Bijlage 1 Masterplan Paleis van de Tilburgers

De activiteiten in dit programma kunnen gericht zijn op het delen van goede voorbeelden, of innovatieve, werkbare aanpakken voor de leefbaarheid in de wijk. Wat kunnen wijkbewoners van elkaar leren als het gaat om het ‘burgerschap’ ten aanzien van de wijk. Welke goed werkende aanpakken kunnen interessant zijn voor andere wijken? Door elk jaar 3 à 4 wijken te presenteren kunnen ervaringen worden gedeeld met andere wijkbewoners uit andere wijken. In het Paleis - Raadhuis kunnen wijkpresentaties worden gegeven zodat ook andere Tilburgers kennis kunnen nemen van de kwaliteiten van de betreffende wijk. Ook kunnen “stedelijke wijkthema’s” worden besproken. Bijvoorbeeld de vraag wat de wijkraad van de toekomst is. Aan de hand van dergelijke wijkthema’s die in elke wijk spelen kunnen wijkbewoners van verschillende wijken met elkaar en met het gemeentebestuur in gesprek gaan. Voor de uitvoering van dit programma doen we een beroep op maatschappelijke partners zoals Bibliotheek-Midden Brabant, Contour de Twern en de Wijkraden. Ook ons team van gebiedsregisseurs zal hier nauw bij betrokken worden. 6. Programma Jongeren aan de bak

2 1

We stellen voor iedere eerste donderdag van de maand een verdieping van het Paleis – Raadhuis (Bel-etage of eerste verdieping) ter beschikking te stellen aan jongeren. Het is dan aan hen te bepalen wat zij aan activiteiten gaan ondernemen, zolang het maar verband houdt met de Tilburgse publieke zaak. De organisatie van dit programma kan aan Ennu worden uitbesteed. Raadsactiviteiten Is gelijk aan Variant A: 6 (steun-)fractievergaderingen per week; ca. 210 vergaderingen per jaar. Netwerk- en participatiebijeenkomsten Is gelijk aan Variant A: ca. 30 bijeenkomsten per week; 1.500 per jaar. Groepen kunnen variëren van 5 tot 50 personen.

4.2. Activiteiten en bezoekersaantallen In totaal voorziet Variant B in een programmering van:  475 - 575 publieksactiviteiten per jaar waarmee indicatief 12.000 - 15.000 bezoekers/deelnemers worden getrokken.  PM bezoekersaantallen verbinding met buitenprogramma Stadsforum. Qua druktebeeld betekent dit gemiddeld 10 - 12 activiteiten per week, met 240 - 300 bezoekers. Daarnaast wordt het Paleis van de Tilburgers gebruikt voor:  Raadsactiviteiten: ca. 2.000 deelnemers/bezoekers per jaar.  Netwerk- en participatiebijeenkomsten: ca. 15.000 deelnemers/bezoekers per jaar.  PM vergaderingen ambtelijk  PM optie ontmoetingsfunctie oudere wijkbewoners In totaal telt Variant B zo’n 30.000 bezoekers, nog exclusief van het aantal deelnemers aan ambtelijke vergaderingen. Aantal activiteiten en deelnemers/bezoekers in schema:

Programma Democratie & Burgerschap Programma Gastvrijheid & Representatie Programma Historie Gebruik fractievergaderingen Netwerkbijeenkomsten/vergaderingen/Labs Totaal PM vergaderingen ambtelijk PM Optioneel ontmoetingsfunctie oudere wijkbewoners

Aantal activiteiten 215 120 210 210 1.500

Aantal bezoekers 6.000 4.500 4.000 3.000 12.500

2.255

30.000

4.3. Catering Ook in Variant B gaat het om ondersteunende horeca ten behoeve van:  Catering koffie/thee/fris voor groepen  Lunch/diner voor bestuurlijke ontvangsten  Borrel/hapjes voor vieringen, events enz.  Koffie-/thee counter voor intern gebruik (vergaderingen, participatiebijeenkomsten)

2 2

In Variant B leggen we de link met Tilburg als Kennis- en Onderwijsstad en stellen we voor om ten behoeve van de restauratieve voorzieningen deze te benutten als leerwerkplek voor studenten van een opleidingsinstituut. De coördinatie en eindverantwoordelijkheid blijft in handen van de exploitant van ons bedrijfsrestaurant. We zullen deze optie op haalbaarheid onderzoeken met een passende opleiding/leerwerkbedrijf (o.a. De Rooi Pannen) en in samenspraak met de cateraar van ons bedrijfsrestaurant.

4.4. Beheer en organisatie Programma-organisatie Anders dan bij Variant A willen we in Variant B delen van de programmering uitbesteden en/of co-produceren met maatschappelijke partners:  ProDemos: programma Klassenbezoek.  TiU/Het PON Telos: onderzoeks- en kennisprogramma Lokale Democratie en op onderdelen met Fontys Journalistiek, Mindlabs, Omroep Tilburg, Omroep Brabant en : Podcast praktijkonderwijs Publieke Zaak.  Stadsmuseum Tilburg: programma Tilburgs Erfgoed.  Bibliotheek Midden Brabant/Contour de Twern: programma Pronken en Prijken met de Dorpen en Wijken.  Ennu: programma Jongeren aan de Bak. De programmering op het thema Gastvrijheid & Representatie blijft bij de gemeente. Voor elk van de programma's ramen we een stelpost van € 30.000,- aan basisbudget, met uitzondering van het programma Klassenbezoek van ProDemos (wordt al door OCW bekostigd). Deze stelposten kunnen naar eigen inzicht worden ingezet (extra personele inzet, out-of-pocket budget of anderszins). Voor marketing-communicatie en publiciteit gaan we in Variant B uit van een verhoging van € 55.000,- (Variant A) tot € 80.000,-. Er moet immers een groter programma in de markt worden gezet en gericht op specifieke doelgroepen. Dat vraagt extra inzet. Net als in Variant A gaan we uit van een programmateam voor de noodzakelijke afstemming.

Dit programmateam bestaat in dit geval uit:  Programmeur Democratie & Burgerschap (Griffie in samenwerking met Bibliotheek Midden-Brabant 0,5 fte)  Programmeur Gastvrijheid & Representatie (bestaand, Bestuurszaken)  Programmeur Historie (Stadsmuseum Tilburg; 0,25 fte)  Ondersteuner 1 fte  Communicatiemedewerker (0,5 fte) De coördinatie van het programmateam wordt belegd bij de afdeling Bestuurszaken, danwel de griffie (nog nader te bepalen). Personele inzet Dienstverleningsconcept De personele inzet voor de uitvoering van het gemeentelijk dienstverleningsconcept en facilitaire ondersteuning is inhoudelijk hetzefde als in Variant A. Wel is er meer budget nodig omdat met een groter programma ook het volume aan personele inzet stijgt. Externe (uitbestede) diensten

2 3

Ook dit is qua type uitbestede diensten gelijk aan Variant A, met de kanttekening dat met een omvangrijker programmering ook het volume aan uit te besteden diensten stijgt.

4.5. Financieel perspectief Kostenraming programma, beheer en organisatie Paleis Raadhuis variant B Personele kosten € 1.120.000 Uitbestede diensten (beveiliging, catering etc.) € 50.000 Subtotaal beheer en organisatie € 1.170.000 Programmamakers en programmering Ondersteuning Communicatie medewerker Communicatie middelen Subtotaal programma Totale jaarlijkse kosten programma, beheer en organisatie

€ 225.000 € 70.000 € 40.000 € 80.000 € 415.000 € 1.585.000

NB: het huren va n extra verga derruimtes va nwege bepertkere verga dercapa ci tei t i n het Pa l ei s kos t circa € 115.000 per ja a r en dient te worden gedekt uit reguli ere a fdel i ngs budgetten.

