255395-RKT Onderzoeksrapport Een zekere onzekerheid sept2023

Abonnementencoach

Deze activiteit wordt meegenomen in reguliere werkwijze medewerkers bestaanszekerheid en medewerkers SHV.

Geldzorgen in de spreekkamer

Deze activiteit is gestart en loopt. Er komen echter heel weinig vragen. Er zijn ook andere projecten gestart zoals de sociaal makelaar, wat mogelijk een oorzaak is dat dit niet oplevert wat de gemeente had verwacht. Dit wordt komende periode onderzocht. Deze activiteit is gestart maar uitgesteld wegens de coronacrisis. De gemeente is in gesprek met de GGD hoe consultatiebureaus als vindplaats ingezet kunnen worden. Deze activiteit is gerealiseerd. De gemeente zet zowel regionaal als lokaal in op de groep veel-gebruikers via het Maatpact. Deze aanpak is geborgd in de kernagenda 2023-2027 van Regio Hart van Brabant. Deze activiteit is gestart en loopt. De gemeente zet gezamenlijk met CZ in op meer bekendheid geven aan de vergoedingen uit de CZM. De gemeente werkt nauw samen met het beleidsterrein onderwijs om gezamenlijke initiatieven op te zetten en te borgen. Zo verleent de gemeente subsidie aan Stichting Tangent om in te zetten op het stimuleren van taalvaardigheid, ontwikkeling van cognitieve, sociale en motorische ontwikkeling van kinderen.

Optimalisatie aanpak consultatiebureaus

Experiment aanpak veel-gebruikers zorg met CZ Zorggebruik onder minima met CZ Verlengde schooldagen, weekendscholen, huiswerk-begeleiding, mentorprojecten, versterken ouderparticipatie Ouderkamers * Loslaten inkomenstoets Stichting Leergeld

Deze activiteit is gerealiseerd.

Kinderontbijt

Deze activiteit is gerealiseerd op een aantal scholen via Kinderontbijtproject Dikke Mik. Deze activiteit is gerealiseerd. De gemeente is nog bezig met een goede inbedding. Deze activiteit (programma van het Rijk) speelt voornamelijk op het snijvlak van jeugd en sport. Dit programma loopt erg goed in Tilburg. De basketbal vereniging High Five is in gesprek om uit te breiden met een extra groep en onderzoekt of het mogelijk is uit te breiden naar een basisschool. Gesprekken met sportclubs over dit programma verlopen via de beleidsmedewerkers sport en jeugd en niet via bestaanszekerheid. Deze activiteit is gerealiseerd.

Fietscentrale en Kinderfietsenplan Alleen jij bepaalt wie je bent

Hernieuwde opzet subsidiesystematiek * Nader te bepalen pilots en projecten Bron: Informatie per e-mail ontvangen op 7 februari 2023 vanuit afdeling Sociaal, Team Bestaanszekerheid.

62 Het gaat om: vergroten doelgroep eenmalige energietoeslag naar 130%, verlengen aanvraagtermijn TOF tot 1 januari

2023, fashioncheques, uitbreiden energiecoaches, ondersteuning activiteiten woningbouwcorporaties, vouchers voor kleinere energiebesparende maatregelen, verkenning witgoedregeling, ondersteuning lokale initiatieven, uitbreiden energieadviseurs, project Tilburg VerduurzaamT en voorbereiding subsidieregeling, ondersteuning bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. 63 Gemeente Tilburg (7 oktober 2022). Bijlage 1 – Raadsbrief energiearmoede Tilburg. 60

Bijlage 7: Gemeentelijke regelingen en voorzieningen bestaanszekerheid De gemeente heeft verschillende regelingen en voorzieningen anno 2023. Deze worden hieronder kort toegelicht. Bijzondere bijstand Bijzondere bijstand is voor noodzakelijke kosten die inwoners zelf niet kunnen betalen. Iedereen met een laag inkomen en weinig vermogen kan bijzondere bijstand aanvragen. Dus ook mensen met een minimumloon of AOW. De voorwaarden zijn: • Het betreft inwoners van de gemeente Tilburg. • De kosten zijn bijzonder, noodzakelijk en worden niet op een andere manier vergoed. • Het vermogen -bijvoorbeeld auto of spaargeld- is niet hoger dan € 7.605 voor alleenstaanden en € 15.210 voor alleenstaande ouders, gehuwden/samenwonenden. • Het betreft inwoners met een laag inkomen. Hoe hoog het inkomen mag zijn, ligt aan de leeftijd en persoonlijke omstandigheden. De volgende bedragen zijn richtlijnen (netto per maand, exclusief vakantiegeld): € 1.363 alleenstaanden, € 1.752 alleenstaande ouders, € 1.947 gehuwd/samenwonend. Bijzondere bijstand is niet mogelijk voor gewone dagelijkse zaken, zoals eten, kleding, een paspoort, boete of alimentatie. Of voor zaken die andere instanties betalen zoals een verzekering, belastingdienst of zorgverzekering. Ook medische kosten worden niet vergoed via bijzondere bijstand.

