Document · PDF

Bijlage 1 - Programmabegroting 2025

Raadsvergadering 14 november 2024, gemeente TilburgBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 202538.436 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

foto beeldbank gemeente Tilburg | Jules van Iperen

BEGROTING 2025

GEMEENTE TILBURG

Programmabegroting 2025 Gemeente Tilburg

Inhoudsopgave Leeswijzer ........................................................................................................................................................ 3 1. Algemeen ..................................................................................................................................................... 4 2. Programma's .............................................................................................................................................. 21 2.1 Inclusieve stad ..........................................................................................................................................

22 Sociaal en veerkrachtig ..........................................................................................................................................23 Persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid......................................................................................................37 Passende ondersteuning ........................................................................................................................................47 Passende ondersteuning; Toegang ........................................................................................................................49 Passende ondersteuning; Werk en inkomen .........................................................................................................53 Passende ondersteuning; Wmo .............................................................................................................................58 Passende ondersteuning; Jeugdhulp .....................................................................................................................66 Ingrijpen bij crisis en onveiligheid ..........................................................................................................................72 2.2 Duurzame stad

......................................................................................................................................... 79 Fysieke basiskwaliteit .............................................................................................................................................80 Groen blauwe leefomgeving ..................................................................................................................................92 Klimaat ...................................................................................................................................................................97 2.3 Vitale stad ..............................................................................................................................................

103 Openbare orde en veiligheid ................................................................................................................................104 Aantrekkelijke leefomgeving................................................................................................................................118 Economie, cultuur en evenementen ....................................................................................................................125 Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit ..........................................................................................................139 2.4 Samen en dichtbij ...................................................................................................................................

152 Bestuur en samenwerking ...................................................................................................................................153 Publieke dienstverlening ......................................................................................................................................159 Diensten aan andere overheden ..........................................................................................................................167 Financiering en algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................168 Algemene baten en lasten ...................................................................................................................................174 3. Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................... 180 4. Paragrafen ................................................................................................................................................

187 4.1 Grondbeleid ...................................................................................................................................................188 4.2 Subsidies.........................................................................................................................................................195 4.3 Algemene dekkingsmiddelen .........................................................................................................................196 4.4 Lokale heffingen .............................................................................................................................................197 4.5 Weerstandsvermogen en risicobeheersing....................................................................................................199 4.6 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................212 4.7 Financiering ....................................................................................................................................................223 4.8 Verbonden partijen ........................................................................................................................................226 4.9 Wet Open Overheid

.......................................................................................................................................237 5. Bijlagen .................................................................................................................................................... 238 1. Uitgangspunten Programmabegroting ............................................................................................................239 2a. Overzicht begrotingsvoorstellen - herijkingen ...............................................................................................240 2b. Overzicht begrotingsvoorstellen - nieuw beleid exploitatie ..........................................................................245 2c. Overzicht begrotingsvoorstellen - nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven ...................................................249 2d. Overzicht ruimtescheppende maatregelen ...................................................................................................252 3a. Budgetoverzicht per veld ...............................................................................................................................254 3b. Budgetoverzicht per taakveld ........................................................................................................................256 4.

Overzicht reserves en voorzieningen ...............................................................................................................260 5. Overzicht investeringen ...................................................................................................................................263 6. Overzicht incidentele lasten en baten .............................................................................................................273 7. Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves......................................................................................273 8. Overzicht servicenormen .................................................................................................................................278 9. Bijlagen paragraaf Grondbeleid .......................................................................................................................281 10. Overzicht benchmarks....................................................................................................................................288 11. Geprognosticeerde balans en EMU-saldo ......................................................................................................290 12.

Lijst met afkortingen ......................................................................................................................................291 Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Leeswijzer Voor u ligt de Programmabegroting 2025. Deze Programmabegroting kent de navolgende onderdelen: Inleiding, financieel beeld en kerngegevens Dit hoofdstuk beschrijft waar we staan en welke zaken er op ons af komen. Het actueel Financieel beeld wordt op hoofdlijnen gepresenteerd, waarna een toelichting volgt op enkele (externe) ontwikkelingen en de uitgangspunten die van invloed waren bij het opstellen van het Financieel beeld. Programma's In hoofdstuk 2 komen de programma's aan bod. Daarbij hebben wij aangegeven welke doelen zijn geformuleerd en op basis van welke indicatoren we effect meten en onderwerpen waar we in 2025 op inzetten. Per veld zijn de financiële gegevens opgenomen, zodat doelen, activiteiten en middelen overzichtelijk bij elkaar staan. Bedrijfsvoering Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van de bedrijfsvoering en is in opzet gelijk aan de programma's in hoofdstuk 2. Specifieke onderwerpen Hoofdstuk 4 behandelt een aantal belangrijke aspecten binnen de gemeentelijke begroting en geeft extra informatie over de financiële positie op korte en langere termijn. We geven ook informatie over het grondbeleid op portefeuilleniveau alsmede het totale financiële overzicht. Vervolgens geven we inzicht in subsidies.

In de paragraaf Algemene dekkingsmiddelen wordt een integraal overzicht gegeven van de middelen die de gemeente in kan zetten voor eigen beleid (algemene uitkering, belastingen, dividenden etc.). Verder worden de lokale heffingen, de financiering van de gemeentelijke activiteiten, het gemeentelijk weerstandsvermogen en inzicht in risico's, de verbonden partijen en het onderhoud van kapitaalgoederen als specifieke onderwerpen aan de orde gesteld. De bijlagen bij de begroting vindt u terug in hoofdstuk 5. Raadsbehandeling De Programmabegroting 2025 wordt op 11 en 14 november 2024 in uw raad behandeld.

Leeswijzer

1. Algemeen

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

INLEIDING Voor u ligt de Programmabegroting 2025 van de gemeente Tilburg. Met elkaar bouwen we hard aan onze stad die inmiddels meer dan 230.000 inwoners telt. We krijgen ‘meer voor elkaar’, groeien en ontwikkelen snel. Nieuwe inwoners willen graag bij onze stad horen en samenleven in onze buurten, dorpen en wijken. Tilburg is een plek waar iedereen mee kan doen en erbij hoort. En daarom blijven we ook het komende jaar investeren in de stad en álle Tilburgers. Onze stip op de horizon is een groeiende, bloeiende en bruisende stad, die optimaal de kansen verzilvert die zich voordoen. Op veel plaatsen in Tilburg en de dorpen Udenhout, Biezenmortel, Berkel-Enschot zien we duidelijke resultaten van deze aanpak. De komende jaren is de stad nóg meer dan nu in verbouwing en stapsgewijs sterker en aantrekkelijker voor onze eigen inwoners én voor bezoekers. We zetten in op wonen, klimaatadaptatie, versteviging van de economie, de sociale basis en de culturele- en evenementensector. De weg vooruit is niet eenvoudig. Zo vraagt de veelheid en diversiteit aan aandachtsvelden en initiatieven veel van onze organisatie. Externe factoren zoals arbeidsmarktkrapte vormen risico’s voor het uitvoeringstempo. We moeten zorgvuldig en creatief blijven om het financieel beeld op orde te houden en om de ontwikkeling van de stad duurzaam en naar de toekomst toe mogelijk te maken en op stoom te houden.

