsplan Artikel 16.29 van de Omgevingswet bepaalt dat de gemeente kennis geeft van het voornemen om het omgevingsplan te wijzigen. In de kennisgeving staat onder andere hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding worden betrokken. Voor onderhavige wijziging is het voornemen op 17 juli 2025 gepubliceerd in het Gemeenteblad.

6.2 Behandeling omgevingstafel Provincie Noord-Brabant Het plan tot de bouw van maximaal 272 woningen is besproken in het planteamoverleg met de provincie Noord-Brabant. De provincie had geen opmerkingen op het plan. Waterschap De Dommel Met het waterschap is afgesproken dat ontwikkeling die geen waterbelang hebben niet op voorhand hoeven te worden besproken met het waterschap, maar dat de toets van het waterschap rechtstreeks bij de ter inzage legging van het ontwerp omgevingsplan plaatsvindt. Onderhavige ontwikkeling is gekwalaficeerd als 'geen waterbelang'. Rijkswaterstaat De ontwikkeling is in juni 2025 per mail besproken met de afdeling Water, Wegen, Werken van Rijkswaterstaat Zuid Nederland, vanwege het voornemen om een klein gedeelte van de Piushaven te voorzien van een natuurlijke oever. Zij hebben positief gereageerd, in die zin dat geen vergunning voor deze wijziging nodig is, maar dat dit wel in het kader van het BAL moet worden gemeld. Daarnaast hebben zij aangegeven aan dat dit qua waterberging niet hoeft te worden gecompenseerd.

6.3 Participatie omgeving Participatie is een belangrijke pijler van de Omgevingswet. De richtlijn Omgevingsdialoog van de gemeente Tilburg geeft aan in welke mate de omgevingbetrokken wordt bij een ontwikkeling. De gemeente vindt het namelijk belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners betrokken worden bij initiatieven of ruimtelijke ontwikkelingen in hun omgeving. Daardoor komen belangen, ideeën, zorgen en kansen eerder op tafel en worden initiatieven beter. In de Richtlijn Omgevingsdialoog worden de verschillende stappen omschreven, die ten aanzien van participatie moeten worden gezet. Als eerste wordt met de impactscan de impact van de ontwikkeling op de omgeving beoordeeld. De scan bestaat uit zes thema's waarop het initiatief mogelijk impact heeft: het soort initiatief, verkeer, groen, beleving, hinder en het (ruimtelijke) proces. De optelsom van de thema's bepaalt de impactscore en daarmee de categorie van het initiatief. Indien de impact op de omgeving groot is, verwacht de gemeente Tilburg dat de initiatiefnemer de omgeving laat adviseren over het plan, zodat mensen hun mening, tips, suggesties, zorgen, belangen of kansen kunnen meegeven. De input dient betrokken te worden in de uitwerking van het plan, door aan te geven wat er met de reacties van de omgeving is gedaan en dit terug te koppelen aan de omwonenden.

In de richtlijn wordt aangegeven dat met een vertegenwoordiging van de belanghebbenden, een planteam, op een aantal momenten een goede inhoudelijke afstemming over een plan kan plaatsvinden. Een planteam adviseert het college schriftelijk over het uiteindelijke plan. Dit advies is niet bindend. Dat betekent dat het advies óf (op onderdelen) wordt overgenomen óf (op onderdelen) ter zijde wordt gelegd. Als het advies (op onderdelen) terzijde wordt gelegd, zal uitgelegd worden waarom. Impactscan Voor deze ontwikkeling is een impactscan uitgevoerd, waaruit categorie D is gekomen. Categorie D is van toepassing als de planlocatie gelegen is binnen een gebied waar de gemeente Tilburg een actieve rol in gebiedsontwikkeling neemt (waaronder Piushaven en omgeving) en de impactscore naar boven afgerond 4 tot 5 bedraagt. Bij categorie D heeft het initiatief grote impact op de omgeving. Participatie en communicatieplan

