Bijlage 3 - Rapportage evaluatie Taxikeurmerk Tilburg - Het PON Telos mei 2024 incl enquete

Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk Gemeente Tilburg

Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk [Ondertitel] Madelon van Duren Anne van der Heijden Katja Nagelkerke Imke Smulders

Het PON & Telos

Colofon Het PON & Telos heeft dit onderzoek verricht in opdracht van

Auteur(s) Drs. Madelon van Duren Anne van der Heijden MSc Katja Nagelkerke MSc Dr. Imke Smulders Publicatienummer 201445 Datum mei 2024 Auteursrecht afbeelding Hilko Visser

© 2024 Het PON & Telos Het auteursrecht van deze publicatie berust bij Het PON & Telos. Gehele of gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. Vermenigvuldiging en publicatie in een andere vorm dan dit rapport is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming van Het PON & Telos. Hoewel deze publicatie met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kan Het PON & Telos geen enkele aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele fouten. Meer informatie www.hetpon-telos.nl

Het PON & Telos | Colofon

Managementsamenvatting In het voorliggend evaluatierapport is onderzocht wat de effecten en ervaringen zijn van het Tilburgs Taxikeurmerk (TTK). Dit keurmerk is in 2019 ingevoerd voor de Tilburgse opstapmarkt om de kwaliteit van het taxivervoer te verhogen, voor zowel de klant als de chauffeur. Om dit keurmerk te evalueren, zijn verschillende partijen geïnterviewd: de opleidingsorganisatie waar chauffeurs het keurmerk behalen (TA Nederland B.V.), de gemeente Tilburg, de politie en de taxichauffeurs zelf. Daarnaast zijn ervaringen rondom het TTK opgehaald van 92 chauffeurs via een online vragenlijst, begin 2024. Met de invoer van het TTK, beoogde de gemeente Tilburg het taxivervoer meer betrouwbaar te maken, de klant centraal te stellen en het ondernemersklimaat te versterken. Sindsdien zijn er 186 chauffeurs die de deelcertificaten hebben behaald die nodig zijn om het TTK te verkrijgen. In gesprek met het taxiteam (gemeente en politie) komt naar voren dat het keurmerk destijds is ingezet omdat de taxibranche een gebrek aan eenduidigheid en veiligheid kent. Prijzen verschilden per chauffeur, chauffeurs uit heel Nederland konden op de taxistandplaatsen staan en klanten voelden zich niet altijd veilig. Sinds de invoer heerst er duidelijkheid over de standplaatsen: alleen chauffeurs met een TTK staan hier.

Ook ervaart het taxiteam een verbeterde samenwerking tussen chauffeurs, politie en gemeente sinds het TTK. Zo is er een klankbordgroep waar alle partijen zitting hebben. Desalniettemin zijn positieve veranderingen op andere kwaliteitsgebieden moeilijker waarneembaar. Er komen nog steeds klachten van klanten binnen en mysteryguest peilingen laten nog geen eenduidigheid in prijzen en klantbehandeling zien. Het taxiteam ziet ook in waarom er nog geen kwaliteitsverbetering heeft plaatsgevonden. De handhaving van alles wat er speelt rondom de taxibranche is versplinterd over verschillende partijen (gemeente, politie, Justis, ILT), waardoor het lastiger is om consequenties te verbinden aan het verbreken van de kwaliteitseisen. Op dit moment wordt de verordening rondom het TTK herzien en een handhavingsplan opgesteld. Als chauffeurs het TTK willen krijgen, volgen zij een opleiding bij TA Nederland B.V. waar ze vier deelcertificaten halen, bijvoorbeeld rondom stadskennis en klantvriendelijkheid. TA Nederland B.V. geeft aan dat de zwaarte van de opleiding en toetsing passend zijn. Zij zien een verbetering van de kwaliteit binnen de opstapmarkt. Via de online vragenlijst hebben 92 chauffeurs hun mening over het taxikeurmerk gedeeld. Zo vond een groot deel het keurmerk gemakkelijk te behalen (72%) en dat ze meer weten over de stad (50%).

Ook geeft een kwart aan dat het TTK hen voordelen oplevert (25%). Echter geven zij ook aan dat er niet genoeg gecontroleerd wordt (67%) en merken niet of nauwelijks dat het contact met de gemeente verbeterd is (66% denkt van niet). Andere beoogde kwaliteitsverbeteringen zien zij ook niet, zoals beter contact tussen chauffeurs onderling of het hanteren van dezelfde prijzen. In verdiepende interviews met acht taxichauffeurs worden deze resultaten bevestigd. Zij hebben het gevoel dat er teveel taxi’s zijn voor het aantal klanten, wat het onderling contact tussen chauffeurs verslechtert en zorgt voor verschillende prijzen. Verder geven zij aan zich niet altijd gehoord te voelen door de gemeente en politie, bij ongevallen of veranderingen rondom wetgeving. Wel zijn zij

Het PON & Telos | Managementsamenvatting

tevreden dat er geen taxi’s van buiten Tilburg op de standplaatsen staan en vinden zij het wel goed als er eenduidigheid komt over prijzen, kleding en regels tijdens evenementen. Dankzij de vragenlijst en gesprekken met de chauffeurs, gemeente, politie en opleider, is er een beeld geschetst van de Tilburgse taxibranche. Duidelijk komt naar voren dat het een branche is waar verschillende knelpunten samenkomen: door een te groot aanbod en versplintering in de handhaving op de controle van de gehele taxibranche ontstaat er markt waarin veel diversiteit bestaat in aanbod en kwaliteit. Het TTK is een eerste stap in het verbeteren van de situatie. Zo komen er geen taxi’s van buiten Tilburg op de standplaats, zijn chauffeurs meer representatief, is er meer kennis van de stad bij chauffeurs en is het contact tussen de partijen verbeterd. Echter is het bereiken van meer betrouwbaar vervoer en een versterkt ondernemersklimaat nog niet behaald. De gesproken partijen in dit onderzoek bieden hier handvatten voor aan. Zo is het mogelijk om inspiratie op te doen in andere steden, zoals het invoeren van maandelijkse bijdragen (om meer zicht te krijgen op het aantal actieve chauffeurs met een TTK) of externe partijen (zoals stewards) als schakel in te zetten tussen klanten en taxi’s op de standplaats.

Daarnaast geven alle partijen aan dat chauffeurs zich minder aan de regels houden als er geen consequenties aan vastzitten. Meer aandacht besteden aan hoe en met welke partijen er tóch gehandhaafd kan worden, ondanks de versnipperde verantwoordelijkheid, is een aanbeveling. Daarnaast wordt ook geadviseerd om het contact tussen chauffeurs en gemeente te versterken, bijvoorbeeld in de vorm van inloopavonden. Ten slotte kan het informeren van de klanten bijdragen aan betrouwbaarder taxivervoer, omdat mensen nu niet op de hoogte zijn van prijzen of kwaliteitseisen. Concluderend lijkt het TTK te zorgen voor een lichte verbetering van de kwaliteit van taxivervoer, maar vraagt de uitvoering en handhaving nog om aandacht.

Het PON & Telos | Managementsamenvatting

Inhoudsopgave 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Inleiding Aanleiding Onderzoeksvragen Methoden van onderzoek Begrippenlijst Leeswijzer

1 1 1 1 2 3

2 2.1 2.2

Het Tilburgs Taxikeurmerk Invoering Tilburgs Taxikeurmerk Procedure voor taxichauffeurs

4 4 4

3 3.1

Visie van het taxiteam Tilburg en TA Nederland B.V. Resultaten interview opleider TA Nederland B.V.

