Bijlage 3 Sociaal Jaarverslag 2024 - versie Raad
Tekst van het document
290
295
2022
2023
351
2024
8.3 Handhaving en sanctiebeleid (repressief apparaat) Het repressieve apparaat biedt duidelijkheid over welke stappen nodig zijn na een melding van een mogelijke integriteitsschending, zoals bescherming van de melder, onderzoek, en zo nodig herstel of straf. Hierbij horen ook de vertrouwenspersonen (intern en extern), als voorportaal van het meldsysteem. Vertrouwenspersonen In 2024 heeft de gemeente Tilburg de functierol van interne vertrouwenspersoon verder versterkt. Vanaf 1 mei 2024 zijn drie nieuwe vertrouwenspersonen aan de slag gegaan om de komende uitstroom op te kunnen vangen. Dat maakt het totaal op 5 interne vertrouwenspersonen. Eind 2025 stoppen 2 vertrouwenspersonen, werving ter vervanging 32
wordt begin 2025 opgestart. Met de OR is afgesproken dat we structureel 4 interne vertrouwenspersonen beschikbaar willen hebben. Uitgebreide informatie over het werk van de vertrouwenspersonen is te vinden in de bijlage in het “Jaarverslag vertrouwenspersonen”. Meldingen Alle meldingen over vermoedelijke integriteitsschendingen worden vanaf 2021 geregistreerd. Het doel is zoveel mogelijk meldingen te ontvangen en zo min mogelijk schendingen. Onderstaand de ontwikkeling van het aantal meldingen over de jaren 2019 tot en met 2024. We zijn anders gaan registreren vandaar dat een aantal gegevens van vorige jaren niet bekend zijn. De verwachting is dat de ontwikkeling van het integriteitsysteem meer vorm gaat krijgen en dus de aandacht voor integriteit toeneemt en daarmee ook het aantal meldingen gaat toenemen. Echter, meer meldingen wil niet zeggen dat de organisatie minder integer is geworden, maar slechts dat er meer aandacht voor is. Jaar
Meldingen1
Afgeronde meldingen 2024
Geleid tot onderzoek
2019 2020 2021 2022 2023 2024
2 11 15 18 15 22
Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend 19
Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend 11
Gegrond (van het totaal aantal afgeronde meldingen) Onbekend 9 12 12 13 10
Ongegrond (van het totaal aantal afgeronde meldingen) Onbekend 2 3 6 2 9
In het kort: • •
•
1
Er is in 2024 22 keer (2023: 15 keer) een melding bij de integriteitscoördinator gedaan waarvan er 19 meldingen zijn afgedaan in 2024 en er 3 nog lopen. Van de 19 afgedane meldingen zijn er: o 10 gegrond o 9 ongegrond. De maatregelen/afspraken/opvolging: o 8 keer disciplinaire maatregel (2023: 4 keer) waarvan 6 keer een waarschuwing en 2 keer ontslag wegens ernstig verwijtbaar handelen; o 1 keer een vaststellingsovereenkomst; o 10 keer geen disciplinaire maatregel waarvan 1 keer omdat de medewerker ontslag op eigen verzoek heeft ingediend.
Het betreft hier de meldingen die speelden in 2024. Van de 22 meldingen zijn er 3 gedaan in 2023.
33
In onderstaande tabel is de aard van de meldingen weergegeven en de opvolging daarvan. Het betreft hier enkel (de 19 afgedane) meldingen bij de integriteitscoördinator. Deze meldingen zijn vanwege de aard van de melding gedaan bij de integriteitscoördinator. Meldingen die gedaan zijn bij de vertrouwenspersonen, zijn hier dus niet in meegenomen. Hierover wordt apart gerapporteerd in het “Jaarverslag vertrouwenspersonen” (zie bijlage).
Aard2 melding (verdenking) misstand/integriteitsschending/ongewenst gedrag
Opvolging
1
Ongeoorloofd werkverzuim
Schriftelijke waarschuwing
2
Diefstal verduistering
Geen disciplinaire maatregel, zelf ontslag genomen
3
Alcohol of drugs gerelateerde strafbare feiten
Anders, vaststelling overeen komst
4
Niet volgen van de procedures
Schriftelijke waarschuwing
5
Niet volgen van de procedures
Schriftelijke waarschuwing
6
Ongepaste meningsuitingen
Schriftelijke waarschuwing
7
Niet toegestaan privégebruik van bedrijfsmiddelen/voorzieningen
Geen disciplinaire maatregel, schending wel aangetoond, een waarschuwing
8
Ongepaste meningsuitingen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
9
Verbale en/of non-verbale agressie en geweld, pesten
Schriftelijke waarschuwing
10
Misbruik bedrijfsmiddelen / overtreding interne regels
Schriftelijke waarschuwing
2
Wat betreft de aard van de schendingen volgen we de lijst van Binnenlandse Zaken. Zie ook https://www.dji.nl/documenten/publicaties/2023/09/01/uri
34
11
Andere misdrijven en overtredingen
Ontslag
12
Ongeoorloofd fysiek geweld
Ontslag
13
Andere misdrijven en overtredingen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
14
Misbruik positie en belangenverstrengeling
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
15
Gebruik van alcohol en drugs
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
16
Ongeoorloofd aannemen/vragen van geschenken, uitnodigingen etc.
