Bijlage 1 - Programmabegroting 2025

Wat willen we bereiken Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Indicatoren

Bron

Aandeel putten waar water op straat gemeten wordt bij Bui08* n.n.b.:. nog niet bekend

gemeente

Streef waard e 0% in 2050

2020

2021

2022

2023

2024

2,3%

2,3%

n.n.b.

n.n.b.

n.n.b.

*) Bui08 is een door de stichting RIONED ontwikkelde ontwerpbui, waarmee Tilburg de riolering in computerberekeningen belast om te kijken waar de zwakke punten zitten. De monitor vindt een keer per 4 jaar plaats. Aanbesteding van een raamcontract voor het actueel houden van het waterketenmodel verloopt trager dan vooraf bedacht. Na aanbesteding kunnen de gevraagde cijfers voor begroting en jaarrekening jaarlijks automatisch worden opgeleverd.

De natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Indicatoren

Bron

Percentage ecologisch beheerd groen (in % afgezet tegen totale hoeveelheid openbaar groen) 013 Parken: realisatie aantal nieuwe groenblauwe plekken in de wijken (pantoffelafstand) en iconische parken

gemeente

gemeente

Streef waard e 78%

2020

2021

2022

2023

2024

74%

84%

>84%*

afgerond

*

8

n.n.b

6 per jaar

* Het percentage ecologisch beheer is toegenomen. Omdat de data niet op orde zijn kunnen we dit niet in het percentage opnemen. Er wordt momenteel gewerkt aan het in beeld brengen van deze kosten.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

92

Het landschap om de stad is aantrekkelijk Indicatoren Realisatie nieuwe natuur (GOB-bod natuurnetwerk Brabant) in hectare * Klimaatlandgoed, Park Pauwels. i.c.m. Landelijk Programma Natuur** Realisatie Ecologisch verbindingszones (o.a B5-bod) in kilometers.

Streefwaarde 5

2020

2021

2022

2023

2024

0

0

7,5

4

6,3

0

n.n.b.

3

1

100 hectare 9

9

12

3

* Aanleg onder voorbehoud van rondkomen financiering en stikstofaanpak.

** De gemeente heeft voorbereidingskrediet van € 700.000 (voor onderzoek) van de provincie uit deze regeling ontvangen voor het Klimaatlandgoed Zwaluwenbunders. Voor de daadwerkelijke uitvoering is veel meer subsidie aangevraagd. De provincie onderzoekt momenteel welke (verschillende) subsidiestromen hiervoor kunnen worden ingezet.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Doel: Het watersysteem is kwantitatief en kwalitatief op orde Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q. uitgezet?  We starten de aanbesteding voor aanleg waterpark Pauwels in 2025, als onderdeel van water- en klimaatlandschap.  Er worden wijkrisicokaarten (wateroverlast) gemaakt op basis van nieuwe KNMI-gegevens. Op basis van die kaarten worden maatregelen geformuleerd.  We maken een start met wijkwater-plannen, te beginnen met drie nader te bepalen gebieden.  De huidige aanpak met betrekking tot afkoppelen van particuliere panden wordt geëvalueerd en indien noodzakelijk wordt een verbeterde aanpak uitgewerkt. Het onderzoek naar een afkoppel-verordening is hier onderdeel van.  Op rioleringsgebied zetten we in 2025 vooral in op het verbinden van de bestaande blauwe aders met de waterparken.

Doel: Groen en natuur in en om de stad is kwalitatief hoogwaardig Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q. uitgezet?  In 2025 gaan we onderzoeken of het mogelijk is Kleurkeur op te nemen in nieuwe beheercontracten.  De gedragscode soortbescherming gemeenten (gebruikt bij onderhoud van groen) in 2025 laten vaststellen.  In 2025 gaan we bijzondere landschappen, hagen, houtwallen en bijzondere autochtone soorten in beeld brengen en onderzoeken hoe deze de juiste bescherming kunnen krijgen.  In 2025 gaan we onderzoeken of er meer zonering kan worden aangebracht in natuurgebieden, zodat recreatie en natuur meer in balans zijn.  We starten met de uitvoering van enkele ontsnipperingsprojecten op basis van de ontsnipperingskaart.  Het 013 parkenprogramma wordt verder uitgevoerd. Start uitvoering van projecten als Besterdring, Besterdplein, deel van de Parkring en het vergroenen rondom ROC Goirke.

