Bijlage 1 Masterplan Paleis van de Tilburgers
Tekst van het document
1
Paleis van de Tilburgers Masterplan herbestemming Paleis-Raadhuis Eindrapportage, 11 juni 2025
Samenvatting vooraf Het Paleis – Raadhuis maakt samen met het Stadhuis en de Stadswinkel deel uit van het stadhuiscomplex. Paleis – Raadhuis is een bijzonder rijksmonument waaraan een maatschappelijke, publiek toegankelijke herbestemming zal worden gegeven. Al in 2022 is hiervoor het gebruiksconcept Paleis – Huis van de Stad vastgesteld; een concept waarmee beoogd wordt een brug te slaan tussen burgers en bestuur en op basis waarvan de gemeente samen met de inwoners en maatschappelijke organisaties wil werken aan de kwaliteit van de Tilburgse samenleving. Met een gevarieerde programmering op de thema’s Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie wordt het Paleis – Raadhuis de plek waar ideeën worden uitgewisseld, debatten worden gevoerd, presentaties worden gegeven en inspiratiesessies worden georganiseerd. Ook kan het Paleis – Raadhuis worden gebruikt voor een groeiend aantal vergaderingen van raadsfracties en voor participatie- en netwerkbijeenkomsten die de gemeente organiseert voor inwoners en maatschappelijke organisaties. Allemaal activiteiten die de publieke zaak van de Tilburg dienen. Hiermee wordt het Paleis – Raadhuis de plek bij uitstek waar burgers en bestuur elkaar ontmoeten en die het symbolische hart van de Tilburgse samenleving gaat vormen.
Op momenten dat de ruimtes in Paleis - Raadhuis niet worden gebruikt voor programmering, raadsfracties en netwerkwerk-/participatiebijeenkomsten kunnen de ruimtes worden ingezet voor reguliere vergaderingen van de gemeentelijke organisatie. Daarnaast is er de optie om de ruimte in het souterrain ook in te zetten als ontmoetingsplek voor inwoners in de wijk Binnenstad. In dit Masterplan Paleis van de Tilburgers hebben we verschillende varianten uitgewerkt: Variant A, een basisvariant met een redelijk bescheiden programmering op de 3 thema's Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie. Variant B, een middenvariant met meer programmering op elk van de 3 thema's, in samenwerking met maatschappelijke partners en gericht op specifieke doelgroepen, waaronder jongeren en wijkbewoners. Variant C, een plusvariant die qua programmering en gebruik gelijk is aan variant B, en waar de plus wordt gevormd door openstelling van het Paleis – Raadhuis in de weekenden als een erfgoedexperience voor een breed publiek. De varianten verschillen in aantal activiteiten en te bereiken bezoekersaantallen. Daarmee verschillen de varianten ook in ambitie- en kostenniveau. Deze verschillen vatten we in onderstaande overzichten samen.
2
Schema aantal activiteiten en bezoekers per variant per jaar Aantal activiteiten
Aantal bezoekers
A
B
C
A
B
C
Programma Democratie & Burgerschap
100
215
215
3.000
6.000
6.000
Programma Gastvrijheid & Representatie
120
120
120
4.500
4.500
4.500
Programma Historie
110
210
210
2.000
4.000
4.000
Gebruik fractievergaderingen
210
210
210
3.000
3.000
3.000
Netwerkbijeenkomsten/vergaderingen/Labs
1.500
1.500
1.500
12.500
12.500
12.500
Erfgoedexperience (weekenden)
Totaal
110
2.040
2.255
20.000
2.365
25.000
30.000
50.000
PM vergaderingen ambtelijk Optioneel ontmoetingsfunctie wijkbewoners
Financieel overzicht Structurele lasten en budgetten
Huidig budget
Kostenraming
Categorie
2025
Variant A
Variant B
Variant C
1. Lasten gebouw + meerjarigonderhoud (huurprijs)
€ 790.000
€ 520.000
€ 520.000
€ 600.000
2. Inrichting + audio visuele voorzieningen 3. Exploitatie Paleis* en facilitaire dienstverlening (personeel)
€ 40.000
€ 180.000
€ 180.000
€ 180.000
€ 130.000
€ 1.340.000
€ 1.500.000
€ 1.710.000
4. Programmakosten en communicatie
€-
€ 220.000
€ 415.000
€ 540.000
Totaal
€ 960.000
€ 2.260.000
€ 2.615.000
€ 3.030.000
€ 1.300.000
€ 1.655.000
€ 2.070.000
Tekort t.o.v. budget
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave.......................................................................... 3 1. Inleiding................................................................................ 5 1.1. Aanleiding.................................................................................................................... 5 1.2. Werkwijze.................................................................................................................... 6 1.3. Leeswijzer.................................................................................................................... 6
2. Profiel...................................................................................7 2.1. Missie en visie.............................................................................................................. 7 2.2. Concept....................................................................................................................... 9 2.3. Ambitieniveau in 3 varianten.....................................................................................10
3. Variant A: Gastvrij................................................................12 3.1. Programmering en gebruik........................................................................................12 3.2. Deelnemers- en bezoekersaantallen..........................................................................14 3.3. Catering..................................................................................................................... 14 3.4. Beheer en organisatie................................................................................................ 15 3.5. Financieel perspectief................................................................................................ 17
4. Variant B: Thema- en Doelgroepprogrammering.....................18 4.1. Programmering en gebruik........................................................................................18 4.2. Activiteiten en bezoekersaantallen............................................................................21 4.3. Catering..................................................................................................................... 21 4.4. Beheer en organisatie................................................................................................ 22 4.5. Financieel perspectief................................................................................................ 23
5. Variant C: Openstelling als erfgoedexperience.......................24 5.1. Programmering en gebruik........................................................................................24 5.2. Activiteiten en bezoekersaantallen............................................................................27 5.3. Catering..................................................................................................................... 28 5.4. Beheer en organisatie................................................................................................ 28 5.5. Financieel perspectief................................................................................................ 30
6. Huisvesting en Inrichting......................................................30 6.1. Transformatiekader................................................................................................... 30 6.2. Uitgangspunten restauratie, renovatie en verduurzaming.........................................31 6.3. Benodigde aanpassingen nieuwe functie...................................................................32 6.4 Functionele inrichting en inventaris............................................................................34 6.5. Investeringsopgave.................................................................................................... 35 6.6.Huisvestingslasten...................................................................................................... 36
7. Financiële samenvatting.......................................................37 7.1. Variant A: Gastvrij...................................................................................................... 37 7.2. Variant B: Thema- en doelgroepprogrammering........................................................38 ......................................................................................................................................... 38 7.3. Variant C: Openstelling als erfgoedexperience..........................................................39
8. Vervolgtraject......................................................................40 8.1. Ontwerpfase.............................................................................................................. 40 8.2. Projectorganisatie...................................................................................................... 40 8.3. Programmering in de opmaat van.............................................................................41 8.4. Benodigd voorbereidingskrediet................................................................................42
4
5
1. Inleiding 1.1. Aanleiding Paleis - Raadhuis is een bijzonder rijksmonument in het hart van onze stad. Het gebouw vormt een onderdeel van het stadhuiscomplex (Stadhuis, Stadswinkel en Paleis - Raadhuis). Paleis - Raadhuis is een gebouw met een rijke historie die nauw verweven is met de ontwikkeling van de Tilburgse samenleving. Midden 19e eeuw gebouwd als buitenpaleis van Koning Willem II, die veel voor de economische groei van Tilburg in de 19e eeuw heeft betekend. Daarna verbouwd en in gebruik genomen als rijks HBS, de eerste in de provincie Brabant en waar Vincent van Gogh tot de eerste lichting leerlingen behoorde. In 1936 van de vorige eeuw is het gebouw wederom verbouwd, deze keer tot Raadhuis en die functie heeft het gebouw gehad tot 1970. Sinds die tijd wordt het Paleis - Raadhuis door de gemeente gebruikt voor ceremoniële doeleinden, in afwachting van een nieuwe bestemming. Het is niet overdreven te stellen dat het Paleis - Raadhuis hèt symbool is van de Tilburgse samenleving. De afgelopen jaren is er veel geëxperimenteerd en gediscussieerd over een nieuwe bestemming van het Paleis - Raadhuis, onder andere met Palace to Be en proefprogrammering. Daarnaast is het Paleis - Raadhuis gewoon in gebruik gebleven voor officiële vieringen en herdenkingen en niet te vergeten als trouwlocatie.