2 4

5. Variant C: Openstelling als erfgoedexperience 5.1. Programmering en gebruik Openstelling als erfgoedexperience in de weekenddagen Variant C vormt een uitbreiding op variant B door het Paleis - Raadhuis in de weekenddagen open te stellen voor een algemeen publiek. Qua programmering , raadsvergaderingen en netwerk- en participatiebijeenkomsten is Variant C gelijk aan Variant B. Anders geformuleerd: Variant C biedt met de weekendopenstelling als erfgoedexperience een plus op Variant B. Het Paleis - Raadhuis is als zodanig al een bijzonder en aantrekkelijk monument dat de moeite waard is om door een breed publiek bezocht te worden. In de weekenddagen kan dat goed omdat dit bij uitstek de dagen zijn waarop het publiek eropuit trekt om iets te bezoeken en dit ook juist de dagen zijn waarop er in Paleis van de Tilburgers minder activiteiten gepland staan. Voor zover er vanuit Paleis van de Tilburgers in de weekenden activiteiten worden georganiseerd gaat het om af en toe een officiële viering en herdenking (een paar per jaar) en op zaterdagen ook trouwpartijen. Fotoshoots en trouwpartijen kunnen goed worden verenigd met een openstelling van het Paleis - Raadhuis; het gaat dan om het gebruik van een specifieke ruimte in het Paleis - Raadhuis en die kan voor dat moment even worden afgesloten voor een algemeen publiek.

Het gecombineerd gebruik met trouwerijen en fotoshoots zien we ook bij andere musea op bijzondere erfgoedlocaties. Voor wat betreft de enkele vieringen en herdenkingen die in het Paleis - Raadhuis op een weekenddag plaatsvinden zal op maat gekeken worden welke beheersmaatregel nodig is om de erfgoedexperience voor het publiek open te houden, dan wel tijdelijk en/of gedeeltelijk te sluiten. Hier valt veel op te lossen met goede communicatie vooraf op de website. Sowieso is het verstandig bezoekersaantallen vooraf in te schatten en zelf te kunnen sturen middels online reserveren en zo nodig het werken met timeslots. In Variant C gaan we dus uit van een openstelling van het Paleis – Raadhuis door-de-week op alle dagen en avonden en daarnaast alle zaterdagen en zondagen van 10.00 - 17.00 uur. In de weekenden gaat het om doorlopende openstelling van Paleis – Raadhuis als erfgoedexperience voor een algemeen publiek. Beleving middels een publiekslaag Zeker, het Paleis - Raadhuis is een aantrekkelijk monument, zowel qua gebouw als qua interieur. Niettemin denken we dat het voor de beleving van het publiek wenselijk is in deze variant het Paleis - Raadhuis te voorzien van een interactieve en tot de verbeelding sprekende publiekslaag waarmee de geschiedenis tot leven kan worden gebracht.

De publiekslaag kan bestaan uit projecties en multimediapresentaties waarmee het publiek kan worden meegenomen in de verhalen over de geschiedenis van het gebouw en de ontwikkeling van de stad. De verhalen over de geschiedenis van het gebouw en de ontwikkeling van de Tilburgse samenleving kunnen zo worden gekozen dat ze vanuit een erfgoedperspectief bijdragen aan de 3 programmalijnen van Paleis van de Tilburgers: Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en (vanzelfsprekend) Historie. Met de 3 kenmerkende gebruiksperiodes van het gebouw (buitenpaleis Koning Willem II en zijn betekenis voor de economische groei van Tilburg; de functie 1e Rijks-HBS en de bijzonderheid dat Vincent van Gogh tot de eerste lichting leerlingen behoorde; de functie van Raadhuis), zijn er vanuit de geschiedenis volop linken te leggen met de thema’s Democratie & Burgerschap en Gastvrijheid & Representatie.

2 5

Het voordeel van een multimediale publiekslaag is dat dit weinig tot geen m 2 vraagt, hooguit ruimte in het platte vlak. Daarmee wordt voorkomen dat de publiekslaag belemmerend gaat werken op de programmering en het gebruik van het gebouw met debatten, bijeenkomsten, vieringen, vergaderingen enz., zoals met Paleis van de Tilburgers wordt voorgestaan en die overwegend op door-de-weekse tijdstippen plaatsvinden. Een ander voordeel van het werken met een multimediale publiekslaag is dat het de mogelijkheid biedt om de ‘content’ regelmatig te veranderen. Dat kan helpen om herhaalbezoek te stimuleren, vooral onder inwoners van Tilburg zelf. Zo kan bijvoorbeeld in het doelgroepprogramma ‘Pronken en prijken met de dorpen en de wijken’ op maat historisch beeldmateriaal worden vertoond over de dorpen/wijken die op dat moment in Paleis van de Tilburgers centraal staan. Ook biedt een multimediale publiekslaag de mogelijkheid om vanuit een erfgoedvisie op inhoud presentaties te verzorgen. Eerste propositie Bureau Kinkorn We hebben het Tilburgse Bureau Kinkorn gevraagd een eerste propositie te maken voor een multimediale publiekslaag als onderdeel van Paleis van de Tilburgers. Onder verwijzing naar de bijlage "Propositie Publiekslaag Paleis - Raadhuis", vatten we de verkenning van Kinkorn onderstaand samen.

Het doel van de publiekslaag van Paleis van de Tilburgers is het publiek op een prikkelende wijze inzicht te geven in de maatschappelijke, economische en stedenbouwkundige geschiedenis van Tilburg en hoe het stadsbestuur daar door de eeuwen heen samen met burgers en maatschappelijke partners, sturing aan heeft gegeven. Dat biedt de mogelijkheid aan te haken bij de opgaven en het functioneren van de lokale overheid van vandaag de dag en met de publiekslaag in te gaan op hoe de toekomst van de Tilburgse samenleving er uit komt te zien. In de propositie van Kinkorn komt het publiek binnen via de hoofdentree en wordt daar ontvangen aan een ticketbalie in de centrale hal. Daar krijgen bezoekers al meteen een indruk van ontmoetingen tussen Tilburgse bewoners en bestuurders van de laatste 200 jaar, aan de hand van geprojecteerd historisch beeldmateriaal van feesten, vieringen en bruiloften op de muurvlakken aan weerszijden van de centrale hal.

2 6

Vanuit de centrale hal kunnen bezoekers door het gebouw lopen en worden zij op verschillende manieren meegenomen door de verhalen van Tilburg: ● Het Paleis - Raadhuis als ‘conversation piece’, waarbij het publiek aan de hand van een tablet een interactieve rondleiding krijgt door de geschiedenis van gebouw en stad, met een zelf gekozen gids (Koning Willem II, Guus Meeuwis, Marc-Marie Huijbregts, Burgemeester …). Door met je tablet te richten op specifieke interieuronderdelen, vertelt jouw persoonlijke gids je de verhalen. ● In de oude raadszaal worden bezoekers meegenomen in de actuele gemeentepolitiek: wat zijn de opgaven waar de stad voor staat? Wie zijn de bestuurders en hoe werkt de lokale democratie in Tilburg? Dit onderdeel is opgezet in spelvorm waarbij bezoekers in de 'raads- arena' worden uitgedaagd standpunten in te nemen, het debat aan te gaan en deel te nemen aan de besluitvorming over actuele kwesties. Dit onderdeel wordt opgezet in nauwe samenspraak met o.a. ProDemos die het klassenbezoek in Paleis van de Tilburgers organiseert. ● In de verschillende stijlkamers van het Paleis - Raadhuis hangen momenteel oude schilderijen aan de wanden. Ook staan op verschillende plaatsen in het gebouw beelden. Soms hebben deze schilderijen of beelden iets te maken met de verhalen van het gebouw of de stad, maar soms ook niet.

