Bijlage 3 Sociaal Jaarverslag 2025
Tekst van het document
Afgelegde ambtseed 2025
285
2024
318
2023
352
2022
228 0
100
200
300
400
Bewustwording
34
Alle nieuwe medewerkers moeten voordat ze de ambtseed en de ambtsgelofte kunnen afleggen, een e-learning volgen. Ook met de OR is meerdere keren gesproken over het onderwerp integriteit en sociale veiligheid. Verder zijn er sessies voor het management georganiseerd zoals een bijeenkomst voor alle leidinggevenden over sociale veiligheid en een training voor leidinggevenden over integriteit en sociale veiligheid. Met de directie zijn gesprekken gevoerd over de integriteit en sociale veiligheid. Dit ging onder andere over de rol van directeuren bij casuïstiek en preventie en het voornemen om aan de slag te gaan met screeningsbeleid. Moreel beraad De inrichting van een moreel leerproces in een organisatie ondersteunt medewerkers en managers bij het nemen van belangrijke, lastige en twijfelachtige beslissingen. In 2025 hebben we drie open inschrijving trainingen georganiseerd voor medewerkers over omgaan met een moreel dilemma in je werk waarin de methodiek van morele oordeelsvorming is geleerd. Deze werden met gemiddeld een 8,5 beoordeeld. Daarnaast zijn er naast de 2 huidige moreel beraad begeleiders nog 6 collega’s gevonden die begin 2026 een opleiding tot moreel beraad begeleider gaan volgen.
In 2025 is er maar om ondersteuning gevraagd bij 2 morele beraden maar we verwachten met de aandacht voor morele oordeelsvorming (ook vanuit bijvoorbeeld digitaal ethische vraagstukken) en de trainingen “omgaan met een moreel dilemma in je werk” die we organiseren dat de behoefte aan zorgvuldige begeleiding van morele beraden in 2026 toe gaat nemen. Risicoanalyses/risicobeheersing Gezien de beperkt beschikbare capaciteit is er in 2025 beperkt aandacht geweest voor dit onderwerp. Wel is eind 2025 gewerkt aan: o Een actualisatie van de VOG-screeningsprofielen zodat de VOG-aanvraag recht doet aan de risico’s van de functie. o Een directiebesluit over een steviger screeningsbeleid waarbij we bij de inzet van screeningsinstrumenten beter kijken naar de risico’s van functies en tevens kijken of er naast screening bij indiensttreding ook mogelijk voor hoog risicofuncties periodieke screening mogelijk is. Dit is een meerjaren opgave. o Aandacht voor dit onderwerp vanuit het programma betrouwbare overheid gekoppeld aan het onderdeel “betrouwbaardere ketens en processen”. Nevenwerkzaamheden Nevenwerkzaamheden zijn werkzaamheden die je naast je werk als ambtenaar, betaald of onbetaald, verricht.
Uitgangspunt is dat nevenwerkzaamheden zijn toegestaan, mits zij geen belemmering vormen voor het functioneren van de betreffende medewerker en/of de gemeente en er geen financiële relatie is met de gemeente of de functie van de medewerker.
35
We vragen dit standaard uit bij onboarding van nieuwe medewerkers en sturen jaarlijks een herinnering binnen de organisatie om de nevenwerkzaamheden actueel te houden. Er zijn momenteel 361 medewerkers met één of meerdere nevenwerkzaamheden (2024: 351 medewerkers).
Medewerkers met nevenwerkzaamheden 400 350 300
250
290
295
2022
2023
351
361
2024
2025
200 150 100 50 0 Medewerkers met nevenwerkzaamheden
8.3 Handhaving en sanctiebeleid (repressief apparaat) Het repressieve apparaat biedt duidelijkheid over welke stappen nodig zijn na een melding van een mogelijke integriteitsschending, zoals bescherming van de melder, onderzoek, en zo nodig herstel of straf. Hierbij horen ook de vertrouwenspersonen (intern en extern), als voorportaal van het meldsysteem. Vertrouwenspersonen We hebben, volgens afspraak met de ondernemingsraad, 4 interne vertrouwenspersonen en 1 externe vertrouwenspersoon. Sinds dit jaar hebben we ook voor medewerkers die beschuldigd worden, ondersteuning beschikbaar is in de vorm van een “begeleider beschuldigde”. Daarnaast hebben we de 2e helft van 2025 gebruikt voor een marktverkenning voor een nieuw contract met een externe vertrouwenspersoon en begeleider beschuldigde per 1 januari 2026. Uitgebreide informatie over het werk van de vertrouwenspersonen in 2025 is te vinden in hoofdstuk 9 het “Jaarverslag vertrouwenspersonen”. Meldingen Alle meldingen over vermoedelijke integriteitsschendingen worden vanaf 2021 geregistreerd. Het doel is zoveel mogelijk meldingen te ontvangen en zo min mogelijk schendingen. Onderstaand de ontwikkeling van het aantal meldingen over de jaren 2020 tot en met 2025. We zijn in 2024 anders gaan registreren vandaar dat een aantal gegevens van vorige jaren niet bekend zijn.