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

67

Voordat het planteamtraject is opgestart is een participatie- en communicatieplan opgesteld. Daarin zijn de belanghebbenden inzichtelijk gemaakt, de taken en verantwoordelijkheden van de gemeente Tilburg en Woonzorg Nederland en is een communicatie planning met communicatiemiddelen opgesteld. Planteam Op 4 mei 2023 is een bewonersbrief verzonden waarin a. de voorgenomen herontwikkeling van de Residentie is beschreven, b. belanghebbenden worden uitgenodigd voor een inloopbijeenkomst op 17 mei 2023 en c. belanghebbenden worden uitgenodigd om zich aan te melden voor het planteam. Het planteam is vervolgens eind 2023 gevormd door 14 personen. Het planteam bestaat uit huurders van de Residentie, omwonenden en ondernemers van de Piushaven. De samenstelling van het planteam is daarmee een goede afspiegeling van de omgeving. Daarnaast heeft de gemeente Tilburg een onafhankelijk voorzitter ingeschakeld. De planteamleden is vooraf gevraagd om in te stemmen met deze voorzitter. Er is geen bezwaar gemaakt door de planteamleden. Planteambijeenkomsten Op 18 januari 2024 heeft de eerste planteambijeenkomst plaatsgevonden. Deze bijeenkomst stond in het teken van kennismaken en informeren. Er is onder andere besproken welke rol het planteam heeft.

LEVS architecten heeft een presentatie gegeven over de kaders die al vastliggen (waaronder de stedenbouwkundige opzet met vijf gebouwen) en thema’s die nog onderwerp van gesprek zijn en waarover het planteam input kan geven (waaronder uitstraling van de gebouwen en openbare ruimte). Ook is uitleg gegeven over het gekwalificeerd advies dat het planteam zal uitbrengen. Vervolgens hebben er nog vijf bijeenkomsten plaatsgevonden ieder met een eigen thema. Het planteam heeft zich tijdens de sessie uitgesproken over de architectuur en invulling van de gebouwen. Het planteam heeft o.a. aangegeven dat een mix van koop en huur goed is voor de wijk. Daghoreca vond het planteam goed voorspelbaar. Ook hebben zij meegedacht over de invulling van de openbare ruimte. Zo pleitte het planteam voor een rustige leefomgeving aan de zuidzijde. Al met al heeft de input van het planteam bijgedragen aan een beter plan. Zie bijlagen met alle planteamverslagen. Gekwalificeerd advies planteam Het planteam heeft op 12 juni 2024 haar gekwalificeerd advies aan het college aangeboden (bijlage 14). Daarop heeft het college het regiedocument op enkele punten aangepast en een reactie op het gekwalificeerd advies gestuurd (bijlage 15). Het planteam is het niet eens met de stedenbouwkundige opzet bestaande uit 5 gebouwen.

De gemeente heeft in haar reactie betoogd dat deze opzet resultaat is van het haalbaarheidsonderzoek en daar geen aanpassing op volgt. Wel is het college het met het planteam eens dat de geleding, hoogte en inpassing van de vijf ‘blokken’ goed moet worden doordacht. Dat heeft het college ook verwerkt in het regiedocument. Overigens kunnen de meeste adviespunten van het planteam wél worden meegenomen bij de verdere uitwerking van de ontwerpen van zowel de gebouwen als van de openbare ruimte. Zo vraagt de tijdelijke situatie tussen de bouw van fase 1 tot aan de sloop en nieuwbouw van fase 2 nog aandacht. De planteamleden pleiten voor een zorgvuldige inrichting van bouwplaats en parkeren. Bovendien moet deze periode zo kort mogelijk zijn. Zie bijlage met collegebesluit d.d. 8 oktober 2024, inclusief bijlagen. Inloopbijeenkomst 28 oktober 2024 Na collegebesluit zijn de huurders en omwonenden van De Residentie middels een bewonersbrief geïnformeerd over de vaststelling van het regiedocument. Ook is men uitgenodigd voor een inloopbijeenkomst op 28 oktober 2024. Tijdens de inloopbijeenkomst waren circa 60 mensen aanwezig. Er is een korte plenaire toelichting gegeven over het proces. Vervolgens zijn er met de aanwezigen gesprekken gevoerd over de plannen. Ook zijn er veel vragen gesteld over mobiliteit, bouwwerkzaamheden en de planning.

De vragen en antwoorden zijn op de website van de gemeente Tilburg geplaatst. Vervolg Omgevingsdialoog Voor het vervolg is er niet meer voorzien in een planteam. Overwogen is om een planteam op te richten voor de inrichting van de openbare ruimte. Echter, in het planteam zijn al veel suggesties gegeven. Daarnaast moet de (beperkte) openbare ruimte aan dermate veel eisen voldoen dat er weinig tot geen ruimte is tot inspraak van belanghebbenden. De omgevingsdialoog is met bovenstaande dus afgerond. Dat neemt niet weg dat we

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

68

belanghebbenden en in het bijzonder het planteam, regelmatig blijven informeren. Dit doen we op verschillende manieren, waaronder via de projectpagina, bewonersbrieven en bijeenkomsten. Vanaf oktober 2024 is de projectpagina De Residentie aangevuld met het collegebesluit inzake het regiedocument en is een Q&A lijst opgenomen. De Q&A lijst wordt regelmatig geactualiseerd en aangevuld.