7 8

4 4.1 4.2

Visie van de bevraagde taxichauffeurs Resultaten online vragenlijst De interviews met de chauffeurs

11 11 17

5 5.1 5.2

Slotbeschouwing Beantwoording van de onderzoeksvragen Verbeteringen voor de toekomst van het TTK

21 21 23

– Topiclijsten

25

- Topiclijst taxichauffeurs

28

– Vragenlijst

29

Het PON & Telos | Inhoudsopgave

1

Inleiding

1.1

Aanleiding In 2019 is het Tilburgs Taxikeurmerk (TTK) ingevoerd als verplichting voor taxichauffeurs die werken binnen de opstapmarkt van de gemeente Tilburg. Dit keurmerk is een gezamenlijk initiatief van de gemeente Tilburg en de Tilburgse taxibranche, met als doel de kwaliteit van het taxivervoer te verbeteren voor zowel klanten als chauffeurs. Om het keurmerk te verkrijgen moet een taxichauffeur vier deelcertificaten behalen. De aanbiedende partij van de deelcertificaten is TA Nederland B.V.: een opleidingsinstituut voor verkeer, vervoer en logistiek. De behaalde deelcertificaten tonen kennis van straten in Tilburg, houding en gedrag, levensreddend handelen en stadskennis van Tilburg. Bij de invoering van het taxikeurmerk in 2019 heeft de gemeente Tilburg gepland om het keurmerk te evalueren in 2020. Door de coronacrisis is deze evaluatie uitgesteld tot eind 2023/begin 2024. De wens bestaat om de resultaten van het evaluatieonderzoek te benutten in de herziening van de Tilburgse taxiverordening, een proces dat momenteel loopt.

1.2

Onderzoeksvragen In dit evaluatieonderzoek staan een aantal vragen centraal; 1. Wat zijn de positieve effecten van het taxikeurmerk op de kwaliteit van het taxivervoer van de opstapmarkt in Tilburg? 2. Welke knelpunten bestaan er rondom het TTK? 3. Moet het TTK worden afgeschaft of behouden blijven? 4. Wat zijn mogelijke verbeteringen voor de toekomst van het TTK?

1.3

Methoden van onderzoek Het evaluatieonderzoek kent een kwalitatief en een kwantitatief component, bestaande uit interviews met betrokken partijen en een online vragenlijst. Beide methoden worden hierna toegelicht. Interviews Voor deze evaluatie zijn in twee fasen de verschillende partijen geïnterviewd die betrokken zijn bij de Tilburgse Taxibranche en de uitvoering van het TTK. In de eerste fase, eind 2023, zijn interviews afgenomen met het taxiteam van de gemeente Tilburg. Dit taxiteam bestaat uit een politiefunctionaris en een zestal gemeentefunctionarissen die vanuit verschillende functies betrokken zijn bij beleid en handhaving met betrekking tot de taxibranche. Ook een online interview met de opleider (TA Nederland B.V.), die verantwoordelijk is voor de inhoud en examinering van het Tilburgs Taxikeurmerk, maakt deel uit van deze fase van de

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

1

dataverzameling. De topiclijsten voor de verschillende interviews zijn opgenomen in bijlage A. In de tweede fase zijn telefonische interviews afgenomen bij acht taxichauffeurs, die in de online vragenlijst aangaven open te staan voor een interview. Deze interviews hebben plaatsgevonden tussen 5 en 15 februari 2024. De topiclijsten voor de interviews met taxichauffeurs zijn opgenomen in bijlage B. Online vragenlijst Het kwantitatieve deel van dit evaluatieonderzoek bestaat uit een online vragenlijst die is uitgezet onder taxichauffeurs in Tilburg, van 9 tot 29 januari 2024. Deze vragenlijst is opgesteld in afstemming met de opdrachtgever en opgenomen in bijlage C. De vragenlijst is verspreid via de opleider (TA Nederland B.V.), die in contact staat met de chauffeurs die daar een opleiding volgen of hebben gevolgd. Daarnaast was er een QR-code beschikbaar die boa’s van de gemeente Tilburg konden gebruiken tijdens controles op de taxistandplaatsen, om chauffeurs te vragen deel te nemen aan het onderzoek. Hoeveel potentiële respondenten zijn benaderd is niet vast te stellen, maar de vragenlijst is ingevuld door 92 unieke respondenten.

1.4

Begrippenlijst In dit rapport worden verschillende termen gebruikt die kenmerkend zijn voor de taxibranche. Hieronder lichten we enkele begrippen toe. De taximarkt in Nederland is onderverdeeld in drie soorten markten: • Contractmarkt: dit is vervoer van voornamelijk grotere groepen, zoals leerlingen of rolstoelvervoer, waarvoor langdurige afspraken worden gemaakt. Dit is ongeveer 80% van het totale taxivervoer. • Bel- en bestelmarkt: dit zijn taxi’s die telefonisch worden besteld. Dit beslaat ongeveer 16% van het totale taxivervoer. • Opstapmarkt: dit is het aanhouden van een taxi op straat of het instappen bij een taxi bij een taxistandplaats. Dit betreft ongeveer 4% van het totale taxivervoer. De vraag naar taxi’s in de opstapmarkt neemt af omdat steeds vaker ritten worden besteld via platformen of apps, denk aan Uber.1 Uber: een taxi die via een app besteld wordt. Het zijn geen officiële auto’s van een bedrijf. Als iemand zich registreert via de app kan hij/zij aan de slag als chauffeur en mensen gaan vervoeren. Ubers zijn vaak goedkoper, maar mogen bijvoorbeeld niet staan op officiële taxistandplaatsen.2 Een Uber-chauffeur heeft wel een chauffeurskaart nodig (verstrekt via Kiwa, zie paragraaf 2.2) en heeft dus een geldig VOG nodig. Über valt onder de bel- en bestelmarkt en valt daarmee niet binnen het bereik van dit onderzoek.

1

Marktbeeld Taxi | Taxiontwikkelingen en trends | Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) (ilent.nl) 2 Verschil tussen een taxi en een uber | Alle verschillen uitgelegd. (verschil-tussen.nl)

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

2

Snorder/Zwarte taxi: is een persoon zonder chauffeurskaart die tegen betaling ritten uitvoert. Deze vorm van illegaal taxivervoer wordt gezien als een misdrijf waar een boete op staat.3

1.5

Leeswijzer Hoofdstuk 2 van deze rapportage begint met achtergrondinformatie over (de invoering van) het Tilburgs Taxikeurmerk en over relevant beleid en regelgeving voor de Tilburgse taxibranche. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 de resultaten van de interviews met het taxiteam van de gemeente en de opleider gerapporteerd. In hoofdstuk 4 worden de resultaten van de online vragenlijst en de interviews met taxichauffeurs beschreven, waarna in hoofdstuk 5 wordt afgesloten met de conclusie, de beantwoording van de onderzoeksvragen en aanbevelingen die voortkomen uit het evaluatieonderzoek.

3

Illegaal taxivervoer (snorders) | Taxichauffeurs | Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) (ilent.nl)

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

3

2

Het Tilburgs Taxikeurmerk Om de resultaten van dit evaluatieonderzoek te kunnen plaatsen in de juiste context, schetst dit hoofdstuk het kader waarbinnen de Tilburgse Taxikeurmerk in het leven is geroepen. Het betreft een korte schets van het keurmerk zelf en een compacte opsomming van relevante regelgeving.

2.1

Invoering Tilburgs Taxikeurmerk Op 23 oktober 2018 is het collegebesluit ‘Kwaliteit straattaxivervoer Tilburg’ aangenomen. Vanaf 1 januari 2019 zijn taxichauffeurs in Tilburg, werkend vanaf de taxistandplaats of bij het aanhouden van klanten op straat (de opstapmarkt), verplicht om het keurmerk en de bijbehorende certificaten te behalen. Het doel van het keurmerk is meerledig: bijdragen aan betrouwbaar taxivervoer waar de klant centraal staat en het versterken van het ondernemersklimaat en talentontwikkeling. Onderdeel van het meer betrouwbaar maken van de taxibranche zijn de volgende zaken: afgesproken ritprijzen hanteren, korte ritte aannemen, geen omwegen nemen, kennis van de stad en de omgeving hebben, klanten verwelkomen op de standplaats, mogelijk maken van pinpasbetalingen en taxiauto’s herkenbaar en schoon houden. Op dit moment wordt de aangenomen verordening ‘Kwaliteitskeurmerk Straattaxi’s Tilburg 2019’ herzien. Hierbij wordt ook een handhavingsplan opgesteld, met concrete handvatten om de uitvoering van het TTK beter te kunnen handhaven.

