bijlage 1a motivering uitbreiding hoogspanningsstation

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA

projectnummer 0497036.100 definitief 24 juni 2025

www.anteagroup.nl

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 definitief 24 juni 2025

Auteur(s) Loet Berendsen

Opdrachtgever TenneT TSO B.V. Postbus 428 6800 AK ARNHEM

Gecontroleerd Gertjan Leeuw

datum 24 juni 2025

beschrijving Definitief

vrijgave G. Leeuw

Inhoud 1.

Inleiding

6

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Aanleiding Toelichting voornemen en onderscheid procedures BOPA en Omgevingsplanwijzing BOPA-procedure Integraliteit ruimtelijke procedures Leeswijzer

6 7 10 10 11

2.

Projectgebied

12

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.6.1 2.6.2 2.7 2.8

Projectgebied Huidige situatie Technische infrastructuur Planologische situatie Nut en noodzaak Locatiekeuze Station (Tijdelijk) werkterrein Toekomstige situatie Landschappelijke inpassing

12 12 13 14 16 18 18 20 22 25

3.

Participatie

29

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Aanleiding Context van het proces Betrokkenheid Participatievorm Resultaat

29 29 29 30 30

4.

Toetsing aan algemene beleidskaders en programma’s

31

4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.2 4.2.1 4.2.2 4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3 4.3.4 4.3.5

Rijksbeleid Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) Maatschappelijke behoefte Ladder voor duurzame verstedelijking Provinciaal beleid Omgevingsvisie Noord-Brabant Omgevingsverordening Noord-Brabant Gemeentelijk beleid Omgevingsvisie Tilburg 2040 Bestuursakkoord ‘Meer voor elkaar’ Bedrijvigheid Gebiedsperspectief Tilburg Noord Welstandsbeleid

31 31 31 33 33 34 34 35 38 38 40 40 43 44

5.

Omgevingsaspecten

46

5.1 5.2 5.2.1 5.2.2 5.2.3 5.2.4 5.2.5 5.2.6 5.2.7 5.2.8 5.2.9

Inleiding Aspecten fysieke leefomgeving Stedenbouwkundige inpassing van bouwwerken Verkeer en parkeren Weging van het waterbelang Ecologie Bomenverordening Groen Klimaat Duurzaamheid Energie en warmte

46 46 46 47 48 52 57 59 61 65 65

5.2.10 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.3.5 5.3.6 5.3.7 5.3.8 5.3.9 5.3.10 5.3.11

Archeologie en cultureel erfgoed Milieu en gezondheid Mer-beoordeling Bedrijven en milieuzonering Omgevingsveiligheid Magneetvelden Geluid Luchtkwaliteit Geur Trillingen Gezondheid Bodem Ontplofbare oorlogsresten (OO)

66 69 69 69 70 72 74 77 77 78 78 80 82

6.

Adviesrecht

83

6.1 6.2

Adviesrecht gemeenteraad Adviesrecht provincie

83 83

7.

Economische uitvoerbaarheid

84

7.1 7.2

Financieel economische haalbaarheid Kostenverhaal

84 84

8.

Belangenafweging en conclusie

85

8.1

Evenwichtige toedeling van functies aan locaties

85

9.

Bijlagen

86

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Lijst ter verduidelijking van namen en begrippen Een aantal namen en begrippen komen meerdere malen terug in de motivering. Ter toelichting is hiervoor een korte lijst ter verduidelijking opgenomen. Omgevingswet: De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. De wet regelt alle regels voor de fysieke leefomgeving. De intreding van de wet betekent een aanzienlijke inhoudelijke reductie van regels. De regels zijn opgenomen in de kerninstrumenten van de Omgevingswet: de omgevingsvisie, het programma, het omgevingsplan, de omgevingsverordening en waterschapsverordening, de algemene rijksregels, de omgevingsvergunning, het projectbesluit en de instructieregels. Omgevingsplan: Met de intreding van de Omgevingswet heeft iedere gemeente één omgevingsplan gekregen. Dit omgevingsplan van rechtswege bestaat uit een tijdelijk deel en een nieuw deel. Het tijdelijk deel van het omgevingsplan bestaat uit de al bestaande planologische regels, zoals bestemmingsplannen en verordeningen van een gemeente aangevuld met een set regels van de landelijke overheid (de bruidsschat). Elke gemeente heeft tot 2031 om het tijdelijke deel om te zetten naar regels in het nieuwe deel.

Bestaand hoogspanningsstation Tilburg Noord: Met het ‘Bestaand Hoogspanningsstation Tilburg Noord’ wordt verwezen naar het huidige hoogspanningsstation aan de Kalverstraat 48 te Tilburg binnen de planologische kaders van het omgevingsplan. Buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA): Een buitenplanse omgevingsplanactiviteit is een activiteit die afwijkt van de regels van het omgevingsplan van de gemeente. Als de activiteit in strijd is met het omgevingsplan, is er sprake van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). TenneT-uitbreiding: Met de TenneT-uitbreiding wordt verwezen naar de uitbreiding aan de oostelijke zijde van het hoogspanningsstation Tilburg Noord. Deze uitbreiding is niet mogelijk binnen de huidige regels van het omgevingsplan. De uitbreiding wordt mogelijk gemaakt middels de voorliggende BOPA. TenneT is verantwoordelijk voor deze uitbreiding. Omgevingsplanwijziging: De wijziging van het omgevingsplan kan bestaan uit het wijzigen, schrappen of toevoegen van regels met een specifiek oogmerk. Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord: Met de ‘Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord’ wordt verwezen naar de volledige uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord. Met de volledige uitbreiding van het hoogspanningsstation dienen regels te worden gewijzigd o.a. ten behoeve van het geluidproductieplafond.

Om de regels van het omgevingsplan te wijzigen, schrappen of toevoegen wordt daardoor een omgevingsplanwijziging opgesteld. Deze uitbreiding wordt in opvolging van de voorliggende BOPA aangevraagd. De TenneT-uitbreiding en de volledige landschappelijke inpassing zullen mede onderdeel worden van de uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord.

5

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

1.

Inleiding

1.1

Aanleiding Door TenneT TSO B.V. (hierna TenneT) is een aanvraag ingediend voor een omgevingsvergunning voor de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord aan de Kalverstraat 48. Deze aanvraag past niet binnen het omgevingsplan. Deze motivering is onderdeel van deze aanvraag en motiveert wat er gaat gebeuren.

TenneT is verantwoordelijk voor het transport van elektriciteit op het hoogspanningsnet. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van boven- en ondergrondse hoogspanningsverbindingen van 380, 220, 150 en 110 kilovolt (kV) die op diverse plaatsen door Nederland lopen. Het grootste deel van deze zware verbindingen is bovengronds. Hoogspanningsstations maken het mogelijk om stroom te sturen (schakelen) en te controleren. Dit gebeurt door middel van schakelhandelingen op afstand vanuit het landelijke bedrijfsvoeringscentrum. Ook kan op een station de spanning worden getransformeerd van het ene spanningsniveau naar het ander. In transformatoren op deze stations wordt stapsgewijs de spanning omgezet van hoogspanning (380, 220, 150 en 110 kV), naar midden spanning (o.a. 80 kV, 50 kV, 20 kV en 10 kV), waarna het uiteindelijk getransformeerd wordt in de woonwijken (230 V) en op bedrijventerreinen (400 V). In Noord-Brabant is Enexis Netbeheer B.V. (hierna Enexis) verantwoordelijk voor het midden- en laagspanningsnet. Netbeheerders zoals TenneT en Enexis hebben als taak dat het transport van elektriciteit een betrouwbare en ononderbroken voorziening is. Zij moeten zorgen voor een robuust en toekomstbestendig elektriciteitsnet. Op dit moment is er sprake van netcongestie en een tekort aan netcapaciteit in Tilburg en omgeving.