Er kan wél bijzondere bijstand aangevraagd worden voor extra kosten nierdialyse, maaltijdvoorziening, alarmering en aanleunkosten, bewassing, dieet, kleding, verwarmingskosten of de eigen bijdrage WMO/Hulp aan huis. Als het inkomen hoger is dan sociaal minimum, dan wordt een draagkrachtberekening gemaakt. Daaruit blijkt of iemand een eigen bijdrage moet betalen en hoeveel. De volgende inkomsten tellen niet mee met de draagkrachtberekening: kinderbijslag, huurtoeslag, zorgtoeslag, studietoelage voor directe studiekosten en kinderkortingen van de Belastingdienst. Energie besparen Steeds meer mensen hebben moeite om de energiekosten te betalen. De gemeente geeft tips om te besparen op gas en stroom. Tips die weinig tot geen geld kosten, maar de energierekening wel flink verlagen. Deze tips zijn te vinden op de website www.duurzamertilburg.nl. Ook krijgen inwoners korting op een onafhankelijk energieadvies via een energieadviseur. De energieadviseur geeft advies over wat inwoners kunnen doen om een woning energiezuiniger te maken (o.a. isoleren, zonnepanelen plaatsen, een warmtepomp installeren) en geeft tips. Ook hiervoor wordt verwezen naar de website www.duurzamertilburg.nl.

Kosten kinderopvang Indien een inwoner gebruik maakt van de peuteropvang of kinderopvang, dan heeft deze inwoner mogelijk recht op een gemeentelijke bijdrage in de kosten naast de opvangtoeslag die de Belastingdienst vergoed. De voorwaarden zijn: • De inwoner is mantelzorger. • De inwoner heeft om sociale of medische reden kinderopvang nodig en krijgt geen kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst. • De inwoner ontvangt een bijstandsuitkering terwijl hij/zij een re-integratietraject volgt of parttime werkt. De inwoner vraagt dan een vergoeding aan voor de eigen bijdrage die overblijft nadat hij/zij kinderopvangtoeslag bij de Belastingdienst heeft aangevraagd. Studietoeslag Voor studenten met een beperking is bijverdienen middels een bijbaan vaak moeilijk. Studietoeslag is een steuntje in de rug om een opleiding te volgen of af te maken. Het is geen lening. Het gaat in 2023 om een bedrag tussen € 98 tot € 329 netto per maand, afhankelijk van leeftijd.

61

Voorwaarden zijn: • De inwoner heeft een medische, psychische en/of verstandelijke beperking. • De inwoner heeft recht op studiefinanciering of een bijdrage op grond van de WTOS. • De inwoner is niet in staat een bijbaan te hebben naast de studie. • De inwoner ontvangt geen Wajong van het UWV. Budgetcursus De cursus ‘Uitkomen met inkomen’ is voor alle inwoners, die willen leren omgaan met geld. In de cursus leren inwoners in vier lessen alles over geldzaken en administratie. De cursus is gratis. Inwoners krijgen in de cursus informatie en tips over: • Omgaan met geld en waarde van geld. • Minder uitgeven en geld besparen. • Aanvragen van subsidies en kortingen. • Administratie opzetten, ordenen en bijhouden. • Omgaan met schuldeisers. Er is ook een speciale workshop voor kleine zelfstandigen. Hierbij wordt speciaal aandacht besteed aan zaken die anders zijn dan iemand met een inkomen uit loondienst of uitkering. Formulierenhulp Er zijn tientallen regelingen waarmee inwoners hun inkomen kunnen verhogen. Soms maken mensen daar geen gebruik van omdat ze de formulieren niet hebben of niet kunnen invullen. Voor die mensen is er de Formulierenhulp. Formulierenhulp is een gratis service van ContourdeTwern en Humanitas. Zij helpen mensen bij het zoeken naar regelingen om hun inkomen te verhogen. De hulp is gratis.

De vrijwilligers kunnen inwoners helpen met het aanvragen van bijzondere bijstand, CZM (niet voor advies over de verzekeringen), energietoeslag, kwijtschelding gemeentelijke belastingen, leerlingenvervoer, Meedoenregeling en huurtoeslag, kindgebonden budget en zorgtoeslag (vanuit het Rijk). 6 maal per week is er spreekuur in diverse wijkcentra. Inwoners kunnen zonder afspraak langs komen. Is het niet mogelijk naar een wijkcentrum te komen, dan komt Formulierenhulp bij inwoners thuis. Hiervoor kan een afspraak gemaakt worden. Formulierenhulp kan niet helpen met aangifte inkomstenbelasting en zakelijke administratie. Voor hulp bij aangifte inkomstenbelasting kunnen inwoners terecht bij de Belastingtelefoon, Per Saldo (voor mensen met een persoonsgebonden budget), KBO-Brabant en stichting De Smeetskring (voor mensen met een laag inkomen). Individuele Inkomenstoeslag (IIT) De Individuele Inkomenstoeslag (IIT) is een bedrag voor inwoners die vijf jaar of langer van een laag inkomen moeten leven (110% van het sociaal minimum). Het inkomen van de partner telt ook mee. De IIT varieert van € 466 voor alleenstaanden, € 600 voor alleenstaande ouders, € 666 voor getrouwde stellen of samenwonenden zonder kinderen of met kinderen jonger dan 12 jaar en € 906 voor getrouwde stellen of samenwonenden met kinderen van 12 t/m 17 jaar.