In 2022 is een scenariostudie uitgevoerd naar een herbestemming van het Paleis - Raadhuis, waarbij als voorkeursscenario naar voren kwam: Paleis - Huis van de Stad. Dit scenario gaat uit van een maatschappelijke, publiek toegankelijke herbestemming van het Paleis-Raadhuis, met een gevarieerde programmering op de thema’s Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie. In het coalitieakkoord “Meer voor elkaar” is deze lijn kracht bijgezet en in juli 2023 heeft het college het Plan van aanpak “Paleis – Huis van de stad” inclusief de programmalijnen Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie vastgesteld. Met het voorkeursscenario Paleis - Huis van de Stad wordt ingezet op een duurzame, nieuwe invulling van het gebouw voor alle inwoners van Tilburg, niet alleen van de stad, maar ook van de dorpen die bij de gemeente horen. Om die reden kiezen we in dit Masterplan voor de werktitel Paleis van de Tilburgers. In afwachting van een nieuwe bestemming is de afgelopen decennia slechts beperkt onderhoud aan het gebouw en de inrichting uitgevoerd. Daarom heeft het college besloten om als eerste uitwerking van het voorkeursscenario prioriteit te geven aan het in beeld brengen van de restauratie- en renovatieopgave van gebouw en interieur en van mogelijke functionele aanpassingen die het gebouw beter geschikt maken voor de beoogde nieuwe functie.
Deze studie is uitgevoerd in de periode 2023 - 2024. Daarbij zijn twee varianten uitgewerkt: een variant ‘Gebouw toekomstbestendig en toegankelijk’ en een variant ‘Extra ruimte voor dakopbouw’. Op 13 september 2024 heeft het college gekozen voor de variant ‘Gebouw toekomstbestendig en toegankelijk’, dus zonder extra verdieping. Vanaf oktober 2024 hebben we de uitwerking van het plan Paleis van de Tilburgers verder opgepakt, nu ook met betrekking tot de programmering en het gebruik en daarmee samenhangend beheer en organisatie. Waar ten aanzien van gebouw en inrichting met het collegebesluit van 13 september jl. al een voorkeursvariant is aangewezen, zijn er voor wat betreft programmering en gebruik en daarmee samenhangend beheer en organisatie nog verschillende varianten denkbaar. In dit Masterplan hebben we 3 varianten uitgewerkt. Deze varianten zijn allemaal gebaseerd op de uitgangspunten van het voorkeursscenario Paleis - Huis van de Stad en passen goed binnen de voorkeursvariant ‘Gebouw toekomstbestendig en toegankelijk’, maar verschillen in ambitieniveau. Er valt dus nog wat te kiezen! Alle inzichten ten aanzien van gebouw en inrichting, programmering en gebruik, beheer en organisatie en de financiële uitwerking daarvan, zowel qua investering als exploitatie in elk van de 3 varianten, hebben we
6
samengebracht in dit Masterplan Paleis van de Tilburgers. Wij denken dat met dit Masterplan het gemeentebestuur (college en raad) goed in staat is een voorkeursvariant aan te wijzen en een weloverwogen go- / no go-besluit te nemen.
1.2. Werkwijze Dit Masterplan is gemaakt door een gemeentelijke projectorganisatie met daarin vertegenwoordigers van verschillende betrokken afdelingen en met burgemeester Theo Weterings en wethouder Yusuf Çelik als bestuurlijke opdrachtgevers. Op specifieke onderdelen van de planontwikkeling zijn externe adviseurs ingeschakeld waaronder: Architectenbureau Braaksma & Roos, Ontwerpbureau Kinkorn, Nelissen installatie-advies, Bouwkostenbureau Franken en Vijverborgh horeca-advies. Met name voor wat betreft de planontwikkeling op programmering en gebruik hebben we met verschillende potentiële samenwerkingspartners contact gezocht, waaronder Bibliotheek Midden-Brabant, Jongerenplatform Ennu, Hogeschool Fontys, Omroep Tilburg, Tilburg University, Stadsmuseum Tilburg, ProDemos, Schouwburg Concertzaal Tilburg, Raadswerkgroep Levendige Democratie, CAST, Citymarketing en Het PON Telos. Op 26 februari jl. hebben we in het Paleis - Raadhuis een Werkconferentie Paleis van de Tilburgers georganiseerd, waarin we met zo’n 50 vertegenwoordigers van mogelijke samenwerkingspartners en vertegenwoordigers van betrokken gemeentelijke afdelingen mogelijke thema- en doelgroepprogramma’s van Paleis van de Tilburgers nader hebben verkend.
De opgedane inzichten vanuit de werkconferentie, vanuit de bilaterale gesprekken en vanuit de input van externe adviseurs hebben we goed kunnen benutten als onderleggers voor dit Masterplan.
1.3. Leeswijzer In hoofdstuk 2 (Profiel) geven we aan welke missie en visie ten grondslag liggen aan het plan Paleis van de Tilburgers, vanuit welk concept de programmering en het gebruik wordt ontwikkeld en welke doelgroepen we onderscheiden. Hoofdstuk 2 ronden we af met een introductie van de 3 varianten die we onderscheiden, waardoor een keuzemogelijkheid ontstaat voor verschillende ambitieniveaus. In de hoofdstukken 3, 4 en 5 werken we de 3 verschillende varianten uit op programmering en gebruik, marketing-communicatie en publieksbereik, restauratieve behoefte en beheer en organisatie en geven we een raming van de structurele lasten per variant. Een verdere uitwerking van de voorkeursvariant ‘Gebouw toekomstbestendig en toegankelijk’ presenteren we in hoofdstuk 6. In dit hoofdstuk gaan we dieper in op de opgave van restauratie, renovatie en verduurzaming en op de balans die gezocht moet wordt tussen noodzakelijke en/of wenselijke aanpassingen en de monumentale kernkwaliteiten van gebouw en inrichting. Ook bevat dit hoofdstuk een uitgewerkte investeringsraming. In hoofdstuk 7 geven we per variant aan hoe de exploitatie is gedacht en wat onderaan de streep aan gemeentelijke bijdrage nodig is om Paleis van de Tilburgers van de grond te krijgen. Afrondend geven we in hoofdstuk 8 aan wat de vervolgstappen zijn, vanzelfsprekend uitgaande van een positief besluit.
7
2. Profiel 2.1. Missie en visie Hart van de publieke zaak Paleis van de Tilburgers wordt een plek voor alle (Til)burgers. Een plek waar bewoners en bestuur elkaar kunnen ontmoeten, waar gedebatteerd wordt over de ontwikkeling van de stad, waar de officiële vieringen en herdenkingen plaatsvinden. Een plek ook waar de geschiedenis van het Paleis - Raadhuis en de ontwikkeling van Tilburg door de eeuwen heen beleefd kan worden en inspiratie kan bieden voor het nadenken over de toekomst van de stad. Kortom, een plek waar verleden, heden en toekomst van de Tilburgse samenleving bij elkaar komen als levendig onderdeel van het nieuwe Stadsforum. In Paleis van de Tilburgers willen we vorm en inhoud geven aan een gevarieerd programma van activiteiten van en voor onze inwoners. Daarnaast willen we het gebouw benutten als extra plek voor vergaderingen van de raadsfracties. Verder willen we Paleis van de Tilburgers benutten als extra vergaderlocatie voor de gemeentelijke organisatie (ambtelijk en bestuurlijk) en dan met name voor vergaderingen en netwerkbijeenkomsten waar ook inwoners en/of maatschappelijke organisaties aan deelnemen. Deze verschillende, met elkaar samenhangende gebruiksvormen versterken het karakter van het Paleis - Raadhuis als hart van de publieke zaak in Tilburg.