Doel: Het landschap om de stad is aantrekkelijk Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q. uitgezet?  We starten de aanbesteding voor de aanleg van de recropassage als cruciale schakel in de ecologische hoofdstructuur. De recropassage verbindt de natuurparels (NNB) De Brand en Huis ter Heide. Ook voor de recreant is de dit een kwalitatief hoogwaardige (langzaam verkeersschakel) in de regio.  We gaan verder werken aan duurzaam en natuur inclusief agrarisch ondernemen in Tilburg door middel van het sluiten van greendeals waarmee de stap naar meer natuur-inclusiviteit wordt gemaakt. In Pauwels en in Stadsbos 013 zijn in 2024 gesprekken gestart en is de ambitie om in 2025 tot een greendeal

2. Programma's

93

Doel: Het landschap om de stad is aantrekkelijk Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q. uitgezet? te komen. In het VO Zwaluwenbunders krijgt de combi natuur/ natuur inclusieve landbouw een prominente plek.  Daar waar mogelijk worden onderdelen van de Stadsbosdiagonaal aangelegd.  Binnen Stadbos013 worden in 2025 een aantal ecologische verbindingszones afgerond. Het eerste Stadsbos centrum/-bakken wordt gerealiseerd en we passen in het eerste deelgebied Stadsbos-beeldtaal toe.  De Drasse Driehoek wordt in 2025 gerealiseerd.  Vanuit de vastgestelde visie werken we aan een uitvoeringsprogramma voor het beekdal van de Nieuwe Leij waarin gemeente en waterschap als samenwerkende partijen participeren.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

94

Wat gaat het kosten - financiën Groen blauwe leefomgeving x € 1.000

Realisatie 2023

Budget 2024

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Budget 2028

Lasten

5.891

8.185

9.312

8.268

8.317

8.663

Baten

-333

-455

-1.927

-197

-197

-197

Saldo van lasten en baten

5.558

7.731

7.385

8.071

8.120

8.466

Toevoeging reserves

593

302

5.798

1.070

70

70

Onttrekking reserves

-1.440

-1.876

-2.893

-1.510

-1.583

-1.583

Saldo reserves

-847

-1.573

2.905

-440

-1.513

-1.513

Totaal

4.711

6.157

10.290

7.631

6.608

6.953

2. Programma's

95

Herijkingen (x € 1.000,-) 109. Herijking kapitaallasten MJP

Begroting Begroting Begroting 2025 2026 2027 235 N 435 N 271 N 299 V 447 V 532 V De toelichting van deze herijking is centraal toegelicht bij het veld Fysieke basiskwaliteit.

Begroting 2028 475 N 532 V

110. Toerekening omslagrente 135 V 18 V 140 V 1N De rentelasten van de door de gemeente aangetrokken financiering wordt conform BBV toegerekend aan de velden. Voor een verder toelichting zie programma Samen en Dichtbij, veld Financiering en algemene dekkingsmiddelen. 111. Gebiedsproces Zuid-West 150 N 100 N 100 N 100 N t.l.v. reserve Fonds Stedelijke Ontwikkeling 150 V 100 V 100 V 100 V Bij het instellen van de reserve Fonds Stedelijke Ontwikkeling zijn een aantal reserves samengevoegd. Hierbij zijn abusievelijk de in het raadsvoorstel Bijstellen Grondexploitatie Wijkevoort (08-03-2021 nr. 11) voorgenomen onttrekkingen uit de voormalige Algemene Reserve Grondexploitatie (ARGE) voor gebiedsproces Zuid-West niet opgenomen. Met deze herijking wordt dit hersteld. Tevens worden de onttrekkingen in de tijd gefaseerd. 112. Overige/administratieve bijstellingen -

Kapitaallasten stadspark oude dijk Indexatie investeringen onderhoudsprojecten Openbare Ruimte Administratieve bijstellingen: fasering bestedingen reserve natuurontwikkeling van 2024 naar 2025

548 N 588 V 40 V

1N

2N

4N

1N

2N

4N

588 N 588 V

Nieuw beleid Begroting Begroting Begroting Begroting (x € 1.000,-) 2025 2026 2027 2028 113. Storting in Reserve natuurontwikkeling 4.000 N 1.000 N Extra eenmalige storting in de reserve natuurontwikkeling in 2025 van € 4 miljoen en in 2026 € 1 miljoen. Ten behoeve van de ontwikkeling Recropassage en de Greendeal, ter grootte van respectievelijk € 3 miljoen en € 2 miljoen. Dit betreft de aanvraag.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

96

Klimaat Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Duurzame stad (beleidsvelden fysieke basiskwaliteit, groen blauwe leefomgeving en klimaat) Beleidsnota's:  Energievisie 2017  Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025  Agenda 2019 Tilburg Circulair  Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS)  Roadmap Verduurzaming gemeentelijk vastgoed  Transitievisie warmte  Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Koel Tilburg 2020  Klimaatscores bij nieuwbouwontwikkelingen Evaluaties en herzieningen: Het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie wordt geactualiseerd en begin 2025 in de raad vastgesteld. De nieuwe doelen/indicatoren voor de energietransitie worden in oktober 2024 in de raad vastgesteld.