Hierdoor kunnen er geen nieuwe bedrijven of woningbouwontwikkelingen worden aangesloten op het net. Om de tekorten niet verder te laten oplopen en te voldoen aan de maatschappelijke behoefte wordt door TenneT in samenwerking met Enexis, het gehele hoogspanningsstation Tilburg Noord uitgebreid, opgewaardeerd en gerenoveerd. Ook de andere hoogspanningsstations in Tilburg worden uitgebreid om de netcongestie in de gemeente en de omgeving op te lossen. Het station Tilburg Noord wordt in zijn geheel opgewaardeerd en gerenoveerd door het toevoegen en vervangen van transport- en transformatorvermogen. Om de volledige uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord mogelijk te maken moeten zowel TenneT als Enexis gebouwen en bouwwerken plaatsen en/of vervangen op het terrein en worden vele nieuwe kabels ondergronds aangelegd. Een groot deel van de beoogde uitbreiding en vervanging past in het huidige omgevingsplan.

Figuur 1-1 Ligging projectgebied (bron: streetsmart.cyclomedia.com)

6

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Een deel van de uitbreiding van TenneT aan de oostelijke zijde (hierna te noemen TenneT-uitbreiding) past echter niet in het omgevingsplan. Het gaat hierbij o.a. om de uitbreiding van de schakeltuin met diverse schakelvelden en het realiseren van een centraal diensten gebouw en een ruimte voor een noodstroomaggregaat. Ook de landschappelijke inpassing die moet worden aangelegd om deze uitbreiding van het station van de omgeving af te schermen past niet in het huidige omgevingsplan. TenneT heeft voor deze uitbreiding en de landschappelijke inpassing daarvan een afzonderlijke omgevingsvergunning aangevraagd en verzoekt de gemeente Tilburg om af te mogen wijken van het omgevingsplan. Met deze motivering wordt de onderbouwing gegeven voor verlening van deze omgevingsvergunning met een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna, BOPA). De onderdelen van de uitbreiding van TenneT die wél passen in het omgevingsplan worden separaat aangevraagd. Deze motivering is de onderbouwing dat er een evenwichtige toedeling van functies aan locaties is voor de TenneT-uitbreiding. Omdat de uitbreiding onderdeel is van de grotere opwaardering en renovatie van het station worden ook de andere wijzigingen en de gevolgen daarvan in deze motivering uitgelegd, al worden deze in separate aanvragen vergund en zijn deze dus uitdrukkelijk geen onderdeel van de vergunningsaanvraag en deze BOPA procedure.

In paragraaf 1.2 wordt het onderscheid tussen de voorliggende BOPA (TenneT-uitbreiding) en de latere Omgevingsplanwijziging (Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord ) uitgebreid toegelicht. In 2.5 wordt verder ingegaan op nut en noodzaak van de uitbreiding.

1.2

Toelichting voornemen en onderscheid procedures BOPA en Omgevingsplanwijzing De uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord voorziet in de realisatie van diverse nieuwe gebouwen en bouwwerken. Deze worden deels gebouwd door Enexis en deels door TenneT. In deze paragraaf wordt uitgelegd welke onderdelen er met deze BOPA mogelijk worden gemaakt, welke onderdelen passend zijn in het huidige ruimtelijk kader en wat er mogelijk gemaakt wordt met de wijziging van het omgevingsplan. Het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord is gelegen binnen het bestemmingsplan ‘Lobelia-SpinderRugdijk’. Dit bestemmingsplan, dat sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel is geworden van het gemeentelijke omgevingsplan van rechtswege. Een uitsnede hiervan is in Figuur 1-2 weergegeven. Het paarse gedeelte op de figuur heeft de bestemming ‘Bedrijf Nutsvoorziening’ en omvat het huidige hoogspanningsstation, de gronden ten noorden en oosten daarvan hebben de bestemming ‘Agrarisch’. Dit wordt in paragraaf 2.4 uitgebreider toegelicht.

7

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 1-2 Planologische situatie (bron: regels op de kaart)

De uitbreiding en verzwaring van hoogspanningsstation Tilburg Noord bestaat uit een uitbreiding door TenneT en een uitbreiding door Enexis. De uitbreiding van Enexis vindt plaats binnen het bestemmingsvlak ‘BedrijfNutsvoorziening’ (paars in figuur 1.2). De uitbreiding voor TenneT vindt deels binnen deze bestemming plaats en deels daarbuiten in de gronden met de bestemming ‘Agrarisch’. De groene arcering in bovenstaande Figuur 1-2 laat de uitbreiding van TenneT zien die binnen de bestemming ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ valt, het rode gedeelte valt in de bestemming ‘Agrarisch’. De uitbreiding dient landschappelijke te worden ingepast en dit is ook onderdeel van de aanvraag van de BOPA. Voor het gehele gebied is hiervoor een uitwerking gemaakt van het landschapspark Pauwels. De gronden van deze uitwerking vallen ook in de bestemming ‘Agrarisch’ en zijn in bovenstaande figuur met de oranje contour weergegeven. Voor de uitbreiding van TenneT die binnen het bestemmingsvlak ‘Agrarisch’ vallen (rode contour) en de landschappelijke inpassing (oranje contour) wordt gevraagd om af te mogen wijken van het omgevingsplan met een vergunning voor een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA), met voorliggende motivering/onderbouwing. De uitbreiding van het station binnen het bestemmingsvlak ‘Bedrijf-nutsvoorziening’, is toegestaan op grond van het omgevingsplan.

Voor deze onderdelen van de uitbreiding wordt daarom een reguliere vergunningaanvraag voorbereid door TenneT en Enexis, ieder voor het eigen deel. Deze onderdelen zijn daarmee geen onderdeel van de voorliggende motivering. Om het station te kunnen bouwen is ook een werkterrein noodzakelijk. Dit werkterrein is echter vergunningsvrij (op basis van art. 2.29 onder q van het Bbl), waardoor dit geen onderdeel is van de BOPA procedure. Omdat dit werkterrein meerdere jaren in gebruikt is, is ervoor gekozen om hier wel op in te gaan in deze motivering (zie paragraaf 2.6.2).

8

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Op en rond het transformatorstation gaat meer gebeuren dan alleen met deze BOPA wordt mogelijk gemaakt. In de voorliggende motivering wordt hierover wel uitleg gegeven, maar dit is uitdrukkelijk geen onderdeel van de aanvraag en de motivering van de BOPA. Hiertegen kan in deze procedure dan ook geen bezwaar worden gemaakt. Om het onderscheid tussen de BOPA en de rest van de ontwikkeling duidelijk te maken hebben we de tekst die over de rest van de ontwikkeling gaat schuingedrukt, laten inspringen ten opzichte van de rest van de tekst en voorzien van de titel Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord (Omgevingsplanwijziging) Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord (Omgevingsplanwijziging) Enexis is op een later moment voornemens het hoogspanningsstation uit te breiden door het realiseren van vier nieuwe Schakelgebouwen, drie nieuwe transformatorcellen en een nieuwe algemene ruimte voor stationsautomatisering. Ook worden enkele bestaande transformatoren vernieuwd en wordt de calamiteitentank vervangen. Alle bouwwerkzaamheden zijn reeds mogelijk op grond van het geldende omgevingsplan, zonder dat hiervoor afgeweken moet worden van dit plan. In het omgevingsplan is voor het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord een geluidzone opgenomen. Deze zone bepaald hoeveel geluid er in dat gebied mag worden gemaakt door het hoogspanningsstation.

