11 04 2024 Tilburg Raad

D66 zal op het moment dat blijkt dat een privaatrechtelijke weg niet tot de gewenste oplossing of effect heeft geleid opnieuw wegen met welk voorstel tot APVwijziging het college komt, om te kijken dat wel het gewenste doel te bereiken is. De heer Van Tilborg (50PLUS) bevindt zich evenals Lokaal Tilburg in een dilemma, omdat hij het aangepaste stuk ook niet heeft kunnen lezen. Hij begrijpt dat wordt

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 17

gewacht op de volgende aanbesteding en het college wordt gevraagd naar een aantal zaken te kijken. Het amendement heeft hij wel gelezen. Hij is opgevoed met het advies om drie glazen melk per dag te drinken. Een alternatief voor melk is soja, waarvoor in Azië en Zuid-Amerika veel oerwoud wordt gekapt. Mogelijk moet er dus ook een verbod op soja-reclame komen. Wethouder Van der Pol memoreert dat het college heeft uitgesproken het initiatiefvoorstel moeilijk of onmogelijk uitvoerbaar te achten als onduidelijkheden blijven bestaan over de voorgestelde teksten voor de APV-wijziging. Nu ligt er een gewijzigd initiatiefvoorstel voor, dat het specifieke punt adresseert. Het college gaat nieuw beleid maken en in gesprek met de initiatiefnemer naar aanleiding van het voorstel. Na vaststelling van beleid gaat het college opnieuw in gesprek, omdat dan duidelijk is welke kaders nodig zijn om tot afspraken te komen. Als dat niet lukt bereidt het college een voorstel voor een APV-wijziging voor. Het college kan ook nog aanscherpingen aanbrengen op de voorgestelde formuleringen. Het aangepaste initiatiefvoorstel is voor het college uitvoerbaar. Het amendement geeft een veel ruimere definitie voor het vervolgproces mee, terwijl het college juist een opdracht wilde hebben om zaken aan te scherpen. Het amendement maakt het initiatiefvoorstel lastiger uitvoerbaar, zodat het college dat ontraadt.

Forum voor Democratie heeft geïnformeerd naar de financiële gevolgen van het initiatiefvoorstel en hij antwoordt daarop dat die er niet zijn. Een APV-wijziging doorvoeren tijdens de looptijd van de huidige concessie heeft mogelijkerwijs wel financiële gevolgen, die het college al met de raad in een eerdere fase heeft besproken. Het CDA informeerde naar de precedentwerking van het initiatiefvoorstel. De raad beschikt over het instrument van het initiatiefvoorstel. Bij het gebruik maken daarvan stuurt de raad op de uitvoering en beleidsvorming van het college. Het is niet aan hem om namens het college daarop te reflecteren. Een opdracht van de raad kan leiden tot beleidsvorming door het college in de vorm van het komen met een voorstel aan de raad. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) merkt op dat ‘klimaatoma’s’ uit Zwitserland 9 april jl. bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens een fantastisch resultaat boekten, dat als mijlpaal voor de klimaatbeweging mag gelden. Het Hof oordeelde dat een te zwak klimaatbeleid van de Zwitserse overheid een schending is van artikel 8 van het mensenrechtenverdrag. De klimaatoma’s maken zich grote zorgen over de jeugd. Hij wil met het initiatiefvoorstel een social tipping point bereiken om het klimaatbewustzijn aan te pakken. Het initiatiefvoorstel verbiedt niemand om het vliegtuig te pakken of een bitterbal te eten.

Dat laat onverlet dat reclames wel degelijk het gedrag van mensen beïnvloeden. Ze zijn gericht op de lange termijn, het creëren van nieuwe behoeften en het beïnvloeden van voorkeuren. Reclame maakt hierbij gebruik van duidelijk zichtbare, subtiele en verborgen beïnvloedingstechnieken. Die technieken leiden uiteindelijk wel tot extra veel CO 2uitstoot. Daarmee ondermijnen fossiele en vleesreclames klimaatbeleid en normaliseren ze niet duurzaam gedrag, omdat mensen zich vaak door sociale normen laten leiden. Mensen denken namelijk dat wat anderen doen de norm is. Fossiele reclames wekken het idee dat niet duurzaam gedrag de norm is. Het CDA informeerde naar het verschil tussen nieuw beleid en het initiatiefvoorstel. De gemeente gaat in gesprek met de aanbieders, welke gesprekken plaatsvinden na het aannemen van het initiatiefvoorstel. Volgend jaar volgen er na het geheel herzien van het reclamebeleid nog meer gesprekken, zodat wensen van andere fracties daarin kunnen worden meegenomen. De VVD vroeg waarom juist nu het initiatiefvoorstel is ingediend en daarop vermeldt hij dat er nu een urgentie is. Tilburg is een stad van experimenteren en doen en hij wil dat Tilburg een vliegwiel van vooruitgang is. Dat kan door als eerste gemeente in Nederland fossiele en vleesreclames uit te faseren.