6.4 Zienswijzen PM

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

69

Hoofdstuk 7 Belangenafweging en conclusie In deze motivering is getoetst of de betreffende ontwikkeling past binnen het relevante beleid en de instructieregels van het rijk en de provincie. Hieruit is gebleken dat het project in overeenstemming is met het rijks-, provinciaal en gemeentelijk beleid en dat het project geen negatieve gevolgen heeft voor de fysieke leefomgeving. Er kan worden geconcludeerd dat er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan de locatie. Er heeft participatie plaatsgevonden en de uitkomsten hiervan zijn meegenomen in de planvorming. Het besluit tot wijzigen van het omgevingsplan ten behoeve van de realisatie van appartementen kan worden genomen.

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

70

TAM-omgevingsplan Hoofdstuk 22l, Hopliedenkade (Residentie)

71

Bijlage bij toelichting Bijlage 1 Regiedocument Regiedocument

Bijlage 2 Windonderzoek Windonderzoek

Bijlage 3 Bezonningsonderzoek Bezonningsonderzoek

Bijlage 4 Parkeerbalans Residentie Parkeerbalans Residentie

Bijlage 5 Stikstofmemo Hopliedenkade Stikstofmemo Hopliedenkade

Bijlage 6 AERIUS projectberekening Hopliedenkade Bouwfase AERIUS projectberekening Hopliedenkade Bouwfase

Bijlage 7 AERIUS projectberekening Gebruiksfase AERIUS projectberekening Gebruiksfase

Bijlage 8 Quickscan flora en fauna Quickscan flora en fauna

Bijlage 9 Soortenmanagementplan Tilburg Soortenmanagementplan Tilburg

Bijlage 10 SMP Oude Stad Tilburg SMP Oude Stad Tilburg

Bijlage 11 BEA Hopliedenkade - RHO BEA Hopliedenkade - RHO

Bijlage 12 M.e.r.-beoordeling Hopliedenkade Tilburg M.e.r.-beoordeling Hopliedenkade Tilburg

Bijlage 13 Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai

Bijlage 14 Gekwalificeerd advies planteam Gekwalificeerd advies planteam

Bijlage 15 Reactie op Gekwalificeerd advies planteam Reactie op Gekwalificeerd advies planteam

Bijlage bij toelichting Bijlage 1 Regiedocument Regiedocument

PIUSHAVEN

regiedocument residentie piushaven

regiedocument versie: a

Augustus 2025

Dit regiedocument voor de kop van de Piushaven is tot stand gebracht in opdracht van de gemeente Tilburg. Dit is gedaan in afstemming met de huidige eigenaar van “De Residentie” Woonzorg Nederland en de door Woonzorg gedelegeerde ontwikkelaar Heijmans. Dit regiedocument is uitgewerkt door LEVS architecten met de input van Orange Architects, Hilberink Bosch Architecten en Juurlink en Geluk stedenbouw en landschap. Het document is tot stand gekomen met waardevolle inbreng en in brede discussie met het planteam welke bestond uit bewoners, omwonenden, lokale ondernemers en belanghebbenden.

2

PIUSHAVEN

regiedocument residentie piushaven 3

4

Schetsimpressie

INLEIDING "De Residentie Piushaven" is een woningbouwontwikkeling op de kop van de Piushaven. Het wordt een stoer en kloek complex. Het is in vormentaal onlosmakelijk verbonden met het industriële en bedrijvige karakter van de Piushaven en als compositie verankerd in het stedelijk weefsel van Tilburg. Deze woningbouwontwikkeling zal in 2 fasen gerealiseerd worden. Dit Regiedocument vormt het ruimtelijk kader voor de totale ontwikkeling. Na de sloop van 24 woningen zal gestart worden met het meest oostelijk gelegen gebouw (fase 1). In dit gebouw worden ongeveer 75 woningen, een havenkantoor en een ontmoetingsruimte gerealiseerd. Onder dit gebouw worden bergingen gesitueerd. Na de realisatie van fase 1 zal gestart worden met fase 2. In deze fase zullen in 4 gebouwen ongeveer 225 woningen, commerciële ruimten en een parkeergarage gerealiseerd worden. De vijf gebouwen en het landschap zullen met dit Regiedocument als basis in samenhang ontworpen worden. Het complex is vanuit het westen over het water van verre zichtbaar. Het vormt vanuit het oosten de visuele verbinding tussen de Piushaven en de binnenstad. Vanuit de stad biedt de kromming van de Koopvaardijstraat een verschuivende blik op het havenfront van de locatie. Dit veranderende zicht door de beweging langs de lange lijnen is een belangrijk motief in de compositie. Op de as vanuit de