Omdat er door Enexis transformatoren worden toegevoegd en gewijzigd, wordt niet langer binnen de bestaande geluidzone gebleven. Dit kan alleen worden aangepast met een wijziging van het Omgevingsplan. Er wordt daarom, naast de voorliggende BOPA, in een latere fase een wijziging van het Omgevingsplan voorbereid om het gebruik van de toe te voegen transformatoren mogelijk te maken. Ook alle onderdelen van deze BOPA motivering worden in de opvolgende omgevingsplanwijziging verwerkt en worden na vaststelling daarvan onderdeel van het omgevingsplan. In Figuur 1-3 is met de blauwe contour weergegeven wat globaal het projectgebied van de omgevingsplanwijziging betreft. De rode contour betreft de TenneT-uitbreiding die met de voorliggende BOPA mogelijk wordt gemaakt.

Figuur 1-3 Scope aanduiding Omgevingsplanwijziging (blauw vlak en stippellijn) & BOPA (rood vlak)

9

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

1.3

BOPA-procedure Er wordt een omgevingsvergunning aangevraagd om af te wijken van het omgevingsplan waarmee de TenneTuitbreiding mogelijk wordt gemaakt. Procedure De Omgevingswet gaat uit van snelle en eenvoudige procedures voor alle vergunningen die verleend worden. Dit betekent dat in principe voor alle initiatieven/projecten de korte (reguliere) procedure uitgangspunt is en daarmee hoofdregel van de Omgevingswet. De beslistermijn voor de korte procedure is normaliter maximaal 8 weken (eventueel +6 weken bij verlenging van de beslistermijn). Daarna is er nog bezwaar en beroep (en hoger beroep) mogelijk. De uitgebreide procedure is de uitzondering. Op diverse plaatsen in de Omgevingswet en in artikel 10.24 van het Omgevingsbesluit staat wanneer de uitgebreide procedure geldt. In de uitgebreide procedure beslist het bevoegd gezag binnen 6 maanden na een aanvraag. Eventueel te verlengen met 6 weken. Tijdens de uitgebreide procedure maakt het bestuursorgaan een ontwerpbesluit waarover zienswijzen kunnen worden ingediend. Nadat het besluit is genomen, is er nog beroep en eventueel hoger beroep mogelijk. Een uitgebreide procedure geldt onder meer: • Wanneer een MER-procedure noodzakelijk is. (Dit is niet aan de orde bij dit project zie paragraaf 5.3.1); • Wanneer de initiatiefnemer zelf dit verzoek heeft om bijvoorbeeld de plannen beter voor te bereiden en te kunnen participeren.

De aanvraag is regulier ingediend en daarom is dat niet aan de orde; • Indien het college vooraf bepaalt dat er sprake is van aanzienlijke gevolgen voor de fysieke leefomgeving en wanneer de verwachting is dat verschillende belanghebbenden bedenkingen hebben. Dit moet het college zelf goed motiveren en onderbouwen wanneer zij denken dat hier sprake van is. Ook dit is niet aan de orde. Voor deze ontwikkeling wordt daarom uitgegaan van de reguliere procedure. Adviesrecht gemeenteraad Op basis van artikel 16.15 en 16.15a Omgevingswet dient de gemeenteraad bindend advies uit te brengen ten aanzien van het afwijken van het omgevingsplan, in door de gemeenteraad aangewezen gevallen van een BOPA. De raad van de gemeente Tilburg heeft op 1 juli 2024 gevallen aangewezen waarvoor de raad een bindend adviesrecht dient uit te brengen. Hieronder valt onder meer het mogelijk maken van bedrijfsactiviteiten als het gaat om activiteiten buiten bestaande bedrijventerreinen die vallen in of vergelijkbaar zijn met de milieucategorie 3.1 en hoger volgens de richtlijn Bedrijven en Milieuzonering. Hiervan is sprake bij de TenneT-uitbreiding van Tilburg Noord. Tijdens de procedure wordt daarom de gemeenteraad om een advies gevraagd over de aangevraagde BOPA. Ten aanzien van de reguliere procedure geldt een beslistermijn van 8 weken (artikel 16.64 lid 1 Omgevingswet).

In het geval van advies met instemming van een ander bestuursorgaan wordt deze termijn met 4 weken verlengd (artikel 16.16 Omgevingswet). Indien er sprake is van bindend adviesrecht van de raad wijzigt de beslistermijn niet. De beslistermijn kan in alle gevallen eenmalig met maximaal 6 weken worden verlengd (artikel 16.64 lid 2 Omgevingswet).

1.4

Integraliteit ruimtelijke procedures Voor de uitbreiding en verzwaring van het hoogspanningsstation Tilburg Noord zijn verschillende (typen) besluiten nodig in aparte procedures en in een nauwe samenwerking tussen beide netbeheerders. Dat maakt het geheel complex. Om een totaal beeld te geven en vanwege de zorgvuldigheid wordt in het kader van voorliggende motivering in de basis ingegaan op de BOPA en wordt waar dit relevant is ook een doorkijk gegeven naar de opvolgende omgevingsplanwijziging. De verwijzing naar de BOPA wordt daarbij gemaakt onder de naam ‘TenneTuitbreiding’ (BOPA), voor de omgevingsplanwijziging betreft dit ‘Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord’ (omgevingsplan). Deze motivering is uitdrukkelijk bedoelt om de uitbreiding van TenneT op de bestemming ‘Agrarisch’ mogelijk te maken en regelt geen van de andere vergunningen en procedures. Het informeert alleen over deze andere vergunningen en procedures om een zo compleet mogelijk beeld te geven.

10

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

1.5

Leeswijzer Hoofdstuk 2 omvat een beschrijving van de huidige situatie waarbij zowel de ruimtelijke als functionele aspecten aan de orde komen. Vervolgens wordt ingegaan op de locatiekeuze en de toekomstige situatie van de gewenste ontwikkeling. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op het participatietraject, de richtlijn omgevingsdialoog en de resultaten van de omgevingstafel. In hoofdstuk 4 wordt het project getoetst aan de voor dit plan geldende algemene beleidskaders. In hoofdstuk 5 wordt getoetst aan de aspecten met betrekking tot de fysieke leefomgeving en het milieu. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op het mogelijke adviesrecht omtrent de voorliggende ontwikkeling. In hoofdstuk 7 komt de financiële haalbaarheid van het initiatief aan de orde. In hoofdstuk 8 wordt een samenvatting gegeven en antwoord gegeven op de vraag of de ontwikkeling voldoet aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.

11

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

2.

Projectgebied

2.1

Projectgebied Het projectgebied wordt weergegeven in Figuur 2-1. Het projectgebied bestaat hierbij uit de uitbreiding van het station en de landschappelijke inpassing daarvan. De uitbreiding van het station omvat een aantal percelen (percelen kadastraal bekend als gemeente Tilburg sectie A, nummer 768, 769, 3393, 4263, 4264 en 4265). De landschappelijke inpassing vindt plaats op een aantal percelen ten zuiden, noorden en oosten van de uitbreiding van het hoogspanningsstation (percelen kadastraal bekend als gemeente Tilburg sectie A, nummer 737, 742, 766, 767, 768, 769, 770, 2200, 2201, 2278, 2279, 2281, 3034, 3069, 3081, 3325, 3326, 3392, 3393, 4263, 4264, 4265). Het totale gebied wordt globaal begrensd door de Pater Dondersstraat in het oosten, de wijk Heikant en specifiek de woningen aan de Sibeliusstraat in het zuiden, het huidige hoogspanningsstation, en de Kalverstraat ten westen en de Moerstraat in het noorden.

Figuur 2-1 Projectgebied TenneT-uitbreiding (bron: streetsmart.cyclomedia.com)

De gronden die verworven dienen te worden voor de TenneT-uitbreiding (weergegeven met de rode contour in Figuur 2-1 zijn grotendeels in bezit van de Gemeente Tilburg en worden verkocht aan TenneT. Daarnaast zijn de percelen 3817 en 768 in bezit van Enexis en worden voor de TenneT-uitbreiding overgedragen aan TenneT. De percelen noodzakelijk voor de landschappelijke inpassing blijven in bezit van de gemeente Tilburg.