Het idee is de niet- of minder toepasselijke werken weg te halen en in plaats daarvan ruimte te geven aan werk van hedendaagse Tilburgse kunstenaars en designers, geheel in lijn met Koning Willem II, die een kunstliefhebber was en ook werken aankocht of opdrachten verstrekte. Hiermee wordt invulling gegeven aan Tilburg, Stad van makers. Dit kan ook in een flexibele vorm, met bijvoorbeeld: ‘het object van de maand’ of een kleine expositie van een aantal werken aan de hand van een toepasselijk thema (bijvoorbeeld als onderdeel van het programma 'Pronken en Prijken met de Dorpen en Wijken'). ● Stad in Transitie. Dit betreft een interactieve speurtocht over verleden, heden en toekomst, in casu in de grote ruimte van het souterrain. Het idee is het souterrain van een beloopbare plattegrond te voorzien, waar bezoekers met hun tablet specifieke informatie over gebieden, straten, wijken en gebouwen kunnen ophalen en zo de stad ontdekken. Inwoners kunnen zelfs hun eigen huis in beeld krijgen. Met deze interactieve ondergrond en het gebruik van tablets kunnen ook workshops over de toekomst van de stad (Tilburg 2050) worden georganiseerd en/of stadslabs over specifieke ontwikkelopgaven in de stad.

2 7

Bureau Kinkorn geeft aan dat de publiekslaag zoals voorgesteld een investering vraagt van afgerond € 1 miljoen. Zeker wanneer de openstelling van Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience in handen wordt gegeven van een museum- of erfgoedinstelling zoals Stadsmuseum Tilburg, dan is het goed mogelijk externe financiering bij fondsen te verkrijgen, zoals bij de Vriendenloterij, het BNG-cultuurfonds, VSB-fonds en het Mondriaanfonds. Een dekkingspercentage van 50% in de investeringslast is een realistisch uitgangspunt. De andere 50% zal dan door de gemeente moeten worden bekostigd.

5.2. Activiteiten en bezoekersaantallen Met de rijksmonumentale uitstraling van het gebouw en het unieke interieur, voorzien van een eigentijdse, multimediale publiekslaag kan het Paleis van de Tilburgers in de markt worden gezet als Erfgoedexperience. De Erfgoedexperience is niet alleen aantrekkelijk voor de eigen inwoners om te bezoeken, maar ook voor bezoekers van de stad. De Erfgoedexperience Paleis van de Tilburgers kan worden toegevoegd aan het rijtje TextielMuseum, Museum De Pont, Natuurmuseum en de LocHal als aanleiding voor een bezoek aan Tilburg. Citymarketing Tilburg ziet de optie Paleis van de Tilburgers als publiekstoegankelijke erfgoedexperience als een aantrekkelijke bestemming om het bezoek aan Tilburg te stimuleren. Ook geeft Citymarketing Tilburg aan dat een publieksfunctie voor het Paleis - Raadhuis van belang is om het Stadsforum meer tot leven te brengen. Waar in de varianten A en B al is voorzien in budget en formatie voor promotie van de programma-activiteiten die in Paleis van de Tilburgers worden georganiseerd, is het noodzakelijk om in deze variant C aanvullende middelen te ramen om het Paleis - Raadhuis als erfgoedexperience in de markt te zetten. Dit vraagt om een eigen benadering met een eigen website, die gericht is op een doelgroep van buiten Tilburg.

Het is lastig in te schatten hoeveel publiek Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience zal trekken. Het TextielMuseum trekt ca. 80.000 bezoekers, Museum De Pont ca. 100.000. Dit zijn echter grotere musea die door de jaren heen veel naamsbekendheid hebben verkregen. Ook zijn deze musea 6 dagen per week open. Een andere referentie kan gevonden worden in de (museale) openstelling van monumentale paleizen elders in het land. Paleis het Loo is van een andere orde en is een van de grootste rijksmusea van ons land, met jaarlijks zo’n 400.000 bezoekers. Een meer bescheiden (stads-)paleis met museale functie is relatief dichtbij te vinden: Museum Markiezenhof in Bergen op Zoom. We denken dat dit een interessante referentie is. Museum Markiezenhof trekt jaarlijks ca 35.000 bezoekers, op basis van 6 dagen per week open. Wanneer we dit op Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience projecteren, met alleen openstelling op weekenddagen, denken wij dat zo’n 20.000 bezoekers per jaar realistisch is. Veiligheidshalve begroten we op 15.000 bezoekers. In Variant C is daarnaast het beeld aan deelnemers- en bezoekersaantallen voor de programmering van Paleis van de Tilburgers, aan raadsvergaderingen en aan netwerk- en participatiebijeenkomsten gelijk aan Variant B.

Dat levert het volgende totaaloverzicht op voor Variant C: Aantal activiteiten Aantal bezoekers Programma Democratie & Burgerschap 215 6.000 Programma Gastvrijheid & Representatie 120 4.500 Programma Historie 210 4.000 Gebruik fractievergaderingen 210 3.000 Netwerkbijeenkomsten/vergaderingen/Labs 1.500 12.500 Erfgoedexperience 110 (weekenddagen) 20.000 Totaal 2.365 50.000 PM vergaderingen ambtelijk PM Optie ontmoetingsfunctie wijkbewoners

2 8

5.3. Catering Het is wenselijk om de openstelling van Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience ook te voorzien van een passende horecafunctie. Dit vraagt in de weekenden om een bescheiden museumcafé. Bescheiden, omdat in de directe omgeving van het Paleis - Raadhuis volop horecafuncties te vinden zijn. Niettemin getuigt het van gastvrijheid (een belangrijk thema …) om bezoekers van verder weg ook welkom te heten met een kopje koffie/ thee met iets lekkers erbij. In de varianten A en B is reeds voorzien in een fraai uitgiftepunt in de Nassauzaal. Het is goed mogelijk dit uitgiftepunt te voorzien van een aantal zitelementen, in de stijl van het interieur. Hiermee kan een bescheiden, maar aantrekkelijk museumcafé worden ingericht. De Nassauzaal als museumcafé kan gewoon in eigen beheer worden georganiseerd. Het blijft een bescheiden horeca-functie die puur ondersteunend is aan de erfgoed en de programma-functie van Paleis van de Tilburgers.

5.4. Beheer en organisatie Organisatie erfgoedexperience De organisatie van publieksactiviteiten in de programmalijnen Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie Gebouw & Stad is in Variant C zoals in variant B, namelijk: ● Deels uitbesteed aan organisaties als ProDemos en Bibliotheek Midden-Brabant (programmalijn Democratie & Burgerschap), Stadsmuseum Tilburg (programmalijn Historie Gebouw & Stad). ● Deels in eigen beheer (programmalijn Gastvrijheid & Representatie). Voor de programmalijn Historie Gebouw & Stad hebben we in Variant B al rekening gehouden met 0,5 fte programmamaker + een out-of-pocket budget van € 30.000,-. Het ligt voor de hand deze programmalijn onder de verantwoordelijkheid te brengen van de partij die ook verantwoordelijk wordt voor de erfgoedexperience. Voor Variant C moet bedacht worden wie/welke organisatie de weekendopenstelling van Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience gaat uitvoeren. Hoewel de propositie van een erfgoedexperience uitgaat van een overwegend vaste presentatie is hiervoor meer nodig dan alleen praktische openstelling en toezicht tijdens de weekenden, namelijk: ● Het in de markt zetten van Paleis van de Tilburgers als erfgoedexperience voor een breed publiek; niet alleen de inwoners van Tilburg, maar ook geïnteresseerden uit Nederland en België.