Democratisch burgerschap, actief burgerschap Met de programmering van publieksactiviteiten in Paleis van de Tilburgers willen we burgers en bestuur dichter bij elkaar brengen. De programmering moet ertoe bijdragen dat inwoners zich meer betrokken voelen bij de lokale politiek en de publieke zaak in Tilburg. De programmering zal daarom moeten bestaan uit activiteiten waarmee inwoners meer zicht krijgen op en interesse voor de werking van de lokale politiek. Dan hebben we het over het ontwikkelen en opnieuw uitvinden van democratisch burgerschap. Tegelijkertijd zal de programmering van Paleis van de Tilburgers moeten voorzien in vormen waarbij de gemeente ook zelf een beweging maakt naar de inwoners toe en hen betrekt bij beleidsvorming en besluitvorming. Voor wat betreft meer betrokkenheid bij besluitvorming is het denkbaar dat Paleis van de Tilburgers een debatfunctie krijgt die steeds de actualiteit van de raadsvergaderingen volgt en belangrijke agendapunten aan de orde stelt in debatten, voorafgaand aan de officiële besluitvorming. Dat vraagt van de politiek ook een beweging; in ieder geval dat uitkomsten van debatten serieus genomen worden.
Voor wat betreft meer betrokkenheid van inwoners bij beleidsvorming kan Paleis van de Tilburgers de plek bij uitstek worden waar inwoners actief betrokken worden bij beleidstafels over de grote vraagstukken waar de Tilburgse samenleving voor staat. Dan hebben we het over actief burgerschap. Overwogen kan worden nog een stap verder te gaan door in de programmering van Paleis van de Tilburgers ook activiteiten te ontwikkelen waarmee burgers onderwerpen voor de politieke agenda kunnen agenderen. Voortzetting programma Levendige Democratie Wanneer de programmering van publieksactiviteiten in belangrijke mate in het teken wordt gesteld van het stimuleren van democratisch burgerschap en actief burgerschap, dan heeft dat effect op hoe de beleidsvorming en besluitvorming bij onze gemeente nu georganiseerd wordt. Voorkomen moet worden dat er als het ware parallelle werkelijkheden ontstaan die hetzelfde beogen (kwaliteit van de Tilburgse samenleving bevorderen), maar los van elkaar opereren. Programmering en publieksactiviteiten in Paleis van de Tilburgers vragen om een zorgvuldige benadering waarbij de bestaande praktijk van beleids- en besluitvorming en het bevorderen van democratisch en actief burgerschap in een vruchtbare samenhang worden gebracht. Dit is in lijn met de ambities van het bestaande programma Levendige Democratie. Dit programma is evenwel tijdelijk van aard.
Met Paleis van de Tilburgers
8
kan het programma Levendige Democratie een permanent karakter krijgen. Ook biedt Paleis van de Tilburgers een prima context om het programma Levendige Democratie van nieuwe impulsen te voorzien.
Kwaliteiten gebouw benutten Het Paleis - Raadhuis is een bijzonder monument, waarbij gebouw, interieur en exterieur een “Gesamtkunstwerk” vormen. Dit monumentale karakter willen we behouden en zelfs versterken. Dat betekent dat de verschillende gebruiksvormen die we beogen met Paleis van de Tilburgers zich moeten voegen naar de kwaliteiten van het monument. Dat is goed mogelijk gezien de functies die het Paleis - Raadhuis in het verleden heeft gehad en waarvan de structuur en de inrichting nog steeds getuigen, namelijk die van paleis, hogeschool en raadhuis, met verschillende historisch ingerichte bestuurs- en vergaderruimten en ruimtes voor feesten en representatieve bijeenkomsten. Voor wat betreft het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor publieksactiviteiten past het inhoudelijk goed om activiteiten te programmeren rond thema’s als democratisch burgerschap en actief burgerschap. Ook het gebruik van het Paleis - Raadhuis zoals we dat al vanaf de vorige eeuw kennen, namelijk als plek voor officiële vieringen, herdenkingen, bestuurlijke ontvangsten en trouwerijen past goed bij het gebouw en zien we als een belangrijk onderdeel van de programmering. Verder zien we mogelijkheden om publieksactiviteiten te organiseren over de geschiedenis van het gebouw en daarmee over de ontwikkeling van de Tilburgse samenleving in de laatste twee eeuwen.
Ook het gebruik van het Paleis - Raadhuis als extra ruimte voor fractievergaderingen en voor netwerkbijeenkomsten met inwoners en organisaties over vraagstukken die de Tilburgse publieke zaak betreffen, passen goed bij de aard en (voormalige) functies van het gebouw.
Onderdeel van het stadhuiscomplex Het gebruik van het Paleis - Raadhuis als extra ruimte voor fractievergaderingen en netwerkbijeenkomsten ligt zeer in het verlengde van het gebruik van het Stadhuis en de Stadswinkel. Dat betekent dat het Paleis Raadhuis als voorziening onderdeel is van het stadhuiscomplex en qua dienstverleningsconcept, beveiliging, ICT en AV-middelen vanuit hetzelfde regime moet worden aangestuurd als het Stadhuis en de Stadswinkel. Voor wat betreft de programmering van publieksactiviteiten krijgt het Paleis - Raadhuis wel een ander karakter dan het Stadhuis en de Stadswinkel. Het Paleis - Raadhuis zal zich als onderdeel van het stadhuiscomplex profileren als dé plek waar burgers en bestuur samenkomen en zich sterk maken voor de Tilburgse publieke zaak. Zelf doen of uitbesteden? Het Paleis - Raadhuis als onderdeel van het stadhuiscomplex maakt dat het gebouwbeheer, het dienstverleningsconcept en alles wat met facilitaire ondersteuning te maken heeft, integraal deel uitmaakt van de gemeentelijke dienst. Voor wat betreft het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor programmering van publieksactiviteiten, kan wel worden bezien of dit kan worden uitbesteed. Programmering van publieksactiviteiten op thema’s als democratisch burgerschap en programmering over de historie van gebouw en samenleving kunnen heel goed worden uitbesteed aan maatschappelijke partners.
De programmering en de organisatie van de officiële vieringen en herdenkingen, de bestuurlijke ontvangsten en het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor trouwerijen ligt niet voor de hand om uit te besteden. De organisatie van deze activiteiten is nu belegd bij respectievelijk de afdeling Bestuurszaken en de afdeling Dienstverlening. Het is wenselijk dat ook in de toekomst zo te houden.
9
Doelstellingen Samenvattend geven we aan Paleis van de Tilburgers de volgende doelstellingen mee: ● Burgers en gemeentebestuur dichter bij elkaar brengen; ● Kennis bevorderen over waar we als samenleving vandaan komen en oriënteren op de verdere ontwikkeling van onze stad; ● Inwoners actief betrekken bij grote vraagstukken die in de Tilburgse samenleving spelen; ● Bijdragen aan een gelijkwaardige en inclusieve samenleving waarin ruimte is voor verschillende opvattingen en groepen en waarin alle Tilburgers zich betrokken voelen; ● Het vergroten van kennis over democratische principes en het ontwikkelen van democratische vaardigheden (burgerschapsvorming); ● Inwoners betrekken bij het verbeteren van de kwaliteit van dienstverlening door de gemeente.