Mevrouw Couwenberg (CDA) heeft het idee dat de heer Van Wanrooij haar vraag verkeerd begrepen heeft. Zij heeft namelijk niet gevraagd naar het verschil tussen

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 18

nieuw beleid en het initiatiefvoorstel, maar waar GroenLinks het idee vandaan haalde dat exploitanten van reclame geen claim zullen indienen, hoe duur uitvoering van het initiatiefvoorstel mag zijn en of het verbod niet wordt doorgevoerd als het te duur is. Ook heeft zij gevraagd wat het doel de indieners mag kosten. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) vindt het geven van een kostenplaatje koffiedik kijken en stelt dat dat nu ook niet aan de orde is. Men gaat eerst in gesprek met de exploitanten en de privaatrechtelijke variant volgen. Eerst wordt bekeken wat daaruit uiteindelijk voortvloeit. In de expertsessie is aangegeven dat het omzetverlies heel moeilijk is vast te leggen en het maar de vraag is of partijen überhaupt hun claim kunnen onderbouwen. Wat GroenLinks betreft mag de maatregel zeker wat kosten, welke vraag pas later aan de orde is. Mevrouw Couwenberg (CDA) meent in tegenspraak met de wethouder dat hetgeen men doet wel financiële gevolgen zal hebben en snapt niet dat de indiener geen bedragen wenst te noemen. Zij vraagt zich daarop af wat idealen dan waard zijn. De heer Van den Berg (LST) heeft door het debat de indruk in een groene kathedraal te staan, waarin wordt betoogd dat het allemaal heel erg met het klimaat is gesteld. Over Poly, de ergste zomerstorm ooit, heeft hij de heer Van Wanrooij in de wandelgangen al aangesproken.

Hij vraagt hoe de heer Van Wanrooij het in zijn hoofd haalt om die storm als paniekzaaierij erbij te halen, waardoor er zijns inziens verbanden worden gelegd die er aantoonbaar niet zijn. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) vraagt zich af hoe mensen het zich in hun hoofd halen om het klimaat zo te verpesten. Klimaatverandering zorgt voor weersextremen, die daardoor steeds vaker zullen voorkomen. De heer Van Stappershoef (VVD) strijdt ook voor het klimaat door elke uit te geven euro zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten. Met het voorliggende voorstel gebeurt dat zijns inziens niet. Volgens hem zal het initiatiefvoorstel wel financiële gevolgen hebben waarover men het gesprek moet voeren. Er wordt via de privaatrechtelijke weg een gesprek met de exploitanten gevoerd, die in Amsterdam en Utrecht niet succesvol blijken te zijn. Vervolgens gaat de raad in gesprek over beleid en volgt nog een gesprek. Hij vraagt waarom daarmee niet wordt gewacht totdat alle gezamenlijke wensen zijn geïnventariseerd. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) doet volgens hem een legitiem voorstel dat geen schijnvertoning is. Lokale overheden hebben bij een legitiem doel beleidsvrijheid. Dat legitieme doel is om de volksgezondheid en het klimaat te beschermen. In Amsterdam is het gelukt iets te wijzigen bij de metro. De APV-wijziging is een achtervang, maar eerst wordt een andere weg bewandeld.

Door de goede gesprekken te voeren kan men ook kijken naar uitfasering van reclame. Liever zou hij namelijk eerder dan 2032 geen vlees- en fossiele reclames meer zien. Hij is het eens met wat de SP heeft gezegd, die het verbod op tabaksreclame als voorbeeld aanhaalde. De LST vindt fossiele brandstoffen mooi. 97% van de wetenschappers en het gerenommeerde International Panel on Climate Change adviseren te kappen met fossiele brandstoffen. Dat de heer Van den Berg in spookverhaaltjes gelooft laat hij aan hem. Wel kan die nog steeds met een gerust hart de zon opzoeken en bitterballen blijven nuttigen. De heer Van den Berg (LST) herhaalt dat vandaag stoppen met fossiele brandstoffen leidt tot het overmorgen terecht komen in het stenen tijdperk. GroenLinks gelooft in sprookjes, maar hij niet. Hij stelt dat fossiele brandstoffen nog decennia en misschien wel eeuwen nodig blijven. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) beoogt met het initiatiefvoorstel een social tipping point te bereiken en is blij met de woorden van de heer Molenaar. Fossiele reclame vertroebelt impact en verantwoordelijkheden. Reclames worden soms ook ingezet voor het greenwashen van producten en bepaalde bedrijven. Soms gebeurt het dat producten of bedrijven die verantwoordelijk zijn voor een bovengemiddelde CO2-uitstoot als duurzaam worden neergezet. Mensen kunnen dus ook reclames

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 19

voor niet duurzame producten of bedrijven ten onrechte associëren met duurzaamheden. 50PLUS heeft hem niet goed begrepen, omdat het doel is dat de gemeente niet zal wachten en al gesprekken zal starten met exploitanten. In die gesprekken wordt meegedeeld dat vanaf 2032 het doel is om fossiele en vleesreclames uit het straatbeeld te weren. Na die gesprekken wordt het reclamebeleid in zijn geheel herzien, waarna nog meer gesprekken zullen volgen. Een APV-wijziging is eventueel een achtervangmaatregel. Hij was blij met de reactie van het college en de erkenning daarvan dat het aannemen van het initiatiefvoorstel een ordentelijke manier van besluitvorming is. Hij is ook blij dat de ruimte is gezien om nog aanvullende wijzigingen door te voeren. De heer Kooke (FvD) heeft een vraag gesteld over producten die in eerste instantie duurzaam lijken te zijn, maar dat gezien de kaders in het initiatiefvoorstel niet zijn, zoals avocado’s, ananassen, zonnepanelen en windturbines welke laatste worden vermalen voor de productie van beton. Hij vraagt daarover om een duidelijker kaderstelling. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) stelt dat producten die verduurzamen helpen, zoals zonnepanelen en windturbines, keihard nodig zijn. Dat wil hij graag zo houden. De heer Kooke (FvD) wijst erop dat als men de gestelde kaders aanhoudt deze producten ook onder fossiele brandstoffen vallen.