Dit vraagt een geheel andere marketing-communicatie insteek dan de marketing-communicatie voor de activiteiten in de 3 programmalijnen van Paleis van de Tilburgers; ● Kennis en ervaring met het ontwikkelen van erfgoedpresentaties als steeds weer wisselende content van de multimedia-presentaties van de publiekslaag, het aankopen c.q. verstrekken van opdrachten voor nieuwe werken Stad van makers en kleinschalige publiekspresentaties zoals een project ‘object van de maand’ en een thematentoonstelling. Gelet op de expertise van erfgoedexperience bij het Stadsmuseum Tilburg ligt het voor de hand bij een eventuele doorontwikkeling naar variant C overleg te voeren over hun rol hierbij. Voor de organisatie van de openstelling van Paleis – Raadhuis als erfgoedexperience zijn ten opzichte van Variant B aanvullende middelen nodig: ● Uitbreiding formatie programmamaker: de 0,25 fte van Variant A / B wordt in Variant C opgehoogd tot 0,5 fte. Het out-of pocketbudget van € 30.000,- van Variant B kan worden gehandhaafd en zonodig worden opgehoogd met extra budget uit fondsenwerving. Fondsenwerving is goed mogelijk wanneer de exploitatie van de erfgoedexperience wordt uitbesteed aan een publieke instelling (stichting) met ANBI-status (Stadsmuseum Tilburg / Stichting Mommerskwartier heeft de ANBI-status).

2 9

●

Voor het in de markt zetten van de erfgoedexperience zijn afzonderlijke communicatiemiddelen nodig. We gaan uit van 0,5 fte publiciteitsmedewerker en een jaarlijks out-of-pocket budget van € 50.000,voor o.a. beheer website en publiciteitscampagnes.

Gebouwbeheer en dienstverleningsconcept In Variant C blijft de gemeente net als in Variant B verantwoordelijk voor het integrale gebouwbeheer en het dienstverleningsconcept. Ook in Variant C blijft het Paleis - Raadhuis integraal deel uitmaken van het stadhuiscomplex. In Variant B is reeds in beeld gebracht wat er nodig is aan gebouwbeheer en dienstverleningsconcept voor de programmering (doelgroepprogramma’s in de 3 programmalijnen), het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor vergaderingen van de raadsfracties en het gebruik van het Paleis - Raadhuis als extra plek voor bijzondere netwerk- en participatiebijeenkomsten van de gemeentelijke organisatie. Wat in dit verband voor Variant B geldt, geldt onverkort ook voor variant C. In Variant C gaan we uit van algehele openstelling voor het publiek tussen 10.00 en 17.00 uur, op alle zaterdagen en alle zondagen. Aan gastheren en gastvrouwen wordt hiervoor geen beroep gedaan op de gemeente; de verantwoordelijkheid voor de openstelling en het toezicht zal voor dit onderdeel worden belegd bij de organisatie van de erfgoedexperience. Dat kan heel goed door ervoor te zorgen dat er doorlopend een betaalde gastheer/-gastvrouw c.q. floormanager aanwezig is voor 16 uur per week (weekenddagen van 10.00 17.00 uur + half uurtje ervoor en erna). Rekening houdend met een weekendtoeslag gaan we uit van een budget € 50.000,- voor de floormanager.

De floormanager zal ook de BHV-functie invullen. De floormanager kan worden ondersteund door erfgoedvrijwilligers, zodat er altijd 2 of 3 mensen aanwezig zijn tijdens de openstelling van de erfgoedexperience. In Variant C hoeft dus geen rekening te worden gehouden met bemensing vanuit de afdeling Faciliteiten. Wel zullen voor de extra openstelling in de weekenddagen ten opzichte van Variant B extra kosten moeten worden gemaakt voor ondersteunende functies voor beveiliging, ICT en installaties. Hierop gaan we onderstaand nader in. Ondersteunende functies beveiliging, ICT en installaties bij weekendopenstelling In Variant C worden werkzaamheden overgedragen aan de stichting die het Paleis – Raadhuis als erfgoedexperience gaat exploiteren (mogelijk bijv. het Stadsmuseum Tilburg). Hiermee wordt een groot deel van ondersteunende en toezichthoudende werkzaamheden overgedragen aan een externe partij. Desalniettemin is er voor de facilitaire en ICT- ondersteuning sprake van extra werkzaamheden in Variant C. Een structurele intensivering van het gebruik (door derden) van het Paleis - Raadhuis in de weekenden, maakt het noodzakelijk om de facilitaire en technische ondersteuning uit te breiden.

Momenteel is de inzet van beschikbare diensten ingericht op doordeweekse dagen, waardoor er in het weekend geen capaciteit is om de noodzakelijke werkzaamheden op een verantwoorde en veilige manier uit te voeren. Om de continuïteit, veiligheid en kwaliteit van het gebruik van het Paleis - Raadhuis als erfgoedexperience in het weekend te kunnen waarborgen, is voor de facilitaire en ICT-ondersteuning op de volgende onderdelen extra inzet nodig:  Piketdiensten IT, AV en Huismeester. Het Paleis – Raadhuis wordt in Variant C in toenemende mate gebruikt voor algemene openstelling en voor evenementen en ontvangsten in het weekend. Dit vereist directe beschikbaarheid van technische ondersteuning op het gebied van ICT, audiovisuele middelen en algemene huismeestertaken. Een georganiseerde piketstructuur is essentieel om incidenten of storingen snel te verhelpen.  Uitbreiding schoonmaakcontracten (aanbestedingsplicht). Conform de aanbestedingsregels moeten bestaande schoonmaakcontracten worden uitgebreid om dekking in het weekend te realiseren. Aangezien er doorlopend activiteiten plaatsvinden, is dagelijkse reiniging - ook in de weekenden - na gebruik noodzakelijk om representativiteit en hygiëne te behouden.

3 0







Inzet huismeesters voor inspectierondes. Na gebruik van het Paleis - Raadhuis in het weekend dient een inspectieronde te worden uitgevoerd om schade of onvolkomenheden te signaleren en opvolging te organiseren. Deze controles zijn cruciaal voor behoud van het gebouw en voorkomen van escalaties. Beveiliging en cameratoezicht. Voor een veilige en gecontroleerde openstelling van het Paleis Raadhuis in het weekend is inzet van beveiliging noodzakelijk. Dit betreft zowel fysieke rondes (openen/sluiten en toezicht) als cameratoezicht vanuit de regiekamer. Afhankelijk van de activiteiten is volledige bezetting of inzet van een surveillancedienst gewenst. Technische ondersteuning (o.a. liften, klimaat ect.). Het gebruik van installaties vereist dat er ook in het weekend storingsdienst of ondersteuning beschikbaar is. Hiervoor moeten aanvullende contractuele afspraken gemaakt worden met leveranciers.

Zonder structurele beschikbaarheid van bovenstaande functies kan de kwaliteit, veiligheid en continuïteit van het gebruik van het Paleis – Raadhuis in het weekend niet worden gegarandeerd. Met de aangegeven noodzakelijke ondersteuningsfuncties op het gebied beveiliging, ICT en installaties in de weekendopenstelling van Paleis – Raadhuis is aanvullend een structureel bedrag van € 200.000,- nodig.