Onze inwoners in buurten, wijken en dorpen centraal We versterken de relatie met onze inwoners, zodat zij zich meer betrokken voelen bij de lokale democratie. De programma’s Levendige Democratie en Tilburg 2050 helpen daarbij: we stimuleren inwoners zich te laten horen, niet alleen in het stemhokje, maar ook als er ontwikkelingen in hun buurt zijn met effect op hun (dagelijks) leven. We geven inwoners invloed via gebiedsgericht werken, met o.a. de integrale gebiedsvisies voor de gebieden West, Oud-Noord en Oud-Zuid en de vertaling naar gebiedsagenda’s (Noord en Groenewoud). Dit helpt om dichtbij inwoners in de buurten, wijken en dorpen beter in te kunnen spelen op de behoeften en om maatwerk te kunnen leveren. We concentreren ons op de uitvoering van zaken. In dat kader hebben we een aantal uitvoeringstoetsen gedaan op een aantal nieuwe beleidsvoorstellen. De inzichten die deze toetsen hebben opgeleverd worden enerzijds betrokken bij de doorontwikkeling van het instrument en anderzijds op inhoud betrokken bij het in gang zetten van de uitvoering van het nieuwe beleid. Een voorbeeld van uitvoeringsgericht beleid is het Integraal veiligheidsplan dat zich richt op preventie en een gebiedsgerichte aanpak. Als betrouwbare overheid ondersteunen we de dienstverlening aan en participatie van inwoners goed.

Samenwerking in netwerken In de Perspectiefnota 2025 hebben we aangegeven op welke terreinen we onze inspanningen en de uitvoering van ons beleid intensiveren en wat we daar financieel voor over hebben. Dit alles doen we in een snel veranderende en steeds complexere wereld, waarbij we intensief samenwerken met vele partners in onze stad én daarbuiten. Maatschappelijke opgaven vergen immers samenwerking in de aanpak ervan: met onze regionale partners in Hart van Brabant (uitvoering Kernagenda 2023-2027) en in de stedelijke regio Breda-Tilburg (zoals op het gebied van ruimte, mobiliteit, economie), in Brabant (bijvoorbeeld Ruimte voor Defensie) en in coalities met andere steden (denk aan het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid), Novex Stedelijk Brabant, multihelix (Midpoint Brabant, met de Regio Deal Midden-Brabant) of netwerken zoals de VNG (Gemeentefinanciën, asiel, Jeugd) en het G40 Stedennetwerk. Ook gaan we aan de slag met het ontwikkelen van een Tilburg Alliantie, die in verbinding met de acht gebiedsteams in de wijken en dorpen de samenwerking tussen de gemeente en belangrijke partners zoals de woningbouwcoöperaties, bedrijfsleven, gezondheidszorg en welzijnswerk versterkt. In de regionale samenwerking doen omliggende gemeenten een steeds groter beroep op ons als centrumstad, bijvoorbeeld bij strategievorming en lobby.

Financieel kader Tussen het vaststellen van de Perspectiefnota 2025 en de behandeling van de Programmabegroting 2025 is er een nieuw kabinet aangetreden. Het kabinet Schoof heeft het Hoofdlijnenakkoord gepresenteerd tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB. Hierin zijn majeure beleidswijzigingen aangekondigd en worden bezuinigingsposten bij de departementen neergelegd, waarbij denkbaar is dat die een doorvertaling krijgen naar gemeentes. De financiële uitwerking wordt op zijn vroegst in de Voorjaarsnota 2025 opgenomen. Dat betekent dat de effecten voor gemeenten pas in de Meicirculaire 2025 bekend zijn. Ook het nieuwe kabinet is van mening dat gemeentelijke taken en middelen niet in balans zijn. We kijken daarbij uit naar de onderzoeken die het Rijk in samenwerking met de VNG gaat doen om inzichtelijk te maken wat de onbalans tussen taken en middelen concreet betekent.

We blijven in nauw contact met de VNG in de uitdaging om taken en middelen in balans te krijgen en te werken aan goede interbestuurlijke en betere financiële verhoudingen met het Rijk. We leveren een actieve inbreng (via de VNG, samenwerkingscoalities, de departementen, Novex en de Woontop) voor de uitwerking van het Hoofdlijnenakkoord door vanuit de uitvoeringspraktijk de impact van beoogde keuzes inzichtelijk te maken en maximale mogelijkheden, ruimte en middelen te bewerkstelligen die ons helpen bij het realiseren van onze ambities en opgaven op lokaal niveau. Het zogenaamde “ravijnjaar” 2026 heeft voor de gemeente Tilburg nog geen grote impact. Dit komt doordat we prudent zijn omgegaan met de extra rijksmiddelen die in de periode 2023-2025 zijn ontvangen. Daar komt nu bij dat het Rijk de oploop van de opschalingskorting heeft geschrapt en structurele afspraken over de indexering van de WMO worden gemaakt. Een groot meerjarig begrotingsgat hebben we zo kunnen voorkomen. Door aanhoudende onzekerheid over het financieel kader vanuit het Rijk blijft echter ook de Tilburgse begroting meerjarig onder druk staan. Dit uit zich in een structureel tekort vanaf 2028. Het financieel ravijn lijkt daarmee verschoven. Ondanks het tekort in 2028 is het van belang om te blijven investeren in het behoud en de verdere ontwikkeling van het voorzieningenniveau van onze stad en dorpen.

Prioriteren is daarbij van belang om duurzaam financieel gezond te blijven en vooral ook om onze gemeentelijke opgaven voor de komende jaren op een goede manier op te kunnen pakken. We voorzien daarbij dat schaarste op de arbeidsmarkt een steeds groter risico vormt voor de uitvoeringskracht van gemeenten.

Grote transities en onzekerheden De geopolitieke situatie in de wereld is instabiel. De oorlog in Oekraïne heeft direct effect op onze gemeente, omdat we als gastvrije stad vluchtelingen uit dit land huisvesten en laten inburgeren. Het Israëlisch-Palestijnse conflict leidt ook in Tilburg tot onrust. Ondertussen zit onze samenleving midden in een aantal grote transities, bijvoorbeeld op het gebied van energie en klimaatverandering, die grote gevolgen hebben voor de toekomstige inrichting van de stad. Demografische ontwikkelingen stellen ons voor grote uitdagingen: we vergrijzen (ouder worden) en ontgroenen (minder jongeren) in een steeds hoger tempo. Dit heeft gevolgen voor de economie en de arbeidsmarkt, de zorg, de woningmarkt en voorzieningen. Recente prognoses van de arbeidsmarkt laten zien dat het steeds moeilijker wordt om gekwalificeerd personeel aan te trekken. Ook voor ons als gemeente wordt dit een knelpunt. Gezondheid is een steeds belangrijker thema, ook qua betaalbaarheid en houdbaarheid van het zorgsysteem op lange termijn. Houden we in de toekomst voldoende handen aan het bed? De economie en de daaraan verbonden arbeidsmarkt veranderen de komende decennia fundamenteel, zeker ook door de impact van de snelle technologische ontwikkelingen als digitalisering en AI. foto beeldbank gemeente Tilburg | Dolph Cantrijn

Tilburg Kansrijk De transformatie in het sociaal domein is een langjarig traject dat niet enkel door onze gemeentelijke organisatie doorlopen wordt, maar wat we samen met onze partners en inwoners zullen moeten afleggen. We blijven hierin investeren met mensen en middelen, ook omdat deze investering de zorg en ondersteuning op termijn betaalbaar houdt. In 2025 zetten we daarom de beweging naar stevige lokale teams voort. Hierin wordt nog nauwer samengewerkt met specialistische hulp en de sociale basis. Zoveel mogelijk hulp wordt laagdrempelig en in de eigen wijk aangeboden. We werken daarbij vanuit het oogpunt van positieve gezondheid; met een brede blik, gericht op wat nodig is om een inwoner een stap verder te helpen, zodat deze zelf – of met hulp van anderen - de draad weer kan oppakken. Om de genoemde sociale basis op orde te brengen, bekijken we in samenspraak met de gebiedsteams en 14 maatschappelijke organisaties (verenigd in de maatschappelijke ontwikkelingsmaatschappij MOM), wat elke wijk minimaal nodig heeft aan sociale basis infrastructuur. Wanneer de aard van de wijk en problematiek hierom vraagt, wordt hier bovenop een plus gedefinieerd. In de voorbije jaren hebben we al veel gedaan in de ondersteuning van onze inwoners, vanuit onze organisatie, of via onze partners. We blijven investeren in ontmoetingsplekken en initiatieven in de wijk die zich bewezen hebben.