De voorwaarden zijn: • Het betreft inwoners van de gemeente Tilburg. • De inwoner is 21 jaar of ouder en heeft geen recht op pensioen of AOW. • De inwoner heeft de laatste 5 jaar in Nederland gewoond. • De inwoner ontvangt geen tegemoetkoming in de studiekosten (DUO). • De inwoner heeft de laatste 12 maanden geen IIT ontvangen, ook niet van een andere gemeente. • De inwoner moet minimaal 60 maanden (5 jaar) rond zijn gekomen van een inkomen op het sociaal minimum. • De inwoner heeft weinig vermogen (spaargeld of bezittingen). • De inwoner heeft de laatste 12 maanden geen 100% maatregel ontvangen op zijn of haar uitkering. • De inwoner zit momenteel niet in detentie. Schulden Team Schuldhulpverlening (afdeling Werk & Inkomen van de gemeente Tilburg) biedt gratis hulp doormiddel van informatie en advies aan inwoners die schulden hebben of andere financiële problemen. Dit wordt 62

aangeboden aan inwoners van de gemeente Tilburg van 18 jaar of ouder. Team Schuldhulpverlening verleent de volgende diensten: • Geldzaken in kaart brengen: Samen wordt de financiële situatie in kaart gebracht door een overzicht te maken van inkomsten, vaste lasten en schulden. Er wordt gekeken of de inwoner maximaal gebruik maakt van de diverse regelingen waarmee het inkomen kan worden verhoogd. Denk hierbij aan toeslagen of regelingen van de gemeente. Ook kunnen zij adviseren over de mogelijkheden om te besparen. • Aanpassen beslagvrijevoet: Deurwaarders kunnen beslag leggen op inkomen. Soms is het bedrag te hoog. Team Schuldhulpverlening helpt met de verlaging van het beslag. • Schuldenoverzicht: Samen wordt uitgezocht bij wie de inwoner precies schulden heeft. Soms is dat lastig na te gaan vanwege de vele brieven en e-mails waardoor het overzicht kwijt is geraakt. • Betalingsregeling: Team Schuldhulpverlening helpt met het treffen van betalingsregelingen met schuldeisers. Er wordt berekend wat de inwoner per maand kan betalen aan schuldeisers en er wordt geholpen bij het schrijven van brieven of e-mails. • Schuldregeling: Soms is een schuldregeling de enige manier om schulden op te lossen. In 3 jaar tijd betaalt de inwoner (een gedeelte van) de schulden. Daarna is de inwoner schuldenvrij. Team Schuldhulpverlening begeleidt inwoners gedurende het gehele traject.

• Budgetcursus ‘Uitkomen met inkomen’: De inwoner leert in enkele weken alles over geldzaken en administratie. • Andere hulpverlening: Er wordt gezocht naar passende hulp wanneer het niet lukt voor een inwoner om zelf de financiën bij te houden of wanneer er andere zaken in het leven van de inwoner speelt waardoor het niet lukt. Energietoeslag Bij een laag inkomen tot 120% van het sociaal minimum, kunnen inwoners aanspraak maken op een (door het Rijk geïntroduceerde) energietoeslag van € 1.300 (in 2022) 64 waarmee een deel van de energiekosten kunnen worden betaald. Dit geldt ook voor studenten vanaf 18 jaar met een laag inkomen, een zelfstandige woning en die zelf een energiecontract hebben. Van de circa 15.500 Tilburgse huishoudens met een laag inkomen, hebben in totaal 14.750 huishoudens de toeslag gekregen (d.d. 13 september 2022), een bereik van 95%65. Voor 2023 geldt dat het Rijk ook een energietoeslag verstrekt aan inwoners die in 2022 een aanvraag hebben gedaan voor de energietoeslag en/of reeds hebben gekregen. In februari 2023 is bekend geworden dat gemeenten € 500 kunnen uitkeren aan deze doelgroep. De nieuwe wet Energietoeslag 2023 vanuit het Rijk, waarin de definitieve hoogte van het bedrag wordt opgenomen, is naar verwachting in de zomer van 2023 gereed66. T-Kindpakket Voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen is er het T-Kindpakket.

Dit is een verzameling regelingen en bijdragen waardoor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen mee kunnen doen op school en met activiteiten in hun vrije tijd. Het gaat dan om: • Een financiële bijdrage van stichting Leergeld (toekenning op basis van maatwerk): ➢ om deel te nemen aan (buitenschoolse) activiteiten op het gebied van sport, cultuur, educatie zoals voetbal en muzieklessen. ➢ voor het volgen van zwemlessen diploma A en/of diploma B. ➢ voor (noodzakelijke) schoolbenodigdheden op de basisschool en voortgezet onderwijs. ➢ voor de startersbox. Ouders die een ouderbijdrage betalen kunnen in aanmerking komen voor een financiële bijdrage die het mogelijk maakt om schoolspullen, een schooltas of een fiets te betalen, zodat kinderen de overstap naar de brugklas makkelijk kunnen maken. • De Meedoenregeling: Een bijdrage van € 135 voor leuke, leerzame of gezonde activiteiten. • De Tjippas waarmee kinderen allerlei kortingen en voordelen kunnen krijgen. De pas kost € 20 voor het eerste jaar en € 10 voor opvolgende jaren, die kosten zijn via de Meedoenregeling te verrekenen. • Een gratis bibliotheekpas voor kinderen tot 18 jaar. • Bijzondere bijstand waar nodig. Toekenning is op basis van maatwerk. 64 In juli 2022 heeft het Rijk de eenmalige energietoeslag voor 2022 verhoogd van € 800 naar € 1.300. De beleidsregels

zijn door de gemeente daarop aangepast aan de hand van een collegebesluit op 5 april 2022 genaamd ‘Beleidsregels Eenmalige Energietoeslag gemeente Tilburg 2022’. 65 Gemeente Tilburg (13 september 2022). Brief beantwoording art. 41-vragen energietoeslag studenten. 66 500 euro energietoeslag voor zo’n 18.300 huishoudens - Gemeente Tilburg. 63