De verwachting is dat de ontwikkeling van het integriteitsysteem meer vorm 36
gaat krijgen en dus de aandacht voor integriteit toeneemt en daarmee ook het aantal meldingen gaat toenemen. Echter, meer meldingen wil niet zeggen dat de organisatie minder integer is geworden, maar slechts dat er meer aandacht voor is. Jaar
Meldingen
Afgeronde meldingen
Geleid tot onderzoek
Onbekend
Gegrond (van het totaal aantal afgeronde meldingen) 9
Ongegrond (van het totaal aantal afgeronde meldingen) 2
2020
11
Onbekend
2021
15
Onbekend
Onbekend
12
3
2022
18
Onbekend
Onbekend
12
6
2023
15
Onbekend
Onbekend
13
2
2024
22
19
11
10
9
2025
28
26
6
15
11
In het kort: Er is in 2025 28 keer (2024: 22 keer) een melding bij de integriteitscoördinator gedaan waarvan er 26 meldingen zijn afgedaan in 2025 (19 in 2024) en er 2 nog lopen. o 22 meldingen hadden betrekking op (vermoeden van) integriteitsschendingen, 6 op ongewenste omgangsvormen en 0 op een misstand. Van de 26 afgedane meldingen zijn er: o 15 gegrond o 11 ongegrond. De maatregelen/afspraken/opvolging: o 4 keer disciplinaire maatregel (2024: 8 keer) waarvan 3 keer een waarschuwing en 1 keer ontslag wegens ernstig verwijtbaar handelen. We zien verschillende redenen van de stijging in meldingen. Uiteraard is er de aanhoudende aandacht voor integriteit en sociale omgangsvormen in het maatschappelijke debat en in de media. Daarnaast is er ook geïnvesteerd in een duidelijker meldpunt/procedure, kennis en bewustwording door middel van sessies, communicatieberichten, informatiefolders etc. en in de zichtbaarheid van de coördinatoren integriteit en de vertrouwenspersonen binnen de organisatie. De stijging van het aantal gegronde integriteitsmeldingen laat zien dat de meldbereidheid is toegenomen en ook dat signalen beter worden opgepakt.
Tegelijkertijd is het aantal disciplinaire maatregelen afgenomen, doordat meldingen vaker betrekking hadden op minder ernstige schendingen (bijvoorbeeld onzorgvuldigheid, onjuiste omgang met informatie of grensoverschrijdend gedrag zonder kwade opzet). Hoewel deze meldingen terecht en gegrond zijn, rechtvaardigen zij niet altijd disciplinaire maatregelen. Er wordt dan 37
vaak gekozen voor bijvoorbeeld een gesprek, mondelinge waarschuwing of een extra aandachtpunt in houding/gedrag. Van de 28 ontvangen integriteitmeldingen hebben er 6 geleid tot een formeel onderzoek. De overige meldingen zijn na zorgvuldige toetsing niet formeel onderzocht omdat zij op een meer passende, informele of corrigerende wijze zijn afgehandeld. Deze werkwijze borgt proportionaliteit, zorgvuldigheid en subsidiariteit. In onderstaande tabel is de aard van de meldingen weergegeven en de opvolging daarvan. Het betreft hier enkel meldingen bij de integriteitscoördinator. Deze meldingen zijn vanwege de aard van de melding gedaan bij de integriteitscoördinator. Gesprekken die zijn gevoerd met de vertrouwenspersonen, zijn hier dus niet in meegenomen. Hierover wordt apart gerapporteerd in het “Jaarverslag vertrouwenspersonen”.
Aard melding (verdenking) misstand/integriteitsschending/ongewenste omgangsvormen1
Opvolging
1
Ongepaste meningsuiting
Gesprek met afspraken
2
Ongepaste gedragingen in privésfeer
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
3
Fysieke agressie en geweld
Schriftelijke waarschuwing en overplaatsing
4
Ongewenste omgangsvormen
Gesprek met afspraken
5
Misbruik bedrijfsmiddelen en overtreding interne regels
Mondelinge waarschuwing
6
Misbruik bedrijfsmiddelen en overtreding interne regels
Schriftelijke waarschuwing
7
Gebruik van alcohol of drugs
Gesprek met afspraken
8
Ongepaste externe zakelijke contacten/communicatie
Gesprek met afspraken
9
Ongepaste gedragingen in privésfeer
Gesprek met afspraken
10
Misbruik positie
Gesprek met afspraken
11
Ongewenste omgangsvormen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
12
Achterhouden van informatie
Gesprek met afspraken
Wat betreft de aard van de schendingen volgen we de lijst van Binnenlandse Zaken. Zie ook https://www.dji.nl/documenten/publicaties/2023/09/01/uri 1
38
13
Financiële schendingen (in de zakelijke sfeer).