We horen soms van inwoners, maar ook professionals, dat het voorkomt dat ze hun weg niet meer weten te vinden binnen al deze ondersteuning. Dit is niet de bedoeling. In het kader van Effectief & Efficiënt werken kijken we daarom naar onze inzet als organisatie, het werk wat we doen in de regio, de stad en wijken en dorpen. Het in kaart brengen van de sociale basis en de benodigde subsidies sluit hier goed op aan. Een mogelijke besparing is een positief neveneffect van effectiever en efficiënter werken, maar geen opdracht op zich. Zaken die niet gemist kunnen worden in de wijk, mogen niet geschrapt worden. We ontwikkelen in 2025 een integraal perspectief op een gezonde leefomgeving als bouwsteen voor de Omgevingsvisie 2050. Het in 2024 gestarte jongerenfonds in Noord en West om jongerenparticipatie te bevorderen, breiden we uit naar de hele gemeente. In Udenhout starten we met de vergunningsprocedure van zwembad De Groene Wellen. We realiseren gezondheidscentra in de Reeshof en Groenewoud en gezonde schoolgebouwen (Noord, Leijpark). Om als gemeente een blijvende oplossing te bieden aan de problematiek rondom de opvang van vluchtelingen, hebben we de ambitie om een duurzame en flexibele opvangstructuur op te zetten.

Ook onze huisvestingstaakstelling willen we realiseren, mede door de realisatie van flexwoningen voor nieuwkomers die we zo goed mogelijk integreren in onze samenleving.

foto beeldbank gemeente Tilburg | Margo van de Pas

Meedoen naar vermogen vinden we belangrijk. Via onder andere werk en basisbanen realiseren we dat voor al onze inwoners. Hier zetten we intensief op in. In 2024 werd door het kabinet besloten in de 35 arbeidsmarktregio’s Werkcentra in te zetten. In 2025 willen we het Werkcentrum in onze regio Midden-Brabant opzetten, waar zowel werkgevers als personeel en werkzoekenden terecht kunnen. We zetten met het Werkcentrum actief in op een leven lang ontwikkelen, zowel voor werkenden als niet-werkenden. Ook geven we de gestarte trajecten van ontwikkelbanen (Tilburgs Banen Model) en de pilot basisbanen een stevig structureel vervolg. Met de basisbaan bieden we door een vaste aanstelling baanzekerheid aan inwoners die na (maximaal) drie jaarcontracten op een ontwikkelbaan niet kunnen uitstromen naar de reguliere arbeidsmarkt. Het beleid op bestaanszekerheid is in 2024 geëvalueerd. In 2025 staat de doorontwikkeling van het beleid op basis van deze evaluatie centraal. De basis voor een leven lang meedoen wordt gelegd in je jeugd. En gelijke kansen hebben op jonge leeftijd de meeste impact. We blijven daarom inzetten op onze jonge inwoners.

We doen dit onder andere met de ontwikkeling van Sparrenhof, een lokale educatieve agenda (LEA) die inzet op talentontwikkeling, een verdere verbetering van de toeleiding naar voorschoolse educatie en een brede afstemming tussen partners bij de overgang van kinderopvang naar primair onderwijs. Bij complexe problematiek moeten we echter ook kunnen bieden wat nodig is. We werken daarom ook aan de toename van pleeggezinnen en aan de toename van gezinsgerichte voorzieningen, voor kinderen die niet thuis kunnen wonen, maar voor wie pleegzorg geen passende oplossing biedt. Met onze samenwerkingspartners werken we daarnaast aan de af- en ombouw van gesloten plaatsingen binnen de jeugdhulp. We zetten in op het beperken van instroom, bevorderen van uitstroom en het realiseren van alternatieven. Binnen de aanpak huiselijk geweld, zorgen we voor een laagdrempelige toegang tot hulp voor onze inwoners, bij het tegengaan van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. In 2025 werken we een anti-discriminatie agenda uit. De situatie rond Crossroads, zoals toegelicht in de gezamenlijke radenavond en in de aansluitende raadsbrief, vraagt veel zorg en aandacht.

Samen met Crossroads is een regionale taskforce ingericht om de oorzaken en verbeterpunten te analyseren en interventies uit te voeren vanuit de ambitie goede zorg en ondersteuning voor kwetsbare jongeren te bieden en tegelijkertijd ons zorgsysteem betaalbaar te houden. Hierbij hoort ook een betere regie door Crossroads op de effectieve en efficiënte inzet door hun onderaannemers, waardoor ook sneller met de juiste hulp en ondersteuning gestart kan worden voor die jeugdigen die deze hulp ook echt nodig hebben.

Tilburg groen en duurzaam We zijn op weg met een ingrijpende energietransitie in de hoop klimaatverandering binnen de perken te houden en met zorg naar de toekomst te werken aan brede welvaart. We werken er hard aan om droogte, hittestress en wateroverlast als gevolg van toenemende weersextremen zoveel mogelijk het hoofd te bieden. Ook onze inzet op behoud en herstel van de biodiversiteit blijft onverminderd noodzakelijk. Dat vraagt om een slimme aanpak van natuur en ecologie in en om de stad. In de openbare ruimte blijven we onze stad groener en koeler maken door het toevoegen van structureel groen. In het plantseizoen 2024-2025 planten we circa 1.500 bomen in de stad. We creëren schaduwrijke routes en met de ontsnipperingskaart weten we groene plekken aan elkaar te verbinden voor meer biodiversiteit. We starten met de ontwikkeling van de Oostflank met de aanleg van Waterpark Pauwels, (gescheiden hemelwaterafvoer via blauwe aders) en de pilots natuur-inclusieve landbouw om een impuls te geven aan de transitie van het landelijk gebied. Voor majeure projecten in de openbare ruimte (Besterdring, Besterdplein en Parkring) maken we inzichtelijk hoeveel circulaire en duurzame principes we toepassen. Grasbetontegels toepassen bij parkeerplaatsen en het duurzaam renoveren van houten bruggen zijn hier voorbeelden van.

Dit is een onderdeel van het nieuwe programma Tilburg Circulair, waarmee we circulaire uitgangspunten meer in onze projecten en processen toepassen. Zo gaan we met ons nieuwe inkoopbeleid de maatschappelijke impact (waaronder circulariteit) toetsen en meer leidend laten zijn in de keuzes die we maken. Via het koersdocument Oostflank hebben we belangrijke uitgangspunten vastgelegd voor de realisatie van grootschalige natuur. Via green deals, grote oogst en het programma Revitaliseren zetten we in op verduurzaming en vergroening van bedrijventerreinen. Tegelijkertijd werken we daar aan vermindering van netcongestie. Met de introductie van de BEST-tas (Boeken, Elektrische apparaten, speelgoed en textiel) en het hergebruiken van afval bij de milieustraat willen we het aandeel restafval verlagen. We pakken zwerfafval aan met een maatwerkaanpak bij afvalbakken en (snoep)routes, waar dat nodig is.