5.5. Financieel perspectief In Variant C is niet alleen sprake van kosten, maar ook van inkomsten uit entreegelden. Met 15.000 à 20.000 bezoekers (we rekenen met 15.000) en een entreeprijs van € 9,- (voltarief) kan gerekend worden met een opbrengst per bezoeker van gemiddeld 0,6 van het voltarief. Die factor 0,6 betreft een kengetal uit de museumsector en geeft het gemiddelde aan van kaartjes voltarief, kaartjes tegen gereduceerd tarief (bijvoorbeeld leerlingen, museumkaarthouders). Uitgaande van een gemiddelde opbrengst van afgerond € 5,per bezoeker zou de erfgoedexperience met 15.000 bezoekers € 75.000 aan inkomsten genereren. In het geval van de erfgoedexperience Paleis van de Tilburgers is er veel voor te zeggen inwoners van Tilburg gratis toegang te geven. Stel dat van de 15.000 bezoekers er jaarlijks zo’n 5.000 uit Tilburg komen, dan bedragen de inkomsten uit entreegelden: 10.000 x € 5,- = € 50.000,-.

Kostenraming programma, beheer en organisatie Paleis Raadhuis variant C Personele kosten € 1.270.000 Uitbestede diensten (beveiliging, catering etc.) € 80.000 Subtotaal beheer en organisatie € 1.350.000 Programmamakers en programmering Ondersteuning Communicatie medewerker Communicatie middelen Erfgoedexperience (incl. opbrengsten) Subtotaal programma Totale jaarlijkse kosten programma, beheer en organisatie

€ 250.000 € 70.000 € 40.000 € 80.000 € 100.000 € 540.000 € 1.890.000

6. Huisvesting en Inrichting NB: het huren van extra vergaderrui mtes vanwege bepertkere vergadercapaci tei t i n het Pa l ei s kost ci rca € 115.000 per jaa r en di ent te worden gedekt uit regul i ere a fdel ings budgetten.

6.1. Transformatiekader

3 1

Het Paleis - Raadhuis is een Rijksmonument en zoals gebruikelijk bij de herontwikkeling van dit soort belangrijke gebouwen is er ten behoeve van de planontwikkeling een bouwhistorische verkenning en waardestelling opgesteld. Deze bouwhistorische verkenning geeft aan dat het Paleis - Raadhuis een uniek “Gesamtkunstwerk” is en een hoge zeldzaamheidswaarde heeft. Het aanpassen en verbouwen van een dergelijk rijksmonument vraagt dan ook nadrukkelijk om een kader waarbinnen de beoogde transformatie tot Paleis van de Tilburgers dient plaats te vinden. Het bijgevoegde Transformatiekader Paleis – Raadhuis is het resultaat van een grondige studie die we met ondersteuning van architectenbureau Braaksma & Roos hebben uitgevoerd. We hebben het transformatiekader opgesteld volgens de richtlijnen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Het transformatiekader is een helder en beeldend document geworden waarin met tekeningen en kaarten de bijzondere erfgoedwaarde en de bandbreedte voor interventies in samenhang worden gepresenteerd. Het is geen ontwerp, maar preciseert de zoekruimte voor interventies die straks in de volgende fase van planontwikkeling (de ontwerpfase), ontworpen en gemaakt moeten worden. We hebben verschillende versies van het transformatiekader besproken met de Omgevingscommissie.

De definitieve versie van het Transformatiekader Paleis - Raadhuis is in de vergadering van 25 maart 2025 door de Omgevingscommissie akkoord bevonden. De RCE heeft ook kennis genomen van het Transformatiekader en kan zich hierin vinden.

6.2. Uitgangspunten restauratie, renovatie en verduurzaming De ambitie is om het Paleis - Raadhuis als Paleis voor de Tilburgers een laagdrempelige publieke ontmoetingsplek te maken waar burger en bestuur met elkaar in contact komen en samen de toekomst van Tilburg vormgeven. Het gebouw is een “Gesamtkunstwerk” en dat betekent dat dit bijzonder gebouw met zijn monumentaal interieur en inrichting zoveel mogelijk behouden dient te worden en waar mogelijk wordt versterkt. In het Transformatiekader hebben we de uitgangspunten voor de restauratie, renovatie en verduurzaming en het geschikt maken van het gebouw voor de nieuwe functie Paleis van de Tilburgers benoemd. De belangrijkste uitgangspunten zijn:  Toegankelijkheid. Om het gebouw tot een daadwerkelijk laagdrempelig en toegankelijk gebouw te maken zijn maatregelen nodig op het gebied van integrale toegankelijkheid.  Toekomstbestendig. Om het gebouw naast toegankelijk ook toekomstbestendig te maken zijn er ook ingrepen nodig in de voorzieningen en techniek van het gebouw zodat het voldoet aan huidige comfort- en gebruikswensen. Hieronder vallen ook ingrepen om het gebouw te verduurzamen en energiezuiniger te maken.  Aansluiten op de omgeving. Het Paleis - Raadhuis staat prominent aan het nieuwe Stadsforum. Dit geeft ook aanleiding om de fysieke en visuele aansluiting aan de omgeving en het plein te verbeteren.

Het gebouw dient een welkome en uitnodigende uitstraling te krijgen.  Verbinding Stadhuis. In het beoogde gebruik is de gemeente (bestuur en organisatie) een belangrijke gebruiker van het Paleis - Raadhuis. Om dit goed te kunnen faciliteren is een goede verbinding tussen Stadhuis en Paleis - Raadhuis, passend bij het rijksmomument, van belang.  Van en voor Tilburgers. Het Paleis - Raadhuis is destijds deels met behulp van de Tilburgse bevolking en bedrijfsleven tot standgekomen. Ook nu willen we het een gebouw van en voor de Tilburgers maken. In de lijn van deze traditie willen we dan ook inzetten op het creatieve en lokale talent van “maakstad” Tilburg.

3 2

6.3. Benodigde aanpassingen nieuwe functie Het gebouw kent een duidelijke ruimtelijke, functionele en esthetische hiërarchie met de monumentale stijlkamers op de bel-etage en de 1e verdieping. Het souterrain is hieraan ondergeschikt. Deze hiërarchie is mede richtinggevend voor de mogelijke ingrepen en de afweging van de ingrepen. De voorgestelde ingrepen, die noodzakelijk zijn voor de realisatie van de ambitie worden afgezet tegen de toegevoegde waarde voor het gebouw, het monument als geheel. Vanuit een totaalconcept moet er een balans komen tussen de voorgestelde ingrepen en het monument. Onder verwijzing naar het bijgevoegde Transformatiekader Paleis – Raadhuis vatten we onderstaand de belangrijkste mogelijke interventies samen. Souterrain Het souterrain biedt, anders dan de bel-etage en 1 e verdieping met de monumentale stijlkamers, mogelijkheden om bouwkundige aanpassingen te doen. Om van het souterrain een aantrekkelijke en integraal toegankelijke ruimte te maken worden de aanwezige niveauverschillen (0,3 mtr) opgeheven door de vloer gelijksvloers te maken. Door het verlagen van het vloerniveau wordt de verdiepinghoogte overal gelijk (2.6 mtr). Dit dient in het vervolgtraject nog verder constructief te worden uitgewerkt en op definitieve haalbaarheid te worden onderzocht.