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
17
Ongeoorloofd raadplegen info
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
18
Ongeoorloofd aannemen/vragen van geschenken, uitnodigingen etc.
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
19
Andere misdrijven en overtredingen
Geen disciplinaire maatregel, schending niet aangetoond
35
9. Jaarverslag interne en externe vertrouwenspersonen Een vertrouwenspersoon levert een belangrijke bijdrage in het bevorderen van sociale veiligheid in een organisatie. Binnen gemeente Tilburg zijn er 5 interne vertrouwenspersonen en 1 externe vertrouwenspersoon. De interne en externe vertrouwenspersonen brengen jaarlijks verslag uit over de werkzaamheden en inzet binnen Gemeente Tilburg. De informatie is altijd anoniem en nooit herleidbaar naar individuele personen. In 2024 hebben we vanuit de externe partij een nieuwe externe vertrouwenspersoon gekregen. De interne en externe vertrouwenspersonen hebben hun eigen behandelingen, maar hebben samen ook contacten op casusniveau, algemene werkoverleggen en afstemming van werkwijzen.
9.1 Meldingen In 2024 zijn er in totaal 79 geregistreerde medewerkers van gemeente Tilburg met de vertrouwenspersonen in gesprek geweest (intern en extern) om meldingen te doen. Hiervan zijn er 17 meldingen bij de externe vertrouwenspersoon geweest en 62 bij interne vertrouwenspersonen. Van deze meldingen zijn er nog 2 in behandeling bij de externe vertrouwenspersoon en nog 1 in behandeling bij de interne vertrouwenspersonen. Alhoewel er wel meldingen zijn geweest waarbij melders hebben overwogen een klacht in te dienen, heeft geen van de melders besloten de klacht te formaliseren en in te dienen bij een klachtencommissie. Als we kijken naar de meldingen t.o.v. vorige jaren zien we een stijging in het totaal aantal meldingen dat gedaan is. Deze stijging is vooral te zien bij de interne vertrouwenspersonen. Ten opzichte van vorig jaar zijn het aantal meldingen bij de externe vertrouwenspersoon afgenomen: Extern
Totaal
62 17
26
34
30
27
57
60
79
Intern
2022
2023
2024
36
Aard van de meldingen Er wordt onderscheid gemaakt in verschillende categorieën voor de hulpvraag van de meldingen. Voor 2024 waren dit de aantallen per categorie: Categorie Agressie/ geweld/ intimidatie
Intern 21
Extern 8
Totaal 29
8
0
8
10
9
19
2
2
4
5
6
11
12 4
0 15
12 19
62
40*
102
o.a. fysiek, verbaal, psychisch
Seksuele intimidatie o.a.: Vijandig, vernederend, suggestief, insinuerend gedrag; fysiek seksueel gerichte agressie; ongewenste lichamelijke aanrakingen
Pesten o.a: Werk onaangenaam of onmogelijk maken; bedreigende uitingen; roddelen; sociaal isoleren
Discriminatie o.a.; Afkomst; seksuele gerichtheid; Godsdienst/ levensovertuiging
Integriteit o.a.: Machtsmisbruik; corruptie; fraude; belangenverstrengeling; misbruik van organisatiemiddelen; misbruik/ manipulatie van informatie; voorkeursbeleid (nepotisme/ vriendjespolitiek)
Dreigend conflict Aanleiding anders o.a: Privézaken; arbeidsconflicten; functionerings- en beoordelings-vraagstukken; sfeer en cultuur op het werk
Totaal
*bij de externe vertrouwenspersoon kan 1 meldingen meerdere categorieën hebben, daarom is het aantal hier meer dan het aantal meldingen.
De categorie die het vaakst voorkomt is Agressie/ geweld en intimidatie. Daarna komen de categorieën pesten en aanleiding anders.
9.2 Conclusies en adviezen Zowel vanuit de externe vertrouwenspersoon als de interne vertrouwenspersonen zijn conclusies en adviezen opgesteld. De aanbevelingen worden meegenomen in o.a. het beleid integriteit. 1. Rol van vertrouwenspersoon en bekendheid Op basis van gesprekken met melders en hetgeen naar voren komt tijdens voorlichtingsbijeenkomsten is gebleken dat de rol en de taken van de vertrouwenspersoon meer onder de aandacht van de medewerkers van de gemeente Tilburg gebracht mogen worden. Die rol is namelijk bij veel medewerkers nog onvoldoende helder. Daarnaast is de conclusie gerechtvaardigd dat niet alle “lagen” van de organisatie de vertrouwenspersoon al goed weten te vinden. De leidinggevende collega’s zijn bijvoorbeeld sterk ondervertegenwoordigd terwijl ook zij te maken kunnen hebben met ongewenste 37
omgangsvormen en teams/afdelingen.
integriteitsschendingen.