Voor de uitvoering van de energietransitie is een doelenboom opgesteld met concrete doelen die voor 2030 bereikt moeten worden. We starten met wijkuitvoeringsplannen energievoorziening (WUPe’s) in Udenhout en Groenewoud. Om vervolgens op te schalen naar vier andere wijken. Een makkelijk benaderbare uitvoeringsorganisatie maakt het voor onze inwoners makkelijker om gebruik te maken van regelingen voor het verduurzamen van hun woningen. Na het verduurzamen van woningen in Wandelbos met inzet van het Volkshuisvestingfonds, gaan we de verduurzaming van woningen ook oppakken in Tilburg Noord. Een grote stap in de transitie wordt gezet met de oprichting van ons lokaal warmtebedrijf en de aanleg van het warmte-koudenet in Tilburg Zuid.

foto beeldbank gemeente Tilburg | Jules van Iperen

Tilburg groeit, bloeit en bruist Door groei van de bevolking in vooral kleinere huishoudenssamenstellingen is er sprake van een groot tekort aan (betaalbare) woningen, met name in de grote steden in ons land. Er ligt daarom een stevige woningbouwopgave, ook in Tilburg. De gemeente heeft hierover ambitieuze afspraken gemaakt met Rijk en provincie. Ruim 25.000 extra woningen realiseren in onze stad en dorpen mét omgevingskwaliteit zorgt ervoor dat we in 2040 ca. 260.000 inwoners hebben. Deze opgaven vormen een belangrijk uitgangspunt voor de uitvoering. We houden koers met de grootschalige gebiedsontwikkelingen zoals Kenniskwartier, Spoorzone, Piushaven en Stappegoor. En in de realisatie van concrete projecten zetten we stappen, zoals de sloop en bouw van de Koningswei, vernieuwing van de Westermarkt en de bouw van Smariuskade. Om de stedelijke ontwikkeling op korte en lange termijn te kunnen financieren starten we met een lokale Start Bouw Impuls en komen we met voorstellen om het Fonds Stedelijke Ontwikkeling voldoende te voeden voor de korte en lange termijn. Hoewel de bouw van het benodigde aantal woningen nog achterblijft bij de opgave, zien wij tekenen van herstel en constateren wij dat Tilburg het relatief goed doet.

Met een herijking van het woonbeleid, de woonzorgvisie en het volkshuisvestelijk programma zorgen we voor een passend aanbod van nieuwe woningen en het optimaal benutten van de bestaande woningvoorraad. Daarbij continueren we ook de starterslening. De groei van het aantal inwoners vraagt ook om een evenredige toename van voorzieningen, in hun directe omgeving, waarmee we de basis leggen voor brede welvaart. Voorbeelden hiervan zijn investeringen in het hockeyveld Weredi, kunstgrasveld Biezenmortel en beachhandbalveld White Demons. We komen met een economische strategie waarlangs we werken aan de economie van de toekomst gericht op een toename van onze brede welvaart. Ook brengt de groei een aanzienlijke toename van mobiliteit met zich mee, die dwingt tot andere keuzes als het gaat om vervoer en parkeren. De mobiliteitstransitie zal samen met de integrale verstedelijkingsopgave vorm moeten krijgen. Hiervoor wordt de mobiliteitsagenda 013 herijkt, komt er een nieuwe fietsagenda en een uitvoeringsplan voor de nieuwe openbaarvervoerafspraken met de Provincie. En we hebben grote uitdagingen, bijvoorbeeld op het gebied van externe veiligheid spoor, netcongestie en warmte.

foto beeldbank gemeente Tilburg | Anja van Eersel

Tilburg is een innovatieve stad, waar we met lef en creativiteit experimenteren bij het vormgeven van maatschappelijke transities. Op basis van ons Akkoord ‘Meer voor elkaar 2022-2026’ investeren we hier fors in (bijvoorbeeld met sport, evenementen, onderwijs, cultuur), waarbij we maximaal gebruik maken van beschikbare Rijksmiddelen. Tegelijkertijd doen we een groot beroep op onze eigen middelen. Met de ombouw van de stad, (sociale) innovaties en aandacht voor een inclusieve en duurzame ontwikkeling van de stad en de dorpen, werken we met elkaar aan een stad waar het fijn wonen, werken en leven is. Nu en in de toekomst. De stad is immers nooit af. Met het vaststellen van de brede visie ‘Tilburg in 2050’ en brede welvaart als wenkend perspectief schetsen we een lange termijn ontwikkeling van Tilburg in beeld en verhaal. De toekomst begint immers nú.

Financieel Beeld Financieel meerjarenbeeld Tilburg heeft op dit moment een stevige financiële positie en een sluitende begroting 2025, 2026 en 2027. Vanuit deze uitgangspositie blijven we in Tilburg investeren in de stad en dorpen. Alle voorstellen die we hiervoor doen zijn terug te vinden in de programma’s en bijlage 2 van de begroting. Samen met de investeringen waar in eerdere jaren toe is besloten, hebben deze investeringen een effect op de meerjarige ontwikkeling van de financiële positie, zonder dat de signaalwaarden voor de financiële positie daarmee in de hoogste risicocategorie terecht komen. Meerjarig blijft er onzekerheid over het financieel kader vanuit het Rijk. Daarbij vertrouwen we erop dat het Rijk met een oplossing komt voor de onbalans tussen taken en middelen. Secundair zien wij voldoende kansen om op het huidige tekort in de meerjarenraming bij te sturen. In lijn met de Perspectiefnota 2025 investeren we via deze begroting op een verantwoorde manier, waarbij we het structurele begrotingstekort beperken. Dit doen we door:  Kritisch te zijn op herijkingen die we in de begroting opnemen.  Bestaande budgetten tegen het licht te houden. Hiervoor verwerken we ruimtescheppende maatregelen in de budgetten en nemen we vanuit de inhoudelijke lijnen uit de Perspectiefnota 2025 een aantal nog nader uit te werken stelposten op in de begroting.

(zie paragraaf "taakstellingen en stelposten")  Scherp te kijken naar te ontvangen Rijksmiddelen en middelen en beleid niet te stapelen.  Daar waar investeringen in de stad tot een hoger voorzieningenniveau leiden, de OZB in 2025 extra te verhogen. Het financieel beeld van de Programmabegroting 2025 is in hoofdlijnen gelijk aan dat van de Perspectiefnota 2025. De Perspectiefnota 2025 heeft in financiële zin echter geen besluitvormend karakter. De vertrekpositie voor het financieel meerjarenbeeld van deze begroting is daarom de vastgestelde Programmabegroting 2024 en de structurele doorwerking van de Jaarrekening 2023 en Tussenrapportage 2024. Onderstaande tabel laat zien hoe de Programmabegroting 2025 en meerjarenraming zich ontwikkelt. Daarbij geldt de bestendige gedragslijn dat de gevolgen van de Septembercirculaire 2024 van het gemeentefonds niet zijn meegenomen. Deze betrekken wij bij de Perspectiefnota 2026 en voor het lopende jaar bij de Jaarrekening 2024. N = nadeel, V = Voordeel (x € 1 miljoen) Uitkomst Programmabegroting 2024 Structurele effecten Jaarrekening 2023/ Tussenrapportage 2024 Vertrekpositie Programmabegroting 2025 Herijkingen (zie bijlage 2a)