Ze worden namelijk vervaardigd op manieren die CO2 uitstoten. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) wijst op de duidelijke lijst met opgestelde definities. Het college beschikt over een proeftijd om daarnaar te kijken. Zonnepanelen en windturbines zijn nodig voor de energietransitie. Er zijn projecten zodat mensen met een smalle beurs ook een aandeel hebben in het opwekken van zonne- en windenergie. Hij nodigt Forum voor Democratie uit om een keer met hem daar langs te gaan. De heer Kooke (FvD) wil dat best doen en nodigt daarop GroenLinks ook uit om met hem mee te gaan naar de kerncentrale in Borsele. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) slaat die uitnodiging af. Mevrouw Wijnans (PvdD) reageert op de vragen en opmerkingen over haar ingediende amendement. Zij dankt de fracties die haar doel erkennen en vindt die erkenning fijn. Het is dan wel lastig dat die gedeelde idealen bij de andere fracties niet leiden tot een vergelijkbaar stemgedrag. Dat vindt zij moeilijk en tegenstrijdig, wat laat zien dat zij kleur bekennen. Er is nu de kans om een toekomst te creëren en daarom roept zij op haar amendement toch te steunen of later verder in gesprek te gaan over deze onderwerpen. De heer Van den Berg (LST) gaat in op de casussen van het amendement en is daardoor een beetje bang in een glijdende schaal terecht te komen.

Hij vraagt zich bijvoorbeeld af of reclame voor stroopwafels verboden moet worden, omdat die voor 30% van suiker gemaakt zijn, ook een ongezonde grondstof waarvoor dan ook een reclameverbod zou moeten gelden. De vraag is dus waar de grens ligt. Mevrouw Wijnans (PvdD) noemt dat een heel terechte vraag en vindt dierenwelzijn een losstaand argument, dat nu ontbreekt in het initiatiefvoorstel. Daarom heeft zij alle dierlijke producten samengevat in het amendement. Daar heeft zij een lijn getrokken. Wat betreft ongezonde producten heeft zij heel veel bronnen en cijfers gegeven over hoe ongezond dierlijke producten zijn. Suiker is ook heel ongezond, zodat zij zich een toekomst kan voorstellen waarin producten met suiker niet meer actief gepromoot worden en toekomstige generaties worden weerhouden om een keuze daarvoor te maken. Zij nodigt de LST uit om het gesprek daarover aan te gaan. Spreekster is blij met de vraag van 50PLUS over bomenkap voor de sojaproductie. De aanname van de heer Van Tilborg over sojaproductie is hardnekkig. Er vindt inderdaad ontbossing in het Amazonegebied voor sojaproductie plaats. Die soja is echter bestemd als voer voor koeien. Koeien eten meer soja dan mensen. Van de

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 20

wereldwijde productie van soja gaat maar circa 6% naar de consumptie voor mensen. De soja voor menselijke consumptie die in Nederland in de schappen ligt komt niet uit het Amazonegebied, maar uit Europa. De heer Kokke (SP) meent dat de Partij voor de Dieren soms ook haar knopen moet tellen. Het initiatiefvoorstel vindt hij een eerste goede stap en hij wil de tweede stap, het amendement, pas later zetten. Tweede termijn De heer Van den Berg (LST) valt het op dat er een partij is die mordicus is tegen de enige schaalbare oplossing in de wereld van kernenergie, teneinde het eventuele klimaatprobleem te lijf te gaan. Hij ijvert al heel lang voor de inzet van de thoriumgesmolten kernreactor, waarover hij gesprekken tot aan de hoogste functionarissen bij NASA heeft gevoerd. Het klimaatprobleem zal men volgens hem in Nederland niet oplossen. Als Nederland vandaag stopt met het uitstoten van CO2 heeft dat in het jaar 2100 een temperatuureffect bereikt van 0,05 graad Celsius. De heer Kokke (SP) wijst erop dat het debat niet over kernenergie gaat, maar over het verbod op reclame voor fossiele brandstoffen en vlees. De heer Van den Berg (LST) geeft aan dat uitgerekend de partij die zich grote zorgen over het klimaat maakt ook de partij is die het meest dwars ligt bij de enige oplossing die wereldwijd werkt. Het verbod op vlees- en fossiele reclame zal volgens hem niet werken.