2.2. Concept Gebruiksvormen Paleis van de Tilburgers gaat uit van verschillende, met elkaar samenhangende gebruiksvormen waarmee het Paleis - Raadhuis een plek wordt voor alle (Til)burgers en waar bewoners en bestuur elkaar kunnen ontmoeten en ideeën kunnen uitwisselen over de Tilburgse publieke zaak. Daartoe wordt het gebouw niet alleen toekomstbestendig gemaakt, maar ook zoveel mogelijk publiekstoegankelijk, zowel fysiek als functioneel. Paleis van de Tilburgers biedt de volgende gebruiksvormen: ● Programmering publieksactiviteiten; ● Vergaderingen Raadsfracties; ● Netwerkbijeenkomsten en vergaderingen gemeentelijke organisatie (ambtelijk en bestuurlijk). ● Vergaderfunctie ambtelijke organisatie ● Optioneel: ontmoetingsfunctie oudere inwoners van de wijk Binnenstad. Onderstaand lichten we deze gebruiksvormen nader toe. Programmering publieksactiviteiten Paleis van de Tilburgers gaat uit van een programmering langs de volgende inhoudelijke programmalijnen: ● Democratie & Burgerschap. In deze programmalijn gaat het onder andere om activiteiten op het gebied van burgerschap (Week van de Democratie, 18-jarigen dag, verwelkomen nieuwkomers, Naturalisatieceremonie, etc.), onafhankelijke journalistiek (waakhond van de democratie), kleinschalige debatten over maatschappelijke actuele thema’s en brainstormsessies over de toekomst van onze stad; ● Gastvrijheid & Representatie.
In deze programmalijn worden in het Paleis van de Tilburgers vieringen en herdenkingen georganiseerd, zoals Carnaval (sleuteloverdracht), 4 en 5 mei-manifestaties, de Intocht van Sinterklaas en ook officiële ontvangsten van bijvoorbeeld bewindslieden en collegabestuurders. Ook wordt in deze lijn het Paleis als bijzondere trouwlocatie benut; ● Historie. In deze programmalijn vertelt het gebouw zijn eigen geschiedenis: als buitenresidentie voor Koning Willem II, als 1e HBS van Brabant waar Vincent van Gogh zijn eerste tekenlessen heeft gehad en als Paleis - Raadhuis waar het gemeentebestuur van 1936 tot 1970 was gehuisvest. Waar mogelijk worden verbindingen gelegd met de actualiteit. Vergaderingen raadsfracties Naast de programmering van publieksactiviteiten wordt het Paleis van de Tilburgers ook gebruikt voor fractievergaderingen en bijeenkomsten van steunfracties. Op dit moment is er een groot tekort aan vergaderruimte
1 0
voor (steun)fracties. Als de trend van meer fracties in de gemeenteraad doorzet, zal deze behoefte naar de toekomst toe verder toenemen. Fractievergaderingen vinden plaats op dinsdagavond. Verwacht mag worden dat op dinsdagavonden alle ruimten van het Paleis gebruikt zullen worden voor (steun-)fractievergaderingen. Netwerkbijeenkomsten en participatiebijeenkomsten Vanuit de gemeentelijke organisatie is er behoefte aan meer representatieve ruimten om netwerk- en participatiebijeenkomsten te accommoderen. Waar in het Stadhuis en in de Stadswinkel uiteenlopende vergaderruimtes zijn, kunnen in het Paleis de meer bijzondere (en grote) werkbijeenkomsten plaatsvinden, waarbij ook externen – vaak inwoners en/of vertegenwoordigers van Tilburgse maatschappelijke organisaties - aanwezig zijn. Het gebruik van het Paleis voor deze netwerk- en participatiebijeenkomsten is volgend op de programmering en de raadsactiviteiten. Anders geformuleerd: programmering en raadsactiviteiten zijn leidend. Vergaderfunctie ambtelijke organisatie Op dit moment wordt het Paleis – Raadhuis vooral gebruikt als vergaderlocatie voor de ambtelijke organisatie. In 2024 vonden in het Paleis – Raadhuis zo'n 2.700 vergaderingen plaats.
Het Paleis – Raadhuis vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke capaciteit aan vergaderruimte, die is verspreid over de locaties Stadhuis, Stadswinkel en Paleis – Raadhuis. Met de nieuwe bestemming als Paleis van de Tilburgers zal het Paleis – Raadhuis als vergaderlocatie voor de ambtelijke organisatie beperkt worden. De programmeringsactiviteiten en de fractievergaderingen van de raad zijn leidend, daarna volgen de netwerken participatiebijeenkomsten. Vervolgens kunnen op de alsdan nog vrije ruimten ook ambtelijke vergaderingen plaatsvinden. Dat zullen er naar verwachting minder zijn dan in de huidige situatie, omdat er voor de vergaderfunctie in de nieuwe situatie minder beschikbaarheid zal zijn. Voor ambtelijke vergaderingen met meer dan 20 deelnemers zal een oplossing gevonden moeten worden buiten het stadhuiscomplex. Hierbij gaat het om zo'n 740 vergaderingen per jaar. Daarnaast zal voor vergaderingen met minder dan 20 deelnemers voor circa 50% uitgeweken moeten worden naar locaties elders. Hierbij gaat het om ca. 980 vergaderingen per jaar. Het uitwijken naar vergaderlocaties buiten het stadhuiscomplex brengt extra kosten met zich mee. Hiermee hebben we in de exploitatie-opzet van Paleis van de Tilburgers rekening gehouden.
Optie: ontmoetingsfunctie inwoners wijk Binnenstad Voor de wijk Binnenstad is behoefte aan een ontmoetingsruimte voor met name de oudere inwoners van de wijk Binnenstad. Het gaat om niet om een ruimte die dag dagelijks beschikbaar moet zijn, maar om dag of dagdeel per week. Op dit moment zijn verschillende opties in beeld voor de ontmoetingsfunctie van wijkbewoners, waaronder een ruimte bij de horeca van de Schouwburg. Ook kan deze ontmoetingsfunctie desgewenst worden ingepast in de herbestemming van Paleis – Raadhuis, in de grote ruimte van het souterrain. Daar zal dan in de programmering en het plannen van netwerk- en participatiebijeenkomsten rekening mee moeten worden gehouden. Wanneer de Schouwburg-optie komt vervallen kan bezien worden of de ontmoetingsfunctie dan in Paleis – Raadhuis kan worden ondergebracht.
2.3. Ambitieniveau in 3 varianten In dit Masterplan werken we drie varianten voor Paleis van de Tilburgers uit. Deze varianten zijn gebaseerd op hetzelfde concept, maar verschillen in ambitie en daarmee ook in kostenniveau. Het gaat om onderstaande varianten. Variant A (basis): Gastvrij Programmering op de thema’s Democratie & Burgerschap (voortzetting programma Levendige Democratie en aanbod ProDemos), Gastvrijheid & Representatie (voortzetting vieringen/herdenkingen, bestuurlijke ontvangsten, trouwerijen vanuit respectievelijk afdeling Bestuurszaken en afdeling Dienstverlening) en Historie. Op het thema Historie gaat het om een basisprogramma met rondleidingen door het gebouw en lezingen. Fractievergaderingen. Netwerkbijeenkomsten en vergaderingen met inwoners en/of maatschappelijke partners.
1 1
Organisatie geheel in eigen beheer van de gemeente. Activiteiten kunnen plaatsvinden door-de-week (overdag en avond) + 15 weekenddagen in het jaar. In totaal circa 2000 activiteiten, met 25.000 bezoekers per jaar. PM: optie ontmoetingsfunctie oudere wijkbewoners (vaste dag of dagdeel in de week).
Variant B (midden): Doelgroepprogrammering Programmering op de thema’s Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie zoals in Variant A, maar dan meer uitgebreid en gericht op specifieke doelgroepen, waaronder jongeren, wijkbewoners, vrijwilligers en studenten. Fractievergaderingen, netwerkbijeenkomsten en vergaderfunctie zoals in variant A. Organisatie fractievergaderingen, netwerkbijeenkomsten en vergaderfunctie, inclusief dienstverleningsconcept en gebouwbeheer bij gemeente; organisatie van doelgroepprogramma’s uitbesteden aan partners, zoals Bibliotheek Midden-Brabant, Tilburg University, Fontys, Omroep Tilburg, ProDemos en Stadsmuseum Tilburg. Activiteiten kunnen plaatsvinden door-de-week (overdag en avond) + 26 weekenddagen in het jaar. In totaal circa 2300 activiteiten, met 30.000 bezoekers per jaar. PM: optie ontmoetingsfuncte oudere wijkbewoners (vaste dag of dagdeel in de week). Variant C (plus): Algemene openstelling als erfgoedexperience Weekendopenstelling van het Paleis - Raadhuis als Erfgoedexperience. De Erfgoedexperience bestaat uit de beleving van het rijksmonumentale gebouw en het rijksmonumentale interieur, voorzien van een multimediale publiekslaag aan de hand waarvan bezoekers worden meegevoerd van verleden naar heden en toekomst.