Koopvaardijstraat ligt het hoogste gebouw. De bebouwing staat in verhouding tot bestaande en geplande hoogbouw (tot 50m). De hoogte accenten in dit gebied dragen bij aan de opvallende skyline van de binnenstad die het Kernwinkelgebied, Koningswei en Piushaven verbindt. Aan de zuid en westzijde wordt met de kleinere gebouwen de verbinding gemaakt met de woonwijk Fatima. In de onderste lagen van het complex wordt in vormentaal aangesloten op het bedrijvige en industriele karakter van de omliggende gebouwen aan de Piushaven. Met de gelaagdheid en de variatie in hoogtes voegt deze ontwikkeling zich in de ‘toevalligheid’ van het stedelijk weefsel. Op het maaiveld vormt de inrichting van de openbare ruimte een onderdeel van het fijnmazig stedelijk netwerk en een reeks van ontmoetingsplekken voor de buurt. Met tuinen, hoven, groene gevels en daken draagt deze ontwikkeling bij aan de groene as die het landschapspark Moerenburg met het Stadspark Oude Dijk verbindt. Deze ontwikkeling levert een bijdrage aan de verdichtingsopgave die de stad Tilburg heeft. Na de sloop van 120 woningen kunnen hier ongeveer 300 woningen gerealiseerd worden. "De Residentie Piushaven" vormt het sluitstuk van de in 2005 gestarte gebiedsontwikkeling Piushaven.

5

INHOUDSOPGAVE 1.

“De Residentie”

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Ligging in de stad Huidige situatie De historie De Piushaven DNA van de plek De Toolbox

2.

Ambitie

2.1

2.2

3. 3.1

6

Voor de Gebruikers Voor de bewoners Plekken voor de buurt Verankering in de stad Aankomst vanaf het water Voor de Uitwerking Levendig havenlandschap Ruig wonen met zorg Robuust industrieel Prettig rommelig Verankerd in Tilburg

Principes Piushaven

8 10 12 18 19 20 25 26 28 30 32 35 36 38 40 42 44

Principes op hoofdlijnen

46

Het maaiveld Gekoppeld aan het landschap Geschiedenis afleesbaar Kade en haven Structuur Toegankelijkheid Groenprincipes Middenpier Groene haven Havenzijde en Tamboerszijde Plinten

49 50 52 53 54 55 56 58 59 60 62

3.2

Het ensemble Toolboxen Industriële laag Opbouw Silhouet Dak/ Kroon Sfeerimpressie

65 66 68 69 70 71 72

3.3

De uitwerking Toolbox gevels Karakteristiek Identiteit Ruimtelijkheden Daken Materialisering Materialen en kleurenpalet Sfeerimpressie Groene gevels

74 76 78 79 80 83 84 86 88 90

3.3

De onderlinge samenhang 360 graden Tamboerskade 360 graden Voetboogplein 360 graden Koopvaardijstaat 360 graden Piushaven

93 94 95 96 97

1. "DE RESIDENTIE"

Moerenburg

Piushaven

Spoorzone

Spoorpark Binnenstad

8

Centrum Zuid

1.1 LIGGING IN DE STAD De Piushaven verbindt het buitengebied Moerenburg met de binnenstad via de nog te bouwen ontwikkeling de Koningswei. De nieuwe ontwikkelingen in de Piushaven sluiten in maat en schaal aan op de recente ontwikkelingen in de binnenstad. Langs het spoor ligt een andere verdichtingszone van Tilburg. Deze verbindt Het Kenniskwartier via het Spoorpark met de Spoorzone. Met hoogbouw van twee orden (in binnenstad tot 50 m, langs het spoor tot 100m) worden de assen in de skyline zichtbaar.