De LST blijft erbij dat mensen vrij moeten zijn om te kiezen en bushokjes aanbiedingen moeten kunnen tonen met vliegvakantie- en vleesreclames. De oplossing ligt in de techniek, de toekomst, meer energie en meer rijkdom. Men moet met iets komen dat beter en goedkoper is voor de wereld in plaats van verbieden. De heer Kokke (SP) leest niet in het voorstel dat mensen niet meer zouden mogen vliegen. Hij kan nog steeds kiezen voor vliegen en vlees. De heer Van den Berg (LST) reageert dat het stuk suggereert dat vliegen en vlees consumeren ongezond zouden zijn. Het verbieden van reclame daarvoor maakt zijns inziens niets uit. De LST vindt dat mensen moeten kunnen genieten en mogen worden verleid tot het eten van vlees en het hebben van een ontspannende vakantie. De heer Kokke (SP) constateert dat de heer Van den Berg niet reageert op zijn opmerking dat nergens in het stuk staat dat de gemeente keuzes voor vlees en vliegen verbiedt. De heer Kooke (FvD) vraagt of de heer Van Wanrooij kan aangeven wat het draagvlak van burgers onder diens initiatiefvoorstel is. Wethouder Van der Pol gaat in op de stelling van de VVD dat het proces niet klopt. Hij gaat echter geen uitspraak doen over het initiatiefrecht van de raad. De voorgestelde volgordelijkheid is om na aanname in gesprek te gaan met de contractant.

Na vastlegging van beleid gaat het college opnieuw in gesprek met de contractant om de gevolgen van het vastgestelde beleid te bespreken. Met die stappen kan hij uit de voeten. Het initiatiefvoorstel stuurt inderdaad op de aard van het beleid, maar het is het recht van de raad om dat te doen en dat respecteert het college. Daarover laat hij zich niet kwalitatief uit. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) beantwoordt de vraag van Forum voor Democratie over de mening van de burgers, die hij heel belangrijk vindt, zeker op het gebied van klimaatbeleid. Daarom gaat de raad het zo meteen ook hebben over burgerberaden. Hij hoopt van ganser harte op de komst van een klimaatburgerberaad in Tilburg. Sommige thema’s lenen zich echter niet voor participatie. Overheden moeten soms onder hoge druk besluiten nemen. Er is een urgentie, zodat men soms tot bepaald beleid moet komen. De mening van de burgers kan niet altijd direct gehoord worden, maar zeker wel indirect. Stemverklaringen over amendement A 14-1

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 21

De heer Van Wanrooij (GroenLinks) heeft een gewijzigd initiatiefvoorstel aangeleverd en de collegereactie daarover gehoord. Er is nu ruimte om definities door het college tegen het licht te laten houden en het amendement maakt dat niet makkelijker. Dat amendement is sympathiek en kan meegenomen worden bij de herziening van het reclamebeleid. De heer Molenaar (D66) kan zich grotendeels vinden in het verhaal van de heer Van Wanrooij en de woorden van de heer Kokke. Er wordt nu een grote stap naar voren gezet. De raad moet kijken op welk moment de juiste stappen worden gezet om het doel te bereiken. Daarbij zijn de argumenten van de heer Van Wanrooij over het inschatten van de impact en het kijken naar uitvoerbaarheid en effectiviteit belangrijk. Daarom stemt D66 tegen het amendement. De heer Van Tilborg (50PLUS) begrijpt de Partij voor de Dieren die het amendement indient en heeft bewondering voor haar standvastigheid. De discussie over reclameverboden dient wat 50PLUS betreft in Den Haag gevoerd te worden, zodat hij tegen het amendement zal stemmen. Amendement A 14-1 van de PvdD wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 2 tegen 41 stemmen verworpen, met de stemmen van de PvdD voor. Stemverklaringen over het initiatiefvoorstel De heer Van den Berg (LST) benadrukt de hoogste waardering voor de initiatiefnemer te hebben, maar is het niet met diens mening eens.

De heer Van Tilborg (50PLUS) stelt dat de Tilburger een eigen verantwoordelijkheid heeft over wat die eet of waar die op vakantie gaat. Daarvoor is de gemeenteraad niet nodig. De gedachte achter het voorstel is in feite om de burger voor te schrijven wat die wel of niet mag doen. Hij is bovenal van mening dat dit beleid een zaak van de landelijke politiek is, maar waardeert het initiatiefvoorstel van GroenLinks wel. Mevrouw Couwenberg (CDA) steunt de klimaatdoelen en wil daar zo effectief mogelijk beleid op voeren. Het initiatiefvoorstel is volgens haar niet uitvoerbaar, niet handhaafbaar en kost handenvol geld. Inwoners die de gestelde idealen niet delen worden weggezet als mensen die niet weten wat goed is voor de wereld. Zo vermindert ook nog het vertrouwen in de democratie. Het initiatiefvoorstel noemt zij heel dure symboolpolitiek. Een aanpassing van de route en de procedure doet daaraan niets af, zodat zij daartegen stemt. De heer Molenaar (D66) stelt vast dat de raad vandaag de kans krijgt om een heel belangrijke stap vooruit te zetten voor het bestrijden van de existentiële crisis die de maatschappij bedreigt, de klimaatcrisis. D66 vindt comfort in het te doorlopen pad. Men kijkt in verschillende stadia wat het meest effectieve en doelmatige instrument is om tot dit doel te komen.