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0,0 V 1,7 V

1,6 N 1,2 V

10,7 N 1,1 V

10,7 N 0,5 V

1,7 V

0,5 N

9,6 N

10,2 N

0,1 N 18,8 V 15,4 V 7,2 V Uitgangspositie 1,6 V 18,3 V 5,8 V 2,9 N Nieuw beleid exploitatiebudget (zie bijlage 2b) - Structurele intensiveringen 6,3 N 7,6 N 9,7 N 9,7 N - Overige voorstellen nieuw beleid 16,4 N 4,5 N 2,2 N 1,2 N Beeld incl. nieuw beleid 21,1 N 6,2 V 6,1 N 13,8 N Ruimtescheppende maatregelen (zie bijlage 2d) 3,4 V 6,8 V 8,0 V 9,0 V Inzet RIO en begrotingssaldo 2026 17,7 V 13,0 N 1,2 V Financieel beeld Programmabegroting 2025-2028 0,0 0,0 1,9 V 3,6 N In bijlage 2a t/m 2d is een overzicht van de diverse begrotingsvoorstellen opgenomen. Bij de programma's worden ze specifiek toegelicht. De belangrijkste posten lichten we hieronder toe:

1. Algemeen

Herijkingen De grootste herijkingen uit de Programmabegroting 2025 zijn:  Gemeentefonds (9,0 N): In de Meicirculaire 2024 zijn de gemaakte afspraken tussen Rijk en medeoverheden over een stabielere en beheersbare financiering geconcretiseerd. Besloten is de oploop van de opschalingskorting te schrappen in combinatie met het vervroegd invoeren van de nieuwe financieringssystematiek in 2024. Dit geeft een nadeel van € 9,0 miljoen in 2025 en een structureel voordeel van € 9,0 miljoen vanaf 2026.  Beschermd Wonen (3,9 V): De invoeringsdatum van de doordecentralisatie van Beschermd Wonen is met één jaar uitgesteld. Het nadelige effect van het trapsgewijs invoeren van de doordecentralisatie schuift daardoor ook één jaar op. Dit geeft een voordeel van € 2,1 miljoen. Daarnaast zijn de begrote baten en lasten voor Beschermd Wonen herijkt. Dit geeft een structureel voordeel van € 1,8 miljoen, omdat rekening wordt gehouden met hogere inkomsten vanuit het Rijk ter compensatie van loon- en prijsstijging in 2025.  Rentelasten (3,3 V): De verwachte rentelasten voor aan te trekken financieringen nemen af. Dit voordeel wordt met name verklaard doordat er in 2023 aanzienlijk minder externe financiering is aangetrokken dan verwacht. Dit komt door achterblijvende investeringen, lagere uitgaven ten laste van reserves en hogere ontvangsten van subsidies en specifieke uitkeringen in dat jaar.

Daarnaast is de rente waarmee we rekenen voor nieuw aan te trekken financieringen bijgesteld van 3,5% naar 3,25%. Nieuw beleid exploitatiebudget: De voorstellen nieuw beleid bestaan vooral uit:  Structurele intensiveringen in de stad, onder andere in bestaanszekerheid, Sparrenhof, opvang complexe casuïstiek, basisbanen, de jaarwisseling, cultuurplan 2025-2028, versterken van culturele basisinstellingen, de kermis, privacy en klantgedreven dienstverlening.  Overige voorstellen nieuw beleid, waaronder de sociale basisinfrastructuur, sportaccommodaties, natuurontwikkeling, circulaire economie, de binnenstad en de concertzaal. Ruimtescheppende maatregelen: De ruimtescheppende maatregelen bestaan vooral uit:  De aframing van diverse bestaande budgetten, waaronder werkbudgetten. (circa € 2 miljoen)  Het verhogen van de kostendekkendheid van leges omgevingsvergunningen naar 100%. (€ 0,5 miljoen in 2025 oplopend naar € 1,4 miljoen in 2028)  Een nader uit te werken stelpost voor de rem op organisatiegroei. (€ 1,25 miljoen in 2026 oplopend naar € 2,5 miljoen in 2028)  Een nader uit te werken stelpost op het effectiever en efficiënter werken in de wijk, de piramide van het sociaal domein en in samenwerkingsverbanden. (€ 1,25 miljoen in 2026 oplopend naar € 2,5 miljoen in 2028)  Een nader uit te werken stelpost op subsidies.

(€ 1,15 miljoen vanaf 2026)  Eerder genoemde extra verhoging van de OZB. (€ 2,5 miljoen) In de vorige Programmabegroting 2024 was een stelpost ruimtescheppende maatregelen opgenomen die opliep naar € 2,3 miljoen in 2027. Bovenstaande ruimtescheppende maatregelen worden in de eerste plaats ingezet om deze stelpost uit de Programmabegroting 2024 af te boeken. Het restant komt ten gunste van de algemene middelen. Inzet RIO en begrotingssaldo 2026 In de begroting zijn incidentele voorstellen opgenomen, die worden gedekt uit de reserve incidentele opgaven (RIO). Daarnaast wordt het positieve begrotingssaldo 2026 ingezet om de algemene reserve en reserve Incidentele opgaven aan te vullen. Ontwikkeling Fondsen In het Akkoord "Meer voor elkaar" zijn afspraken gemaakt over de vorming en voeding van diverse fondsen/reserves. Onderstaande tabel laat voor een aantal relevante reserves zien hoe deze reserves zich meerjarig ontwikkelen. Voor een specificatie van deze reserves en alle overige reserves verwijzen wij naar de bijlage "Bestedingsplannen Reserves en Voorzieningen".

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Hoewel de fondsen op dit moment nog goed gevuld lijken, zien we dat op termijn aanvullende voeding nodig is om aan de grote maatschappelijke opgaven te blijven werken. Dit vraagt scherpe en gerichte keuzes om de fondsen ook op de langere termijn voldoende te kunnen voeden. Naam reserve (afgeronde bedragen x € 1.000)

1-1-2025

Mutaties 2025

31-122025

31-122026

31-122027

31-122028

Fonds Stedelijke ontwikkeling

97.300

-56.100

41.200

21.500

10.000

-5.600

Investeringsfonds Sociaal Domein

6.000

2.800

3.200

1.400

Investeringsfonds Klimaat

9.000

13.200

22.200

20.800

20.700

20.800

Fonds Talentontwikkeling Fonds Preventie, Gezondheid en Kansengelijkheid Topsportfonds Transitiefonds Wijkgericht werken en inwonersparticipatie Versterking Levendige Democratie Digitalisering en Klantgedreven Dienstverlening Crisisherstelfonds

4.600

-100

4.500

2.600

-1.400

1.200

500

1.200

-300

900

600

800

900

2.500

200

2.700

2.900

3.400

3.900

2.400

-1.400

1.000

100

4.000

-2.300

1.700

5.900

-500

5.400

4.900

Welkom in Tilburg

15.400

-5.900

9.500

5.600

5.300

5.000

Ontwikkeling financiële positie Voor een houdbare financiële positie is het van belang om meerjarig en in samenhang naar de ontwikkeling van de financiële kengetallen te kijken. In het Akkoord “Meer voor elkaar” is afgesproken te investeren in het gesprek tussen college en raad over de ontwikkeling van de financiële positie. Eind 2023 is hiervoor de nota Financiële positie geactualiseerd. Onderstaande tabel geeft aan de hand van de kengetallen uit de nota Financiële positie inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. De kleuren geven daarbij aan in welke risicocategorie het kengetal zich conform nota Financiële positie bevindt. (groen = laag risico, geel = gemiddeld risico, rood = hoog risico) De ervaring is dat de prognoses in de tijd gedeeltelijk naar latere jaren verschuiven. Daardoor wijken de gerealiseerde kengetallen aan het einde van het jaar af van de prognoses. Desondanks zijn onderstaande kengetallen op basis van het huidige ambitieniveau het toekomstbeeld van de gemeente. Verloop kengetallen

2022 (R)

2023 (R)

2024 (B)

2025 (B)

2026 (B)

2027 (B)

2028 (B)