Programmering op de 3 thema’s, gebruik voor fractievergaderingen, netwerkbijeenkomsten en vergaderfunctie zoals in variant B. Openstelling Erfgoedexperience uitbesteden, bijvoorkeur Stadsmuseum Tilburg. Organisatie van de programmering op de 3 thema’s, de fractievergaderingen, netwerkbijeenkomsten en vergaderfunctie zoals in variant B. Activiteiten kunnen plaatsvinden door-de-week (overdag en avond) en alle weekenden (algemeen publiek). Daarnaast in de weekenden algemene openstelling als erfgoedexperience. PM: optie ontmoetingsfuncte oudere wijkbewoners (vaste dag of dagdeel in de week).
1 2
3. Variant A: Gastvrij 3.1. Programmering en gebruik Gebruik en openstelling Variant A gaat uit van de volgende gebruiksvormen: Programmering publieksactiviteiten langs de 3 programmalijnen Raadsactiviteiten: fractieoverleggen, steunfractiebijeenkomsten Netwerk- en participatievergaderingen vanuit de gemeentelijke organisatie In Variant A is het Paleis-Raadhuis niet open voor een algemeen publiek. In deze variant wordt het Paleis – Raadhuis alleen bezocht door: Mensen die geïnteresseerd zijn in of genodigd zijn voor een programma-activiteit. Mensen die uitgenodigd zijn voor een netwerkbijeenkomst of vergadering (externe genodigden en medewerkers gemeente). Raadsleden voor (steun-)fractievergaderingen. Collegeleden en genodigden voor bestuurlijke bijeenkomsten. In Variant A is het Paleis – Raadhuis geopend voor activiteiten: Door-de-week: overdag + avonden (conform openingstijden Stadhuis) Weekenden: maximaal 10 à 15 weekenddagen Programmering publieksactiviteiten Variant A voorziet in een compact programma publieksactiviteiten langs de programmalijnen Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie. Bij de programmalijn Democratie & Burgerschap gaan we uit van in totaal ca.
140 programma-activiteiten per jaar, bestaande uit: Burgerschapsbijeenkomsten veelal in samenhang met het Stadhuis zoals de Lintjesregen, Naturalisatieceremonie (verwelkomen nieuwkomers), Week van de Democratie, Ontvangst 18-jarigen en de maandelijkse kinderraad. Het gaat hierbij om groepen van 10-25 personen; gemiddeld 2 per maand; circa 25 per jaar. UX-lab: ‘user experience lab’ waar inwoners in gesprek gaan met de gemeente over de dienstverlening van de gemeente Tilburg en waar bestaande en nieuwe producten samen met inwoners worden bedacht en verbeterd. Het gaat hierbij om groepen van 10-15 personen; gemiddeld 4-8 per maand; 30-50 per jaar. ProDemos / griffie: schoolontvangsten. Het gaat hierbij om groepen van circa 20 personen; gemiddeld 1 per week; ca. 50 per jaar. Debatten en lezingen over (lokale) democratie en inhoudelijke onderwerpen die de stad raken, bijvoorbeeld rondom de toekomst van Tilburg. Het gaat hierbij om groepen van circa 50 personen; gemiddeld 2 per maand; 20 per jaar. Bij de programmalijn Gastvrijheid & Representatie bestaat de programmering uit in totaal circa 120 programma-activiteiten per jaar, bestaande uit:
1 3
Formele bestuurlijke bijeenkomsten: o.a. college-ontmoetingen, Hart van Brabantdagen, Open Haard ontmoeting. Het gaat hierbij om groepen van 25-50 personen; ca. 15 per jaar. Informele bestuurlijke bijeenkomsten: o.a. presentaties met bestuurlijke betrokkenheid, recepties, soms met diner of lunch. Het gaat hierbij om groepen van 10-50 personen; circa 10 per jaar. Publieksactiviteiten zoals boekpresentaties en prijsuitreikingen. Het gaat hierbij om groepen van 25-50 personen; gemiddeld 1 per week; totaal 30 per jaar. Terugkerende evenementen zoals: sleuteloverdracht Prins Carnaval, Verjaardag van de stad, Ontvangst Sinterklaas, Nationaal Schoolontbijt, Open Monumentendag. Het gaat hierbij om groepen van 25-75 personen, circa 15 per jaar. Ceremoniële huwelijken. Het gaat hierbij om groepen van 25-50 personen; gemiddeld 1 per week; 50 per jaar.
Bij de programmalijn Historie gaat het om circa 110 programma-activiteiten per jaar, bestaande uit: Rondleidingen op afspraak. Het gaat hierbij om groepen van 10-25 personen, ook klassen, gemiddeld 2 per week, 100 per jaar. Lezingen, boekpresentaties, documentaires. Het gaat hierbij om groepen van circa 50 personen; gemiddeld 1 per maand, 10 per jaar. De programmering haakt in op de geschiedenis van het gebouw en verbindt waar mogelijk het verleden aan het heden en de toekomst: Koning Willem II: Koningschap van vroeger en nu; Monarchie en Democratie; Slavernij en vrijheid en de rol van de koningen daarin; Industrialisatie en de doorwerking naar democratie. HBS: Het ontstaan van de Rijks-HBS en het recht op onderwijs; Invoering van de leerplicht; Onderwijs en burgerschap. Vincent van Gogh; Vrijheid van onderwijs, vrijheid van expressie; Kunstenaarschap en vrijheid; Sociale kwesties in tijd van Van Gogh; Vakbonden en verenigingen, oefeningen in democratie; Emancipatie van bevolkingsgroepen; De verbeelding van Tilburg in de toekomst (verbinding met Van Gogh Homeland). Bestuur van de stad: ‘Portret’ van burgemeesters, wethouders, gemeenteraad vanaf 1809; (Til)burgers aan het woord: de ontwikkeling van inspraak en protesten in Tilburg; de rol van lokale media in Tilburg; Wijk- en Dorpsraden anno nu; Tilburg en stadsrechten; Verkiezingsdebatten.
Raadsactiviteiten De raadsactiviteiten vinden plaats op dinsdagavonden. Uitgaande van 6 te gebruiken ruimten in Paleis Raadhuis en circa 35 dinsdagavonden per jaar. Het gaat om circa 210 bijeenkomsten van 10-25 personen.
Netwerk- en participatiebijeenkomsten Het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor netwerk- en participatiebijeenkomsten is mogelijk in alle zalen waar geen programma-activiteit plaatsvindt; de programmering met publieksactiviteiten is leidend; netwerk- en particpatiebijeenkomsten zijn volgend. Het is nog lastig in te schatten om hoeveel vergaderingen/bijeenkomsten het jaarlijks gaat. Uitgaande van 6 bruikbare ruimten in het Paleis en gemiddeld 1 vergadering per ruimte per (werk)dag, gaat het om circa 30 vergaderingen per week, dus zo’n 1.500 bijeenkomsten per jaar. Groepen kunnen variëren van 5 tot 50 personen. Voorzover er nog vrije ruimten zijn kunnen deze worden ingezet voor de ambtelijke vergaderbehoefte. Daarnaast is in de variant optioneel de ontmoetingsfunctie voor oudere wijkbewoners (vaste dag of dagdeel in de week).