Meedoenregeling Inwoners moeten kunnen meedoen aan leuke, leerzame of gezonde activiteiten. Ook inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Daarvoor is er de Meedoenregeling. Gezinsleden uit een gezin kunnen daarmee een keuze maken uit diverse activiteiten ter waarde van € 135 per gezinslid (in 2023). Kost een activiteit meer, dan legt de inwoner het resterende bedrag zelf bij. Kost een activiteit minder, dan houdt de inwoner budget over voor een andere activiteit. Het bedrag dient te worden besteed in het jaar van toekenning. De voorwaarden zijn: • De inwoner woont in de gemeente Tilburg. • De inwoner heeft (samen met de partner) een netto-inkomen tot 120% van het sociaal minimum. • De inwoner heeft (samen met de partner) niet meer vermogen dan toegestaan (bijvoorbeeld een auto of spaargeld). • De inwoner volgt geen MBO, HBO of studie aan de Universiteit. Voor gezinsleden die niet studeren kan de regeling wel worden aangevraagd. Het maximaal toegestaan vermogen is (in 2023) voor een alleenstaande € 7.605 en voor een alleenstaande ouder en gehuwden € 15.210. Het maximaal toegestane inkomen varieert (in 2023) van € 337 netto per maand tot € 2.060, afhankelijk van type huishouden en leeftijd. Bedragen zijn zonder vakantietoeslag.

https://winkel.tilburg.nl/formulieren/server/start/MeedoenregelingBurger Collectieve Zorgverzekering Minima (CZM) Voor inwoners met een laag inkomen is er een Collectieve Zorgverzekering Minima (CZM) van zorgverzekeraar CZ of VGZ. De gemeente betaalt mee aan de premie. Voorwaarden zijn: • Het betreft inwoners van de gemeente Tilburg. • De inwoner is 18 jaar of ouder. • De inwoner heeft (samen met de partner) een netto-inkomen tot 120% van het minimum. • De inwoner heeft (samen met de partner) niet meer vermogen dan toegestaan. Het maximaal toegestaan vermogen is (in 2023) voor een alleenstaande € 7.605 en voor een alleenstaande ouder en gehuwden € 15.210. Het maximaal toegestane inkomen varieert (in 2023) van € 1.363 netto per maand tot € 2.060, afhankelijk van type huishouden en leeftijd. Bedragen zijn zonder vakantietoeslag. Meer informatie is te vinden op de website www.gezondverzekerd.nl. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Als een inwoner de gemeentelijke belastingen niet of niet op tijd kan betalen, is het mogelijk kwijtschelding aan te vragen of een betalingsregeling te treffen voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing, onroerendezaakbelasting en soms ook hondenbelasting. Of een inwoner in aanmerking komt is afhankelijk van het vermogen, inkomen, uitgaven en persoonlijke omstandigheden.

In ieder geval moet aan deze voorwaarden worden voldaan: • Het betreft een inwoner van de gemeente Tilburg. • De belastingaanslag staat op de inwoner zijn/haar naam. • Er is geen overwaarde op een eigen woning. • De inwoner bezit geen motorvoertuig(en) die meer waard is (zijn) dan € 2.269. Tenzij de inwoner kan aantonen dat het motorvoertuig onmisbaar is vanwege ziekte/invaliditeit/werk. Bij kwijtschelding wordt rekening gehouden met de kostendelersnorm. Dit betekent dat als een inwoner een woning deelt met meer dan twee volwassenen, de toetsingsnorm daarop mogelijk wordt aangepast. Hoe meer personen van 21 jaar of ouder in de woning wonen, hoe lager de toetsingsnorm. Witgoedregeling (vanaf najaar 2023) Huishoudens met een laag inkomen kunnen via een waardebon van een nog vast te stellen bedrag hun oude koelkast, koelvries-combinatie of wasmachine omruilen voor een zuiniger apparaat. Huishoudens die in de tweede helft van 2023 de landelijke energietoeslag krijgen, hebben recht op de witgoedregeling.

64

Inwoners die recht hebben op de witgoedregeling, krijgen automatisch bericht. De gemeente gaat op zoek naar een partij die de witgoedregeling uitvoert van begin tot eind 67.

67 Regeling vervangen witgoed voor lage inkomens - Gemeente Tilburg

65

Bijlage 8: Samenwerking tussen professionele partners en vrijwilligersorganisaties De professionele partners en vrijwilligersorganisaties werken, in het kader van bestaanszekerheid, op verschillende wijze samen. Onderstaand overzicht geeft aan op welke wijze. Stichting Tilburgse Voedselbank Stichting Leergeld

Ruilwinkels La Poubelle

Stichting Tilburgs Ondersteuningsfonds (TOF) Stichting Mens Dier Nood

Stichting BroodNodig Thuisadministratie/Formulierenhulp (ContourdeTwern/Humanitas)

SchuldenVrijMaatjes (De Vonk)

Juridische rechtshulp (stichting Rechtswinkel Tilburg)

Financiële hulp (de Smeetskring) Budgetbeheer/coaching (IMW regio Tilburg)

Jeugdeducatiefonds Stichting Weekje weg Stichting Petje af Stichting Resto VanHarte