Structurele exploitatieruimte

3,3%

2,3%

2,5%

2,7%

1,3%

0,3%

-0,3%

Belastingcapaciteit

77%

72%

73%

74%

77%

79%

81%

Netto schuldquote

26%

29%

49%

66%

85%

103%

110%

Netto schuldquote gecorrigeerd

22%

26%

46%

64%

82%

100%

107%

Rentelasten EMU-saldo Ruimte kasgeldlimiet

1,3 -51,3 55,6

3,4 -47,8 38,6

4,8 -233,0 32,0

8,7 -219,7 36,1

13,5 -169,6 33,6

18,1 -173,2 31,4

22,7 -58,6 31,2

Ruimte renterisiconorm

189,8

231,0

198,8

229,5

210,4

220,2

218,5

Kapitaallastenratio

10%

Grondexploitatie

Solvabiliteitsratio

64%

62%

51%

42%

37%

33%

31%

Weerstandsratio

2,9

4,7

4,4

3,8

3,9

3,8

3,7

B = Begroot, R = Realisatie

1. Algemeen

Beschouwing financiële positie De financiële positie van Tilburg is op dit moment stevig. De begroting is tot en met 2025 structureel sluitend, de belastingruimte groot en schulden en kapitaallasten zijn laag. Dat betekent dat Tilburg relatief snel kan inspelen op actuele ontwikkelingen en baten en lasten relatief eenvoudig kan afstemmen op veranderende opgaven. De financiële wendbaarheid is kortom groot. Ook landelijk gezien vallen wij in de categorie van minst risicovolle gemeenten. Als we verder vooruitkijken blijft het financieel kader vanuit het Rijk onzeker, waardoor er zorgen blijven over de financiële toekomst. Positief is het schrappen van de oploop van de opschalingskorting. Daarnaast zorgt een ander systeem voor de compensatie van volumegroei van de WMO ervoor dat een groot financieel risico voor de toekomst wordt beperkt. Desondanks blijven de middelen die gemeenten vanuit het Rijk ontvangen ontoereikend om belangrijke gemeentelijke taken op het gebied van o.a. woningbouw, klimaat, energietransitie en de zorg op een goede manier en structureel uit te kunnen voeren. Dit uit zich in een structureel tekort met ingang van 2028. Daarbij vertrouwen wij erop dat het Rijk met een oplossing komt voor de onbalans tussen taken en middelen.

Meerjarig zien we ook dat investeringen in de stad ervoor zorgen dat de schulden en rentelasten oplopen en kapitaallasten een groter aandeel van de totale lasten gaan uitmaken. Dit zorgt ervoor dat een groter deel van de gemeentelijke inkomsten nodig is om rente en aflossing te kunnen betalen. Daardoor zijn minder middelen beschikbaar voor overige uitgaven. Dit betekent ook dat een groter deel van de totale gemeentelijke lasten vastligt, waardoor de wendbaarheid van de begroting afneemt. Als laatste zorgt een grotere leningenportefeuille ervoor dat de begroting gevoeliger wordt voor renteschommelingen. Het renterisico neemt dus toe. Als we kijken naar de weerbaarheid van de financiële huishouding, zien we dat de solvabiliteit en het weerstandsvermogen op dit moment ruim voldoende zijn. Voor de solvabiliteit zien we meerjarig een dalende trend die het gevolg is van dalende reserves en oplopende schulden. De solvabiliteitsratio verschuift hierdoor van laag risico naar gemiddeld risico. Concluderend zien we dat de huidige stevige financiële positie na uitvoering van alle geplande investeringen in de toekomst verslechterd. Op de langere termijn moeten de investeringen die de komende jaren zijn geprogrammeerd bijdragen aan de groei en het verdienvermogen van de stad.

Hierdoor moet Tilburg ook in de toekomst in staat zijn om welvaart en welzijn te genereren en een duurzaam financieel gezonde financiële huishouding te houden. Desondanks vraagt de huidige ontwikkeling van kengetallen voor toekomstige (grote) investeringskeuzes een zorgvuldige afweging, waarbij het effect op de lange termijn financiële positie betrokken moet worden.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Taakstellingen en stelposten In het financieel beeld is rekening gehouden met de volgende taakstellingen/stelposten:  Stelpost extra rijksmiddelen en extra bezuiniging jeugd Rijk en VNG werken al enige tijd aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Vooruitlopend op de uitkomsten van de onderhandelingen zijn in de meicirculaire voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van een aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen. De invulling van deze besparing is een Rijksverantwoordelijkheid gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het Rijk heeft zowel voor de middelen die gemeenten vanaf 2026 conform de uitspraak van de commissie van Wijzen moeten ontvangen als voor de aanvullende besparing van € 511 miljoen een reservering op de Rijksbegroting opgenomen. In de Tilburgse begroting is voor deze bedragen een stelpost opgenomen van € 11 miljoen vanaf 2026, in lijn met de Hervormingsagenda. 

Stelpost groeirem organisatie (m.i.v. 2026 € 1,25 miljoen, oplopend naar € 2,5 miljoen vanaf 2028) De ambtelijke organisatie van de gemeente Tilburg is de afgelopen jaren gegroeid. Dat was nodig om de opgaven waar we als gemeente voor staan te kunnen realiseren. Het absorptievermogen van de organisatie staat echter onder druk en dat geldt ook voor de arbeidsmarkt. Dit betekent dat we kritisch moeten kijken naar de groei van ons personeelsbestand en de taken die we daarmee uitvoeren. We gebruiken daarbij de benchmark Berenschot, over formatie en kosten, om te analyseren hoe onze organisatie zich verhoudt tot andere deelnemers en wat dat zegt over hoe wij onze taken uitvoeren. Meer mensen erbij is niet altijd de oplossing. We moeten ook kijken hoe we dingen slimmer of anders kunnen organiseren. We zijn ons er overigens van bewust dat er altijd onderwerpen zijn waardoor de organisatie groeit, bijvoorbeeld als er nieuwe (wettelijke) taken bijkomen. In 2025 onderzoeken we hoe we de rem op de groei kunnen vormgeven en welke consequenties dat heeft voor de taakuitvoering en prioritering



Stelpost effectief en efficiënt (m.i.v. 2026 € 0,5 miljoen, oplopend naar € 1,3 miljoen vanaf 2028) Effectief & Efficiënt komt voort uit de inschatting dat er effectiever en efficiënter gewerkt kan worden. Naast een kritische blik op impact en effectiviteit van activiteiten in de wijk, wordt er tegelijk ook gekeken naar andere activiteiten in de piramide van het sociaal domein én daarbuiten, inclusief mogelijkheden rond de effectievere inzet van gemeentepersoneel (in Tilburg én de regio).



Subsidiekorting (m.i.v. 2026 € 1,15 miljoen) Deze maatregel heeft een sterke overlap met de opdracht "Effectief & Efficiënt". In totaal verstrekken we voor ongeveer € 115 miljoen aan subsidies. Met deze taakstelling wordt dit totale budget met 1% verlaagd. Om deze taakstelling in te vullen gaan we inventariseren welke subsidies verstrekt worden, welke hiervan wettelijk/verplicht zijn en brengen we vervolgens in kaart welke mogelijkheden er zijn om subsidies te verlagen. De keuzemogelijkheden met voor- en nadelen per subsidie worden opgenomen in de Perspectiefnota 2026 zodat we de partijen die geraakt worden door deze korting tijdig kunnen informeren.