1 4
3.2. Deelnemers- en bezoekersaantallen In totaal voorziet Variant A in een programmering van zo’n 300 - 350 publieksactiviteiten per jaar, waarmee indicatief 8.000 - 10.000 bezoekers/deelnemers worden getrokken. Qua druktebeeld betekent dit gemiddeld 6 - 7 activiteiten per week, met 160 - 200 bezoekers. Voor het gebruik van het Paleis - Raadhuis voor raadsactiviteiten gaat het om ca. 210 bijeenkomsten van gemiddeld 10 personen; in totaal dus zo’n 2.000 bezoekers. Voor het gebruik van het Paleis voor netwerk- en participatiebijeenkomsten georganiseerd vanuit de gemeente gaat het om zo’n 1.500 bijeenkomsten per jaar van gemiddeld 10 personen per vergadering/bijeenkomst. In totaal dus zo’n 15.000 bezoekers per jaar. Alles bij elkaar verwachten we in Variant A Gastvrij in totaal zo’n 25.000 bezoekers, exclusief het aantal deelnemers van de ambtelijke vergaderfunctie en eventuele bezoeken van wijkbewoners in het kader van de ontmoetingsfunctie voor de oudere inwoners van de wijk Binnenstad. Aantal activiteiten en deelnemers/bezoekers in schema:
Programma Democratie & Burgerschap Programma Gastvrijheid & Representatie Programma Historie Gebruik fractievergaderingen Netwerkbijeenkomsten/vergaderingen/Labs Totaal PM vergaderfunctie ambtelijke organisatie PM Optioneel ontmoetingsfunctie oudere wijkbewoners
Aantal activiteiten 100 120 110 210 1.500 2.040
Aantal bezoekers 3.000 4.500 2.000 3.000 12.500 25.000
3.3. Catering Uitgangspunt is dat het Paleis van de Tilburgers geen autonome horecafunctie krijgt, maar uitsluitend ondersteunende restauratieve voorzieningen. In Variant A betekent dit: Catering koffie/thee/fris voor groepen. Lunch/diner voor bestuurlijke ontvangsten. Borrel, hapjes voor events. Koffie-/thee counter voor intern gebruik (vergaderingen, participatiebijeenkomsten). De kwaliteit en en benodigde faciliteiten waaraan de catering in Paleis – Raadhuis moet voldoen is vergelijkbaar aan de kwaliteit en de faciliteiten zoals die nu in “Fier in Top” in het Stadhuis worden geboden Dat betekent dus een satelliet-keuken in Paleis – Raadhuis. De meest voor de hand liggende plek daarvoor is in het souterrain. Behalve de satellietkeuken in het souterrain is op elke verdieping van Paleis – Raadhuis een uitgiftepunt/pantry nodig: Op de eerste verdieping kan de Nassauzaal als een prachtig vast uitgiftepunt dienen. De Nassauzaal wordt daarmee de foyer van bijeenkomsten, events, ontvangsten enz. De Nassauzaal ligt centraal in het gebouw en is vanuit elke verdieping makkelijk bereikbaar is. Daarnaast ligt de Nassauzaal het meest centraal ten aanzien van de andere ruimtes en kan de hal voor de Nassauzaal gebruikt worden als ontvangst- en ontmoetingsruimte.
1 5
Voor een dagelijkse kop koffie/thee moet op elke verdieping een pantry aanwezig zijn. Het ligt voor de hand de bestaande pantry op de eerste verdieping te behouden en te moderniseren. Hiernaast kan in een kleine nevenruimte op de bel-etage en in het souterrain een ondersteunende pantry worden gerealiseerd.
Wanneer er een keuken in het souterrain wordt geplaatst kan ter plaatse van de bestaande oude voedsellift een vernieuwde, moderne voedsellift worden geplaatst die in directe verbinding staat met de pantry's op de verdiepingen.
3.4. Beheer en organisatie Programmateam Paleis van de Tilburgers In Variant A is de programmering en de organisatie daarvan geheel in handen van de gemeente. Voor elk van de programmalijnen wordt een (parttime) programmamaker/producent aangetrokken. Voor de programmalijn Gastvrijheid & Representatie is die er al. Voor de programmalijn Democratie & Burgerschap en voor de programmalijn Historie zal een (parttime) programmamaker/producent moeten worden aangetrokken. Voor wat betreft de programmamaker Democratie & Burgerschap kan worden gesteld dat dit de opvolger is van de projectleider Levendige Democratie bij de griffie; het programma Levendige Democratie loopt in 2026 af. Daarmee ziet de programmaorganisatie in Variant A er als volgt uit: Programmamaker/producent Democratie & Burgerschap: 0,5 fte (griffie) Programmamaker/producent Gastvrijheid & Representatie: bestaand (Bestuurszaken) Programmamaker/producent Historie: 0,25 fte nader te bepalen. De drie programmamakers/producenten vormen samen het programmateam Paleis van de Tilburgers. Eén van de programmamakers krijgt de eindverantwoordelijkheid (Coördinator Paleis van de Tilburgers). Het programmateam Paleis van de Tilburgers komt onder de verantwoordelijkheid van de afdeling Bestuurszaken of de griffie te vallen.
Het programmateam wordt ondersteund door: Communicatiemedewerker: 0,25 fte Ondersteuner: 1 fte Op projectbasis kan worden samengewerkt met partijen in de stad: Thema Democratie & Burgerschap: Bibliotheek/LocHal, Tilburg Debatstad, CAST, Omroep Tilburg, Studium Generale TiU, Fontys School voor Journalistiek, Metro, Studio Noord, … Thema Gastvrijheid & Representatie: PM Thema Historie: Stadsmuseum Tilburg, Historische Vereniging Tilburg, CAST, Heemkundevereniging Tilburg, … Personele inzet dienstverleningsconcept Het Paleis – Raadhuis wordt qua dienstverleningsconcept en facilitaire ondersteuning op eenzelfde niveau gebracht als het Stadshuis en de Stadswinkel; het Paleis – Raadhuis maakt immers integraal deel uit van het Stadshuiscomplex, met eenzelfde voorzieningenniveau. In het bijgevoegde Beheer- en organisatieplan is inzichtelijk gemaakt wat nodig is aan personele inzet om het dienstverleningsconcept uit te rollen in het Paleis – Raadhuis en de benodigde facilitaire ondersteuning te bieden. Onderstaand vatten we de benodigde personele inzet voor het dientsverleningsconcept samen.
Medewerker Ontvangst. Het Paleis - Raadhuis krijgt één ingang die door gasten gebruikt kan worden om van buitenaf (Willemsplein) rechtstreeks het gebouw in te komen. Vanuit het
1 6
dienstverleningsconcept dat de gemeente hierin hanteert moet er bij deze ingang een balie gesitueerd zijn zodat de medewerkers Ontvangst de gasten op een gastvrije manier kunnen ontvangen. De reguliere bezetting van deze balie zal gelijkwaardig moeten zijn aan de bezetting die nodig is bij het Stadhuis en Stadswinkel. Dit betekent dat overdag (van 7.30 - 17.00 uur) doordeweeks op momenten dat er programmeringsactiviteiten zijn, 2 medewerkers Ontvangst de bezoekers zullen opvangen (gerekend is met gemiddeld 50% van de doordeweekse openingstijd een dubbele bezetting). Deze bezetting is gebaseerd op het aantal te verwachten gasten die in piekmomenten (voorafgaand aan evenementen) ontvangen moeten worden in combinatie met het feit dat medewerkers gedurende hun werktijd recht hebben op pauzes. In de avonduren kan afgeschaald worden naar 1 medewerker ontvangst. In de weekenden zijn er alleen medewerkers Ontvangst in geval er een activiteit is. Huismeester. De rol van de Huismeester in het Paleis - Raadhuis is beperkt tot toezicht op het gebruik. Omdat het overgrote deel van de ruimtes een vaste opstelling krijgt zal het meubilair minimaal moeten worden verplaatst. Wel zal de Huismeester een meer toezichthoudende rol krijgen waarbij hij rondes zal lopen om gebruik van de ruimtes en defecten in het gebouw te constateren.