Spoorpark

LocHal

Willem II Straat

Koningswei

Op straatniveau worden de verbindingsroutes vooral voor de fietsers en de voetgangers zorgvuldig vormgegeven. Langs deze routes worden aantrekkelijke verblijfsplekken ontwikkeld (bv. RAK/ LocHal/ Spoorpark). De locatie ligt op 10 minuten loopafstand van de binnenstad. Het Centraal Station Tilburg ligt op 6 minuten fietsafstand. De A58 is met de auto via de Ringbanen snel te bereiken.

RAK

Moerenburg 9

Hofje De Residentie

Noordelijke havenarm

1.2 HUIDIGE SITUATIE “De Residentie” is een complex met 120 seniorenwoningen met twee ontmoetingsruimten. Het uit 1983 stammende gebouw met sociale huurwoningen is eigendom van Woonzorg Nederland. De grond wordt door de gemeente Tilburg tot 2033 in erfpacht uitgegeven. Het langgerekte gebouw met twee "tanden" (kamstructuur) is gebouwd op een halfverdiepte parkeerkelder. Deze parkeerkelder is vanaf de Tamboerskade toegankelijk. De twee entreehallen van de woningen worden via de Hopenliedenkade ontsloten.

Zichtlijn naar de havenkom

Tamboerskade en Vendeliersstraat, anderzijds vormt het een gesloten en langgerekt havenfront aan de zijde van de Hopliedenkade. De groene hoven liggen aan de zuidzijde van het gebouw, de gesloten wand ligt aan de noordzijde. De woningen worden via een middengang ontsloten en zijn eenzijdig georienteerd. Aan de blinde kopgevels van het gebouw zijn de vluchttrappen en bergingen gelegen. Met de sloop en nieuwbouw van De Residentie kan het huidige woon- en leefklimaat aanzienlijk verbeterd worden.

Er is in en rond het complex sprake van twee sferen: enerzijds wordt er met groene hoven aangesloten op het stedelijk weefsel tussen

Prachtige looproutes langs de kades 11

Bark plein

Voetboogplein

Stuivesantpark

12

De Residentie

Vendelierspark

De Residentie ligt op de kop van de Piushaven. Aan de zuidzijde ligt de woonwijk Fatima met twee parken op loopafstand. Aan de noordzijde ligt de haven met publieke kades en aanmeer plaatsen. Aan de overkant van het water liggen aan de kade restaurants, winkels en andere voorzieningen.

N

1.3 DE HISTORIE Tilburg is gelegen op een dekzandrug die loopt van Breda, Den Bosch naar Oss. In het golvende patroon van deze dekzandrug liepen vroeger een aantal beken. De Piushaven is aan het begin van de vorige eeuw deels aangelegd in de bedding van de Korvelse Waterloop. Vanaf 1794 werden al plannen ontwikkeld voor een kanaal dat Tilburg met de zeehavens verbond. Het laatste plan (1910-1923) werd uitgevoerd. Op 4 april 1923 is de Piushaven voor het scheepvaartverkeer geopend. De Piushaven is met een toeloopkanaal verbonden met het Wilhelminakanaal. Het Wilhelminakanaal vormt de verbinding tussen de Zuid-Willemsvaart en de Maas (via de Donge). Met deze twee kanalen is Tilburg nu met diverse steden verbonden (o.a. Breda, Tilburg, Helmond, Den Bosch, Maastricht). Via de Maas zijn de zeehavens bereikbaar. Aan het begin van de vorige eeuw

was deze bereikbaarheid van groot belang voor de export van producten uit de lokale (wol) industrie en de import van (bulk)goederen. Na de aanleg van de nieuwe haven in Loven werden de havenactiviteiten vlak bij het centrum minder en raakte de haven deels in verval. Vanaf 1998 is de herontwikkeling van de Piushaven en omgeving begonnen. De bereikbaarheid van de haven is nog steeds van groot belang voor de huidige bezoekers van de passantenhaven. De Piushaven bestond uit twee havenarmen met vier laad- en loskades. De middenpier met twee kades werd vooral gebruikt voor bulkgoederen. In 1983 is de zuidelijke havenarm gedempt ten behoeve van de bouw van het appartementencomplex “De Residentie”.

14

De oude haven in gebruik waarbij de later gedempte havenarm goed zichtbaar is.