• Verwijst zelf door naar: Kiet. • Overige samenwerkingen: o.a. BSH, stichting Leergeld, La Poubelle, Speelgoedbank. • Partners die hiernaar doorverwijzen (indienen aanvragen): IMW, GGD, Voedselbank, Schuldhulpverlening, scholen, Thuisadministratie, verenigingen, partner fondsen, burgerinitiatieven, combinatiefunctionarissen, professionals, intermediairs. Geen samenwerking • Partners die hiernaar doorverwijzen (leveranciers): IMW, Amarant, ASVZ, Traverse, Reclassering. • Overige samenwerkingen: Gemeente Tilburg/afdeling Sociaal, Gemeente Tilburg/afdeling W&I, Gemeente Tilburg/Veiligheidshuis, Gemeente Tilburg/afdeling BAT, Goederenbank, Justitie en reclassering, praktijkscholen in Tilburg. • Verwijst zelf door naar: hulpverlenende organisaties en andere voorliggende voorzieningen en fondsen. • Partners die hiernaar doorverwijzen: Quiet, Voedselbank, Feniks, Dierenopvang en andere Tilburgse hulpinstellingen in het sociaal domein (bewindvoerders en maatschappelijk werkers). • Overige samenwerkingen: Tilburgse dierenartsen, dierenklinieken, regionale dierenziekenhuizen, lokale/regionale/landelijke dierenwelzijn organisaties (stichting Dierenlot).

Geen samenwerking • Partners die hiernaar doorverwijzen: De Toegang, Bibliotheek Midden-Brabant/Informatiepunt Digitale Overheid, woningcorporaties, sociaal werkers, ambulante hulpverlening, thuiszorgorganisaties, Rechtswinkel Tilburg, Schuldhulpverlening, taalhuizen. • Overige samenwerkingen: Thuisadministratie is een gezamenlijk project van ContourdeTwern en Humanitas. Er is landelijke en lokale expertise op het gebied van financiële/administratieve ondersteuning en lokale aansluiting in het wijkgericht werken. Thuisadministratie sluit aan bij het project SchuldenVrijMaatjes; het helpen van mensen met schulden bij het volhouden van het schuldhulpverleningstraject en daarna indien nodig ondersteuning bieden om schuldenvrij te blijven. • Samenwerkingen: Schuldhulpverlening, de Toegang, Voedselbank, stichting Leergeld, Thuisadministratie, ContourdeTwern, kerken, stichting TOF, Sociaal Raadslieden, ’T Elftal tegen Armoede, Tante Pollewop, Vincentiusvereniging Tilburg, de PKN. De meest voorkomende route is dat inwoners hulp krijgen van de Thuisadministratie, doorverwezen worden naar Schuldhulpverlening en dan bij De Vonk terecht komen.

• Samenwerkingen: de Toegang, het Juridisch Loket, Smeetskring, Vluchtelingenwerk en sociale advocatuur, bewindvoerders, ContourdeTwern, het Ronde Tafelhuis, Urban Living Lab in wijk het Zand, project Gekantelde Buurt in wijk Gesworenhoek, (landelijke) initiatieven als project Geschiloplossing in het Huurdomen). • Partners die hiernaar doorverwijzen: De rechtswinkel Tilburg, Vluchtelingenwerk Brabant, IMW. • Verwijst zelf door naar: SchuldenVrijMaatjes, Formulierenhulp, Thuisadministratie, de Smeetsking, de Toegang. Wmo-zorgaanbieders, bewindvoerders. • Overige samenwerkingen: o.a. La Poubelle, Tante Pollewop, stichting Vincentius, Voedselbank, RIBW, Amarant, Traverse. • Samenwerkingen: Gemeente Tilburg, scholen, stichting Leergeld. • Partners die hiernaar doorverwijzen: Quiet • Partners die hiernaar doorverwijzen: Quiet, scholen. Geen samenwerking

66

• Partners die hiernaar doorverwijzen: Voedselbank, Poels Hofje, wijkraad, ContourdeTwern. Stichting Quiet Community Til- • Verwijst zelf door naar: ANWB Kinderfietsenplan/Gemeente Tilburg, La Poubelle, stichting Leergeld, ContourdeTwern, Mondzorgkaravaan, pilot menstruaburg tie-armoede/Gemeente Tilburg, Feniks, Armoedefonds, Rode Kruis, Voedselbank. • Overige samenwerkingen: Gemeente Tilburg/afdeling Sociaal, Schuldhulpverlening, IMW regio Tilburg, Traverse, PACT 400, Fontys Hogeschool, Tilburg University, Serviceclubs Kiwanis/Ladies Circle/Ronde Tafel), Ontdekstation, Resto Van Harte, Menss, MST Krachtcentrale 013, Sociaal Krachtig 013, Kinderhulp, stichting Babyspullen, stichting het Vergeten Kind. • Samenwerkingen: de Johan Stekelenburg stichting, ContourdeTwern, Xpect priTilburgs Kinderontbijt Dikke mair, basisscholen, JOGG, GGD, Rabobank. Mik (ContourdeTwern) • Samenwerkingen: basisscholen, ouderkamers, taalkamers, MBO’s, R-newt, Stichting Broodje Aap & Linke Avans, Fontys, Bibliotheek, LocHal, Taalnetwerk, De Reinevaer, ContourdeTwern Soep en de woningbouwverenigingen. • Samenwerkingen: scholen. Stichting Tangent Bron: Informatie per e-mail ontvangen op 7 februari 2023 vanuit afdeling Sociaal, Team Bestaanszekerheid. Stichting Poels