Door deze verlaging ontstaat er ook voldoende ruimte om in het souterrain een professionele keuken onder te brengen. Deze satellietkeuken is gepositioneerd aan die zijde in het Paleis - Raadhuis waar ook een voedsellift gemaakt wordt (in een bestaande schacht) die de beletage en 1 e verdieping koppelt, waardoor de catering vanuit de keuken goed kan plaatsvinden. In het souterrain komt ook een personenlift die alle verdiepingen binnen het Paleis - Raadhuis verbindt. Aan de zijde van de Paleisring kan over de volle breedte van het gebouw één grote workshop-/stadslab-achtige ruimte worden gerealiseerd. Verder wordt er ruimte geboden aan de regiekamer die in het Paleis - Raadhuis blijft gesitueerd alsmede aan benodigde facilitaire voorzieningen zoals toiletten en een opslagruimte. Om een goede verbinding te maken tussen het souterrain en de bel-etage wordt voorgesteld om een bredere, beter begaanbare trap te maken tussen souterrain en beletage ter vervanging van de huidige smalle trap. Hiervoor zal in de volgende fase van planontwikkeling een ontwerp gemaakt moeten worden. De bestaande toegang aan de westzijde zal aangepast worden om het gebouw goed integraal toegankelijk te maken. In het souterrain kan mogelijk ook een verbinding met het werkcafé in het Stadhuis worden gerealiseerd. Een nieuwe verbinding heeft hier het minste impact op het monument.

In een volgende fase moet worden bezien in hoeverre een nieuwe verbinding noodzakelijk is. Bel-etage De bel-etage is de verdieping met de monumentale stijlkamers Anna Paulowna- , Willem II-zaal, de Burgemeesterskamer, de kleine en grote wethouderskamer en de ruime marmeren hal bevat de hoofdentree en de ontvangstfunctie. De huidige sobere trap aan de zijde van het Stadsforum kan vervangen worden door een meer royale en genereuze trap met een tussenbordes. Aan de zijde van het Stadsforum zal de bordestrap worden voorzien van een zelfstandige te bedienen miva-lift die goed ingepast wordt in het totaalbeeld en goed vindbaar en bereikbaar is vanaf het Stadsforum. De bestaande bronzen deuren van de entree zullen in het kader van de toegankelijkheid aangepast (verbreed) worden. Op de bel-etage komt in de ontvangsthal een nieuwe personenlift. De stijlkamers worden opgeknapt. De grote wethouderskamer, die recent gebruikt werd voor de activiteiten van Vincents tekenlokaal, wordt heringericht en opgeknapt.

3 3

De facilitaire ruimten op de bel-etage kunnen worden benut voor sanitaire en overige facilitaire functies zoals bergruimte, garderobe en pantry. Ook zijn er mogelijkheden om hier op een subtiele manier een publiekslaag toe te voegen zoals voorgesteld in Variant C Openstelling als Erfgoedexperience. 1e verdieping Dit is de verdieping met de grotere ruimten, waaronder de Oranjezaal en de oude Raadzaal. Deze zalen worden opgeknapt. De indeling met meubilair in de oude Raadzaal blijft behouden. Het meubilair wordt opgeknapt. Ter ondersteuning van bijeenkomsten en evenementen is een vast uitgiftepunt voor hapjes en drankjes gewenst. De Nassauzaal is, als voormalige koffiekamer en als schakel tussen de twee grotere ruimten, hiervoor uitstekend geschikt. Voorgesteld wordt om hier een uitgiftebar te maken. Deze ruimte wordt middels een voedsellift verbonden met de satellietkeuken in het souterrain. De monumentale, representatieve uitstraling wordt ook hier volledig behouden. De bestaande verbinding met het Stadhuis blijft behouden en kan worden gebruikt voor bijzondere gelegenheden en ook als vluchtweg dienen. Dak Het dak is de vijfde gevel. Van belang is dat het silhouet van het gebouw behouden blijft en toevoegingen aan het dak (installaties, toegang c.a.) dienen met zorg ontworpen en geplaatst te worden. Interieur Het Paleis - Raadhuis is een “Gesamtkunstwerk”.

Het geheel van gebouw, afwerking en interieur (vloerafwerking, wandafwerking, lambrisering, wandbespanning, plafonds, verlichting en meubilair) is als een integraal geheel ontworpen door architect Oscar Leeuw. Uitgangspunt is om het bestaande interieur en meubilair zoveel mogelijk te behouden, op te knappen, te restaureren en zonodig te moderniseren. Nader uit te voeren kleur- en materiaalonderzoek kan richting geven aan de wijze waarop dit kan gebeuren. De huidige monumentale verlichting zal worden aangevuld met een nieuwe functionele verlichtingslaag die afgestemd is op het gebruik. In de verdere uitwerking zal aandacht worden gegeven aan de akoestiek, ter verbetering van de verstaanbaarheid en aan de geluidisolatie tussen ruimten onderling. Voor een goede, integrale toegankelijkheid zullen er maatregelen getroffen moeten worden aan de bestaande monumentale deuren (verbreden). Ingrepen hieraan zullen in samenhang met brandcompartimentering en akoestische waarden bekeken worden. Verduurzaming Op het punt van verduurzaming voorzien we de volgende maatregelen:  Installaties. Klimaatinstallaties (warmte, koeling en ventilatie) worden met uiterste zorgvuldigheid en zonder visuele impact op het gebouw geïntegreerd. Zichtbare installatieonderdelen worden in samenhang met het interieur en op subtiele wijze geïntegreerd.

Het gebouw is hierbij leidend en de duurzaamheidsambitie dient afgestemd te worden op de mogelijkheden van het gebouw.  Riolering. De rioleringen worden vervangen en afgestemd op de nieuwe indeling van de sanitaire ruimten.  Energiebesparing. Het Paleis - Raadhuis zal worden aangesloten op de recent gerealiseerde wkoinstallatie van het Stadhuis. Dak en vloer zullen worden geisoleerd. De bestaande gevelopeningen zullen worden geïsoleerd waar mogelijk in de vorm van achterzetbeglazing. Aansluiting Stadhuis Vanuit het beoogd gebruik van het Paleis - Raadhuis en vanwege de samenhang in gebruik met het Stadhuis, is een extra verbinding tussen Paleis - Raadhuis en Stadhuis gewenst. Het toevoegen van een extra verbinding verdraagt zich echter slecht met het monument. Een eventuele extra verbinding zal dan ook in de volgende fase van planontwikkeling goed gemotiveerd moeten worden.

3 4

6.4 Functionele inrichting en inventaris ICT voorzieningen Op basis van de ervaringsgegevens van de bouw van het Stadhuis en Stadswinkel zullen de volgende ICTvoorzieningen op elke verdieping van het Paleis – Raadhuis aangelegd moeten worden:  WIFI. Het Paleis - Raadhuis wordt voorzien van volledig dekkend WIFI netwerk.  Audio Visuele voorzieningen. Alle verblijfsruimtes op de bel-etage en de 1e verdieping en de workshop-/stadslab-ruimte in het souterrain worden voorzien van AV- middelen (met uitzondering van de Burgemeesterskamer en de Nassauzaal).  Indoordekking 5G. Voor een optimale bereikbaarheid in het Paleis - Raadhuis is het wenselijk dat het gebouw voorzien wordt van 5G indoordekking. Hierdoor zijn medewerkers en bezoeker van het PaleisRaadhuis optimaal mobiel bereikbaar.  IT security in het Paleis – Raadhuis. In de praktijk zal het Paleis - Raadhuis gaan functioneren als een zelfstandige omgeving waarbij een IT-omgeving wordt gecreëerd zoals op onze andere Stadshuislocaties. Aan deze IT-omgeving stellen we hoge security-eisen. Dit is noodzakelijk omdat externe partners die in de weekenden gebruik zullen maken van onze gebouwen in onze omgeving moeten kunnen werken (met name Variant B en C).