2.2

Procedure voor taxichauffeurs Als een chauffeur werkzaam wil zijn als taxi, is deze wettelijk verplicht een chauffeurskaart te hebben. Met een chauffeurskaart kan een chauffeur in heel Nederland klanten vervoeren. Gemeenten kunnen, middels Artikel 82A van de Wet personenvervoer aanvullende kwaliteitseisen stellen aan taxi’s die vervoer aanbieden vanaf een standplaats of voor het aanhouden van taxi’s op straat. Hiervoor is in Tilburg het Tilburgs Taxikeurmerk nodig. Om het TTK te verkrijgen is een certificatie vanuit TA Nederland B.V. nodig, waarmee een chauffeur een taxivergunning kan aanvragen. Hieronder lichten we de chauffeurskaart, taxivergunning en het TTK toe. Chauffeurskaart De chauffeurskaart, waartoe taxichauffeurs nationaal verplicht zijn, is aan te vragen bij het Kiwa-register4. Een chauffeurskaart is een vergunning voor taxivervoer en is na uitgifte vijf jaar geldig. Om een chauffeurskaart te krijgen heeft de chauffeur een rijbewijs B, Verklaring Omtrent Gedrag (VOG), een chauffeursdiploma (bestaande uit twee examens) en een geneeskundige verklaring taxi van een keuringsarts nodig.

4

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/taxi/vraag-en-antwoord/hoe-vraagik-een-chauffeurskaart-taxi-aan

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

4

Justis, de overheidsorganisatie en screeningsautoriteit van het Ministerie van Justitie en Veiligheid, houdt toezicht op de chauffeurskaarthouders, middels continue screening. Dit betekent dat er, in geval van nieuwe wettelijke informatie beschikbaar over een chauffeur, opnieuw zijn of haar strafblad wordt bekeken. Op basis hiervan voldoet een chauffeur mogelijk niet meer aan de wettelijke eisen van een chauffeurskaart, en neemt de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) contact op met Kiwa. Hierop kan Kiwa de chauffeur in kwestie benaderen om aan te geven dat er een vernieuwde aanvraag van een VOG nodig is. Als de chauffeur geen nieuwe VOG krijgt, wordt de chauffeurskaart ingetrokken en mag het beroep niet meer worden uitgeoefend. Taxikeurmerk en taxivergunning in Tilburg Naast de landelijke chauffeurskaart heeft een Tilburgse taxichauffeur het Tilburgs taxikeurmerk nodig om klanten op te halen van standplaatsen en op straat. Aan dit keurmerk is een taxivergunning gekoppeld. Zodra een chauffeur de vier deelcertificaten (Stratenkennis Tilburg, Houding en Gedrag, Levensreddend handelen en stadskennis Tilburg) van het TTK heeft behaald, kan hij/zij via de gemeente een taxivergunning aanvragen.

Een taxivergunning toont aan dat een chauffeur voldoet aan het taxikeurmerk in Tilburg.5 Het TTK is 5 jaar geldig, met een verplichting om tussentijds een aanvullende workshop te volgen. Deze workshop was echter niet beschikbaar, ten gevolge van de coronacrisis. De kosten voor de taxichauffeurs om de certificaten te behalen bij TA Nederland B.V. bedragen €295,- (ex. BTW). Het aanvragen van een taxivergunning kost €155,-. Dit bedrag zijn leges voor diensten die door de gemeente worden verleend. De gemeente verdient zelf niet aan de verstrekking van de TTK’s. Als een chauffeur de benodigde certificaten heeft behaald voor het Tilburgs Taxikeurmerk, is de gemeente Tilburg wettelijk verplicht om een taxivergunning en dus een TTK te verlenen. Er is dus geen maximum aan het aantal taxivergunningen, en dus keurmerken, dat de gemeente Tilburg mag verlenen. Het is echter wel mogelijk om taxichauffeurs wettelijk te verplichten zich in groepen te organiseren, aan de hand van een Toegelaten Taxi Organisatie (TTO). Een TTO behartigt de belangen voor een groep chauffeurs. Zo zorgt de TTO ervoor dat alleen aangesloten chauffeurs op standplaatsen mogen staan, en chauffeurs onderling verantwoordelijk zijn voor wie er wél en niet deelneemt aan de TTO.

Op dit moment mogen alleen zeven gemeenten met de meeste aantal taxiondernemingen TTO’s uitvoeren: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Eindhoven, Enschede en Haarlemmermeer.6 Sinds de invoering van het Tilburgs Taxikeurmerk zijn er 186 certificaten uitgereikt. Er is op dit moment geen methode om te achterhalen of de mensen die deze certificaten hebben behaald op dit moment allen actief zijn als taxichauffeur in Tilburg.

5

Taxivergunning - Gemeente Tilburg https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/taxi/extra-eisen-voor-taxi-s-ingemeenten 6

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

5

Controle op taxivervoer Het controleren en handhaven van taxivervoer is verdeeld over verschillende instanties: de inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT), de politie en de gemeente Tilburg. Zoals eerder benoemd, zijn Justis en de ILT belast met controle van het taxivervoer, waar het gaat om de gegevens van de taxionderneming, de gegevens en arbeids- en rusttijden van de chauffeur en de gegevens en technische staat van de taxi. Dit controleren zij via inspecties langs de weg, bij bedrijven of digitaal door het uitlezen van de Boordcomputer Taxi (BCT). De ILT mag processen-verbaal en boetes opleggen7. Voor Tilburg geldt dat bij de opstelling van de verordening destijds in 2019 is gesproken over het invoeren van een toetsing op de Wet Bibob.8 Toen bleek dit echter juridisch niet mogelijk. Boa’s en politie hebben verschillende bevoegdheden. Boa’s controleren uitsluitend op de aanwezigheid van een taxikeurmerk en een taxivergunning. De politie heeft ruimere bevoegdheden en mag bijvoorbeeld een taxi grondig doorzoeken op de aanwezigheid van verboden middelen of kunnen een taxi uit elkaar halen om te controleren of er niet met de meter is geknoeid. De controles op de aanwezigheid van een TTK worden voor een heel jaar gepland. Per jaar vinden ongeveer 10 actiedagen met taxicontroles plaats. Dit wordt op deze dagen veelal samen gedaan met de politie en de ILT.

Tijdens deze controles wordt er op alle mogelijke strafbare feiten van taxichauffeurs gecontroleerd. Naast de planbare controles handhaven boa’s ook in hun reguliere werk. Zij zijn belast met de controle op de aanwezigheid van het TTK bij taxi’s die opgesteld staan bij de taxistandplaatsen. De boa’s zijn de hele dag op straat en als zij langs de taxistandplaats komen en tijd hebben controleren zij of de bestuurders van de taxi’s in bezit zijn van het TTK. Tot op heden zijn er nog geen keurmerken ingetrokken.

7

https://www.ilent.nl/onderwerpen/inspectie-taxi De Wet Bibob is een (preventief) bestuursrechtelijk instrument. Als er een ernstig gevaar dreigt dat bijvoorbeeld een vergunning wordt misbruikt, kan de bevoegde overheidsinstantie de aanvraag weigeren of de afgegeven vergunning intrekken. Zie ook: https://www.justis.nl/producten/wetbibob/wat-is-de-wet-bibob 8

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

6

3

Visie van het taxiteam Tilburg en TA Nederland B.V. Om de ervaringen rondom het TTK op te halen, zijn er interviews uitgevoerd met het taxiteam van de gemeente Tilburg. Er is gesproken over de staat van de Tilburgse taxibranche, de aanleiding om met een taxikeurmerk te gaan werken, het beleid, de mogelijkheden voor handhaving en wensen voor de toekomst. De besproken onderwerpen uit de interviews hieronder zijn gebaseerd op de visie van de geïnterviewden, dus niet per definitie een weerspiegeling van de wettelijke werkelijkheid. Aanleiding voor het TTK Voor de invoering van het TTK was er weinig wet- en regelgeving rondom de Tilburgse taxibranche. Ondertussen groeide het aantal taxichauffeurs vanaf 2000, terwijl er weinig toezicht was op zowel de kwaliteit van taxiritten voor klanten, als de veiligheid voor zowel klanten als chauffeurs. Ook was er geen duidelijkheid over prijzen en werkgebieden onder chauffeurs. Uiteindelijk gingen de chauffeurs tijdens carnaval 2017 over tot een protestactie waarbij zij in optocht naar het gemeentehuis trokken: zij wilden meer zekerheid van hun aanwas in klanten, concreet door chauffeurs ‘van buiten’ te weren. De taxichauffeurs riepen de gemeente op om een vignet in te voeren zoals in andere Brabantse gemeenten.9 Tegelijkertijd ontving de gemeente vanuit klanten regelmatig klachten over onveiligheid en akelige bejegening.