Omdat de inrichting monumentaal is wordt van de huismeester verwacht dat hij toezicht houdt op netheid van de ruimtes, het voorkomen van gebruik van plakband op wanden en deuren enz. Medewerker Digitale werkplek. Het Paleis - Raadhuis zal voorzien worden van digitale voorzieningen die ondersteund moeten worden. Daarnaast zal gezien de aard van de evenementen en het politieke karakter hiervan een hogere mate van ondersteuning nodig zijn dan momenteel in de reguliere vergadercentra in het Stadhuis en de Stadswinkel wordt aangeboden. Het afbreukrisico van deze evenementen is immers groter en is vergelijkbaar met de ondersteuning die aan de Raadszaal en FierinTop gegeven moet worden. Huisvestingsadviseurs, contractmanagers en ondersteuning. Naast de inzet van eigen personeel, zullen er ook contractpartners werkzaam zijn in het gebouw. Het gaat dan bijv. om de catering, schoonmaak en beveiliging (bij de afdeling FAC), maar ook om contractpartners die de klimaat- en liftinstallaties waarborgen (bij de afdeling VGB) en de ICT dienstverlening leveren (bij de afdeling DIT). Dit vraagt cordinatie en inzet van de verschillende afdeling die hier ondersteunend aan zijn, te weten FAC, DIT en VGB. Aansturing en management. De uitbreiding van het personeel heeft ook effect op de span of control en span of attention van het management.
De omvang is afhankelijk van de gekozen variant: A (basisvariant), B (tussenvariant) en C (plusvariant). In Variant A groeit de formatie van de betrokken afdelingen met in totaal ca. 10 fte, wat betekent dat er aanvullende inzet op de aansturing/management nodig is. Ondersteuning vanuit de afdeling DIT en DVL. In de huidige situatie is voor ondersteuning bij evenementen of activiteiten 1 medewerker vanuit de afdeling op afroep beschikbaar om te ondersteunen. Dat volstaat ook voor Variant A (bij Variant B en C neemt het aantal activiteiten toe en is meer personele inzet nodig). Accountmanagement afdeling VGB. De afdeling VGB heeft de rol van eigenaar en is verantwoordelijk voor het gehele onderhoud (eigenaar en huurder). Ook het contractmanagement van de (gebouwgebonden) installaties e.d. valt hieronder.
Externe (uitbestede) dienstverlening In het bijgevoegde Beheer- en organisatieplan is inzichtelijk gemaakt welke diensten worden uitbesteed aan externe partijen. Voor Variant A zijn dat de volgende diensten: Beveiliging (afdeling FAC). Bij de inzet van de beveiliging lift het Paleis - Raadhuis doordeweeks mee op de inzet die nodig is voor het Stadhuis en de Stadswinkel. Hier hoeven dus geen aparte kosten voor gemaakt te worden. Voor de inzet in het weekend gelden andere afspraken. Zo moet het gebouw in
1 7
de weekenden geopend worden en dient er een beveiliger gedurende de openstelling fysiek aanwezig te zijn. Dit is enerzijds vanuit veiligheid en goed werkgeverschap noodzakelijk en anderzijds voor het borgen van voldoende BHV capaciteit in het gebouw. In Variant A gaat het om 10-15 weekenddagen. Catering (afdeling FAC). In het Paleis - Raadhuis wordt een aparte satellietkeuken geplaatst. De cateraar die gecontracteerd is voor het Stadhuis en de Stadswinkel zal vanuit deze satellietkeuken de dienstverlening leveren en de activiteiten van catering voorzien. Schoonmaak (Afdeling FAC en VGB) Hierbij gaat het om: o Reguliere schoonmaak dagelijks (Diamantgroep); o Diepte schoonmaak periodiek (Diamantgroep); o Specialistische schoonmaak monumentaal interieur (nog te contracteren) Overige facilitaire dienstverlening (afdeling FAC). Onder deze kostenpost vallen de kosten voor electriciteit, gas, water en groenverzorging. Benodigde inzet contracten Werkplekbeheer/DIT. Tijdens activiteiten in Paleis – Raadhuis, wordt veel gebruik gemaakt van ICT-apparatuur (o.a. hybride vergadersystemen, losse presentatieschermen, laptops en telefoons). Vanuit ICT werkplekbeheer worden deze systemen beheerd. Daarbij ondersteunen deze medewerkers bij de programma-activiteiten, de fractievergaderingen en netwerken participatiebijeenkomsten en vergaderingen en zijn ze beschikbaar bij verstoringen.
Benodigde inzet contracten VGB. Het gaat hierbij om de inzet van de contractpartners van de afdeling VGB om de continuïteit van het gebruik van het gebouw en de te leveren dienstverlening te borgen. Dit betekent dat zowel de contractpartners doordeweeks, in de avonden en in het weekend beschikbaar moeten zijn om deze continuïteit te borgen.
Verder zullen in Variant A minder ambtelijke vergaderingen kunnen plaatsvinden, vanwege het nieuwe gebruik van Paleis van de Tilburgers. Dat betekent dat vergaderingen verplaatst moeten worden naar een andere locatie, waarvoor huur betaald moet worden. In het Beheer- en organisatieplan is dit nader onderbouwd. In de exploitatie-opzet zal hier een bedrag voor opgenomen moeten worden.
3.5. Financieel perspectief Het financieel perspectief voor Variant A (nog exclusief de kosten voor gebouw en inrichting; zie hoofdstuk 6) ziet er dan als volgt uit: Kostenraming programma, beheer en organisatie Paleis Raadhuis variant A Personele kosten Uitbestede diensten (beveiliging, catering etc.) Subtotaal beheer en organisatie Programmamakers Ondersteuning Communicatie medewerker Communicatie middelen Subtotaal programma Totale jaarlijkse kosten programma, beheer en organisatie NB: het huren van extra vergaderruimtes vanwege meer beperkte vergadercapaciteit in het Paleis kost circa € 115.000 per jaar en dient te worden gedekt uit reguliere afdelingsbudgetten.
€ 1.000.000 € 30.000 € 1.030.000 € 75.000 € 70.000 € 20.000 € 55.000 € 220.000 € 1.250.000
1 8
4. Variant B: Thema- en Doelgroepprogrammering 4.1. Programmering en gebruik Gebruik en openstelling Variant B gaat net als Variant A uit van de volgende gebruiksvormen: Programmering publieksactiviteiten langs de 3 programmalijnen. Raadsactiviteiten: fractie-overleggen, steunfractiebijeenkomsten. Netwerk- en participatievergaderingen vanuit de gemeentelijke organisatie. En net als in Variant A is in Variant B het Paleis - Raadhuis niet open voor een algemeen publiek, maar zijn er alleen bezoekers die afkomen op een programma-activiteit of die uitgenodigd zijn voor een netwerkbijeenkomst, participatiebijeenkomst, bestuurlijke bijeenkomst of vergadering en op de dinsdagavond raadsleden voor hun fractievergaderingen. Het verschil tussen Variant A en Variant B zit hem in de omvang van de programmering. Variant B gaat uit van meer programma-activiteiten, waarmee in samenwerking met maatschappelijke partners in de stad ook specifieke doelgroepen kunnen worden bereikt. In Variant B is het Paleis – Raadhuis geopend voor activiteiten: Doordeweek: overdag + avonden (conform openingstijden Stadhuis; zoals Variant A). Weekenden: maximaal 26 weekenden (een keer zoveel dan in Variant A).
Programmering publieksactiviteiten Variant B gaat uit van een programma op de thema’s Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie zoals bij Variant A, maar dan aangevuld met enkele specifieke doelgroepprogramma’s, onder andere gericht op de doelgroepen jeugd en wijkbewoners. Mede op basis van Werkconferentie Paleis van de Tilburgers die we op 26 februari hebben georganiseerd komen we tot de onderstaande thema- en doelgroepprogramma's die Variant B te bieden heeft. De specifieke thema- en doelgroepprogramma's in de programmalijn Democratie & Burgerschap kunnen worden gezien als een voortzetting van het huidige (tijdelijke) programma Levendige Democratie. De verdere uitwerking van de specifieke doelgroepprogramma’s in deze programmalijn willen we dan ook in nauw overleg met de griffie en de Raadswerkgroep Levendige Democratie en samen met betrokken maatschappelijke organisaties oppakken. 1. Democratie & Burgerschap; programma ProDemos Op dit moment bezoeken zo’n 50 klassen per jaar de (nieuwe) raadszaal om daar het spel Democracity te spelen (groep 7/ 8), ofwel om zelf te debatteren over maatschappelijke vraagstukken (onderbouw VO). De beschikbaarheid van de (nieuwe) raadszaal is nu de bottleneck. De belangstelling vanuit het onderwijs is groter. Wanneer ook de raadszaal van het Paleis - Raadhuis kan worden benut, kan de capaciteit worden verdubbeld.