Zoals alle AV voorzieningen in een aparte ITomgeving gezet moet worden (apart VLAN of vergelijkbare security omgeving) is het ook belangrijk om alle ICT voorzieningen in een zo hoog mogelijke IT-security omgeving te plaatsen. Dit alles om de systemen in de andere gebouwen te beschermen tegen hackers of indringers van buiten. Duurzaamheid  Afval. Voor de afvalscheiding en verwerking zijn wij er van uit gegaan dat er in het souterrain een eigen milieustraat van circa 6m2 ingericht wordt. Dit heeft als voordeel dat het Paleis - Raadhuis hiermee zelfstandig kan functioneren zonder afhankelijk te zijn van het Stadhuis én de toename van extra personele inzet kan worden beperkt.  Groenvoorzieningen. In de volgende fase van planontwikkeling zal een groenplan ontwikkeld moeten worden. Veiligheid  Camerabewaking. Voor de veiligheid van bezoekers en personeel dient in en rondom het Paleis Raadhuis camerabewaking aangelegd worden conform de uitgangspunten van het Stadhuis. De camerabeelden dienen uitgelezen te kunnen worden in de bestaande regiekamer.  Toegangscontrole. Voor de veiligheid van bezoekers en personeel dienen alle buiten- en binnendeuren van dienstruimten te worden voorzien van toegangscontrole (paslezers). Het te kiezen systeem dient aan te sluiten bij het systeem dat in het Stadhuis en de Stadswinkel gebruikt wordt.

3 5

6.5. Investeringsopgave Investeringskosten gebouw (stichtingskosten) Door architectenbureau Braaksma&Roos is er een schetsontwerp waarin de mogelijke ingrepen zijn verwerkt. Het schetsontwerp is met de constructeur en installatieadviseur doorgenomen en door een extern bouwkostenbureau doorgerekend op bouwkosten. De bouwkosten zijn tezamen met inschatting van honoraria en andere bijkomende kosten verwerkt in onderstaande raming van de stichtingskosten. De stichtingskosten voor de Varianten A en B zijn gelijk, omdat de fysieke ingrepen en restauratiewerkzaamheden hetzelfde zijn. In Variant C zijn er extra investeringskosten vanwege het aanbrengen van een publiekslaag. De stichtingskosten voor de renovatie van het gebouw bedragen: Bouwkosten € 9.598.121,Inrichtingskosten € 2.019.896,Bijkomende kosten € 2.350.793,Subtotaal stichtingskosten € 13.968.810,Niet verrekenbare BTW € 310.108,Totaal investering gebouw € 14.278.918,Investeringskosten inrichting Naast de bouwgebonden investeringen zijn er ook inrichtingskosten. Deze zijn geraamd op basis van de huidige ontwerpvoorstellen en aannames mbt benodigde voorzieningen (bedragen excl. BTW).

Groenvoorziening Meubilair Losse inrichting grootkeuken Kassavoorziening Koffievoorziening + waterdispenser Signing AV voorzieningen (apparatuur + montage) Indoordekking 5G Levering en montage sensoren SmartBuilding Subtotaal investeringskosten inrichting Kostprijsverhogende btw Totaal

€ 12.500,€ 95.000,€ 9.303,€ 3.588,€ 9.400,€ 5.600,€ 613.000,€ 25.000,€ 200.000,€ 973.753,€ 21.617,€ 995.370,-

Publiekslaag Variant C Tablets Balie Signing Vloer souterrain Hardware / AV Software Ontwerp en begeleiding Totaal

€ 50.000,€ 15.000,€ 10.000,€ 465.000,€ 125.000,€ 215.000,€ 120.000,€ 1.000.000,-

3 6

Samenvattend kostenoverzicht

Kostenraming renovatie Paleis-Raadhuis Investeringskosten

Renovatie Paleis* Losse inrichtingen + audiovisuele voorzieningen* Publiekslaag** Totale investeringskosten***

Variant 0 Variant A & B Variant C Collegebesluit 13-92024 € 11.500.000 € 14.278.918 € 14.278.918 € 2.700.000 € 995.370 € 995.370 € € € 1.000.000 € 14.200.000 € 15.274.288 € 16.274.288

*Er heeft t.o.v. variant 0 een verschuiving plaatsgevonden van investeringskosten van inrichting naar renovatie. De totale investeringskosten zijn met name hoger door een aangepaste raming voor audiovisuele middelen (€ 613K extra). ** Hiervoor kan 50-100% fondsverwerving voor gevonden worden. Voor de dekking wordt uitgegaan van 50% fondswerving *** De rente over de investeringen, bij aanvangsjaar € 230K, is hierin nog niet meegenomen. Het budget voor de rentekosten wordt concernbreed aangevraagd bij het activeren van de investering.

6.6.Huisvestingslasten De huisvestingslasten zijn structurele lasten en bestaan uit de kostprijsdekkende huur die de afdeling Faciliteiten aan de afdeling Vastgoed betaald. Deze huuprijs is bepaald op de afschrijvingslasten van de investering en daarmee de vervangingsinvesteringen de komende 40 jaar en een inschatting van het meerjarigonderhoudsprogramma (MJOP) van het nieuwe pand. Naast de renovatie van het Paleis - Raadhuis zijn er ook investeringen voor nieuw meubilair en AV-voorzieningen. De afschrijvingslasten hiervan zijn ook onderdeel van de huisvestingslasten. Daarnaast bestaan de huisvestingslasten uit kosten voor exploitatie en gebruik van het pand zoals schoonmaakkosten en energielasten. Hieronder is een overzicht weergegeven van de totale huisvestingslasten per variant.

3 7

7. Financiële samenvatting 7.1. Variant A: Gastvrij Kostenraming renovatie Paleis-Raadhuis - Variant A Gastvrij

Investeringskosten Renovatie Paleis

Variant A 25.000 bezoekers € 14.278.918

Losse inrichtingen + audiovisuele voorzieningen

€

995.370

Totale investeringskosten *

€

15.274.288

* De rente over de investeringen, bij aanvangsjaar € 230K, is hierin nog niet meegenomen. Het budget voor de rentekosten wordt concernbreed aangevraagd bij het activeren van de investering.

Structurele lasten en budgetten

Huidig budget

Categorie

Kostenraming

2025

Budget

Variant A

Verschil t.o.v. budget

1. Lasten gebouw + meerjarigonderhoud (huurprijs)

€

790.000

€

520.000 €

270.000

2. Inrichting + audio visuele voorzieningen

€

40.000

€

180.000 €

-140.000

3. Exploitatie Paleis* + beheer en organisatie

€

130.000

€

1.340.000 €

-1.210.000

4. Programmakosten en communicatie

€

-

€

220.000 €

-220.000

Totaal

€

960.000

€

2.260.000 €

-1.300.000

*Als gevolg van het nieuwe gebruik in het paleis verplaatsen er meer vergaderingen naar externe locaties. De kosten hiervoor bedragen € 115.000 per jaar en moeten binnen de reguliere afdelingsbudgett en opgelost worden.