De gemeente is hierop in gesprek gegaan met de branche en er is een klankbordgroep opgericht. In de klankbordgroep zitten afgevaardigden van de gemeente, politie, zelfstandige chauffeurs en grootschalige taxibedrijven. De gemeente ging in gesprek met de branche over hun behoeften en wensen. Rond dezelfde tijd voerden ook andere Brabantse gemeenten een taxikeurmerk in om de kwaliteit van de opstapmarkt te verbeteren. Om eveneens een impuls te geven aan de kwaliteit van de opstapmarkt in de stad, is door de klankbordgroep besloten het Tilburgs Taxikeurmerk in te voeren. Knelpunten Hoewel het nu vijf jaar geleden is dat het TTK is ingevoerd, ervaart het taxiteam nog geen grote vooruitgang in de kwaliteit van de opstapmarkt in de stad. Eerdere mystery guestpeilingen laten nog geen grote verbeteringen zien. Nog steeds komen er bij de gemeente en soms de politie klachten van klanten binnen, bijvoorbeeld over oplichting, niet willen rijden op de meter, het niet aannemen van korte ritten of te hard rijden. Deze klachten zijn echter vaak moeilijk te herleiden naar chauffeurs en daardoor kunnen er veelal geen vervolgacties worden ondernomen. Daarnaast is handhaving van de taxibranche problematisch, omdat de verantwoordelijkheid verschillende onderdelen van controle verspreid zijn belegd over verschillende instanties (zie paragraaf 2.2).

Daarbij is het niet voor alle partijen, politie, gemeente en taxichauffeur, duidelijk waarop en hoe precies gehandhaafd kan worden. Daarbij is het vanwege AVG-regelgeving niet mogelijk voor de verschillende instanties 9

Grote taxi-staking in Tilburg: burgemeester zegt gesprek toe - Omroep Brabant

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

7

informatie vanuit controles die persoonsgegevens bevat onderling uit te wisselen. Er wordt wel een dossier opgebouwd, maar uitsluitend van informatie die de gemeente tot haar beschikking heeft en daardoor mist er een totaalbeeld van chauffeurs. Een voorbeeld van de versplintering van verantwoordelijkheden is de handhaving rondom het VOG. Hoewel de verplichting van een geldige VOG bij een chauffeurskaart zou moeten zorgen voor het mogelijk innemen hiervan, blijkt dit in de praktijk moeilijk. Een VOG of chauffeurskaart kan verlopen zijn, maar aangezien de politie of de gemeente hier niet op kan controleren (de ILT kan dit overigens wel), kan hier niet op gehandhaafd worden. De ILT krijgt alleen een melding als er wettelijk wordt vastgesteld dat er iets veranderd in het dossier van een chauffeur. In de praktijk wordt dit niet altijd geregistreerd. Voor een enkel lid van het taxiteam van de gemeente lijkt het TTK te zijn verworden tot een ‘papieren keurmerk’ vanwege te onregelmatige controles die nu worden uitgevoerd op de aanwezigheid van het TTK. Tegelijkertijd schept het TTK ook verwachtingen bij de taxichauffeurs, bijvoorbeeld met betrekking tot handhaving waar de gemeente geen bevoegdheid toe heeft. Immers, de gemeente kan alleen handhaven op de aanwezigheid van het TTK niet op bijvoorbeeld het gedrag van de taxichauffeurs.

De klankbordgroep waarin de gemeente, politie en taxichauffeurs van een aantal grote taxibedrijven in Tilburg vertegenwoordigd zijn komt enkele keren per jaar bij elkaar. Er zijn echter steeds minder taxichauffeurs die deel uitmaken van de klankbordgroep en het is lastig om zelfstandige taxichauffeurs hierbij te betrekken. Het taxiteam ervaart de opstelling van de taxichauffeurs (zowel binnen als buiten de klankbordgroep) als ‘instrumenteel’. Daarbij lijken chauffeurs weinig intrinsiek gemotiveerd te zijn om naar hun eigen gedrag te kijken. Er zijn al een tijd geen overleggen met de klankbordgroep geweest. De klankbordgroep heeft volgens het taxiteam wel een positieve bijdrage geleverd aan de samenwerking tussen gemeente en politie. Volgens het taxiteam heeft de klankbordgroep er wel voor gezorgd dat er meer zicht is gekomen op wat er speelt in de branche en dit is voor het taxiteam heel waardevol. Oplossingsrichtingen Eventuele oplossingsrichtingen die genoemd zijn in de gesprekken met het taxiteam van de gemeente Tilburg en waarvan nog moet onderzocht worden of deze mogelijk zijn, zijn het uitbreiden van bevoegdheden en inzet voor handhaving voor de boa’s en de mogelijkheid om mystery guests direct te laten sanctioneren wanneer zij overtredingen aantreffen.

Daarnaast wordt de wens uitgesproken om concrete sancties op te nemen in een nieuw handhavingsplan, waarbij het taxikeurmerk (en daarmee de vergunning) intrekken en innemen de voorkeur heeft boven schorsen, want daar moet dan immers weer op worden gehandhaafd.

3.1

Resultaten interview opleider TA Nederland B.V. In het online interview met de opleider die de cursussen voor het TTK verzorgt, is gesproken over de staat van Tilburgse taxibranche, beleid en handhaving en het Tilburgs Taxikeurmerk. De besproken onderwerpen zijn beschreven vanuit de visie van de geïnterviewde.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

8

Opleiding Opleider TA Nederland B.V. verzorgt de trainingen en examens die taxichauffeurs moeten afleggen voordat zij het certificaat verkrijgen dat onder het keurmerk ligt. TA Nederland B.V. verzorgt ook de training voor het taxikeurmerk in een aantal andere gemeenten (Breda, Den Haag en Utrecht). Een taxikeurmerk is een gemeentelijke vergunning, dus de eisen, zwaarte en toetsing verschillen ook per gemeente. TA Nederland B.V. heeft contact met de gemeente en niet met politie. TA Nederland B.V. heeft een adviserende rol voor de invulling van de opleiding. In Tilburg bestaat deze uit een schriftelijke toets, workshops ‘levensreddend handelen’, ‘een deelcertificaat houding en gedrag’ en een e-learning module. Voor de precieze invulling en normering van de opleiding en toetsing is de opleider in overleg met de gemeente. Hiervoor geldt; de gemeente bepaalt en TA Nederland B.V. voert uit. De zwaarte en de toetsing in Tilburg zijn passend volgens de opleider. ‘Er zakt wel eens iemand voor de toets, maar als ze Nederlands spreken en er even voor gaan zitten, dan slaagt iedereen’, aldus de opleider. Het is een schriftelijke toets. De reacties van chauffeurs op de invoering van het TTK waren destijds wisselend, volgens de opleider. Er zijn chauffeurs die het goed vinden, maar er tegenop zien vanwege de kosten.

Effect van het Tilburgs Taxikeurmerk Het gewenste effect van het TTK is dat de kwaliteit van de opstapmarkt beter wordt. Volgens de opleider was de kwaliteit van de taxichauffeurs voordat het taxikeurmerk werd ingevoerd niet goed. Klanten werden opgelicht doordat chauffeurs omreden en ze weigerden bijvoorbeeld korte ritten. Bij evenementen, zoals de kermis, golden er toen al wel andere regels, maar verder niet. Nu het TTK er is, heeft de opleider het gevoel dat het in Tilburg niet zo slecht gaat met de taxibranche. Hij spreekt wekelijks met chauffeurs. Zij geven aan dat ze hem eerder bellen met klachten, dan dat ze naar de gemeente stappen. De opleider verwijst taxichauffeurs met klachten door naar de gemeente. Ideeën ter verbetering TA Nederland B.V. heeft enkele ideeën over hoe de kwaliteit van de opstapmarkt bevorderd kan worden. Zo werken sommige gemeenten met een maandelijkse bijdrage: elke maand moet er een bedrag betaald worden om taxi te mogen rijden. Deze gemeenten hebben meer zicht op hoeveel chauffeurs er actief zijn, omdat chauffeurs die stoppen met taxi rijden niet meer willen betalen en dus doorgeven dat ze gestopt zijn.