Het frame dat men de burger dingen voorschrijft is per definitie onterecht, omdat men mensen vrij laat in hun keuzen en niet meer de markt laat beïnvloeden wat zij zelf gaan doen. Mensen worden zelf in hun kracht gezet om een keuze te maken die goed is voor hen en de maatschappij. D66 stemt daarom voor het initiatiefvoorstel. Het initiatiefvoorstel wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 24 tegen 19 stemmen aangenomen, met de stemmen van 50PLUS, het CDA, FvD, de LST, LT en de VVD tegen. 17. Raadsvoorstel Reglementen van Orde gemeenteraad 2024 en Reglement informatie- en debatbijeenkomsten 2024 Het voorstel is van de agenda afgevoerd. 18. Raadsvoorstel Afwegingskader burgerberaden in Tilburg Amendement A 18-1

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 22

De gemeenteraad van Tilburg, in vergadering bijeen op donderdag 11 april 2024, gezien het voorgestelde besluit: het ‘Afwegingskader burgerberaden in Tilburg’ vast te stellen, waarmee de besluitvorming en de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van verzoeken voor een burgerberaad wordt beoordeeld. Die beoordeling wordt gedaan op basis van de volgende randvoorwaarden, zoals verder uitgewerkt in het bijgevoegde afwegingskader: a.

relevant onderwerp en passende vraagstelling

b.

heldere opdracht en stevig politiek commitment

c.

heldere rolverdeling en onafhankelijke procesbegeleiding

d.

stevige inzet op representativiteit

e.

stevige inzet op toegankelijkheid/inclusie

f.

voldoende tijd en capaciteit

g.

voldoende budget

h.

aandacht voor evaluatie en onderzoek

i.

stevige inzet op communicatie;

besluit het voorgestelde besluit te wijzigen in: 1.

2.

Het ‘Afwegingskader burgerberaden in Tilburg’ vast te stellen, waarmee de besluitvorming en de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van verzoeken voor een burgerberaad wordt beoordeeld door de gemeenteraad. Die beoordeling wordt gedaan op basis van de randvoorwaarden. Tenzij het college beslist dat een onderwerp overduidelijk niet voldoet aan de criteria voor een beraad, legt het college daartoe een raadsvoorstel voor. In de randvoorwaarden zoals in het raadsvoorstel en het bijgevoegde afwegingskader beschreven, wordt deze taakverdeling expliciet opgenomen. De randvoorwaarden zoals verder uitgewerkt in het bijgevoegde afwegingskader: a.

relevant onderwerp en passende vraagstelling

b.

heldere opdracht en stevig politiek commitment

c.

heldere rolverdeling en onafhankelijke procesbegeleiding

d.

stevige inzet op representativiteit

e.

stevige inzet op toegankelijkheid/inclusie

f.

voldoende tijd en capaciteit

g.

voldoende budget

h.

aandacht voor evaluatie en onderzoek

i.

stevige inzet op communicatie

het afwegingskader op basis van beslispunt 1 aan te passen. Dat betekent dat op pagina 5 van het afwegingskader punt c van de paragraaf ‘Stappen om te komen tot een burgerberaad in Tilburg’ aangepast dient te worden door het schrappen van de tekst na “c”, tot aan “d”, en die tekst na “c” te vervangen door: Tenzij het college beslist dat een onderwerp overduidelijk niet voldoet aan de criteria voor een beraad, is het resultaat daarvan een raadsvoorstel ‘Plan van aanpak Burgerberaad … (naam)’. Dit raadsvoorstel volgt de reguliere voorbereiding via het college, waarna de gemeenteraad besluit tot het al dan niet uitvoeren van dit burgerberaad. Op pagina 10 dient op dezelfde wijze de passage onder het kopje ‘Het college van B&W’ aangepast te worden door het schrappen van de tekst tot en met “…. instrument geadviseerd wordt.” En deze tekst te vervangen door: Tenzij het college beslist dat een onderwerp overduidelijk niet voldoet aan de criteria voor een beraad, is het resultaat daarvan een raadsvoorstel ‘Plan van aanpak

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 23

Burgerberaad … (naam)’. Dit raadsvoorstel volgt de reguliere voorbereiding via het college, waarna de gemeenteraad besluit tot het al dan niet uitvoeren van dit burgerberaad. Op pagina 16 en 17 van het afwegingskader dient de tekst onder ‘Het besluitvormingsproces’, conform beslispunt 1, aangepast te worden door het schrappen van de tekst vanaf “Het college kan vervolgens besluiten om ….” en deze tekst te vervangen door: Tenzij het college beslist dat een onderwerp overduidelijk niet voldoet aan de criteria voor een beraad, is het resultaat daarvan een raadsvoorstel ‘Plan van aanpak Burgerberaad … (naam)’. Dit raadsvoorstel volgt de reguliere voorbereiding via het college, waarna de gemeenteraad besluit tot het al dan niet uitvoeren van dit burgerberaad. Toelichting: -

In het akkoord ‘Meer voor elkaar’ staat opgenomen dat het gemeentebestuur samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werkt aan een stad waar iedereen meedoet, iedereen ertoe doet en waar iedereen meetelt. Juist wanneer er verzoeken komen die impact hebben op stad en het gemeentebestuur, is het belangrijk om recht te doen aan de rol van het college én van de gemeenteraad.