67

Bijlage 9: Ervaringen professionele partners en vrijwilligersorganisaties De RKT heeft verschillende professionele partners en vrijwilligersorganisaties gesproken ten aanzien van het bestaanszekerheidsbeleid van de gemeente. De ervaringen die zij hebben in het kader van aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en) en de ondersteuning door de gemeente, wordt hieronder beschreven. ContourdeTwern/Humanitas (Thuisadministratie) Doelgroep(en)

Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en)

Ondersteuning door gemeente

Iedereen vanaf 18 jaar die ondersteuning kan gebruiken, behoort tot de doelgroep van ContourdeTwern/Humanitas. Een van hun partners kan een inwoner doorverwijzen of een inwoner kan zichzelf aanmelden. De dienst Thuisadministratie draait op vrijwilligers en heeft enkele beroepskrachten die de vrijwilligers ondersteunen. Er wordt een koppeling gemaakt tussen financieel/administratieve zaken en sociale zaken, immers financieel/administratieve chaos is vaak een gevolg van andere onderliggende (sociale) problemen. Gemiddeld maakt een inwoner voor vijf maanden gebruik van de dienst. • De dienst is laagdrempelig voor inwoners; er kan al snel gebruik van worden gemaakt. • De inloopspreekuren lopen momenteel over, er zijn veel meer inwoners die binnen komen (2400 resp. 400-600 inwoners per jaar) en er zijn veel meer ondersteuningsvragen behandeld dan in de subsidie-aanvraag is opgenomen (2350 resp. 750 per jaar). • Het blijkt dat niet iedereen zelfstandig verder kan na geboden hulp (zo’n 20%). De ondersteuning die dan nodig is wordt geboden door de gemeente en professionals vanuit maatschappelijke organisaties. • De vrijwilligers blijken niet altijd in staat om complexe casussen op te kunnen pakken, bijvoorbeeld door een taalbarrière of meervoudige problematiek. • ContourdeTwern is actief in de wijken en houdt daardoor goed zicht op de inwoners en hun problematiek.

Humanitas speelt een rol in het landelijke Netwerk Schuldhulpverlening en in het Platform Sociale Zekerheid. Inzichten vanuit deze hoeken brengen de organisaties samen om de juiste aansluiting te vinden bij inwoners. Er zijn korte lijnen met de verschillende afdelingen van de gemeente. Er wordt actief met elkaar meegedacht. Wel veel personele wisselingen bij de gemeente waardoor relaties en werkwijzen steeds opnieuw opgebouwd moeten worden.

IMW regio Tilburg Doelgroep(en)

Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en)

IMW regio Tilburg begeleidt inwoners bij geldzaken indien de inwoner onvoldoende zelfredzaam is om de financiën zelfstandig vorm te geven. Dit wordt langdurig budgetbeheer genoemd. Het betreft inwoners waarbij de onderliggende, vaak complexe en meervoudige, problematiek reeds opgepakt is en de verwachting is dat de inwoner uiteindelijk zelfredzaam kan worden. Inwoners komen binnen via ContourdeTwern/Humanitas (Thuisadministratie), de Schuldhulpverlening of de Toegang. Dit vormt een vrijwillig traject voor de inwoner. Momenteel worden ongeveer 200 inwoners begeleidt. • Het lukt niet altijd om de inwoner op de juiste plek te laten landen. • Een verandering in de doelgroep is bij IMW na ongeveer een jaar na de maatschappelijke verandering zichtbaar. • Het aantal cliënten bij IMW neemt af, het is onduidelijk waar de ‘missende’ groep zich bevindt (mogelijk bij de Thuisadministratie). • Er wordt onvoldoende afgestemd tussen instanties om inzicht te krijgen in welke vragen van inwoners waar landen, er is geen periodiek overleg tussen de instanties. Op casus niveau vindt er wel overleg plaats en weten de instanties elkaar goed te vinden.

68

Ondersteuning door gemeente

• •

De gemeente hanteert een flexibel, ruim en snel bestaanszekerheidsbeleid. De gemeente streeft ernaar meer te doen dan wettelijk verplicht. Tot 2022 werden zorgaanbieders gesubsidieerd naar resultaatgebieden. Budgetbeheer hoorde daar bij. Nu is er geen sprake meer van resultaatgebieden maar van een hoofdelijk bedrag die de zorgaanbieder ontvangt. De gebieden die daaronder vallen zijn niet benoemd. Het is daardoor onvoldoende duidelijk wanneer het onder de zorgaanbieder valt en wanneer onder IMW. De zorgaanbieder schaalt ook graag af naar de Toegang (dubbele financiering). Dit proces moet duidelijker ingericht worden. Dit signaal wordt momenteel opgepakt door de gemeente.

Stichting Tilburgs Ondersteuningsfonds (TOF) Doelgroep(en)

Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en)

Ondersteuning door gemeente

Inwoners die financieel in de knel komen en niet voor de generieke regelingen en voorzieningen van de gemeente voor sociaal minima in aanmerking komen, vormen de doelgroep voor stichting TOF. Er is sprake van een besteedbaar inkomen vergelijkbaar met rond 130% van het sociaal minimum. Stichting TOF helpt bij het op een rij zetten van het budget van inwoners, verwijst inwoners door naar regelingen en voorzieningen waar de inwoner voor in aanmerking komt en helpt bij het aanvragen hiervan. Daarnaast helpt stichting TOF bij het (mee) betalen van medische kosten, en het verstrekken van de HER (compensatie voor de energierekening) en door het verstrekken van de WLC (woonlastencompensatie voor een tekort bovenop de huursubsidie voor maximaal 6 maanden, in samenwerking met woningbouwcorporaties). Een aanvraag kan niet rechtstreeks door inwoners gedaan worden, maar verloopt via een hulpverlener, met uitzondering van de HER. Een commissie van Stichting TOF besluit vervolgens over de aanvragen. • De groep tot 120% van het sociaal minimum kent vaak de regelingen en voorzieningen en de weg daarnaartoe veel beter dan de groep boven 120% a 130% van het sociaal minimum. • De groep boven 130% van het sociaal minimum is niet bekend bij de gemeente. Dit betekent vaak dat deze groep werkt, een uitkering uit arbeid heeft of AOW ontvangt.