Verder is het in Breda gemakkelijker om het keurmerk te halen (de taxichauffeur hoeft alleen een interactieve sessie te volgen), volgens de opleider, maar de administratieve last is groter door een verplichte maandelijkse bijdrage en er wordt in Breda strenger gehandhaafd. Verder zou het volgens hem goed zijn om een bibob-toetsing te koppelen aan de vergunning, zodat er meer onderzoek gedaan kan worden naar de achtergrond van de chauffeur. Een ander idee dat wordt aangedragen door de opleider, is het inzetten van taxi-stewards die cafégangers naar de taxi brengen, wat gebeurt in Breda. Pas als klanten in de taxi zitten vertellen waar ze naartoe gaan en vervolgens zet de chauffeur de meter aan. Meerwaarde hiervan is dat er een externe/onafhankelijke derde is die zowel klanten als chauffeurs ‘in het gareel’ houdt. Nog een mogelijkheid om de kwaliteit van de opstapmarkt te bevorderen is om de standplaats zo in te richten dat alleen de voorste in de rij weg kan; chauffeurs zijn daar

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

9

echter veelal op tegen omdat ze ook bellende klanten willen kunnen aannemen wanneer ze bij de standplaats staan te wachten.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

10

4

Visie van de bevraagde taxichauffeurs In dit hoofdstuk staat de visie van de taxichauffeurs centraal. Aan de taxichauffeurs is een vragenlijst voorgelegd die zij online konden invullen. Vervolgens zijn er interviews gehouden met acht taxichauffeurs die in de vragenlijst hebben aangegeven dat zij benaderd mochten worden voor een interview. We gaan in dit hoofdstuk eerst in op de resultaten van de online vragenlijst en daarna op de resultaten van de interviews met de chauffeurs.

4.1

Resultaten online vragenlijst De vragenlijst is ingevuld door 92 respondenten, waarbij niet elke respondent alle vragen heeft beantwoord. De meeste respondenten (84%) werken zelfstandig, 16% werkt voor een taxibedrijf. Van de respondenten geeft 98% aan dat zij in het bezit zijn van een Tilburgs Taxikeurmerk, 2% geeft aan dat ze dit niet weten of niet willen zeggen. Het merendeel van de respondenten, namelijk 67%, geeft aan langer dan 5 jaar te werken als taxichauffeur binnen de gemeente Tilburg. Figuur 1 Hoe lang ben je al taxichauffeur binnen de gemeente Tilburg? (%) (n=89)

67%

22%

3%

4%

Korter dan 6 maanden

6 maanden tot 1 jaar

3% 1 tot 5 jaar

Langer dan 5 jaar Weet ik niet of wil ik niet zeggen

Mening over het Tilburgs Taxikeurmerk Figuur 2 laat zien dat het merendeel van de respondenten vindt dat het halen van het TTK snel gaat en dat het keurmerk vraagt om kennis waar zij wat aan hebben. Verder geeft de grootste groep respondenten aan het (helemaal) oneens te zijn met de uitspraken dat het keurmerk hen voordelen oplevert, dat er voldoende wordt gecontroleerd, dat er voldoende wordt opgetreden tegen chauffeurs die zich niet aan de regels houden en dat ze sinds het keurmerk meer werk hebben.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

11

Figuur 2 Ben je het eens met de volgende zinnen? (%) n

(Helemaal) eens

Niet eens, niet oneens

(Helemaal) oneens

Het halen van het keurmerk gaat snel

79

72

18

10

Het keurmerk vraagt om kennis waar ik iets aan heb (over straten, stad, houding, gedrag en levensreddend handelen)

80

65

14

21

Het keurmerk levert mij voordelen op

77

25

27

48

Er wordt genoeg gecontroleerd of taxichauffeurs het keurmerk hebben

82

20

13

67

Er wordt genoeg opgetreden tegen chauffeurs die zich niet aan de regels houden

81

17

11

72

Het halen van het keurmerk is goedkoop

73

15

25

60

Sinds het keurmerk heb ik meer werk

78

6

19

74

Figuur 3 geeft de resultaten weer van een aantal uitspraken die zijn voorgelegd aan de chauffeurs, met betrekking tot de situatie na het behalen van het TTK. Ongeveer tweederde van de respondenten is het (helemaal) oneens met de stellingen dat er minder problemen zijn tijdens grote evenementen, er minder taxi’s van buiten Tilburg in de stad rijden, dat taxiritten dezelfde prijzen hebben en dat de kwaliteit van de taxiservice in Tilburg verbeterd is sinds ze in het bezit zijn van het keurmerk. Figuur 3 Ben je het eens met de volgende zinnen? Sinds ik het Tilburgs keurmerk heb… (%) n

(Helemaal) eens

Niet eens, niet oneens

(Helemaal) oneens

Weet ik meer over de stad en de straten

68

50

19

31

Nemen chauffeurs vaker korte ritten aan

66

30

14

56

Voelen klanten zich meer welkom op de taxistandplaats

64

30

17

53

Is de kwaliteit van de taxiservice in Tilburg verbeterd

66

26

9

65

Rijden minder taxi’s van buiten Tilburg in de stad

67

24

9

67

Hoor ik minder klachten van klanten

63

24

14

62

Is mijn werk veiliger geworden

66

21

32

47

Hebben taxiritten dezelfde prijzen

64

19

16

66

Zijn er minder problemen tijdens grote evenementen

69

17

14

68

Is beter contact tussen chauffeurs onderling

63

19

25

56

Aan de taxichauffeurs is een aantal vragen voorgelegd over het contact dat zij hebben met de gemeente Tilburg. (Ruim) tweederde van de respondenten geeft aan het (helemaal) oneens te zijn met de uitspraken dat zij de gemeente vaker zien, dat de gemeente meer betrokken is bij de chauffeurs, dat ze zich gehoord voelen door de gemeente en dat er beter contact is met de gemeente sinds het TTK is ingevoerd.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

12

Figuur 4 Ben je het eens met de volgende zinnen? Sinds het Tilburgs keurmerk… (%) n

(Helemaal) eens

Niet eens, niet oneens

(Helemaal) oneens

Ik zie de gemeente vaker

64

20

11

69

Is er beter contact met de gemeente

61

18

16

66

De gemeente is meer betrokken bij chauffeurs

64

16

16

69

Ik voel me meer gehoord door de gemeente

59

10

19

71

Werken tijdens evenementen binnen en buiten de gemeente Het grootste deel van de respondenten (94%) werkt ook tijdens evenementen binnen de gemeente Tilburg, 1% van de respondenten geeft aan dan niet te werken en 4% weet het niet of wil dit niet zeggen. Aan de respondenten zijn stellingen voorgelegd over het werken tijdens Tilburgse evenementen zoals carnaval en de kermis en de invloed die de invoering van het TTK daar al dan niet op heeft gehad, zie figuur 5. Zij konden de stellingen aanvinken waar zij het mee eens waren. We zien dat ongeveer de helft van de respondenten vindt dat er geen verschil is met toen er geen TTK was tijdens evenementen. 37% van de respondenten vindt dat er minder chauffeurs van andere gemeenten in Tilburg rijden tijdens evenementen. 26% van de respondenten vindt het contact tijdens evenementen minder vijandig dan voor de invoering van het TTK en volgens 17% van de respondenten is er meer werk voor Tilburgse taxichauffeurs en vragen chauffeurs ongeveer hetzelfde voor een rit tijdens evenementen. Figuur 5 Percentage respondenten dat het eens is met verschillende stellingen over werken tijdens evenementen binnen de gemeente Tilburg. ‘Sinds het TTK…’ (%) (n=65)

..is er geen verschil tijdens Tilburgse evenementen

54%

...rijden minder chauffeurs van andere gemeenten in Tilburg

37%

...is het contact tussen chauffeurs minder vijandig

26%

...vragen chauffeurs ongeveer dezelfde prijzen voor een rit

17%

...is er meer werk voor Tilburgse chauffeurs

17%

Het merendeel van de respondenten (79%) werkt ook tijdens evenementen buiten de gemeente, zoals Intents Festival in Oisterwijk of het Best Kept Secret festival in Hilvarenbeek. 15% van de respondenten geeft aan niet te werken tijdens dit soort evenementen en 6% heeft ‘Weet ik niet of wil ik niet zeggen’ ingevuld.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