2.2

Huidige situatie De gronden van het projectgebied ‘TenneT-uitbreiding’ bestaan uit de percelen ten oosten van het hoogspanningsstation. De gronden in het zuidwesten van het projectgebied zijn in de huidige situatie in gebruik als volkstuintjes. De andere percelen worden momenteel agrarisch gebruikt. Het zuiden van het projectgebied grenst direct aan de wijk Heikant. In de omgeving van het projectgebied bevinden zich enkele horecagelegenheden en recreatie gerelateerde functies zoals restaurant Familiewok, Peerke

12

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Donders park met o.a. een kapel, het geboortehuis van Peerke Donders en het restaurant Bij Peerke Donders, café Nicolaas Schalken, het Noorderbos, het speelbos Tilburg Noord, een manege en een skatepark.

2.3

Technische infrastructuur In de gemeente Tilburg staan op dit moment drie 150 kV-stations en één 50 kV-station (zie figuur 2-3). Deze zorgen samen voor de stroomvoorziening van Tilburg en de omliggende gemeenten. De 150 kV-stations Tilburg West en Tilburg Noord zijn via een 150 kV-verbinding verbonden met de 150 kV-stations Oosteind en Best. Dit wordt op termijn overgenomen door het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation aan de Spinder, ten noorden van Tilburg dat op dit moment gebouwd wordt. Het hoogspanningsstation Tilburg Noord wordt daarvoor in de toekomst ondergronds verbonden met het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation aan de Spinder. De stations Tilburg-Zuid (150 kV) en Tilburg Lange Nieuwstraat (50 kV) zijn momenteel via Tilburg Noord en Tilburg-West aangesloten op het net.

Figuur 2-2 Hoogspanningsverbindingen ter plaatse van het projectgebied (bron: HoogspanningsNet Netkaart)

13

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-3 Hoogspanningsstations Tilburg en hun verbindingen (bron: HoogspanningsNet Netkaart)

2.4

Planologische situatie Het hoogspanningsstation Tilburg Noord is gesitueerd aan de Kalverstraat 48 in Tilburg. Het geldend ruimtelijk kader wordt gevormd door het omgevingsplan van rechtswege. Dit omgevingsplan is op 1 januari 2024, met de inwerkingtreding van de Omgevingswet, van rechtswege in werking getreden. Het omgevingsplan bestaat uit bestaande ruimtelijke besluiten, waaronder plaatselijke verordeningen en bestemmingsplannen. Daarnaast bestaat het omgevingsplan uit de bruidsschatregels. Dit zijn de voormalige rijksregels die met de inwerkingtreding van de Omgevingswet over zijn gegaan naar decentrale overheden. Ter plaatse van het projectgebied geldt het tijdelijk deel omgevingsplan (voorheen bestemmingsplan) ‘Lobelia-Spinder-Rugdijk’ (vastgesteld 10 september 2013), het bestemmingsplan ‘Tilburg, hoogspanningsverbinding 150 kV Tilburg Noord-Best’ (vastgesteld 14 december 2020) en het bestemmingsplan ‘Tilburg, parapluplan waterberging & grondwaterbescherming’ (vastgesteld 27 mei 2024). Naast het bestemmingsplan ‘Lobelia-Spinder-Rugdijk’ het bestemmingsplan ‘Tilburg, hoogspanningsverbinding 150 kV Tilburg Noord-Best’ en ‘Tilburg, parapluplan waterberging & grondwaterbescherming’ gelden de volgende bestemmingsplannen: -

Tilburg, Parkeerregeling 2017 (vastgesteld 7 augustus 2018) Tilburg, Terrasregels 2019 (vastgesteld 1 juli 2019) Tilburg, parapluplan detailhandel (vastgesteld 9 maart 2021) Voorbereidingsbesluit flitsbezorgers met darkstores (vastgesteld 6 februari 2023) Voorbereidingsbesluit mestbewerking 2023 (vastgesteld 6 februari 2023) TAM-omgevingsplan Hoofdstuk22j, regeling flitsbezorgingsbedrijven (ontwerp 3 december 2024)

De regels van de opgesomde bestemmingsplannen zijn niet van invloed op de voorgenomen ontwikkeling. In het omgevingsplan ‘Lobelia-Spinder-Rugdijk’ heeft het projectgebied de enkelbestemming ‘Agrarisch’, de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie’ en ‘Leiding – Hoogspanningsverbinding’. Verder is de ontwikkeling gelegen op gronden met aanduidingen ‘reconstructiewetzone – extensiveringsgebied’ en ‘geluidzone – industrie’.

14

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-4 Planologische situatie (bron: ruimtelijkeplannen.nl)

Voor het projectgebied en het landschapsplan geldt dat de voorgenomen ontwikkeling niet past binnen het omgevingsplan. Hier geldt de bestemming ‘Agrarisch’. Binnen deze bestemming is een hoogspanningsstation en dus ook het bouwen van bouwwerken en gebouwen hiervoor niet toegestaan. Ook de gewenste landschappelijke inpassing van de uitbreiding en in het omliggende gebied is strijdig met de bestemming ‘Agrarisch’. Op een deel van de uitbreiding is ook de dubbelbestemming ‘Leiding- Hoogspanningsverbinding’ van kracht. Dit gaat om de bestaande bovengrondse 150 kV hoogspanningsverbinding die het 150 kV-station Tilburg Noord verbindt met het 150 kV-station Best. Als onderdeel van de totale ontwikkeling was reeds voorzien dat deze verbinding ondergronds wordt gelegd. Hiervoor is reeds een ondergrondse verbinding aangelegd, maar deze kan zonder de uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord niet aangesloten worden op het station. Op de gronden van de bovengrondse verbinding mogen op basis van de bouwregels van deze dubbelbestemming alleen bouwwerken worden gebouwd voor de aanleg en instandhouding van de hoofdtransportleiding. Van deze regels kan worden afgeweken als er geen onevenredige aantasting plaats vindt van het doelmatig functioneren van de leiding en er advies ingewonnen wordt bij de netbeheerder.

In dit geval is het de leidingbeheerder TenneT zelf die de bovengrondse hoogspanningslijn de komende jaren af gaat breken en de al aangelegde ondergrondse verbinding gaat aansluiten op het hoogspanningsstation met het bouwplan dat mogelijk wordt gemaakt in de BOPA. Hierdoor wordt voldaan aan de eisen om af te kunnen wijken van de bouwregels. Ook geldt in het projectgebied het bestemmingsplan ‘Tilburg, hoogspanningsverbinding 150 kV Tilburg NoordBest’. Dit bestemmingsplan regelt de bescherming van de nieuwe gedeeltelijk ondergrondse verbinding in de richting van Eindhoven en het verwijderen van de bescherming van de bovengrondse leiding als deze buiten gebruik wordt genomen. In het projectgebied geldt daarom dat ter plaatse van de bestemming ‘leidinghoogspanningsverbinding te vervallen’ de regels met betrekking tot de bovengrondse hoogspanningsverbinding komen te vervallen vanaf het eerste moment dat de vervangende ondergrondse hoogspanningsverbinding in gebruik is genomen. De ondergrondse verbinding is nog niet in gebruik en wordt aangesloten op de voorziene

15

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

uitbreiding van het station. Dit betekent dat de beperking van de bouwregels op termijn komen te vervallen, maar voor de BOPA nog van toepassing zijn. Er is reeds beargumenteerd hoe aan deze regels voldaan wordt. Ook geldt op basis van dit bestemmingplan de dubbelbestemming ‘Leiding-hoogspanning’. Deze regelt dat op deze gronden uitsluitend bouwwerken geplaatst mogen worden met een hoogte van maximaal 2 meter, wanneer deze ten dienste zijn van de genoemde bestemming ‘Leiding-Hoogspanning’. Van deze regels kan worden afgeweken als de belangen en veiligheid van de betrokken hoogspanningsverbinding niet wordt geschaad en er advies ingewonnen wordt bij de netbeheerder. In dit geval is het de leidingbeheerder TenneT die verantwoordelijk is voor zowel de aanleg van de ondergrondse verbinding én de aansluiting ervan op het hoogspanningsstation, met het bouwplan wat mogelijk wordt gemaakt in de BOPA. Hierdoor wordt voldaan aan de eisen om af te wijken van de bouwregels. Daarnaast geldt in het projectgebied het bestemmingsplan ‘Tilburg, parapluplan waterberging & grondwaterbescherming’. Dit bestemmingsplan stelt regels ten behoeve van waterberging en grondwaterbescherming. De regels ten aanzien van regenwaterberging vloeien voort uit de gemeentelijke Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Koel Tilburg en het Programma Water en Riolering 2024 - 2027.