Schriftelijke waarschuwing
14
Gebruik van alcohol of drugs
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
15
Discriminatie
Lopend
16
Gebruik van alcohol of drugs
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
17
Ongepaste communicatie/meningsuiting
Gesprek met afspraken
18
Misbruik bedrijfsmiddelen en overtreding interne regels
Gesprek met afspraken
19
Seksuele intimidatie
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
20
Ongewenste omgangsvormen naar externen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
21
Ongepaste meningsuitingen
Gesprek met afspraken
22
Misbruik geweldsbevoegdheid en ongewenste omgangsvormen naar externen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
23
Seksuele intimidatie
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
24
Misbruik positie en belangenverstrengeling
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
25
Misdrijven en overtredingen in privésfeer
Ontslag
26
Ongewenste omgangsvormen naar externen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
27
Verbale en/of non-verbale agressie
Lopend
28
Ongewenste omgangsvormen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
39
9. Jaarverslag interne en externe vertrouwenspersonen Een vertrouwenspersoon levert een belangrijke bijdrage in het bevorderen van sociale veiligheid in een organisatie. Binnen gemeente Tilburg zijn er 4 interne vertrouwenspersonen en 1 externe vertrouwenspersoon. De interne en externe vertrouwenspersonen brengen jaarlijks verslag uit over de werkzaamheden en inzet binnen Gemeente Tilburg. De informatie is altijd anoniem en nooit herleidbaar naar individuele personen. De interne en externe vertrouwenspersonen hebben hun eigen behandelingen, maar hebben samen ook contacten op casusniveau, algemene werkoverleggen en afstemming van werkwijzen.
9.1 Meldingen In 2025 zijn er in totaal 95 geregistreerde medewerkers van gemeente Tilburg met de vertrouwenspersonen in gesprek geweest (intern en extern) om meldingen te doen. Hiervan zijn er 16 meldingen bij de externe vertrouwenspersoon geweest en 79 bij interne vertrouwenspersonen. Van deze meldingen zijn er nog 11 in behandeling bij de interne vertrouwenspersonen. Alhoewel er wel meldingen zijn geweest waarbij melders hebben overwogen een klacht in te dienen, heeft geen van de melders besloten de klacht te formaliseren en in te dienen bij een klachtencommissie. Als we kijken naar de meldingen t.o.v. vorige jaren zien we een stijging in het totaal aantal meldingen dat gedaan is. Deze stijging is vooral te zien bij de interne vertrouwenspersonen. Ten opzichte van vorig jaar is het aantal meldingen bij de externe vertrouwenspersoon ongeveer gelijk gebleven:
40
9.2 Aard van de meldingen Er wordt onderscheid gemaakt in verschillende categorieën voor de hulpvraag van de meldingen. Voor 2025 waren dit de aantallen per categorie: Categorie Intern Agressie/ geweld/ intimidatie 39 o.a. fysiek, verbaal, psychisch (Seksuele) intimidatie 4 o.a.: Vijandig, vernederend, suggestief, insinuerend gedrag; fysiek seksueel gerichte agressie; ongewenste lichamelijke aanrakingen Pesten 2 o.a: Werk onaangenaam of onmogelijk maken; bedreigende uitingen; roddelen; sociaal isoleren Discriminatie 2 o.a.; Afkomst; seksuele gerichtheid; Godsdienst/ levensovertuiging Integriteit 5 o.a.: Machtsmisbruik; corruptie; fraude; belangenverstrengeling; misbruik van organisatiemiddelen; misbruik/ manipulatie van informatie; voorkeursbeleid (nepotisme/ vriendjespolitiek) Dreigend conflict 19 Aanleiding anders 6 o.a: Privézaken; arbeidsconflicten; functionerings- en beoordelings-vraagstukken; sfeer en cultuur op het werk Totaal 79
Extern 5
Totaal 44
1
5
6
8
2
9
14
19
19 25
*40
117
*bij de externe vertrouwenspersoon kan 1 melding meerdere categorieën hebben, daarom is het aantal hier meer dan het aantal meldingen.