ProDemos en de griffie geven aan mogelijkheden te zien om alle Tilburgse leerlingen 2 x in hun schoolloopbaan op bezoek te krijgen: als PO-leerling met het spel Democracity in de nieuwe raadszaal; als VO- en VMBO-leerling voor klassenbezoek met rollenspel/debat in de oude raadszaal in het PaleisRaadhuis
1 9
Naast het aanbod voor het onderwijs wil ProDemos ook activiteiten voor volwassenen organiseren, waarin burgers wegwijs worden gemaakt in de werking van de democratie en worden gestimuleerd om gebruik te maken van hun rechten. Aanbod voor volwassenen kan in samenwerking met de griffie worden opgezet. De activiteiten van ProDemos worden bekostigd door het ministerie van OCW. ProDemos geeft aan het aantal activiteiten in Tilburg graag te willen intensiveren, maar nog wel tegen een organisatievraagstuk aan te lopen: voldoende begeleiders. We zullen in overleg met ProDemos, de griffie en betrokken maatschappelijke partners (onderwijsinstellingen) bezien hoe het aantal begeleiders kan worden uitgebreid. We gaan uit van een groei tot circa 100 klassenbezoeken per jaar. 2. Democratie & Burgerschap; Onderzoeks- en kennisprogramma Lokale Democratie Met dit programma willen we Paleis van de Tilburgers ontwikkelen als een onderzoeks- en kenniscentrum voor lokale democratie. Samen met Tilburg University (Faculteit Politicologie en Studium Generale) en partners als Het PON Telos en Bibliotheek Midden-Brabant willen we een onderzoeks- en kennisprogramma opzetten over lokale democratie, met Tilburg als vaste case.
Met dit programma onderzoeken we de werking van de lokale democratie in Tilburg en kan worden gemonitord in welke mate de inwoners betrokken zijn bij de Tilburgse publieke zaak en hoe dat kan worden verbeterd en hoe effectief instrumenten zijn om (Til-)burgers te stimuleren gebruik te maken van hun democratische rechten, onder andere bij verkiezingen. Nog te bezien is in hoeverre de griffie hier een coördinerende rol in kan spelen. Zo kan ook de werking van het programma van Paleis van de Tilburgers worden gemonitord. Met Paleis van de Tilburgers wordt immers beoogd een betere verbinding te krijgen tussen burgers en bestuurders en de betrokkenheid van de inwoners bij besluitvorming over belangrijke vraagstukken in de Tilburgse samenleving te vergroten. Presentaties van onderzoeksresultaten en studiebijeenkomsten vormen als zodanig een onderdeel van de programmering van Paleis van de Tilburgers en kunnen in samenwerking met Studium Generale van TiU worden aangeboden. Een specifiek onderdeel van dit programma heeft betrekking op het thema van onafhankelijke informatievoorziening. Vrije pers en onafhankelijke informatievoorziening zijn cruciaal voor het functioneren van de democratie, ook op lokaal niveau.
Op dit onderdeel kan worden samengewerkt met Fontys Journalistiek, Mind Labs, Omroep Tilburg, Omroep Brabant en Bibliotheek Midden-Brabant om praktijkonderwijs over lokale democratie op te zetten voor aankomende journalisten. Dat kunnen studenten zijn, maar mogelijk ook vrijwilligers. De verschillende programma-activiteiten van Paleis van de Tilburgers vormen het onderwerp van het praktijkonderwijs. Gedacht kan worden aan een podcastprogramma, maar ook andere vormen van journalistiek kunnen worden gebruikt. Ook voor dit onderdeel moet worden bezien in hoeverre de griffie een ondersteunende en/of coördinerende rol kan spelen. We gaan uit van circa 100 activiteiten per jaar. 3. Gastvrijheid & Representatie; pleinprogrammering Hoewel de programmering op de programmalijn Gastvrijheid & Representatie vooral gegeven is met de officiële vieringen en herdenkingen en representatieve ontvangsten, zien wij in Variant B een goede mogelijkheid om in deze lijn extra bij te dragen aan de pleinprogrammering van het Stadsforum. Het Stadsforum heeft dringend behoefte aan meer reuring. Er is veel geïnvesteerd in het aantrekkelijk maken van het plein, maar de loop zit er nog niet in. Samen met de Pleingenoten (o.a. creatieve opleidingen Fontys, Concertzaal/Theater Tilburg en Factorium) voorziet Variant B in een impuls aan de pleinprogrammering.
Dat zou kunnen door bij de belangrijkste buitenactiviteiten op het Stadsforum ook te voorzien in een
2 0
binnenprogramma in het Paleis - Raadhuis en/of bij de belangrijkste vieringen en herdenkingen in het Paleis – Raadhuis ook en buitenprogramma te presenteren. We gaan uit van jaarlijks 3 - 5 grotere buitenactiviteiten als onderdeel van de pleinprogrammering van het Stadsforum. 4. Historie; programma Tilburgs Erfgoed Er zijn drie voor de hand liggende verhaallijnen die direct te verbinden zijn met het Paleis -Raadhuis: Het verhaal van prins en Koning Willem II, zijn betekenis voor de stad en zijn rol als bouwheer van het gebouw; Het verhaal van het Paleis – Raadhuis als een van de eerste Rijks-HBSen in ons land en waar Vincent van Gogh tot de eerste lichting leerlingen behoorde en hier zijn eerste tekenlessen kreeg; Het verhaal van het gemeentebestuur dat het gebouw in het midden van de 20e eeuw benutte als representatief raadhuis. Elk van deze lijnen kan doorgetrokken worden naar de ontwikkeling van de Tilburgse samenleving in de afgelopen 200 jaar en verbonden worden met het Tilburg van vandaag en van de toekomst. Gedacht kan worden aan een programma van kleinschalige tentoonstellingen en lezingen, maar ook aan opdrachten aan hedendaagse kunstenaar en vormgevers om in opdracht werk maken dat inhoudelijk inspeelt op thema's van Paleis van de Tilburgers.
Naast activiteiten voor een algemeen publiek biedt dit programma ook een aanbod erfgoededucatie voor het PO, de onderbouw van het VO en het VMBO. Met het programma Tilburgs Erfgoed kan uitvoering worden gegeven aan het nieuwe erfgoedbeleid van de gemeente Tilburg. Het nieuwe erfgoedbeleid zet in op meer betrokkenheid van de jeugd en nieuwe inwoners bij de cultuurhistorie van Tilburg en haar samenleving. Inclusiviteit en een wijkgericht aanpak zijn daarin speerpunten. Het programma Tilburgs Erfgoed willen we uitbesteden aan Stadsmuseum Tilburg, waarbij ook erfgoedpartners zoals het archief en de Heemkundevereniging betrokken worden. We gaan uit van zo'n 100 activiteiten per jaar. 5. Pronken en Prijken met de Dorpen en Wijken Dwars door de thema’s Democratie & Burgerschap, Gastvrijheid & Representatie en Historie heen, stellen we voor een programmaonderdeel te ontwikkelen dat gericht is op de wijkbewoners. Samen met de Wijkraden willen we een programma ‘Pronken en Prijken met de Dorpen en Wijken’ samenstellen waarin steeds een afzonderlijke wijk centraal komt te staan. Het centrale thema in dit programmaonderdeel is 'brug tussen burger en bestuur’. Jaarlijks kunnen 3 à 4 wijken worden uitgelicht (in totaal telt Tilburg 17 wijken). Activiteiten vinden afwisselend plaats in het Paleis -Raadhuis en in de betreffende wijk.