Wat willen we bereiken Tilburg is klimaatneutraal in 2045 Nieuwe indicatoren (vaststelling naar verwachting in de raadsvergadering oktober 2024) Indicatoren* Bron Streef- Streef2021 2022 waarde waarde 2030 2050 Netto uitstoot CO2 gemeente Klimaatmonitor 450 0 964 903 Tilburg (kton CO2) kton kton Reductie CO2 (Rijksbeleid, kton) Klimaatmonitor 290 0 41 kton 102 kton Grootschalige energie-opwek Klimaatmonitor 1700 700 TJ 700 TJ (REKS-bod, TJ) Energiegebruik grondgebied Klimaatmonitor 10.600 14.758 14.584 gemeente Tilburg (TJ) TJ TJ Opwek hernieuwbare energie ? 2543 916 TJ 1010 TJ binnen de gemeente Tilburg (TJ) *Er worden in oktober 2024 ook 2 nieuwe kwalitatieve indicatoren vastgesteld, dit zijn: 1. Meer robuust energiesysteem 2. Meer rechtvaardig energiesysteem In 2025 gaan we onderzoeken of en zo ja hoe deze indicatoren kwantitatief te maken zijn.

2. Programma's

97

2023

2024

X kton

X kton

X kton

X kton

X TJ

X TJ

X TJ

X TJ

X TJ

X TJ

Huidige indicatoren Indicatoren

Bron

Streef waarde

2020

2021

2022

2023

2024***

Hoeveelheid CO2uitstoot gebouwde omgeving (ton) Energiebesparing *

Klimaatmonitor

0 in 2045

427.000

438.600

395.200

n.n.b.

n.n.b.

Klimaatmonitor

-3,9%

+2,7%.

-5,2%

n.n.b.

n.n.b.

Klimaatneutrale warmtevoorziening *

Klimaatmonitor

-2% afname per jaar +10 tot 15% per jaar

2,2 %**

+0,90%

0,5%

n.n.b.

n.n.b.

+3,75%

+1,90%

+6,8%

n.n.b.

n.n.b.

Klimaatneutrale Klimaatmonitor energieopwekking elektra * n.n.b.:. nog niet bekend

+2% groei per jaar

* Het resultaat zal wisselend zijn per jaar. In de praktijk is de verwachting dat dit percentage in de eerste jaren lager is en daarna hoger (versnelling). Totale besparing van 5PJ (=50%) t.o.v. energieverbruik 2010. De afwijking in 2021 is vermoedelijk toe te schrijven aan… ** In de Klimaatmonitor wordt de verduurzaming van het Amernetwerk (Amercentrale) door middel van biomassa niet meegerekend. Nemen we deze wel mee, dan is het percentage in 2019 15,5% en in 2020 2,1% (in 2020 is er geen verandering geweest in de verhouding kolen en biomassa). In 2021 is het percentage 13,31%, en in 2022 (n.n.b.). *** De gegevens van de klimaatmonitor lopen gemiddeld 1-2 jaar achter ten opzichte van het actuele jaar.

Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Indicatoren Aandeel panden met risico op wateroverlast door intredend water bij klimaatbui T100* Wateroverlast: hoeveelheid waterberging in MJP projecten, uitgedrukt in hoeveelheid liter berging per m² van de afwaterende openbare ruimte Droogte*** Hittestress: streefpercentage groen per wijktype**** Hittestress: Afstand tot koelteplekken*****

Bron gemeente gemeente

gemeente gemeente gemeente

Streef waarde 1% in 2050

2020

2021

2022

4,3%

4,2%

n.n.b.

n.n.b. ** 60 liter berging per m² (behalve Reeshof en Blaak)

pm pm pm pm pm 30% schaduw van bomen op het gedeelte van de straat waar gelopen wordt. In 2050 moet je vanuit iedere woning binnen een straal van 300m bij een koelteplek kunnen komen.

n.n.b.:. nog niet bekend *) T100 is een klimaatbui met een kans van voorkomen van 1% per jaar op een bepaalde plaats; is opgebouwd op basis van de statistiek 2014. **) Er wordt een raamcontract aanbesteed voor het actueel houden van het waterketenmodel. Na aanbesteding kunnen de gevraagde cijfers voor begroting en jaarrekening jaarlijks automatisch worden opgeleverd. De aanbesteding is 2024 afgerond. De eerste berekeningen worden Q4 2024 verwacht. ***) In het vastgestelde Programma Water en Riolering 2024-2027 is een indicator voor droogte opgenomen. Hier zijn (nog) geen streefwaardes aan toegekend. ****) De looproutekaart is gereed. Op basis hiervan en de al voorhanden zijnde schaduwkaart wordt een programma opgesteld, op basis waarvan invulling wordt gegeven aan de indicatoren. *****) Gemeten op het heetste moment van de dag, rekening houdend met de zonstand in de zomer. Een koelteplek is min 200 m2 met groen ingericht. In 2023 zijn 6 koele plekken aangelegd. Zie verder Groenblauwe leefomgeving.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