-

In het ‘Actieplan Inwonersparticipatie’ wordt de ontwikkeling van “representatieve overheid naar participatieve overheid” beschreven. Daarbij wordt gesproken over de rolverdeling tussen raad, college, ambtenaren en inwoners en het gesprek als basis. Volgens die gemeenschappelijke basis is het niet logisch dat (enkel) het college de wenselijkheid en uitvoerbaarheid beoordeelt. Juist vanwege de kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol dient de raad verzoeken tot burgerberaden te kunnen beoordelen.

-

Een belangrijke boodschap van Eva Rovers, expert burgerberaden, tijdens haar presentatie op 15 mei 2023 bij de inspiratiesessie burgerberaden was dat het gemeentebestuur en burgers gelijk op dienen te trekken bij burgerberaden. De titel van haar presentatie luidde ‘Burgerberaden: Politici en burgers als bondgenoten’. Het is logisch om dit ‘bondgenootschap’ expliciet een plek te geven in het afwegingskader.

-

De ervaring bij andere gemeenten, zoals Utrecht en Den Bosch, leert dat voor een succesvol burgerberaad vroegtijdige en gezaghebbende betrokkenheid van college én raad nodig is. Dat vraagt om een raad die in positie is om nut en noodzaak van het burgerberaad te toetsen.

-

De passages over de precieze rol van de raad bij het beoordelen van verzoeken tot een burgerberaad in het raadsvoorstel komen niet voldoende overeen met de passages hierover in het afwegingskader. Hier hoort geen verschil tussen te bestaan. In het raadsvoorstel staat het zoals het moet zijn.

Namens de LT-fractie: Toine Zegers. Amendement A 18-2 De gemeenteraad van Tilburg, in vergadering bijeen op donderdag 11 april 2024, gezien het voorgestelde besluit: het ‘Afwegingskader burgerberaden in Tilburg’ vast te stellen, waarmee de besluitvorming en de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van verzoeken voor een burgerberaad wordt beoordeeld. Die beoordeling wordt gedaan op basis van de volgende randvoorwaarden, zoals verder uitgewerkt in het bijgevoegde afwegingskader: a.

relevant onderwerp en passende vraagstelling

b.

heldere opdracht en stevig politiek commitment

c.

heldere rolverdeling en onafhankelijke procesbegeleiding

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 24

d.

stevige inzet op representativiteit

e.

stevige inzet op toegankelijkheid/inclusie

f.

voldoende tijd en capaciteit

g.

voldoende budget

h.

aandacht voor evaluatie en onderzoek

i.

stevige inzet op communicatie;

besluit het voorgestelde besluit te wijzigen in: 1.

2.

Het ‘Afwegingskader burgerberaden in Tilburg’ vaststellen, waarmee de besluitvorming en de wenselijkheid en uitvoerbaarheid van verzoeken voor een burgerberaad wordt beoordeeld door de gemeenteraad, nadat het college hierover heeft geadviseerd. Die beoordeling wordt gedaan op basis van de randvoorwaarden. Dat betekent dat het college adviseert over de uitvoerbaarheid en de wenselijkheid en dit bij zowel een positief als een negatief advies aan de gemeenteraad via een raadsvoorstel voorlegt voor beoordeling aan de hand van de randvoorwaarden uit het afwegingskader. De randvoorwaarden zoals verder uitgewerkt in het bijgevoegde afwegingskader: a.

relevant onderwerp en passende vraagstelling

b.

heldere opdracht en stevig politiek commitment

c.

heldere rolverdeling en onafhankelijke procesbegeleiding

d.

stevige inzet op representativiteit

e.

stevige inzet op toegankelijkheid/inclusie

f.

voldoende tijd en capaciteit

g.

voldoende budget

h.

aandacht voor evaluatie en onderzoek

i.

stevige inzet op communicatie

het afwegingskader op basis van beslispunt 1 aan te passen. Dat betekent dat op pagina 5 van het afwegingskader punt c van de paragraaf ‘Stappen om te komen tot €en burgerberaad in Tilburg’ aangepast dient te worden. Op pagina 10 dient op dezelfde wijze de passage onder het kopje ‘Het college van B&W’ aangepast te worden. Op pagina 16 van het afwegingskader dient de tekst onder ‘Het besluitvormingsproces’, conform beslispunt 1, aangepast te worden.

Toelichting: -

In het akkoord ‘Meer voor elkaar’ staat opgenomen dat het gemeentebestuur samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werkt aan een stad waar iedereen meedoet, iedereen ertoe doet en waar iedereen meetelt. Juist wanneer er verzoeken komen die impact hebben op stad en het gemeentebestuur, is het belangrijk om recht te doen aan de rol van het college én van de gemeenteraad.