Vaker wisselt het inkomen en komen inwoners niet altijd in aanmerking voor een regeling of voorziening maar moeten wel ieder dubbeltje omdraaien. Met deze groep heeft stichting TOF ook contact. • Vaak zijn financiële gegevens van inwoners niet paraat. Een voorbeeld: een ouder echtpaar heeft AOW en aanvullend pensioen. Mevrouw is ziek en ondergaat chemo. Het lukt meneer niet om een lijst in te vullen met vragen over het inkomen. Het aanvragen van regelingen en voorzieningen wordt dan lastig. • Inwoners met financiële problemen maken pas laat gebruik van stichting TOF. Veel regelingen en voorzieningen hadden dan al veel eerder aangevraagd kunnen worden. De samenwerking met de gemeente is goed. Ook acteert de gemeente regelmatig op signalen van stichting TOF. Wel zijn er verschillende verbetersuggesties benoemd voor het bestaanszekerheidsbeleid en de uitvoering daarvan.

Stichting Tilburgse Voedselbank Doelgroep(en)

De Voedselbank richt zich op het geven van voedsel en noodzakelijke verzorgingsproducten aan sociaal minima. Zo’n 60% van de inwoners die bij de Voedselbank komen zijn doorverwezen vanuit instanties (bewindvoerders en maatschappelijke organisaties), zo’n 40% komt zelf zonder tussenkomst van instanties. Voordat inwoners van de diensten van de Voedselbank gebruik kunnen maken, wordt een inkomens- en vermogenstoets gedaan. Het gaat daarbij om het maandelijks te besteden bedrag dat iemand heeft als van de inkomsten de vaste lasten af zijn getrokken68. Daarnaast blijft er maatwerk voor inwoners die net buiten de marges vallen. Daarbij wordt zorgvuldig gekeken of hulp vanuit de Voedselbank mogelijk is. Hulp wordt geboden aan inwoners met of zonder uitkering, gezinnen met kinderen, tweeverdieners, jongeren, studenten, daklozen en allochtonen waaronder Eritreeërs en Oekraïners. De

68

Dit komt neer op: 1 persoon €300 per maand, 2 personen €410 per maand, 3 personen €520 per maand, 4 personen €630 per maand, 5 personen €740 per maand, en voor ieder volgende persoon € 110 per maand erbij. Mocht het te besteden bedrag net buiten de grenzen vallen, dan wordt een marge van zo’n 20% a 30% toegepast. 69

Voedselbank draait op zo’n 200 vrijwilligers. Momenteel maken zo’n 750 alleenstaanden en gezinnen gebruik van de Voedselbank. Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en)

•

•

•

•

•

Ondersteuning door gemeente

• •

•

Bij toekenning vanuit de Voedselbank is het uitgangspunt ‘geen pakket zonder traject’; de Voedselbank streeft ernaar dat inwoners die voedselpakketten ontvangen, ook een traject ingaan om financiële en/of maatschappelijke problemen te boven te komen. De Voedselbank werkt samen met maatschappelijke organisaties als stichting Quiet Community Tilburg, stichting Vincentius, stichting Leergeld en Vluchtelingenwerk. Veel maatschappelijke organisaties hebben toegang tot het aanmelden van inwoners voor de Voedselbank. Er zijn met hen korte lijnen en zaken zijn vaak snel te regelen voor inwoners (bijvoorbeeld een vervangende wasmachine). Er zijn ongeveer 2000 alleenstaanden en gezinnen in Tilburg die leven rond het sociaal minimum. De Voedselbank heeft geen zicht op waar de ‘missende’ groep van zo’n 1250 alleenstaanden en gezinnen zich bevindt. Zij zijn niet doorverwezen en komen ook niet zelf. Mogelijk is er sprake van schaamte bij mensen om naar de Voedselbank te stappen. Om potentieel nieuwe klanten te vinden, schreef de Voedselbank huismeesters van huurwoningen aan over haar diensten. Het lukte niet daardoor meer inwoners te bewegen hulp te vragen bij de Voedselbank. Een taalbarrière is vaak een groot probleem om hulp te kunnen vragen en de weg te vinden naar regelingen en voorzieningen. Er is bij de Voedselbank daarom een vertaler aanwezig.