De regels ten aanzien van drinkwaterbescherming vloeien voort uit instructieregels van de provincie in de Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant. In het projectgebied geldt de gebiedsaanduiding ‘overige zone – waterbergingseis’. Binnen deze gebiedsaanduiding geldt dat bouwen van een bouwwerk met een oppervlakte van 50m² of groter uitsluitend is toegestaan indien voorzien wordt in de aanleg van voldoende waterberging. Daarbij moet worden voldaan aan de waterbergingsopgave, zoals neergelegd in het Programma water en riolering. De voorliggende ontwikkeling heeft een groter oppervlakte dan 50m² waardoor dient te worden voorzien in voldoende waterberging. Het college heeft de beleidsvrijheid en beoordelingsvrijheid om voor de ontwikkeling af te wijken van het geldende omgevingsplan met een BOPA.

2.5

Nut en noodzaak TenneT, als landelijk netbeheerder van het hoogspanningsnet, en Enexis, als regionaal netbeheerder van het middenspanning- en laagspanningsnet voor onder andere Noord-Brabant, werken samen aan het renoveren en uitbreiden (hierna: uitbreiden) van het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord. Dat is nodig om te voorzien in de toenemende vraag naar elektriciteit. Ook het aanbod naar elektriciteit neemt toe door bijvoorbeeld door particulieren en bedrijven opgewekte stroom. Met de uitbreiding wordt deze drukte op het elektriciteitsnet – dit wordt netcongestie genoemd – opgevangen en wordt het netwerk klaargemaakt om ook in de toekomst de groeiende vraag naar en het aanbod van elektriciteit aan te kunnen. Netcongestie in Nederland Op dit moment is in grote delen van Nederland een tekort aan transportcapaciteit, dit is de hoeveelheid elektriciteit die TenneT kan verplaatsen over bestaande kabels en installaties. Enexis heeft een tekort aan transformatorcapaciteit, dit is de hoeveelheid elektriciteit die Enexis kan omzetten naar middenspanning via transformatoren en kan verplaatsen naar het middenspannings- en laagspanningsnet. Om deze tekorten aan te vullen en niet verder te laten oplopen, wordt de transport- en transformatorcapaciteit uitgebreid.

Wanneer TenneT te weinig transportvermogen heeft, moeten de aanvragen voor nieuwe transformatoraansluitingen van Enexis en nieuwe klantaansluitingen (zoals batterijen) op een wachtlijst geplaatst worden. Bedrijven die nu al vanwege netcongestie wachten op aansluiting, kunnen dan ook niet van de wachtlijst af. Wanneer Enexis te weinig transformatorcapaciteit heeft, komen aanvragen voor nieuwe en het verzwaren van bestaande elektriciteitsaansluitingen op een wachtlijst. Dat betekent dat bedrijven en instellingen langer moeten wachten op (verzwaarde) aansluitingen. Wordt er niet uitgebreid, dan kunnen überhaupt geen nieuwe aanvragen in behandeling worden genomen. Dit geldt inmiddels ook al voor aanvragen van bijvoorbeeld woningbouwprojecten en scholen. Nut en noodzaak van uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord De nettechnische noodzaak voor de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord is drieledig. Ten eerste is de uitbreiding noodzakelijk om de twee kabels vanuit het nieuwgebouwde hoogspanningsstation Tilburg 380 kV (locatie Spinder) aan te kunnen sluiten. Het aansluiten van deze kabels is cruciaal, aangezien hiermee het 16

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

lokale 150 kV-net rondom Tilburg (het deelnet Tilburg) een directe koppeling krijgt met het landelijke 380 kV-net. Door deze koppeling wordt de transportcapaciteit verhoogd. Op Figuur 2-5 is in geel (nummer 1) het deelgebied Tilburg weergegeven. Voor deze aansluiting is de realisatie van twee extra velden door TenneT op het hoogspanningsstation Tilburg Noord noodzakelijk. Daarnaast wordt het door de uitbreiding mogelijk om de nieuwe kabel naar Best aan te sluiten, waarna de bestaande bovengrondse lijn kan worden geamoveerd.

Figuur 2-5 TenneT deelnetten

Figuur 2-6 Tilburg Noord middenspanning voedingsgebied.

Ten tweede breidt TenneT uit ten behoeve van Enexis en haar gebruikers. Dat wil zeggen particulieren/huishoudens, bedrijven, instellingen en gemeenten in het middenspannings voedingsgebied regio Tilburg. De regio is weergegeven in Figuur 2-6. Op dit moment is het hoogspanningsstation Tilburg Noord een 17

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

kritiek netcongestie station. Van de huidige netwerkcomponenten wordt het maximale gevraagd. Het risico van uitval is daarmee groot. Om dit op te lossen wenst Enexis drie nieuwe 150 kV-transformatoren aan te sluiten op het hoogspanningsstation Tilburg Noord. Enexis is dan in staat om de huidige belasting over de nieuwe installaties te verdelen waardoor het hoogspanningsstation niet langer een kritiek netcongestie station is. Vervolgens kan de autonome groei en uitbreiding/verzwaring van aansluitingen van klanten worden gefaciliteerd. Door de toename aan transportcapaciteit door de koppeling met het 380 kV-station in Tilburg, kan worden voldaan aan de vraag van Enexis. Daarvoor moet TenneT wel de noodzakelijke transformatorvelden bouwen. Worden deze extra velden niet gebouwd, dan kan de toename aan transportcapaciteit die op het station ontstaat, niet ten goede komen aan gebruikers in de regio, omdat deze toename niet kan worden ‘ontsloten’ naar het midden- en uiteindelijk laagspanningsnet. De derde reden is dat het hoogspanningsstation Tilburg Noord uit 1956 stamt, waardoor het grootste gedeelte van de installatie van TenneT aan het einde van zijn verwachte levensduur is. Het bestaande hoogspanningsstation moet daarom worden gerenoveerd, zodat de leveringszekerheid kan worden gegarandeerd.

Kort samengevat is het risico op uitval door overbelasting van het hoogspanningsstation al realistisch. Er is daarom groot belang bij spoedige realisatie van de uitbreiding en verzwaring van het hoogspanningsstation Tilburg Noord. Uitbreiding aansluitend ten oosten van het bestaande station zorgt ervoor dat TenneT het hoogspanningsstation zo snel mogelijk uit kan breiden.

2.6

Locatiekeuze

2.6.1

Station Voor de keuze voor de uitbreiding aan de oostzijde van het bestaande hoogspanningsstation bestaan de volgende argumenten: - Een deel van de uitbreiding – en daarmee het grootste deel van het hele hoogspanningsstation – past binnen het bestaande planologisch kader. Het Omgevingsplan kent voor een deel van de uitbreiding al de functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’. - Er wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van gronden die reeds in eigendom zijn van Enexis. - Uitbreiding naar het oosten is – gezien de urgentie met betrekking tot netcongestie – de beste oplossing, aangezien dit het snelst is te realiseren. - Er wordt zoveel als mogelijk aangesloten bij de bestaande infrastructuur, waardoor het ruimtebeslag wordt beperkt en sprake is van doelmatig ruimtegebruik. Onderstaand worden deze argumenten verder toegelicht. Publiekrechtelijke situatie Zoals in Figuur 2-7 te zien, is het huidige hoogspanningsstation in het Omgevingsplan van de gemeente Tilburg gelegen binnen de functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’. Uit het Omgevingsplan volgt dat deze functie onder andere is bedoeld voor ‘nutsvoorzieningen, meer in het bijzonder een trafostation t.b.v. elektriciteit’. Binnen deze functie is het dus toegestaan om het hoogspanningsstation in bedrijf te hebben, maar ook om het hoogspanningsstation uit te breiden.