1. Algemeen

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten voor huishoudens met een eigen woning bestaan uit de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing. We kennen bij de afvalstoffenheffing een tarief voor één- en meerpersoonshuishoudens. Het tarief voor een éénpersoonshuishouden bedraagt 90% van het tarief voor een meerpersoonshuishouden. Onderstaande tabel geeft een schatting van de ontwikkeling van de woonlasten in 2025 voor woningeigenaren. De werkelijke ontwikkeling wijkt daarbij altijd af van deze schatting. Voor huurders bestaan de woonlasten alleen uit afvalstoffenheffing (€ 337,03 of € 303,32 in 2025) en het gebruikersdeel voor de rioolheffing (€ 37,50 in 2025).

Onroerendzaakbelasting (eigenaar) Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Mutatie t.o.v. 2024

Tarief 2024 meerpersoonshuishouden € 253,05

Tarief 2024 éénpersoonshuishouden € 253,05

Tarief 2025 meerpersoonshuishouden € 273,50

Tarief 2025 éénpersoonshuishouden € 273,50

Stijging in %

€ 324,20 € 114,24 € 691,49

€ 291,78 € 114,24 € 659,07

€ 337,03 € 124,52 € 735,05 + € 43,56 + 6,3 %

€ 303,32 € 124,52 € 701,34 + € 42,27 + 6,4 %

4,0 % 9,0 %

8,1 %

De OZB-opbrengst wordt jaarlijks geïndexeerd in verband met prijsstijging. In 2025 bedraagt de indexering 3,48%. Daarnaast verhogen we de OZB-opbrengst met 4,6% om de structurele voorstellen nieuw beleid in deze begroting gedeeltelijk af te dekken. De totale stijging is daarmee 8,1%. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit op jaarbasis een stijging van circa € 20. De stijging van de tarieven afvalstoffenheffing met circa € 13 resp. € 12 wordt met name veroorzaakt door hogere kosten als gevolg van prijsstijging. Het in deze begroting opgenomen nieuw beleid (verdere controle op afvalscheiding, invoering BEST-tas en structureel maken verbetering afvalscheiding hoogbouw) heeft een marginaal effect op het tarief. Op basis van het Programma Water en Riolering (PWR) 2024-2027 stijgt de rioolheffing in 2025 met 9%. Een gemiddeld huishouden in Tilburg gaat hierdoor in 2025 circa € 10 meer betalen.

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Formatieve gevolgen In de begroting zijn voorstellen opgenomen met gevolgen voor de omvang van de formatie. Hierdoor neemt de formatie in 2025 toe met 37,29 fte. Formatieontwikkeling

Voorstel

FTE Dekking

nr. Formatiecalculatiemodellen maatschappelijke ondersteuning Uitbreiding regisseur mensenhandel

-0,04 Algemene middelen

1,00 Algemene middelen en middelen regio

Hogere opbrengst Gebruik Openbare Ruimte

0,50 Precariobelasting

Inzamelingskosten

0,66 Afvalstoffenheffing

Verbeteren afvalscheiding hoogbouw

106

2,00 Afvalstoffenheffing

Roadmap Omgevingsplan

122

7,54 Algemene middelen

Richtlijn Omgevingsdialoog

130

Aframen budgetten VVV

139

1,60 Reserve Transitiefonds Wijkgericht werken en inwonersparticipatie en reserve Fonds Stedelijke Ontwikkeling -5,25 Stichting marketing Tilburg/ Algemene middelen

Woordvoering college

191

1,00 Algemene middelen

Strategische bestuursondersteuning

192

1,00 Algemene middelen

Uitwerking wijkgericht werken (2025)

132

3,00 Reserve Transitiefonds Wijkgericht werken en inwonersparticipatie

Formatieve aanpassing KCC

196

0,67 Algemene middelen

Paspoortpiek -Bezetting stadswinkels

198

2,84 Algemene middelen

Klantgedreven dienstverlening

199

8,67 Algemene middelen

Informatieveiligheid Europese NIS2 richtlijn

220

2,00 Algemene middelen

Privacy

227

5,00 Algemene middelen

Formatie Faciliteiten

228

5,10 Algemene middelen 37,29

Totaal formatieontwikkeling

De formatie als gevolg van de inzamelingskosten zal toenemen van 0,66 fte in 2025 tot 3,8 fte in 2028. Als gevolg van de vervallen POK middelen t.b.v. privacyadvisering zal de formatie met 1 fte verminderen vanaf 2028. In het Collegebesluit van 7 maart 2023 is besloten te starten met de uitwerking van het principe uit Het Akkoord “We werken wijkgericht waar het kan en gemeentebreed waar het moet”. Onderdeel hiervan is het opzetten van acht gebiedsteams. Om deze gebiedsteams en het Wijkgericht werken verder door te ontwikkelen in 2025 wordt de reserve Transitiefonds Wijkgericht werken en Inwonersparticipatie ingezet voor tijdelijke extra formatie. Het betreft 9 fte. Voor 6 fte betreft het verlengen van formatieplaatsen voor een gedeelte van 2025. Voor 3 fte formatieplaatsen vanaf 1-1-2025. De formatieve aanpassing FCM KCC is voor 2027 -0,79 fte en voor 2028 -1,18 fte. Voor een toelichting op de formatie-uitbreiding wordt verwezen naar de toelichting op het betreffende voorstel. Voor variabele overhead is uitgegaan van € 5.000 per fte.

1. Algemeen

Kerngegevens 1 januari 2024

1 januari 2025 (prognose)

SOCIALE STRUCTUUR Inwoners 0 tot en met 17 jaar 18 tot en met 64 jaar 65 tot en met 79 jaar 80 jaar en ouder

229.833 39.032 150.818 30.466 9.517

231.547 39.191 151.466 30.980 9.910

Aantal periodieke bijstandsgerechtigden Participatiewet IOAW IOAZ

6.317 251 2

6.476 171 n.b.

106.200

107.500

PERSONELE KENGETALLEN Personeelsformatie (fte) Waarvan leidinggevend (fte)

2.418 139

2.443 142

FINANCIËLE STRUCTUUR (x € mln.) Totaal lasten begroting * Inclusieve stad * Duurzame stad * Vitale stad * Samen en dichtbij

1.125 623 154 222 126

1.276 699 173 260 144

Totaal baten begroting * Gemeentefonds * Specifieke uitkeringen (EU, Rijk, Provincie) * Onttrekkingen reserves * Inkomsten grondexploitatie * Belastingen, heffingen en rechten * Rente * Overige baten

1.128 635 135

1.276 674 197

105 44 142 1 66

126 54 152 1 72

Totaal lasten begroting * Incidenteel * Structureel Totaal baten begroting * Incidenteel * Structureel Saldo structurele lasten en baten

1.125 124 1.001 1.128 105 1.023 22 V

1.276 196 1.080 1.276 165 1.111 31 V

Aantal woonruimten (o.b.v. CBS statistiek)

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

RESERVEPOSITIE (x € mln.) Totaal reserves A. Algemene reserve B. Vrij inzetbare reserves C. Bestemde reserves

1. Algemeen

1 januari 2024

1 januari 2025 (prognose)

857,7 57,3 279,3 521,1

790,6 37,7 242,6 510,3

Structureel begrotingssaldo (x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Lasten