13

Figuur 6 laat zien hoe respondenten hebben gereageerd op stellingen over werken tijdens evenementen, buiten de gemeente Tilburg. Respondenten konden aanvinken met welke stellingen zij het eens zijn. Van de respondenten die aangegeven hebben dat zij ook werken tijdens evenementen buiten de gemeente Tilburg geeft 69% aan dat zij geen verschil ervaren met de tijd voordat het TTK was ingevoerd. Ongeveer 15-20% van de respondenten geeft aan eens te zijn met de stellingen dat er meer werk voor Tilburgse chauffeurs is, dat het contact tussen chauffeurs minder vijandig is en dat er minder chauffeurs van andere gemeenten in Tilburg rijden. Met de stelling dat er sinds het TTK chauffeurs ongeveer dezelfde prijzen voor een rit vragen is 6% van de respondenten het eens. Figuur 6 Percentage respondenten dat het eens is met verschillende stellingen over werken tijdens evenementen buiten de gemeente Tilburg. ‘Sinds het TTK…’ (n=54)

..is er geen verschil tijdens Tilburgse evenementen

69%

...is er meer werk voor Tilburgse chauffeurs

20%

...is het contact tussen chauffeurs minder vijandig

17%

...rijden minder chauffeurs van andere gemeenten in Tilburg

15%

...vragen chauffeurs ongeveer dezelfde prijzen voor een rit

6%

De klanten Figuur 7 brengt in beeld hoe respondenten hebben gereageerd op stellingen over opmerkingen van klanten dat hen is voorgelegd. Ook hier konden respondenten aanvinken met welke stellingen zij het eens zijn. Iets minder dan de helft van de respondenten geeft aan dat klanten geen verschil merken en dat klanten niet bekend zijn met het TTK. Verder geeft ongeveer een kwart van de respondenten aan dat meer taxi’s de mogelijkheid bieden om te pinnen en dat klanten ook makkelijker een taxi kunnen vinden voor een korte rit. 18% van de respondenten geeft aan dat klanten zich veiliger voelen in de taxi en dat hen een eerlijkere prijs wordt gerekend.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

14

Figuur 7 Percentage respondenten dat het eens is met verschillende stellingen over de opmerkingen van klanten over het TTK.(n=68)

Geen verschil

46%

Niets, ze zijn daar niet bekend mee

43%

Meer taxi’s hebben pinmogelijkheden

25%

Klanten kunnen ook taxi’s vinden voor korte ritten

22%

Voelen zich veiliger

18%

Eerlijkere prijzen

18%

Ze krijgen meer aanbevelingen en informatie over de stad

12%

Klankbordgroep Ruim een derde van de respondenten (38%) is ervan op de hoogte dat er een klankbordgroep bestaat en hetzelfde aantal respondenten wist dit niet, zie figuur 8. Verder geeft ongeveer een kwart van de respondenten aan dat zij niet weten wat een klankbordgroep is. Figuur 8 Weet je dat er een klankbordgroep is met de gemeente, politie en chauffeurs? (%) (n=68)

38%

38% 24%

Ja

Nee

Ik weet niet wat een klankbordgroep is

Op de vraag of respondenten zouden willen aansluiten bij de klankbordgroep antwoordt 24% dat ze dat zouden willen, 46% geeft aan niet te willen aansluiten en ongeveer 30% weet het niet (n=68). Suggesties Tot slot is de respondenten gevraagd of ze opmerkingen of suggesties hebben over de taxi’s in Tilburg of het Tilburg Taxikeurmerk. Deze vraag is door 33 respondenten ingevuld. Het algemene sentiment is negatief over de huidige situatie. Problemen die vaak worden genoemd zijn: er zijn te veel chauffeurs (met het keurmerk), er komen te veel chauffeurs van buiten Tilburg (vooral tijdens evenementen), Uber verstoort de markt, er worden te hoge prijzen gevraagd aan klanten en er heerst een slechte sfeer onder de taxichauffeurs. Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

15

Daarnaast wordt de taxistandplaats bij het station als onveilig bestempeld, evenals het (rij)gedrag van andere chauffeurs. Verschillende chauffeurs benoemen zich niet gehoord te voelen door de gemeente. De suggestie die verreweg het vaakst gedaan wordt is inzetten op meer handhaving op de aanwezigheid van het TTK en controles, met name tijdens evenementen. Sommige respondenten zien het liefst de inzet van mystery guests, anderen hebben vooral behoefte aan meer en strengere controles van boa’s of politie. Verder geven verschillende respondenten aan dat ze willen dat de gemeente stopt met het verlenen van nieuwe keurmerken. Eventueel kan er volgens een respondent een wachtlijst worden geïntroduceerd. Ten slotte wordt er voorgesteld om meer voorzieningen voor chauffeurs te creëren en om klanten in te lichten over het bestaan van het keurmerk.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

16

4.2

De interviews met de chauffeurs In de telefonische interviews met de taxichauffeurs die hebben deelgenomen aan het kwalitatieve deel van het evaluatieonderzoek is gesproken over de taxibranche, het keurmerk, de relatie met gemeente en politie, en hun ideeën voor verbetering. In de hierna volgende paragrafen worden de resultaten uit de interviews gerapporteerd, vanuit de visie van de geïnterviewden. Doordat het slechts acht chauffeurs en kwalitatief onderzoek betreft, wordt hier niet gesproken in aantallen of percentages. Het is niet mogelijk om iets te zeggen over de Tilburgse taxichauffeurs als geheel, maar de antwoorden geven kleur en verdieping aan de visie van de chauffeurs. De Tilburgse taxibranche Hoe de chauffeurs de Tilburgse taxibranche ervaren verschilt per persoon. Sommigen benoemen dat ze veel contact hebben met anderen, elkaar begroeten en er een positieve sfeer onderling bestaat. Ook vertelt een geïnterviewde chauffeur over een WhatsAppgroep waar veel chauffeurs inzitten, zodat ze elkaar op de hoogte kunnen houden van wat er speelt. Ondertussen geldt voor anderen het tegenovergestelde. Ze kiezen er juist voor om weinig contact te hebben met anderen, of alleen om te gaan met de chauffeurs die ze goed kennen. De chauffeurs die werken voor taxibedrijven zijn tevreden over de sfeer binnen hun bedrijf.

Meerdere geïnterviewden spreken over een negatieve sfeer tussen chauffeurs. Soms vallen de termen ‘taxioorlog’ of ‘territoriumstrijd’. Hieromtrent wordt gesproken over het buitengesloten of weggestuurd worden op standplaatsen. De vijandige sfeer wijten de meeste geïnterviewden aan de discrepantie tussen het aanbod en de vraag in de taxibranche. Er zijn, volgens hen, te veel chauffeurs en er worden te veel keurmerk-certificaten uitgedeeld. Een geïnterviewde geeft aan het laatste jaar zijn omzet te hebben zien dalen. Meerdere geïnterviewden geven aan dat ze evenementen nodig hebben om de jaaromzet te behalen en juist bij deze evenementen is waar de moeilijkheden tussen chauffeurs ontstaan. Voornamelijk omdat er dan chauffeurs van buiten de gemeente ook ritten aanbieden, waardoor er minder werk beschikbaar is voor de chauffeurs met het keurmerk. De komst van Uber zorgt ook voor nog meer aanbod en te lage prijzen. Sommige chauffeurs zijn daarentegen juist blij met Uber en rijden hier graag voor, omdat hiermee altijd ritten aangenomen kunnen worden, ongeacht keurmerk of gemeente. Hoewel veel chauffeurs genieten van het sociaal contact en de vrijheid van het vak, hebben zij soms ook vervelende ervaringen met klanten. Zo benoemen zij incidenten met geweld, dronkenschap en zelfs, in een specifiek geval, een overval.