Echter, uitleg over welke hulp er nog meer is naast de Voedselbank landt vaak niet bij inwoners die een andere taal spreken. De gemeente denkt mee en gaat frequent met de Voedselbank in gesprek. Naast financiële problemen zijn er vaak ook maatschappelijke problemen bij inwoners. Deze blijven vaak onderbelicht. Daarom is Loket Z (onderdeel van de gemeente) naar de locatie van de Voedselbank gehaald; eens per week is er nu een inloopspreekuur. Bij Loket Z kan iedereen terecht met vragen over wmo, (voormalige) AwbZ, persoonsgebonden budget (PGB), eigen bijdragen en vragen over zorg en ondersteuning. De Voedselbank is wel ontevreden over de duur van de toekenning van bijstandsuitkeringen en toeslagen. Een voorbeeld: Een inwoner verhuisde van Oisterwijk naar Tilburg. Het heeft drie maanden geduurd voor de overschrijving rond was en in die tijd bleef de bijstandsuitkering, die deze inwoner al jaren ontving, uit. Ondertussen ontstonden wel financiële problemen voor de huur en voor gas, water en licht. Deze inwoner ontving toen een voedselpakket vanuit de Voedselbank. Schuldhulpverlening moest vervolgens inspringen om de ontstane schulden aan te pakken. Na drie maanden was deze inwoner weer uit de schulden toen ook de bijstandsuitkering weer verstrekt werd.

Stichting Quiet Community Tilburg Doelgroep(en)

Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en)

Stichting Quiet Community Tilburg, bestaande uit 4 fte in vaste dienst en zo’n 30 a 40 vrijwilligers, helpt inwoners die onder de armoedegrens leven. Vaak gaat het om mensen die minder dan € 50 per week te besteden hebben. Zij zijn een schakelplatform; er wordt contact gelegd met bedrijven die producten, diensten of middelen (waarvoor producten worden gekocht) aanbieden of sponsoren. De stichting verdeelt deze producten en diensten onder inwoners (zogenoemde ‘members’). De stichting ontvangt ook donaties. Ook deze worden omgezet in producten en diensten en vervolgens verdeeld onder members. Het streven is om zo’n 6 a 7 keer per jaar producten en diensten aan members te verstrekken. Members mogen levenslang lid blijven indien gewenst. Op dit moment zijn er zo’n 1300 members (c.q. gezinnen). • Members stromen in via IMW regio Tilburg, Fenix, ContourdeTwern en de Tilburgse Voedselbank (de belangrijkste toegang). • De instroom neemt momenteel toe; er zijn zo’n 70 nieuwe gezinnen (een stijging van 80%). Daardoor zijn meer aangeboden producten en diensten, sponsoren en donaties nodig. • Er is sprake van een toename in het aantal werkende members, vaak members met onderliggende problematiek dan enkel financieel. Denk bijvoorbeeld aan een scheiding. Deze groep heeft vaak geen recht op kwijtscheldingen e.d. vanwege het inkomen.

70

•

Ondersteuning door gemeente

•

Het project ‘matchmaker’ (waar ook de gemeente partner in is) zorgt dat de stichting als verbinder optreedt tussen inwoners en externe instanties. Hiermee wordt getracht het wantrouwen tegen instanties weg te nemen. De stichting ontvangt een jaarlijkse subsidie van de gemeente. Dit vormt ongeveer 20% van de inkomsten voor de stichting. De gemeente vormt tevens één van de leveranciers. Ook wordt er soms projectmatig gebruik gemaakt van het Armoedefonds. Een voorbeeld: Serviceclub Kiwanis heeft matrassen gekocht. De stichting heeft een extra aanvraag via het Armoedefonds gedaan voor dekens en kussens. Daarnaast wordt veel steun van wethouder Lahlah en de raad ervaren.

Stichting BroodNodig Doelgroep(en)

Aansluiting bij bestaande en nieuwe doelgroep(en) Ondersteuning door gemeente

Stichting BroodNodig is een laagdrempelig burgerinitiatief, waarbij geen uitsluitsel plaatsvindt van bepaalde doelgroepen. De stichting biedt de minstbedeelden hun dagelijks brood en biedt een luisterend oor voor diegenen die daar behoefte aan hebben. Deze mensen moeten vaak een hoge drempel over om hulp te vragen, hebben vaak schaamte en het gevoel het niet meer zelf op te kunnen lossen. Cliënten van de stichting zijn maatschappelijk breed vertegenwoordigd. Het gaat om zowel jongeren als ouderen, om autochtonen en allochtonen, om gezinnen en alleenstaanden, om inwoners met of zonder woning. Inwoners kloppen soms zelf aan, maar worden met name vanuit professionals vanuit de hulpverlening (bijv. via bewindvoerders, vanuit Voedselbank, vanuit IMW of CdT) naar de stichting doorgestuurd. Vaak uit voorzorg omdat hulpverleners zien dat het inkomen slinkt of gaat slinken en problemen te verwachten zijn. Door continuïteit van dezelfde locatie met dezelfde dienstverlening, weten inwoners de stichting steeds beter te vinden. • •

•

De gemeente zet te weinig in op de vindbaarheid van regelingen en voorzieningen. Veel inwoners weten niet waar de regelingen en voorzieningen te vinden zijn of hoe daarvoor in aanmerking te komen. Er is een tegenstelling in het bestaanszekerheidsbeleid van de gemeente; het beleid gaat er van uit dat eerst het eigen sociale netwerk ingezet wordt. Maar als dit lukt, dan wordt de inwoner vervolgens gekort op de uitkering waardoor men alsnog in de problemen komt of blijft. Het gaat er niet om waar je recht op hebt, maar om wat je nodig hebt als inwoner. Impactgericht werken zou dan ook niet méér beleid moeten betekenen, maar méér flexibiliteit in de functies van medewerkers om oplossingen voor inwoners te creëren. Het is namelijk onmogelijk om beleid te maken voor alle situaties in de praktijk. Dit houdt wel het risico van willekeur in; wat mogelijk is, is afhankelijk van welke medewerker de inwoner tegenover zich heeft.

71