18

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-7 Publiekrechtelijke situatie van het hoogspanningsstation Tilburg Noord

Dit betekent dat binnen de in Figuur 2-8 weergegeven blauwe contour, het hoogspanningsstation op dit moment kan worden uitgebreid, omdat hier geen planologische beperking geldt. Binnen de rode contour geldt op dit moment de functie ‘Agrarisch’, waardoor uitbreiding van het hoogspanningsstation hier zonder wijziging of afwijking van het Omgevingsplan niet mogelijk is. Het gekozen ontwerp zorgt ervoor dat ruim 75% van het toekomstige hoogspanningsstation binnen de nu geldende functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ ligt. Daarmee wordt met de uitbreiding aansluitend aan het bestaande hoogspanningsstation zoveel mogelijk aangesloten bij de in het verleden al gemaakte planologische keuze voor de functie ‘bedrijf-nutsvoorziening op deze locatie en is sprake van doelmatig ruimtegebruik.

Figuur 2-8 Uitbreiding hoogspanningsstation met markering huidige functies ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ (groene lijn) en ‘Agrarisch’ (rode lijn).

Privaatrechtelijke situatie Het huidige hoogspanningsstation staat volledig op grond in eigendom van Enexis. In Figuur 2-9 is weergegeven dat ook de uitbreiding voor een groot deel is gelegen op grond in eigendom van Enexis (rood gekleurd in Figuur 2-9). Een kleiner deel (groen gekleurd in Figuur 2-9) is in eigendom van de gemeente Tilburg. Door aan de oostzijde uit te breiden en het bestaande hoogspanningsstation te handhaven, wordt optimaal gebruik gemaakt van het bestaande hoogspanningsstation en van percelen in eigendom van Enexis en wordt het gebruik van percelen in particulier en publiek eigendom vermeden. Daarmee worden de gevolgen voor andere perceeleigenaren zoveel als mogelijk voorkomen.

19

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-9 Tekening met perceeleigenaren. Rood is in eigendom van Enexis, groen van de gemeente Tilburg en geel en paars van twee particulieren.

Planning in relatie tot netcongestie Zoals geschetst onder ‘Nut en noodzaak uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord’, is het vanwege drie belangrijke redenen noodzakelijk om het hoogspanningsstation uit te breiden. Het is van groot belang om de uitbreiding zo snel mogelijk te kunnen realiseren om de congestie op zowel het hoog-, midden- en laagspanningsnet op te lossen en om de verouderde hoogspanningsinstallatie uit 1956 te vervangen. Uitbreiding ten oosten van het bestaande hoogspanningsstation is om meerdere redenen de gewenste situering, maar als puur naar de planning wordt gekeken is dit ook de snelste oplossing, doordat zowel het publiek- als privaatrechtelijke spoor grotendeels reeds zijn doorlopen. Aansluiten op bestaande infrastructuur en zorgvuldig ruimtegebruik Het huidige hoogspanningsstation Tilburg Noord is met het hoogspanningsnet verbonden middels drie verbindingen: (1) Tilburg Noord – Tilburg West, (2) Tilburg Noord – Tilburg Zuid en (3) Tilburg Noord – Best. In de toekomstige situatie komt daar een vierde verbinding bij: de nieuwe verbinding met het 380 kV-station Tilburg. Renovatie op de huidige stationslocatie en uitbreiding ervan richting het oosten vergt nagenoeg geen aanpassingen aan de bestaande infrastructuur – zijnde de drie hierboven genoemde verbindingen.

De aanpassingen die noodzakelijk zijn gedurende de realisatie van het project – het omleggen van de hoogspanningsverbindingen van het oude naar het nieuwe deel en terug – vinden uitsluitend plaats op eigen terrein van Enexis, waardoor de impact op de omgeving en de belemmeringen voor derden zoveel als mogelijk worden beperkt. Daarnaast is het hoogspanningsstation – middels de transformatoren en middenspanningsinstallaties van Enexis – aangesloten op het middenspanningsnet van Enexis. In de huidige en de beoogde situatie is sprake van een gecombineerd hoogspanningsstation van TenneT en Enexis, waardoor het ruimtebeslag zoveel als mogelijk is beperkt.

2.6.2

(Tijdelijk) werkterrein De complete ombouw en uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg-Noord duurt naar verwachting acht jaar. Tijdens deze periode heeft TenneT een werkterrein nodig voor onder andere opslag van materiaal, materieel, werkplaatsen, een verblijfsruimte voor aannemers en parkeerplaatsen. Daarnaast moet een tijdelijke toegangsweg aangelegd worden om het werkterrein te bereiken. Enexis heeft voor zijn uitbreiding een beperkter werkterrein nodig en is slechts enkele jaren aan het bouwen, dat past op eigen terrein binnen de hekken van het bestaande station. Een werkterrein is vergunningsvrij (op basis van art. 2.29 onder q van het Bbl). Hierdoor is het werkterrein voor TenneT geen onderdeel van de TenneT-uitbreiding en daarmee van de BOPA. Aangezien dit wel impact op de omgeving heeft en het werkterrein ook landschappelijk wordt ingepast wordt hier in deze motivering wel op ingegaan.

20

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

In overleg met de gemeente Tilburg is gezocht naar de beste locatie voor het werkterrein. TenneT wil graag dat het werkterrein direct naast het hoogspanningsstation ligt. Dat werkt efficiënt en beperkt transportbewegingen. Bij de keuze voor het werkterrein moet de directe omgeving worden meegenomen en moet overlast zo veel als mogelijk worden beperkt. In Figuur 2-10 zijn de verschillende onderzochte opties voor het werkterrein te zien.

Figuur 2-10 Locatiekeuze werkterrein

Alternatief 3 is minder wenselijk, aangezien dit alternatief de meeste overlast veroorzaakt voor de woningen aan de Sibeliusstraat en de Pater Donderstraat. Ook moet (bouw)verkeer door de stad, via de Vlashoflaan, het bouwterrein benaderen. Alternatief 2 zorgt voor een logistieke uitdaging want hiervoor ontstaan veel langere rijlijnen over de smalle buitenwegen, wat niet wenselijk is. In afstemming met de gemeente Tilburg is daarom gekozen voor alternatief 1 (zie Figuur 2-11). Alternatief 1 ligt het verst van alle omliggende woningen, er hoeft geen vrachtverkeer door de stad te rijden en de rijlijn naar de Stokhasseltlaan is hierbij het kortst.

21

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-11 Toekomstige situatie (tijdelijk) werkterrein (bron: Spie)

2.7

Toekomstige situatie Het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord wordt uitgebreid door TenneT en Enexis om het transporten transformatorvermogen te vergroten. Deze BOPA-motivering gaat in op een deel van deze werkzaamheden en bestaat uit de volgende activiteiten van TenneT (zie Figuur 2-12): I. het bouwen van een deel van de hoofdrail waarop de volgende velden worden aangesloten: − twee velden voor het aansluiten van de 150 kV-verbindingen vanaf het nieuwe hoogspanningsstation Tilburg 380 kV bij de Spinder in Tilburg; − één veld voor het aansluiten van één van de twee circuits van de ondergrondse 150 kVverbinding naar Best; Zodra beide circuits zijn aangesloten, kan de bovengrondse lijn naar Best worden geamoveerd; − twee velden voor het tijdelijk aansluiten van extra transformatoren van Enexis; − twee velden voor het aansluiten van een koppelveld benodigd voor het koppelen van twee hoofdrailen; − één veld benodigd voor het direct koppelen van de twee hoofdrailen en − bliksempieken met een hoogte van 16 meter aan de noord- en zuidzijde van de velden en bliksempieken met een hoogte van 24 meter verdeeld tussen de velden. In totaal worden 21 nieuwe bliksempieken gerealiseerd. II. het bouwen van een nieuw centraal dienstengebouw voor TenneT.