Chauffeurs voelen zich hierdoor niet altijd veilig of gesteund door de politie of gemeente. Sommige geïnterviewden hebben vooral vaste klanten, terwijl andere ook op de standplaats zijn te vinden. Chauffeurs zien grote verschillen onderling, in interactie met de klanten. Ze benoemen verschillen in houding, kleding en auto, maar vooral in het hanteren van tarieven. De één noemt dat er veel te hoge prijzen worden gerekend voor korte ritten, terwijl de ander juist geen voorstander is van uniforme prijzen. Sommige geïnterviewden zetten de meter niet altijd aan en registreren dus niet elke rit. Een chauffeur heeft van klanten vernomen dat sommige taxichauffeurs geen korte ritten aannemen. Sommigen ergeren zich aan chauffeurs die dit gedrag vertonen, doordat het een negatief beeld creëert van de branche als geheel. Dat

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

17

draagt volgens een geïnterviewde bij aan het beeld van taxichauffeurs als ‘het afvoerputje van de maatschappij’. Ten slotte geven meerdere geïnterviewden aan dat de voorzieningen en veiligheid bij de standplaatsen verbeterd kunnen worden. Zo is er geen toilet aanwezig, terwijl sommige chauffeurs aangeven uren staan te wachten. Ook is door het verkeer en de infrastructuur bij centraal station Tilburg de veiligheid in het geding. Contact met gemeente en politie Uit sommige gesprekken met de chauffeurs komt naar voren dat zij niet het idee hebben dat politie, handhaving en gemeente iets voor de chauffeurs doen in Tilburg. De meeste gesproken taxichauffeurs hebben niet veel contact met de politie en de gemeente. Zoals eerder benoemd, voelen sommige chauffeurs zich niet altijd gesteund door de politie, bijvoorbeeld in het geval van dronken of gewelddadige klanten. Anderzijds geeft een andere chauffeur aan de politie goed te kunnen vinden als er iets aan de hand is. Volgens hem staat de horecapolitie de chauffeurs goed bij als er problemen zijn met dronken uitgaanspubliek. Een andere chauffeur heeft weer het gevoel dat de politie van het slechte uitgaat en iedere taxichauffeur over één kam scheert. Richting de gemeente heerst er bij sommige chauffeurs een zekere mate van wantrouwen. Een aantal van hen heeft weleens aangegeven dat het niet goed gaat met de taxi’s in de stad.

Voor hun gevoel wordt daar dan niks mee gedaan en zijn ze niet gehoord. Het Tilburgs Taxikeurmerk Met betrekking tot de opleiding die chauffeurs moeten volgen om het TTK te behalen worden verschillende zaken benoemd. Wat regelmatig terugkomt is het niveau van de opleiding: dat wordt over het algemeen als laag ervaren. Onderwerpen als nette kleding, nette bejegening van klanten en met een schone auto rijden, zijn zaken die chauffeurs die al langer taxi rijden al wel weten, zeggen ze. De verplichting om deze opleiding te volgen voelt voor sommige geïnterviewden als ‘een manier voor de gemeente om geld te verdienen’, in plaats van een instrument met meerwaarde voor de kwaliteit van de branche. Het onderdeel levensreddend wordt door sommigen wel benoemd als waardevolle toevoeging. Doordat sommige geïnterviewden het behalen van het TTK als gemakkelijk ervaren, hebben zij het idee dat iedereen taxichauffeur kan worden. Zo ook mensen die ‘geen respect hebben voor het beroep’ en het niet zo nauw nemen met representativiteit en omgangsvormen, geeft iemand aan. Een ander denkt ook dat het UWV mensen adviseert om taxichauffeur te worden wanneer ze geen werk kunnen vinden. De drempel die de opleiding voor het TTK opwerpt zit vooral in de kosten, niet in de inhoud van de opleiding. Vrijwel alle geïnterviewden benoemen dat er te weinig wordt gecontroleerd op het TTK.

De wens tot meer controles op de aanwezigheid van het TTK door handhaving (of op andere zaken door politie) wordt regelmatig geuit, ook met de toevoeging dat er vaker gecontroleerd zou moeten worden op de drukke momenten (weekenddagen). Een aantal geïnterviewden vertelden dat er dit jaar met carnaval uitgebreid is gecontroleerd en dat is door hen als zeer positief ervaren. Wat ook ter sprake kwam, is dat chauffeurs zónder TTK

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

18

soms rijden in de auto’s van een andere chauffeur mét een TTK. Volgens de geïnterviewde hebben handhavende boa’s dit niet altijd in de gaten. Daarnaast benoemt een geïnterviewde chauffeur dat het intrekken van het keurmerk als sanctiemiddel ingezet zou moeten worden. Een effect van het TTK dat werd benoemd, in sommige gesprekken, is dat er minder strijd is tussen chauffeurs onderling. Het gebeurt nog steeds wel dat taxichauffeurs andere chauffeurs onvriendelijk of hardhandig aanspreken wanneer zij vermoeden dat deze van buiten Tilburg komen en op de standplaats staan, maar minder vaak. Zo zorgt het TTK voor duidelijkheid op de standplaats, omdat chauffeurs zonder keurmerk er niet mogen staan. Ook het feit dat het TTK verplicht tot het rijden van een nette auto en dragen van nette kleding wordt als positief benoemd, door verschillende chauffeurs. Er zijn ook geïnterviewden die benoemen dat er juist niet veel is veranderd met de invoering van het keurmerk. Korte ritten werden daarvoor ook al aangenomen (‘iedereen heeft het recht om thuis te komen’) en de onderlinge afspraak dat de eerste taxi de rit aanneemt was er ook al, mede om te voorkomen dat korte ritten geweigerd worden, zo geeft een chauffeur aan. Wat meermaals wordt benoemd is het gebrek aan kennis over het TTK bij klanten.

Die zijn volgens geïnterviewden niet of amper op de hoogte van het bestaan en de eisen van het keurmerk. Volgens een chauffeur zou het de kwaliteit van de branche ten goede komen wanneer klanten beter op de hoogte zijn. Zij kunnen dan bijvoorbeeld een melding maken als hen een rit wordt geweigerd of een andere taxi kiezen wanneer een chauffeur weigert om op de meter te rijden. Ideeën ter verbetering De geïnterviewde chauffeurs hebben verschillende ideeën en adviezen om de Tilburgse taxibranche te verbeteren. Daarbij is het advies om vaker en anders (willekeurige momenten) te controleren en handhaven op het TTK door bijna iedere geïnterviewde chauffeur genoemd. Concrete ideeën die hiervoor worden geopperd: • Controleer extra tijdens evenementen, maar ook gedurende het jaar; • Controleer op drukke momenten in de week, zoals zaterdagavond; • Zet straten af tijdens controles zodat chauffeurs controles niet kunnen ontlopen; • Zet (meer) mystery guests in; • Gebruik camera’s op de standplaatsen die kentekens scannen en controleren op registratie van het TTK. Hierbij wordt naar gemeente Breda verwezen als voorbeeld; • Controleer vaker op de registraties van de Boordcomputer Taxi (BCT); • Neem het TTK in wanneer een chauffeur betrokken is bij een incident, misdraging of bij klachten van klanten.

Verder wordt er door verschillende geïnterviewden benoemd dat het behalen van het keurmerk op dit moment te eenvoudig is. Adviezen die geopperd worden om dit tegen te gaan zijn het invoeren van antecedentenonderzoek of een minimum aantal jaren rijervaring, voordat iemand in aanmerking komt voor een keurmerk. Verder wordt meerdere

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

19

keren benoemd dat het belangrijk is dat klanten op de hoogte zijn van het bestaan van het keurmerk en gangbare prijzen, zodat ze te hoge prijzen of chauffeurs zonder keurmerk kunnen weigeren. Daarnaast is er één geïnterviewde die pleit voor het afschaffen van het keurmerk om meer vrijheid te hebben in locaties waar de chauffeur kan werken. Ook zijn er verschillende suggesties geuit die betrekking hebben op de standplaatsen voor de taxi’s. Meerdere geïnterviewden geven aan dat ze verbeteringen met betrekking tot de verkeersveiligheid op de standplaats bij het centraal station noodzakelijk vinden. Vanwege de drukke weg kunnen klanten en chauffeurs niet veilig in- en uitstappen. Daarbij wensen ze meer voorzieningen zoals een toilet of een bankje. Ook wordt genoemd dat de standplaats aan de achterzijde van het station beter aangegeven zou mogen worden en dat er gezorgd moet worden dat daar geen privé-voertuigen staan. Tot slot zijn er adviezen voor het contact met politie en gemeente. Overkoepelend wordt vaak genoemd dat chauffeurs zich meer gehoord en serieus genomen willen voelen. Ze wensen meer betrokkenheid bij de taxibranche. Dit zou het vertrouwen van chauffeurs in de instanties verhogen.