De categorie die het vaakst voorkomt is Agressie/ geweld en intimidatie. Daarna komen de categorieën aanleiding anders en dreigend conflict.
9.3 Conclusies en adviezen 1.
In 2025 zagen we een stijgende lijn in het aantal meldingen dat bij de vertrouwenspersonen terecht komt. Waar er in 2023 60 meldingen staan geregistreerd is dit in 2025 inmiddels opgelopen tot 95. Dit is een toename van ongeveer 58%. Vooral de interne vertrouwenspersonen worden veel bezocht.
41
2.
In het jaarverslag van 2024 was een van de conclusies: Het merendeel van de meldingen is gerelateerd aan schuring in de relatie tussen medewerker en leidinggevende(n). Discussies rondom arbeidsinzet, reorganisatie, werkdruk en manier van inzet horen niet tot het werkgebied van de vertrouwenspersoon. Hier is echter meer dan eens aangegeven dat deze discussies hebben geleid tot een verharde gesprekstoon tussen medewerkers en leidinggevende(n), waarbij medewerkers zich onveilig voelden in contact met de leidinggevende(n). Het gedrag van de leidinggevende(n) is ervaren als dwingend en intimiderend. Een aantal malen is gesproken over pestgedrag door leidinggevende(n). Melders hebben aangegeven het gevoel te hebben gehad dat er niet naar hen werd geluisterd en dat getoonde inzet niet op waarde werd geschat. Melders hebben meer dan eens aangegeven dat dit grote invloed heeft gehad op de beleving van de sfeer op het werk. Deze tendens zien we in 2025 terugkomen in de gesprekken. We adviseren dan ook nog steeds om meer aandacht te besteden aan de rol van de (beginnende) leidinggevende als er zich integriteitsschendingen of ongewenste omgangsvormen voordoen in hun team/afdeling. Maar ook ter voorkoming hiervan. Een goede afstemming en samenspel tussen de leidinggevende, de vertrouwenspersoon en andere actoren zoals bijvoorbeeld het personeelsklankbord heeft een grote toegevoegde waarde.
In 2025 is de samenwerking met het personeelsklankbord geïntensiveerd. Melders zijn doorverwezen, vertrouwenspersonen hebben vaker advies gevraagd. Dit wordt zowel door melders als door de vertrouwenspersonen als zeer prettig ervaren.
3. De samenwerking met de integriteitscoördinatoren krijgt verder vorm. Dit geeft de vertrouwenspersonen een extra mogelijkheid om (anoniem) te sparren. Melders vinden het prettig om op deze wijze aanvullende informatie te kunnen krijgen m.b.t. integriteitsvraagstukken. Dit is een extra instrument op de escalatieladder. 4. In 2025 is er een nieuwe externe vertrouwenspersoon gezocht en gevonden van het bureau HumanCapitalCare. Een van de interne vertrouwenspersonen is hier intensief bij betrokken. De praktijk heeft aan het licht gebracht dat het goed zou zijn als er ook aandacht is voor de beschuldigde medewerker. Ook de rol van begeleider beschuldigde is daarom ondergebracht bij HumanCapital Care. Dit is inmiddels breed gecommuniceerd op Intranet via een nieuwsbericht, toegevoegd aan de sociale wegwijzer en opgenomen als kennisitem bij het thema integriteit en ongewenste omgangsvormen. 5. De vertrouwenspersonen zijn positief over het feit dat het advies uit het jaarverslag van 2024 om weer een Medewerkers onderzoek uit te zetten is opgevolgd. De vertrouwenspersonen hebben input kunnen leveren voor de vragen m.b.t. sociale veiligheid. De vertrouwenspersonen hebben enkele vragen 42
gekregen m.b.t. herleidbaarheid en anonimiteit van het Medewerkers onderzoek. Aanbevolen wordt om hier in het vervolg aanvullende aandacht aan te besteden in de communicatie over het Medewerkers onderzoek. De resultaten zijn inmiddels beschikbaar via Intranet en zijn in 2026 onderwerp van gesprek met de algemeen directeur. 6. De vertrouwenspersonen hebben in 2025 enkele presentaties verzorgd aan managementteams en afzonderlijke teams. Dit was met name vraag gestuurd. We hebben de ambitie om in 2026 meer proactief voorlichtingen te verzorgen. De integriteitscoördinatoren bezoeken momenteel alle managementteams. Met hen bespreken we waar zij specifiek zien waar extra aandacht geschonken zou kunnen worden aan de rol van vertrouwenspersonen. 7. De vertrouwenspersonen hebben periodiek overleg hebben met de algemeen directeur. In 2026 tenslotte bespreken we het jaarverslag met de Ondernemingsraad.
43