In dit gebouw staan de ondersteunende installaties die nodig zijn voor de bedrijfsvoering en beveiliging van het TenneT-deel van het station. Gedurende de bouw wordt gebruik gemaakt van een tijdelijk centraal dienstengebouw, totdat het nieuwe gebouw is gebouwd. Het gebouw is circa 11,5 meter breed, 32,5 lang en 3,65 meter hoog;

22

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

III.

IV. V.

het bouwen van een nieuw noodstroomaggregaat (NSA)-gebouw voor TenneT. In dit gebouw staat een noodstroomaggregaat die het hoogspanningsstation voorziet van stroom als de voeding van Enexis uitvalt. Het (NSA)-gebouw is circa 4,6 meter breed, 8,5 meter lang en 3,65 meter hoog; het verplaatsen van de condensatorbank (circa 11 meter breed en 13 meter lang) en het aanleggen van de ontsluiting en parkeerplaatsen.

Figuur 2-12 Onderdelen TenneT-uitbreiding (BOPA)

Naast de werkzaamheden ter plaatse van de uitbreiding van het hoogspanningsstation gaat deze BOPAmotivering in op: − het landschappelijk inpassen van het hoogspanningsstation (paragraaf 2.8) en − het aanleggen van een tijdelijk werkterrein inclusief toegangsweg (paragraaf 2.6.2). Daarnaast worden de volgende werkzaamheden verricht door TenneT, waarvoor geen wijziging van het omgevingsplan is vereist. Voor deze werkzaamheden is wel een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit nodig: − het bouwen van het tweede deel van de nieuwe hoogspanningsinstallatie, bestaande uit tien velden, op de beschikbare grond op het huidige perceel dat reeds planologisch is bestemd voor het station. Deze werkzaamheden worden gelijktijdig met bovengenoemde werkzaamheden gerealiseerd. − het renoveren van de huidige hoogspanningsinstallatie. Dit kan pas worden gerealiseerd nadat de uitbreiding “buitenplanse omgevingsplanactiviteit” en “huidige perceel” is afgerond. Eerst worden de verbindingen en transformatoren losgekoppeld van het bestaande hoogspanningsstation en worden aangesloten op het uit te breiden deel, zodat de levering van elektriciteit niet onderbroken wordt. Zodra dat is gebeurd, wordt de huidige hoogspanningsinstallatie vernieuwd, zodat het hele station gemoderniseerd en uitgebreid is.

Uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord (Omgevingsplanwijziging) Enexis is op een later moment voornemens het hoogspanningsstation uit te breiden door het realiseren van vier nieuwe schakelgebouwen, drie nieuwe transformatorcellen en een nieuwe algemene ruimte voor stationsautomatisering. Ook worden enkele bestaande transformatoren vernieuwd en wordt de calamiteitentank vervangen. Alle bouwwerkzaamheden zijn mogelijk op grond van het geldende omgevingsplan zonder dat een afwijking nodig is. De bestaande middenspanningsinstallaties en transformatoren van Enexis op het huidige station worden niet vervangen. In het omgevingsplan is voor het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord een geluidzone opgenomen. Deze zone bepaald hoeveel geluid er in dat gebied mag worden gemaakt door het hoogspanningsstation. Omdat er door Enexis transformatoren worden toegevoegd en gewijzigd, wordt niet langer binnen de bestaande geluidzone gebleven. Dit kan alleen worden aangepast met een wijziging van het omgevingsplan. Er wordt daarom, naast

23

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

de voorliggende vergunningaanvraag, in een latere fase een wijziging van het Omgevingsplan voorbereid om het gebruik van de toe te voegen transformatoren mogelijk te maken. Op onderstaande figuren is weergegeven hoe het hoogspanningsstation eruitziet in de toekomstige situatie.

Figuur 2-13 Visualisatie bovenaanzicht uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord (bron: Arcadis)

Figuur 2-14 Aanzicht uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord westelijk perspectief (bron: Arcadis)

24

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-15 Aanzicht uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord oostelijk perspectief (bron: Arcadis)

2.8

Landschappelijke inpassing De totale uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord wordt landschappelijk ingepast. Hiervoor is een landschapsplan opgesteld dat aansluit bij het grotere gebiedsperspectief van het gebied dat is neergelegd in Masterplan Pauwels. Het landschapstype rondom het station is het hoevenlandschap. Dit landschapstype betreft een afwisselend landschap met houtsingels, loofhoutbosjes, weiden, akkers én voormalige heidegronden. Opvallend in dit vaak zeer kleinschalige landschap is dat vrijwel niets recht is: bochtige wegen en onregelmatig gevormde perceelsgrenzen. Langs deze bochtige wegen liggen verspreid liggende erven met bebouwing. De landschappelijke bouwstenen uit dit landschapstype vormen de inspiratiebron om het 150KV station landschappelijk in te passen. Door de ligging van het station ten opzichte van de woningen aan de Sibeliusstraat is het noodzakelijk dat de landschappelijke inpassing zorgvuldig en in afstemming met de omgeving wordt vormgegeven. Middels verschillende participatie- en bewonersbijeenkomsten is in overeenstemming met direct omwonenden en belanghebbenden een landschapsplan uitgewerkt (zie bijlage 1), binnen de gestelde mogelijkheden. Het participatieproces wordt uitgebreid beschreven in hoofdstuk 3 van deze motivering.

Er is een combinatie van permanente inpassing – in het kader van de kwaliteitsverbetering van het landschap – en tijdelijke inpassing. Tijdelijke inpassing is wenselijk, omdat de permanente inpassing tijd nodig heeft om te groeien. Voor de tijdelijke inpassing kan bijvoorbeeld worden gedacht aan groene buffer in de vorm van een kant en klare haag. Met de permanente inpassing wordt het hoogspanningsstation op een zo goed mogelijke manier ingepast en worden diverse landschapselementen in de omgeving van het hoogspanningsstation toegevoegd. Deze landschapselementen zijn elementen van de grotere ontwikkeling van het landschapspark Pauwels. Het landschapspark Pauwels is een uitgestrekt gebied ten zuiden van De Loonse en Drunense Duinen en Kaatsheuvel / De Efteling en ten noorden van Tilburg. Een unieke omgeving waar natuur, landbouw, recreatie, water, cultuurhistorie en energie samenkomen. Het landschapspark wordt de voortuin van Tilburg Noord. De westzijde van het station krijgt een wandelpad en losse haag als inpassing. Zo is het oude stationsgebouw nog wel zichtbaar, maar de hekwerken niet meer. Tussen de woningen aan de Sibeliusstraat en het hoogspanningsstation wordt een strook gerealiseerd, dit vormt een langzaam oplopende border die de uitbreiding niet geheel uit het zicht neemt, maar meer als lamellen gaat werken. De beplanting zal bestaan uit 25

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

zoveel mogelijk inheemse vaste planten, struikjes en grotere (wintergroene) struiken achterin (zie Figuur 2-16). De strook vormt een natuurlijk afscheiding tussen de woningen en het station en heeft een positieve invloed op het zicht van de bewoners en bezoekers aan de Sibeliusstraat.