Concreet worden genoemd dat politie meer actie moet ondernemen na aangiftes van gewelddadige incidenten, regulering voor Uber, meer informatie vanuit de gemeente over (toekomstige) regelgeving (denk aan milieumaatregelen) en meer overleg tussen chauffeurs en de gemeente over beslissingen. Voor dit laatste punt wordt het regelmatig houden van vrije inloopavonden geopperd, bijvoorbeeld eens per kwartaal.

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

20

5

Slotbeschouwing In dit onderzoek naar het Tilburgs Taxikeurmerk (TTK) is geëvalueerd hoe het staat met de kwaliteit van het taxivervoer, de positieve effecten en mogelijke knelpunten. Ook zijn de ervaringen het taxiteam van de gemeente, de opleider TA Nederland B.V. en taxichauffeurs met het TTK onderzocht. In deze slotbeschouwing worden de belangrijkste inzichten toegelicht aan de hand van de vooropgestelde onderzoeksvragen. Daarna komen mogelijke verbeteringen van het TTK aan bod.

5.1

Beantwoording van de onderzoeksvragen Wat zijn de positieve effecten van het taxikeurmerk op de kwaliteit van het taxivervoer en dan met name de opstapmarkt in Tilburg? Het Tilburgs taxikeurmerk is ingevoerd met het doel om de kwaliteit van de opstapmarkt te verbeteren. Volgens de chauffeurs, gemeente, boa’s en politie is deze kwaliteit op sommige punten verbeterd. Zo kunnen boa’s controleren op de aanwezigheid van het TTK en kunnen zij ervoor zorgen dat de taxistandplaatsen in de stad uitsluitend gebruikt worden door taxi’s met het TTK. Voorheen gold vaak ‘het recht van de sterkste’ op de taxistandplaatsen’, aldus het taxiteam van de gemeente. Nu heerst er duidelijkheid over wie waar mag staan. Een ander effect is dat een ‘waterbed-effect’ werd voorkomen, omdat andere omliggende steden tegelijkertijd een vergelijkbaar keurmerk invoerden. Hierdoor zijn eventuele chauffeurs die in bijvoorbeeld Breda of Den Bosch geen keurmerk konden of wilden halen niet in Tilburg gaan rijden. Vanuit het taxiteam van de gemeente wordt eveneens een lichte verbetering in het contact tussen chauffeurs en de gemeente waargenomen. De lijntjes zijn korter en dankzij de klankbordgroep worden relevante zaken of veranderingen sneller besproken. Ook zijn er positieve effecten waarneembaar op het gebied van representatie qua taxi en kleding, en is er meer stadskennis dankzij het keurmerk.

Ongeveer de helft van de respondenten in de online vragenlijst heeft het idee dat zij meer van de straten en stad weten sinds het TTK, en dat er een verschil is tijdens evenementen. Sommige chauffeurs beamen dit tijdens de interviews. Zo geven ze aan dat er tijdens carnaval dit jaar meer gehandhaafd is op het keurmerk, waardoor er minder taxi’s van buitenaf aanwezig waren zonder TTK en er meer duidelijkheid was over de prijzen. Daarbij heerst er ook meer duidelijkheid over de taxistandplaatsen; het wordt als positief ervaren dat er minder chauffeurs van buiten Tilburg op de standplaatsen staan. De sfeer en cultuur tussen chauffeurs is volgens enkele geïnterviewden verbeterd door de komst van het TTK. Welke knelpunten bestaan er rondom het TTK? Er zijn echter ook knelpunten aan te wijzen in de manier waarop het TTK op dit moment functioneert. Zowel vóór als ná de invoering van het TTK is de taxibranche een industrie waarvan de kwaliteit voor klanten en chauffeurs in twijfel wordt getrokken door de betrokken partijen. Hierin heeft het TTK nog niet veel verandering gebracht. Dit lijkt

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

21

voornamelijk te komen omdat er veel aanbod is van taxi’s met en zonder het taxikeurmerk, in vergelijking met de beperkte vraag naar taxiritten. De concurrentie is groot en chauffeurs moeten lange dagen werken om een boterham te verdienen. Hierdoor ontstaat er gemakkelijk een onprettig en schimmig werkklimaat tussen chauffeurs, waarbij naast de reguliere concurrentie ook uitwassen als intimidatie en banden met ondermijnende criminaliteit op de loer liggen. Naast het uit balans zijn van aanbod en de vraag van taxiritten, noemen alle partijen (uitgezonderd de opleider) het gebrek aan handhaving op de aanwezigheid van het TTK en op andere overtredingen. Er hangen nu weinig tot geen consequenties aan het overtreden van de regels omtrent het keurmerk. In de praktijk is dit ook niet de focus van de handhaving die uitsluitend gericht is op de aanwezigheid van een TTK. Handhaving gaat niet over de inhoud van het TTK (behandeling van de klant, representativiteit van de chauffeur en zijn taxi). Daarbij komt dat de taken en bevoegdheden tot handhaving versnipperd zijn over de verschillende partijen. Hierdoor is er gebrek aan overzicht en lijkt er in de praktijk te weinig te worden gehandeld naar het keurmerk. De onmogelijkheid om te handhaven op de inhoudelijke eisen van het TTK heeft ook zijn weerslag op de klanten.

Zo geven de geïnterviewde chauffeurs aan dat sommige klanten (bij andere chauffeurs) onredelijke prijzen betalen voor hun rit, zich onveilig voelen op taxistandplaatsen of dat hen korte ritten geweigerd worden. Ten slotte geven sommige chauffeurs ook aan taxistandplaatsen niet altijd verkeersveilig te vinden en voorzieningen missen. Hoewel het taxiteam wat verbetering bemerkt in het contact tussen gemeente en chauffeurs, geven de laatsten juist via de vragenlijst aan dat zij deze verbetering in het contact, op het gebied van frequentie, kwaliteit en betrokkenheid, niet ervaren. Onder een deel van de chauffeurs heerst het gevoel dat zij door politie (bij zaken rondom veiligheid) en gemeente (bij beslissingen) niet serieus genomen worden. Het taxiteam van de gemeente merkt dat door het invoeren van het TTK bij chauffeurs verwachtingen zijn geschept die niet altijd waar te maken zijn. Bijvoorbeeld op het gebied van handhaving wanneer chauffeurs korte ritten weigeren (dit staat op een bord bij de taxistandplaats). Hierop kan niet worden gehandhaafd, en dit zorgt voor minder vertrouwen in de overheid. Door deze knelpunten rondom het TTK zijn nog niet alle beoogde positieve effecten van het TTK verwezenlijkt.

Moet het TTK worden afgeschaft of behouden blijven? Uit deze evaluatie komt naar voren dat het principe van het taxikeurmerk op zichzelf geen slechte ontwikkeling is, maar de uitvoering mankementen vertoont, waardoor de beoogde kwaliteitsslag nog niet helemaal is bereikt. De opstapmarkt is echter ook niet verslechterd door het destijds invoeren van het TTK. Het afschaffen van het TTK zou mogelijk wel negatieve effecten op de kwaliteit van de opstapmarkt kunnen hebben. Hoewel er op dit moment (te) weinig wordt gehandhaafd, biedt het keurmerk wel aanknopingspunten voor boa’s om enig zicht te hebben op de taxistandplaatsen. Het afschaffen van het taxikeurmerk neemt dit voordeel weg. Eveneens worden waarneembare effecten, zoals de bescherming van klandizie op de standplaatsen voor Tilburgse taxichauffeurs of de representativiteit van de chauffeurs, dan teniet gedaan. Mogelijk trekt Tilburg zonder TTK meer chauffeurs die niet in andere steden terecht kunnen

Het PON & Telos | Evaluatie Tilburgs Taxikeurmerk

22

(wanneer deze steden wel blijven werken met een taxikeurmerk), waardoor de huidige chauffeurs nog meer moeite hebben om goed rond te komen. Dit leidt mogelijk tot een verslechtering van de al heersende onprettige werksfeer onder chauffeurs. Een afschaffing van het keurmerk lijkt dus niet de juiste keuze, maar het verbeteren van de uitvoering wel. Om de kwaliteit van de Tilburgse taxibranche te verbeteren, moet het werkklimaat en verdienmodel van de chauffeurs zelf eerst verbeterd worden. In de volgende paragraaf worden verschillende verbeteringen geschetst, op basis van de visies van de verschillende partijen.