2024

98

Tilburg is volledig circulair in 2045 Indicatoren

Bron

Hoeveelheid CO2 uitstoot door grondstoffenwinning en de verwerking van materialen, brandstoffen en levensmiddelen in Tilburg (ton)

Streef waarde 0 in 2045

2021

2022

2023

De indicatoren voor circulaire economie worden gemonitord. Het opzetten van een monitor staat beschreven in het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair. Hier geven we de komende periode invulling aan.

Waarmee/hoe bereiken we impact in de stad Doel: Tilburg is klimaatneutraal in 2045 (huidige doel), 2050 (nieuw doel per oktober 2024) Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q. uitgezet?  Om het verduurzamen van woningen makkelijker te maken voor onze inwoners, starten we met de realisatie van een uitvoeringsorganisatie (one-stop-shop).  Onze eerste opgedane ervaringen in het opstellen van wijkuitvoeringsplannen energie (WUPe's) gebruiken we in vier andere wijken.  We verlichten de impact van netcongestie door ondernemers te ondersteunen bij de realisatie van energiehubs in de Green Deals Kreitenmolen en T58/Katsbogten/'t Laar en in de Grote Oogst-aanpak op Loven en Kraaiven-Vossenberg. Daarnaast bepalen we samen met Enexis de locaties voor minimaal twee nieuwe middenspanning-stations.  We leveren de strategie ‘Tilburgs Energiesysteem van de Toekomst’ op. Deze geeft richting voor het toekomstige energiesysteem en dient als input voor onder andere de omgevingsvisie (2050).  We richten het Warmtebedrijf Tilburg B.V. op met de gemeente Tilburg als 100% aandeelhouder.  Voor het warmte-koude-net Tilburg-Zuid hebben we een definitief ontwerp en besteden we de realisatie aan.

In het Kenniskwartier maakt Warmtebedrijf Tilburg een definitief ontwerp voor het energiesysteem voor de versnellingslocatie (Westermarkt, Reitse Campus en Stationsbuurt) en start de realisatie daarvan.  We zetten passende participatie in om met onze inwoners te spreken over de energietransitie en bijbehorende thema’s zoals energierechtvaardigheid. De inzet van duurzaamheidsmakelaars breiden we uit.  Het college gaat de samenwerking met Ennatuurlijk verder concretiseren. Specifiek is hierbij aandacht voor een eventueel publiek belang, verduurzaming van de bronnen, betaalbaarheid en mogelijke uitbreiding (cascadering). Ook brengen we in beeld hoe Ennatuurlijk en het Warmtebedrijf Tilburg zich tot elkaar verhouden.  We gaan verder met het verduurzamen van woningen in Wandelbos (fase 2) met behulp van middelen uit het nationale Volkshuisvestingsfonds en starten de verduurzaming van woningen in Tilburg Noord.  We leveren een beleidskader Toekomstbestendig Bouwen op wat leidt tot meer samenhang in de ambities en eisen op het gebied van energie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, circulariteit en waterneutraliteit. Hierin worden de lessen en ervaringen van het huidige nieuwbouwbeleid verwerkt. Doel: Tilburg is klimaatbestendig in 2040 Welke majeure resultaten en mijlpalen worden in 2025 verwacht c.q.

uitgezet?  We sluiten green deals met de bedrijventerreinen Tilburg-Zuid en Kreitenmolen, waarbij vanuit klimaatadaptatie de nadruk wordt gelegd op het vergroenen van private percelen. We willen dat minimaal 5 bestaande bedrijven die deelnemen aan de Green Deal voldoen aan onze klimaatscores op het perceel. Op basis van de Kansenkaart realiseren we quick wins in de openbare ruimte van de bedrijventerreinen en bieden perspectief op realisatie van andere maatregelen, op middellange en lange termijn, o.a. in de meerjarenplanning (afhankelijk van complexiteit en kosten). We verkennen de mogelijkheden om drinkwatergebruik door bedrijven te verlagen en hergebruik hemel- en restwater te vergroten.  We ontwerpen samen met Vitaal Loven het tracé van de lunchroutes, die zoveel mogelijk door een groene omgeving lopen. Het eerste deel wordt in 2025 aangelegd. Een natuurlijk ingerichte

2. Programma's

99

2023