Figuur 2-16 Landschappelijke inpassing Sibeliusstraat

De locatie van het werkterrein is zorgvuldig gekozen (zie paragraaf 2.6.2), maar ligt ook meerdere jaren in landschapspark Pauwels. Daarom wordt het werkterrein direct ingepast door de aanleg van diverse bosvakken en boomsingels en struweelhagen. Figuur 2-17 geeft schetsmatig weer hoe het werkterrein wordt ingepast en hoe in de toekomst rondom het werkterrein en het hoogspanningsstation meerdere bomen en beplanting worden geplaatst. Aan de Noordzijde is er meer ruimte voor de inpassing. Hier plaatsen we kleine loofhoutbosjes en bomenrijen langs de bestaande perceelsgrenzen. Langs de bestaande perceelsgrenzen lopen ook enkele laarzenpaden geschikt voor ommetjes vanuit de wijk. Aan de oostzijde komt een struweelhaag om het hekwerk uit het zicht te nemen. Op plekken waar geen ondergrondse infrastructuur loopt is er ruimte voor boomgroepen bestaande uit solitaire bomen. Om het wandelpad vanuit de wijk te begeleiden komt er een strakkere haag. Deze haag loopt ook aan de rand van de wijk tegen de bestaande parkeerplaats aan. Op deze manier worden de recreatiemogelijkheden van de bewoners van Tilburg Noord vergroot en wordt de verbinding met het noorden van het toekomstige landschapspark Pauwels reeds aangelegd. Door het gebied heen komen er op enkele plekken banken en infoborden in de Pauwels huisstijl.

De zitplekken komen in het landschap te liggen om overlast te beperken, mocht dat het geval zijn. Voor de bezoekers van het landschapspark wordt een parkeerterrein gerealiseerd ten oosten van het landschapsplan tegenover de locatie van de kapel van Peerke Donders. Dit is een openbare parkeerplaats die fungeert als toegangspoort naar het Landschapspark Pauwels. Hier komt ook de start van een kleinschalig speel -en -leerpad die naar de stadsboerderij loopt.

26

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

Figuur 2-17 Landschappelijk inpassingsplan

Figuur 2-18 Impressie landschappelijke inpassing

Kwaliteitsverbetering Op basis van de omgevingsverordening (artikel 5.11) moet een plan dat activiteiten in het landelijk gebied mogelijk maakt ook zorgen voor een fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit of de omgeving. Hiervoor zijn regionaal werkafspraken gemaakt hoe de bijdrage moet worden bepaald. De voorliggende ontwikkeling leidt tot een wijziging van de bestemming ‘Agrarisch’ naar ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ voor circa. 13.000 m². Door deze wijziging van de functie van gronden ten oosten van het bestaande hoogspanningsstation, krijgen de gronden een hogere waarde. In totaal zorgt de TenneT-uitbreiding voor een 27

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

grondwaardevermeerdering van €398.177,50. Op basis van de werkafspraken moet een verplichte landschapsinvestering worden gerealiseerd van 20% van de totale waardevermeerdering van het project. Dit komt neer op €79.635,50. Voor de ontwikkeling is een landschappelijk inpassingsplan opgesteld. De maatregelen die hierin door de initiatiefnemer worden uitgevoerd en de komende jaren beheerd zijn doorgerekend. Hieruit blijkt dat met een bijdrage van meer dan €170.000,- er ruimschoots aan deze verplichting wordt voldaan. De berekening van de kwaliteitsverbetering is verder uitgewerkt in bijlage 2. Deze investering wordt gedaan door de landschappelijke inpassing van het plan, maar ook in de bredere omgeving worden ook diverse landschapsverbeteringen gedaan, zoals landschapselementen, wandelpaden, zit- en rustplekken en speelplekken, die bijdragen aan de kwaliteitsverbetering van de omgeving van de uitbreiding (zie Figuur 2-17). Het totale landschapsplan is meegenomen in deze BOPA en in Figuur 2-17 gearceerde gebied is onderdeel van de berekening voor de kwaliteitsverbetering van het gebied en wordt door TenneT uitgevoerd. De overige onderdelen van het landschapsplan worden op een later moment uitgevoerd, grotendeels door de gemeente Tilburg.

Door de impact van de uitbreiding van het hoogspanningsstation op de omgeving is de inpassing van het hoogspanningsstation en het werkterrein van groot belang. Een zorgvuldige landschappelijke inpassing weegt daarmee dan ook zwaarder dan de financiële kaders van het herinvesteringsbedrag. Met de totale landschappelijke inpassing wordt ruimschoots voldaan aan het verplicht te investeren bedrag van €79.635,50.

28

TenneT-uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord BOPA projectnummer 0497036.100 24 juni 2025 TenneT TSO B.V.

3.

Participatie Participatie is een belangrijke pijler van de Omgevingswet. De gemeente Tilburg vindt het belangrijk dat inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners op tijd betrokken worden bij initiatieven of ruimtelijke ontwikkelingen in hun omgeving. Daardoor komen belangen, ideeën, zorgen en kansen eerder op tafel en worden initiatieven beter. In de richtlijn omgevingsdialoog worden de verschillende stappen omschreven, die ten aanzien van participatie moeten worden gezet. De richtlijn geeft aan in welke mate de omgeving betrokken dient te worden bij een initiatief c.q. ruimtelijke ontwikkeling. Als eerste wordt met de impactscan de impact van de ontwikkeling op de omgeving beoordeeld. De scan bestaat uit zes thema’s waarop het initiatief mogelijk impact heeft: het soort initiatief, verkeer, groen, beleving, hinder en het (ruimtelijke) proces. De optelsom van de thema’s bepaalt de impactscore en daarmee de categorie van het initiatief. Voor deze ontwikkeling is een impactscan uitgevoerd, waaruit een categorie D is gekomen. Deze categorie houdt in dat wordt verwacht dat je de omgeving laat adviseren over het initiatief.

3.1

Aanleiding De ligging van de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord bevestigt het belang van participatie van de omgeving. De uitbreiding ligt tegenover 22 woningen aan de Sibeliusstraat. Onder de beoogde uitbreiding liggen nu een aantal volkstuintjes die moeten wijken. Ook dat heeft impact. Voor de uitbreiding en renovatie van het station is het nodig om een werkterrein aan te leggen. Dit werkterrein is gedurende de gehele periode van de renovatie/bouw in gebruik, dat is maximaal acht jaar. TenneT en Enexis begrijpen de impact en hebben (in samenwerking met de gemeente) een omgevingsdialoog opgezet om die impact te verzachten. De resultaten zijn hieronder weergegeven en verder uitgewerkt in een uitgebreid verslag Omgevingsdialoog (zie bijlage 3).

3.2

Context van het proces Participatie in planprocessen is belangrijk voor TenneT en Enexis. Zij beseffen zich goed wat de impact van de energietransitie op de omgeving is. Een goede participatie en communicatie kan helpen om begrip en draagvlak voor de noodzakelijke ingreep in die leefomgeving te vergroten. Ze zijn daarbij voornemens om als netbeheerders de blijvende impact van die ingreep op de omgeving te minimaliseren en waar mogelijk juist extra waarden toe te voegen zoals versterking van het landschap en het vergroten van de biodiversiteit. Aan de assets (de stations) van TenneT en Enexis worden hoge eisen gesteld, eisen die uiteindelijk zorgen voor een betrouwbare en veilige energievoorziening. Deze voorwaarden op het gebied van veiligheid en betrouwbaarheid, de vaak bestaande ligging van kabels en hoogspanningsverbindingen en de gewenste snelheid van bouwen om de netcongestie snel te kunnen verminderen, maken het dat er niet altijd op alle vlakken geparticipeerd kan worden. Dit is ook het geval bij de renovatie en uitbreiding van het 150kV hoogspanningsstation Tilburg Noord. De locatie en de wijze van uitbreiding waren geen onderdeel van het participatieproces. Ook het aanbieden van alternatieven voor de gebruikers van de volkstuintjes was geen onderdeel van participatieproces.