3 8

7.2. Variant B: Thema- en doelgroepprogrammering Kostenraming renovatie Paleis-Raadhuis - Variant B Doelgroepprogrammering

Investeringskosten Renovatie Paleis

Variant B 30.000 bezoekers € 14.278.918

Losse inrichtingen + audiovisuele voorzieningen

€

995.370

Totale investeringskosten*

€

15.274.288

* De rente over de investeringen, bij aanvangsjaar € 230K, is hierin nog niet meegenomen. Het budget voor de rentekosten wordt concernbreed aangevraagd bij het activeren van de investering.

Structurele lasten en budgetten

Huidig budget

Categorie

2025

Kostenraming

Budget

Variant B

Verschil t.o.v. budget

€

790.000

€

520.000 €

270.000

2. Inrichting + audio visuele voorzieningen

€

40.000

€

180.000 €

-140.000

3. Exploitatie Paleis* + beheer en organisatie

€

130.000

€

1.500.000 €

-1.370.000

4. Programmakosten en communicatie

€

-

€

415.000 €

-415.000

Totaal

€

960.000

€

2.615.000 €

-1.655.000

1. Lasten gebouw + meerjarigonderhoud (huurprijs)

*Als gevolg van het nieuwe gebruik in het paleis verplaatsen er meer vergaderingen naar externe locaties. De kosten hiervoor bedragen € 115.000 per jaar en moeten binnen de reguliere afdelingsbudgetten opgelost worden.

3 9

7.3. Variant C: Openstelling als erfgoedexperience Kostenraming renovatie Paleis-Raadhuis - Variant C Erfgoedexperience Investeringskosten Renovatie Paleis

Variant C 50.000 bezoekers € 14.278.918

Losse inrichtingen + audiovisuele voorzieningen

€

Publiekslaag*

€

1.000.000

Totale investeringskosten**

€

16.274.288

995.370

* Hiervoor kan 50-100% fondsverwerving voor gevonden worden. Voor de dekking wordt uitgegaan van 50% fondswerving ** De rente over de investeringen, bij aanvangsjaar € 240K, is hierin nog niet meegenomen. Het budget voor de rentekosten wordt concernbreed aangevraagd bij het activeren van de investering.

Structurele lasten en budgetten

Huidig budget

Categorie

2025

Kostenraming Variant C

Budget Verschil t.o.v. budget

1. Lasten gebouw + meerjarigonderhoud (huurprijs)

€

790.000

€

600.000 €

190.000

2. Inrichting + audio visuele voorzieningen

€

40.000

€

180.000 €

-140.000

3. Exploitatie Paleis* + beheer en organisatie

€

130.000

€

1.710.000 €

-1.580.000

4. Programmakosten en communicatie

€

-

€

540.000 €

-540.000

Totaal

€

960.000

€

3.030.000 €

-2.070.000

* Als gevolg van het nieuwe gebruik in het paleis verplaatsen er meer vergaderingen naar externe locaties. De kosten hiervoor bedragen € 115.000 per jaar en moeten binnen de reguliere afdelingsbudgett en opgelost worden.

4 0

8. Vervolgtraject 8.1. Ontwerpfase Het Masterplan Paleis van de Tilburgers betreft de afronding van de Definitiefase. Wanneer het gemeentebestuur besluit op basis van dit Masterplan door te gaan met de verdere planontwikkeling en – uitvoering van Paleis van de Tilburgers, volgen nog de volgende fases:  Ontwerpfase: o Architectenselectie o Voorlopig ontwerp en voorlopige kostenraming o Aanvragen van noodzakelijke vergunningen o Definitief ontwerp en definitieve kostenraming o Bestek.  Realiseringsfase: o Aanbesteding en uitvoering restauratie, renovatie, verduurzaming en aanpassing gebouw o Aanbesteding en uitvoering inrichting o Oplevering  Exploitatiefase: o Oplevering o Ingebruikname Naar verwachting zal de Ontwerpfase een doorlooptijd van een 1 jaar vergen, gerekend vanaf het moment van start aanbesteding. Als eerste stap in de Ontwerpfase zal de architect worden geselecteerd, inclusief o.a. installatie-adviseur, constructeur en bouwkostendeskundige. Een deel van de in te kopen dienstverlening ligt boven de Europese drempel voor diensten. Die zullen dan ook Europees aanbesteed moeten worden. Andere diensten kunnen middels een meervoudige onderhandse aanbesteding.

8.2. Projectorganisatie We stellen voor de projectorganisatie zoals die nu in de Definitiefase is ingericht ook voort te zetten tijdens de Ontwerpfase. De projectorganisatie ziet er dan alsvolgt uit:  Stuurgroep Paleis – Raadhuis, bestaande uit: o Burgemeester (voorzitter) o Portefeuillehouder o Ambtelijk Opdrachtgevers o Projectleider(s)  Ambtelijk Opdrachtgevers: o Concerndirecteur Dienstverlening en Faciliteiten o Hoofd afdeling Bestuurszaken o Hoofd Vastgoedbedrijf  Kernteam: o Overall projectleider o Projectleider gebouw en inrichting o Projectleider programma en gebruik

4 1

o o

Projectleider facilitaire dienstverlening Ondersteuner

Daarnaast bestaat de projectorganisatie uit extrene adviseurs:  Architect, met ondersteunende adviseurs installatietechniek, constructie, duurzaamheid, akoustiek, monumentaal interieur  Ontwerper erfgoedexperience (in geval van Variant C)  Bouwkostendeskundige

8.3. Programmering in de opmaat van De ingebruikname van Paleis van de Tilburgers gaat nog tot zeker 2028 duren. Vanaf dat moment kan het gebouw full swing worden gebruikt, onder andere met de beoogde programmering langs de lijnen Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie. Het is wenselijk om ook al in de jaren voorafgaand aan de ingebruikname met programma-activiteiten te beginnen. Tijdens de restauratie en verbouwing kan dat natuurlijk niet in het Paleis – Raadhuis zelf, maar gedurende de Ontwerpfase kan dat al wel. Om de Ontwerpfase gepaard te laten gaan met eerste programmering in de lijn van het Masterplan stellen we voor om in de raming van het voorbereidingskrediet ook een bedrag op te nemen voor tijdelijke programmering. Voor programma-activiteiten tijdens de Ontwerpfase stellen we voor een bedrag van € 50.000,- beschikbaar te stellen.

4 2

8.4. Benodigd voorbereidingskrediet De totale kosten die in de Ontwerpfase worden gemaakt worden geraamd op afgerond € 1,2 mln excl. BTW. Dit bedrag is als volgt opgebouwd: Externe adviseurs architect installatieadviseur constructeur kostendeskundige akoustiek Benodigde onderzoeken sondering kleur en materiaalonderzoek its brandveiligheid keukenadvies asbest ict/aut/publiekslaag kosten aanbesteding diensten onvoorzien 15% subtotaal Interne kosten overall projectleiding projectleider ppi/vgb projectleider faciliteiten: projectadviseur faciliteiten projectondersteuning (ppi) VGB: ta-bm-ph Programmering/kwartiermaker (stelpost) onvoorzien 15%

€ € € € €

304.413,112.228,57.353,15.000,15.000,-

€ € € € € € € € €

7.500,10.000,5.000,10.000,10.000,10.000,15.000,15.000,87.974,-

€ € € € € € € €

€

674.468,09

€

503.079,-

68.640,62.400,62.400,55.700,54.080,84.240,50.000,65.619,-

Totaal voorbereidingskosten Ontwerpfase

€ 1.177.547,-

Afgerond:

€ 1.200.000

4 3

Bijlagen Transformatiekader Investeringraming huisvestingsplan Publiekslaag Erfgoedexperience Bureau Kinkorn Beheer- organisatieplan afd Facilitair