-

In het ‘Actieplan Inwonersparticipatie’ wordt de ontwikkeling van “representatieve overheid naar participatieve overheid” beschreven. Daarbij wordt gesproken over de rolverdeling tussen raad, college, ambtenaren en inwoners en het gesprek als basis. Volgens die gemeenschappelijke basis is het niet logisch dat (enkel) het college de wenselijkheid en uitvoerbaarheid beoordeelt. Juist vanwege de kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol dient de raad verzoeken tot burgerberaden te kunnen beoordelen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 25

-

Een belangrijke boodschap van Eva Rovers, expert burgerberaden, tijdens haar presentatie op 15 mei 2023 bij de inspiratiesessie burgerberaden was dat het gemeentebestuur en burgers gelijk op dienen te trekken bij burgerberaden. De titel van haar presentatie luidde ‘Burgerberaden: Politici en burgers als bondgenoten’. Het is logisch om dit ‘bondgenootschap’ expliciet een plek te geven in het afwegingskader.

-

De ervaring bij andere gemeenten, zoals Utrecht en Den Bosch, leert dat voor een succesvol burgerberaad vroegtijdige en gezaghebbende betrokkenheid van college én raad nodig is. Dat vraagt om een raad die in positie is om nut en noodzaak van het burgerberaad te toetsen.

Namens de CDA-fractie: Ineke Couwenberg. De voorzitter stelt de beide amendementen gezamenlijk aan de orde. De heer Kokke (SP) wil graag amendement A 18-2 van het CDA mede indienen, omdat dat de kern van het probleem van het voorstel heel duidelijk maakt. Hij wil het zwaartepunt van de afweging bij de gemeenteraad leggen en vindt het andere amendement A 18-1 van LT niet verstrekkend genoeg. De heer Kooke (FvD) ziet bijna twee identieke amendementen voorliggen en vraagt waarom beide fracties niet zijn kunnen komen tot één gezamenlijk amendement om zodoende een krachtiger signaal aan het college te kunnen afgeven. Wethouder Çelik merkt op dat amendement A 28-2 van het CDA oproept om alle binnengekomen verzoeken ook aan de raad aan te bieden. Dat geeft het college niet de mogelijkheid om alle voorstellen die overduidelijk niet aan het afwegingskader van de raad voldoen niet aan de raad voor te leggen. Daarmee verzwaart hij de werkagenda van de raad. Het college is daardoor meer gecharmeerd van amendement A 18-1 van LT, teneinde voorstellen die overduidelijk niet voldoen aan het afwegingskader op wenselijkheid en uitvoerbaarheid te kunnen behandelen, om daarmee de werkdruk van de raad niet te verhogen, maar om initiatiefnemers snel en efficiënt duidelijkheid te geven. Dat amendement A 18-1 wil het college overnemen, terwijl het college amendement A 18-2 van het CDA ontraadt.

Mevrouw Couwenberg (CDA) vindt hetgeen LT voorstelt niet ver genoeg gaan en wil de bevoegdheid altijd bij de raad laten. Haar voorstel zou gezien het antwoord van de wethouder betekenen dat verzoeken waarvan het college vindt dat ze negatief beantwoord worden serieuze voorbereiding vragen. Zij mag inderdaad hopen dat het college initiatiefnemers serieus antwoord geeft. De wethouder hoeft zich volgens haar niet druk te maken over de werkagenda van de raad. De heer Zegers (LT) is trots en blij dat met de motie van 10 november 2022 het startsein tot het raadsvoorstel is gegeven. LT zal dat dan ook van harte ondersteunen. Ook het voorgestelde afwegingskader kan zeker zijn goedkeuring wegdragen. Dat voorstel bevat echter nog wel een oneffenheid. Het primaat van de raad om over een burgerberaad te beslissen moet ondubbelzinnig zijn. Dat is nu niet zo. Hij vindt het goed dat het college in eerste instantie beoordeelt of een onderwerp overduidelijk niet voldoet aan de criteria voor een beraad. Zelfs mag het college ook volgens het amendement beslissen over dat overduidelijke criterium. Als het college na een dergelijke beslissing de raad daarover informeert met een raadsbrief staat het de raad volledig vrij om alsnog een raadsvoorstel te verlangen. Het primaat blijft ook in die variant bij de raad.

Tegelijkertijd hoeft de raad niet bezig te zijn met verzoeken tot een burgerberaad die overduidelijk niet voldoen. Het college moet echter geen beslissingsruimte voor zichzelf in veel bredere zin creëren, zonder dat overduidelijke criterium, namelijk door eigen beslisbevoegdheid over 1. de juistheid als participatieinstrument, 2. de wenselijkheid en 3. de uitvoerbaarheid. Zo staat het wel in het afwegingskader, zonder de term ‘overduidelijk’. De teksten in het afwegingskader zijn dus op zijn best dubbelzinnig, eigenlijk tegengesteld aan de tekst van het voorstel zelf. Dat moet dus anders. Het afwegingskader mag geen afwijzingskader van het college worden.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 26