Ditzelfde
geldt
voor
de
bepaalde
Iets minder dan een kwart van het totaal aantal melders heeft ervoor gekozen het gesprek aan te willen gaan met de externe vertrouwenspersoon. Melders is gevraagd waarom de externe vertrouwenspersoon te verkiezen boven de interne vertrouwenspersonen. Regelmatig is aangegeven niet goed te weten in hoeverre een vertrouwenspersoon onafhankelijk kan zijn wanneer deze als werknemer is verbonden aan de organisatie. Het investeren in voorlichting aan medewerkers omtrent de werkwijze van de (interne) vertrouwenspersonen kan een manier zijn om dit wantrouwen weg te nemen. 2. Relatie van LG en medewerker Het merendeel van de meldingen is gerelateerd aan schuring in de relatie tussen medewerker en leidinggevende(n). Discussies rondom arbeidsinzet, reorganisatie, werkdruk en manier van inzet horen niet tot het werkgebied van de vertrouwenspersoon. Hier is echter meer dan eens aangegeven dat deze discussies hebben geleid tot een verharde gesprekstoon tussen medewerkers en leidinggevende(n), waarbij medewerkers zich onveilig voelden in contact met de leidinggevende(n). Het gedrag van de leidinggevende(n) is ervaren als dwingend en intimiderend. Een aantal malen is gesproken over pestgedrag door leidinggevende(n). Melders hebben aangegeven het gevoel te hebben gehad dat er niet naar hen werd geluisterd en dat getoonde inzet niet op waarde werd geschat.
Melders hebben meer dan eens aangegeven dat dit grote invloed heeft gehad op de beleving van de sfeer op het werk. Het is gewenst om meer aandacht te besteden aan de rol van de (beginnende) leidinggevende indien er zich integriteitsschendingen of ongewenste omgangsvormen voordoen in hun team/afdeling. Maar ook ter voorkoming hiervan. Het is van belang dat de (beginnende) leidinggevende voldoende handvatten krijgt om vanuit de onderhavige invalshoek hun werk goed te kunnen doen. Een goede afstemming en samenspel tussen de leidinggevende, de vertrouwenspersoon en andere actoren zoals bijvoorbeeld de personeelsklankbordgroep heeft een grote toegevoegde waarde. 3. Medewerker tevredenheidsonderzoek / RI&E Een MTO of RI&E kan gebruikt worden om een indicatie te krijgen van waar succes- en faalfactoren een rol spelen binnen de organisatie. Daarnaast kan een actuele gedragscode, als een daadwerkelijk levend document, veel doen voor het welbevinden van eenieder in de organisatie. Het is belangrijk tijd en ruimte te vinden om een open gesprek met elkaar te kunnen voeren waarin aandacht wordt besteed aan de vraag hoe met elkaar om te gaan. Andere onderdelen van het MTO kunnen bijvoorbeeld zijn collegialiteit, werkdruk, leidinggevende(n), trots en een sociaal veilige werkomgeving. Er ontstaat een goed beeld wat goed gaat en wat nog aandacht verdient.
Het uit (laten)voeren van een MTO in Tilburg is al een aantal jaren geleden. Geadviseerd wordt om een MTO uit te laten voeren. Verschillende melders hebben aangegeven behoefte te hebben aan zo’n onderzoek. 38
Aanvullende adviezen vanuit de interne vertrouwenspersonen 4. Stijging aantal meldingen Het aantal meldingen dat bij de vertrouwenspersonen terecht komt laat een stijgende lijn zien. In 2021 toen de gemeente Tilburg is gaan werken met vertrouwenspersonen zijn er 56 meldingen geregistreerd. In 2024 is dit inmiddels opgelopen tot 79. Dit is een toename van ongeveer 30%. De precieze oorzaak kunnen wij niet duiden, wij verklaren de toename door de landelijke aandacht in de media voor grensoverschrijdend gedrag, alsmede de interne voorlichting over de rol van de vertrouwenspersoon. 5. Begeleiding van de “beschuldigde” De vertrouwenspersoon begeleidt de melder. De melding gaat over een ongewenste omgangsvorm of een integriteitsschending waarvan een ander “beschuldigd” wordt. Zowel voor de melder als voor de “beschuldigde” kan het voorval een enorme impact hebben. En niet alleen de melder- via de vertrouwenspersoon - maar ook de “beschuldigde” heeft recht op veiligheid en ondersteuning door iemand die daarvoor is toegerust. De begeleiding van de “beschuldigde” verdient binnen de gemeente Tilburg meer aandacht mede omdat die rol ook een eigen functieprofiel en een stevige toerusting vraagt.
39
9.3 Infographic vanuit de externe vertrouwenspersoon
40