15

De kademuur van meer dan 100 jaar oud is aan de haven nog grotendeels in de oorspronkelijke staat. Rond 2010 is de kademuur vanaf de walzijde gerestaureerd. Hierbij is de oorspronkelijke draagconstructie behouden. Onder het maaiveld zijn larikshouten palen “stuit” geslagen. Op deze palen en gesteund door schoorpalen ligt een houten vloer. Op deze houten vloer staat de kademuur van basaltzuilen en beton. De sluitzerken vormen op het maaiveld de rand van de kade. Tegen deze rand liggen nog de oude kinderkoppen. Met het behoud van deze afwerking op maaiveldniveau bij de ontwikkeling blijft de historie afleesbaar.

16

17

Den Ophef

18

Piushaven kent een grote verscheidendheid aan bebouwing

1.4 DE PIUSHAVEN De Piushaven is een stedelijk gebied waar wonen, werken en recreëren samengaan. Het hele jaar liggen er historische, bewoonde vrachtschepen en in het watersportseizoen is het een vriendelijke en levendige passantenhaven met uitstekende voorzieningen. De lommerrijke kades van de Piushaven vormen een aantrekkelijk havenpark voor bewoners en bezoekers. De gezellige restaurants en ondernemingen aan de kade zorgen voor reuring in het gebied. Met de toevoegingen van nieuwbouw en accenten zoals het restaurant “RAK” en de brug “Den Ophef” is de Piushaven een levendig stadsdeel. De komende jaren wordt het gebied

RAK op de kop van de pier

De bebouwing rond de Piushaven bestaat uit een afwisselende compositie van industrieel erfgoed, bestaande bebouwing, een nieuwe stadslaag en hoge accenten. De variatie in de hoogtes en de ritmiek zijn zodanig dat ze zich invoegen in de ‘toevalligheid’ en gelaagdheid van het stedelijk weefsel.

1.5 DNA VAN DE PLEK Kenmerkend voor de Piushaven is hoe in de vormgeving van de gebouwen en de inrichting van de openbare ruimte de historie van het gebied nog steeds goed voelbaar is. Na de oprichting van het café Havenzicht, voor de schippers en havenarbeiders, vestigden diverse andere bedrijven zich aan het water. Deze bedrijven richtten zich op de opslag, distributie en verwerking van goederen die per schip werden aan- en afgevoerd. Langs de kade ontstond een deels onderbroken gevelwand met doelmatig vormgegeven bebouwing. Met draagconstructies van hout en staal konden grote overspanningen worden gemaakt. De gevels van de hallen, magazijnen en fabrieken werden

Variaties in hoogte en ritme

rond de Piushaven met o.a. het plan "Spinaker" en "Het Fabriekskwartier" nog verder ontwikkeld. Met de ontwikkeling van "De Residentie" komt het einde van de in 2005 gestarte gebiedsontwikkeling met 2500 woningen in zicht.

veelal in baksteen opgetrokken. Met kranen en elevators (bulkzuigers) op en bruggen over de kade werd de lading gelost. Op de terreinen werden goederen deels in silo’s opgeslagen. Bij de ontwikkeling van de Piushaven tot een gemengd woongebied werd dit industriële verleden gerespecteerd. Veel van de oorspronkelijke bebouwing is behouden en/of weer in ere hersteld. Op plintniveau sluit de nieuwbouw aan op deze “industriële laag”. Hogere bebouwing wordt door een setback of snede/ caesuur gescheiden van deze laag.

19

20

Het gebied kenmerkt zich door een forse mix aan schaalniveaus en identiteiten. Er is een sterke veelheid aan gebouwsilhouetten en kleine tot grote korrelgroottes van de gebouwvolumes aanwezig. Grotere gebouwvolumes zijn zowel horizontaal als verticaal opgedeeld om tot een fijnschaligere maat te komen die passend is bij het plangebied. Dit resulteert in de kenmerkende krachtige en informele karakteristiek van de Piushaven.

Locatie "de Residentie"

21

1.6 DE TOOLBOX Om de nieuwe bebouwing van De Residentie aan te laten sluiten op de bestaande kleine bebouwingskorrel van de Piushaven is een analyse gemaakt op verschillende onderdelen: • • • •

Stedenbouw Architectuur Materialen Lokale bouwsels

Deze zijn vertaald in een toolbox van middelen die ingezet kunnen worden in de ontwikkeling van de Residentie (zie pagina's 66,67 & 74,75.).

Een greep uit de analyse.

22

2. AMBITIE