Het verschil in visie met het CDA leidde tot twee verschillende sporen. Tweede termijn De heer Kokke (SP) vraagt hoeveel burgerberaden de wethouder verwacht, gezien diens opmerking over werkdruk voor de raad voorkomen. Wethouder Çelik weet dat er al initiatiefnemers zijn die een verzoek tot een burgerberaad hebben ingediend. Dat is er een en wie weet zijn er meer initiatiefnemers. De heer Kokke (SP) wijst op het proces om een burgerberaad aan de gang te slingeren, dat een looptijd van vijftien maanden heeft. Bang zijn voor werkdruk voor de raad vindt hij een te zwak argument om tegen een amendement te zijn. Mevrouw Couwenberg (CDA) stelt dat de wethouder een afwegingskader heeft gemaakt, waarbij hij het college een sleutelrol heeft gegeven. Dat beoordeelt of er een burgerberaad plaatsvindt. Het CDA denkt dat burgerberaden het vertrouwen in de politiek een beetje kunnen herstellen. Zij wil voorkomen dat het college beslist en de raad het gevecht aan moet gaan om het verzoek om een burgerberaad alsnog op de agenda te krijgen. Met de ervaring over het afgewezen referendum en de daarover gevoerde discussie wil zij lessen trekken. Vandaar dat zij met amendement A 18-2 een advies bij het college legt, maar de beslissing in alle gevallen bij de raad.

Bij het verbod op de fossiele en vleesreclame heeft zij gehoord dat het college het belangrijk vindt dat de raad principiële beslissingen neemt. Zij denkt dat de keuze echt bij de raad zal moeten liggen als men verbeteringen wil in de participatie. Stemverklaringen over amendement A 18-2 van het CDA De heer Sweep (50PLUS) vindt amendement A 18-2 van het CDA en de SP te bewerkelijk en wil het bij het college laten om te bezien of er geen onzinnige aanvragen komen. Dat scheelt de raad een hoop werk, die zich dan kan concentreren op de hoofdzaken. 50PLUS stemt dus tegen dat amendement. De heer Koster (VVD) vindt het instrument van burgerberaad an sich niet goed en zijn doel voorbij schieten. Signalen van inwoners wil hij altijd serieus nemen, maar daarvoor is geen 400.000 euro en vijftien maanden per voorstel/onderwerp nodig. Hij stemt voor het amendement, omdat hij dat ziet als een verbetering van het voorstel, De heer Van Wanrooij (GroenLinks) sluit zich aan bij de heer Sweep en vindt het belangrijk en effectief om een schifting te maken om de werkdruk in het oog te houden. Hij spreekt zich tegen het amendement uit. Amendement A 18-2 van het CDA en de SP wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 14 tegen 29 stemmen verworpen, met de stemmen van 50PLUS, D66, GroenLinks, de LST, LT en de PvdA tegen.

Stemverklaringen over amendement A 18-1 van LT De heer Koster (VVD) ziet het amendement als een verbetering van het voorstel en zal daarvoor stemmen. Amendement A 18-1 van LT wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 37 tegen 6 stemmen aangenomen, met de stemmen van de LST tegen. Stemverklaringen over het raadsvoorstel De heer Janssen (LST) vindt het invoeren van een burgerberaad een teken dat de politiek zijn werk nog steeds niet goed doet. Er heerst bij burgers nog steeds heel veel wantrouwen, die uiteindelijk uitmondt in desinteresse. Een burgerberaad kan per onderwerp 400.000 euro gaan kosten, dat volgens de LST aan betere en nuttigere zaken uitgegeven kan worden. In het slechtste geval kan een burgerberaad meer dan een jaar duren en hij vraagt zich af hoe men dan burgers gemotiveerd en betrokken houdt. De politiek beslist of een onderwerp behandeld mag worden en of er iets met de uitkomst wordt gedaan. Er is dus alle ruimte voor eigenbelang en

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 27

enige mate van censuur. Eigenlijk is het burgerberaad volgens hem niets meer dan een vrijblijvend raadgevend referendum, waartegen hij zich uitspreekt. De heer Van Wanrooij (GroenLinks) is heel enthousiast over het instrument van burgerberaad en vindt het fijn die aan de toolbox toe te voegen. Het afwegingskader draagt daaraan bij en hij is daarover heel enthousiast. GroenLinks stemt daarom met plezier voor het voorstel. De heer Sweep (50PLUS) vindt het in het kader van een levendige democratie belangrijk om burgers meer te betrekken bij de zaken die in de gemeente en de raadzaal gebeuren en zal daarom zeker voor het voorstel stemmen. De heer Kooke (FvD) merkt op dat burgerparticipatie en draagvlak in welke vorm dan ook een van de belangrijkste pijlers zijn. Toch heeft hij twijfels bij het voorstel, omdat een uitslag niet bindend is. In plaats daarvan is sprake van een commitment, een toewijding van de raad en het college. Bij de randvoorwaarden en de uitvoering ervan heeft hij zijn twijfels. Omdat hij participatie van burgers en inspraak erg belangrijk vindt en er door het voorstel in principe meer mogelijkheden komen voor burgers zal hij toch voorzichtig voor het voorstel stemmen. De heer Koster (VVD) wil meningen en adviezen van inwoners altijd serieus nemen, maar de uitvoering voorop stellen.

Daaraan draagt het burgerberaad volgens de VVD niet bij, zodat de VVD tegen het voorstel zal stemmen. Het gewijzigde raadsvoorstel van burgemeester en wethouders wordt via de stemapplicatie in stemming gebracht en met 31 tegen 12 stemmen aangenomen, met de stemmen van de LST, de VVD en VT tegen. 19. Sluiting. De voorzitter sluit de vergadering om 22.45 uur.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 11 april 2024

pagina 28