1.190.521

1.132.657

1.089.899

1.084.972

Baten

-1.149.421 -1.103.478 -1.075.896 -1.058.397

Saldo van lasten en baten exclusief reserves

41.100

29.17

14.003

26.575

Toevoeging reserves

85.199

53.069

20.095

16.665

Onttrekking reserves

-126.298

-82.248

-36.013

-39.638

Saldo reserves

-41.100

-29.179

-15.918

-22.972

Geraamd resultaat

-1.915

3.603

Incidentele lasten

196.189

122.646

21.134

17.277

Incidentele baten

-164.718

-108.876

-19.617

-17.177

31.471

13.770

1.517

100

31.471 V

13.770 V

3.432 V

3.503 N

Saldo van Incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

Het geraamd resultaat bestaat uit zowel structurele als incidentele baten en lasten. Als we de incidentele baten en lasten op het geraamd resultaat corrigeren, ontstaat een beeld van het structurele begrotingssaldo. We streven daarbij naar een (meerjaren-)begroting die structureel en reëel in evenwicht is. Dit is in lijn met de vastgestelde nota Financiële positie en de regelgeving schrijft dit ook voor. De provincie toetst hier vanuit haar toezichthoudende rol op. Bovenstaande tabel laat zien dat in 2025 sprake is van een fors positief structureel begrotingssaldo, wat betekent dat we als gemeente meer structurele baten hebben dan structurele lasten. Dit komt doordat de gemeente in de periode 2023-2025 extra middelen vanuit het gemeentefonds ontvangt. Deze extra middelen vervallen met ingang van 2026. Dit zorgt ervoor dat, ondanks het schrappen van de oploop van de opschalingskorting, het overschot meerjarig omslaat in een verwacht tekort vanaf 2028. Dit tekort moet in samenhang worden gezien met de discussie over de financiële verhouding met het Rijk ten aanzien van taken en middelen in balans. In bijlage 6 is een uitgebreid overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen. Tabel: Lasten en baten structureel / incidenteel meerjarig (x € 1 mln.)

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

2. Programma's

2.1 Inclusieve stad Financieel overzicht Inclusieve stad x € 1.000,-

Inclusief overhead

Exclusief overhead

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Sociaal en veerkrachtig

133.882

-24.491

109.390

117.820

-24.478

93.342

Persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid

78.453

-49.258

29.196

75.496

-49.255

26.241

Passende ondersteuning: Toegang

25.731

-798

24.934

25.570

-798

24.772

Passende ondersteuning: Werk en inkomen

199.202

-119.905

79.297

181.610

-119.890

61.720

Passende ondersteuning: WMO

140.101

-6.530

133.571

134.868

-6.526

128.342

Passende ondersteuning: Jeugdhulp

91.320

-4.287

87.034

88.670

-4.285

84.386

Ingrijpen bij crisis en onveiligheid

30.031

-1.427

28.604

28.390

-1.426

26.964

Totaal

698.721

-206.696

492.025

652.424

-206.658

445.766

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Sociaal en veerkrachtig Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg Beleidsnota's:  Integrale jeugdaanpak  Integrale kijk op ouderen: gezond en gelukkig oud in Tilburg  Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Bijlage bij Beleidsnota Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Positieve gezondheid 2020-2023  Visie bestaanszekerheid 2020-2023: Activeren vanuit nabijheid en maatwerk  Sociale basis  Inclusie  Mondiale bewustwording 2021-2025 Evaluaties en herzieningen: -

Wat willen we bereiken Tilburgers voelen zich fysiek, emotioneel en sociaal gezond Indicatoren

Streefwaarde (2024) ****

2020

2021

2022

2023

- (ouder van kind) 0 - 11 jaar

- 12 - 18 jaar

- 19 - 64 jaar

***

- 65 - 74 jaar

***

- 75+ jaar

***

- 12 - 18 jaar

- 19 - 64 jaar

***

- 65 - 74 jaar

***

- 75+ jaar

***

% Inwoners dat eigen gezondheid als goed ervaart

% Inwoners dat zich psychisch gezond voelt/ % Inwoners dat geen psychische klachten heeft*

Bron

GGD/CBS Gezondheidsmonitor

* indicator is in 2022 veranderd naar 'heeft geen psychische klachten (MHI-5) ** de GGD Gezondheidsmonitor Jeugd heeft een 4-jarige frequentie van meting. In 2024 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2025). NB: meting 2021 was extra i.v.m. corona *** De GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen heeft een 4 jarige frequentie van meting. In 2026 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2027) **** Voor de indicatoren waarvoor in 2025 de gegevens beschikbaar zijn (via de GGD monitor) bepalen we voor 2026 nieuwe streefwaarden.

2. Programma's

Tilburgers voelen zich verbonden met elkaar en hun omgeving Indicatoren

Bron

Streefwaarde (2024) ***

2019

2022

2023

- 19 - 64 jaar

- 65+ jaar

- 19 - 64 jaar

- 65 - 74 jaar

- 75+ jaar

% Inwoners dat aangeeft vaak of regelmatig contact te hebben met vrienden, familie en buren - 19 - 64 jaar

CBS Microdata

- 65+ jaar % Inwoners dat actief is geweest om buurt te verbeteren (19 - 64 jaar) % Inwoners dat vrijwilligerswerk doet

GGD

2020

GGD

% Inwoners dat mantelzorg verricht

GGD

* Deze indicator is door de GGD niet bevraagd in 2020. ** De GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen heeft een 4 jarige frequente van meting. In 2026 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2027) *** Voor de indicatoren waarvoor in 2025 de gegevens beschikbaar zijn (via de GGD monitor) bepalen we voor 2026 nieuwe streefwaarden.

Tilburgers ervaren bestaanszekerheid Indicatoren

Bron

Streefwaarde (2024) ****

2020

2021

2022

2023

% Huishoudens met inkomen tot % van sociaal minimum (jaarlijks) - 110%

CBS

11,5

12,3

11,8

11,4

10,8*

- 120%

15,0

15,8

15,0

14,4

13,7*

- 130%

18,0

18,7

17,9

17,0

16,2*

% Inwoners dat moeite heeft GGD 16,0 16,0 23,0 met rondkomen % Kinderen tot 18 jaar in CBS Jeugd 7,8 10 9 ** uitkeringsgezinnen * Cijfers 2023 zijn raming, definitieve cijfers eind april 2025 bekend (CBS) ** Het meest recente gegeven betreft het jaar 2021 ***De GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen heeft een 4 jarige frequente van meting. In 2026 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2027) **** Met de evaluatie van het beleid Bestaanszekerheid van BMC en in het voorstel hierop door het college wordt ook het onderdeel monitoring meegenomen. Aan de hand van de uitwerking hiervan zullen ook de indicatoren, wijze van meting en streefwaarden in 2025 opnieuw worden bepaald.

***

Programmabegroting 2025 gemeente Tilburg

Tilburgers hebben mensen om zich heen waarop ze kunnen steunen Indicatoren

Bron

Streefwaarde (2024)

2020

2021

2022

% Inwoners dat eenzaam is:

GGD

- 12 - 18 jaar***

30,9

31,9

- 19 - 64 jaar

- 65 - 74 jaar

- 75+ jaar

- 65 - 74 jaar

- 75+ jaar

% inwoners heeft mensen om op terug te valllen bij narigheid (aspecten van eenzaamheid)/ % heeft mensen om op terug te vallen bij narigheid *: - 19 - 64 jaar***

2023

GGD

% Inwoners dat matig tot veel regie over GGD 92 92 eigen leven heeft (18+) ** * In 2022 veranderd naar ' % heeft mensen om op terug te vallen bij narigheid (aspecten van eenzaamheid)' ** vraag is in de meting 2022 van de corona gezondheidsmonitor niet opgenomen *** de GGD Gezondheidsmonitor Jeugd heeft een 4-jarige frequentie van meting. In 2024 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2025). NB: meting 2021 was extra i.v.m. corona **** De GGD Gezondheidsmonitor Volwassenen heeft een 4 jarige frequente van meting. In 2026 vindt nieuwe meting plaats (resultaten gepubliceerd voorjaar 2027) ***** Voor de indicatoren waarvoor in 2025 de gegevens beschikbaar zijn (via de GGD monitor) bepalen we voor 2026 nieuwe streefwaarden.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14659932/2