05 Toelichting met bijlagen-b001
Tekst van het document
3. Vaststellen van de parkeereis De parkeereis wordt vastgesteld op basis van de berekende parkeerbehoefte, waarbij afronding naar een heel getal plaatsvindt. Enkele standaard vrijstellingsregels zijn van toepassing op kleine ontwikkelingen en ontwikkelingen in de binnenstad. Bij bouwontwikkelingen waarbij bestaande parkeercapaciteit verloren gaat moet het verlies van deze capaciteit worden gecompenseerd. Dit geldt zowel voor capaciteit op eigen terrein als in openbaar gebied. Het verlies aan parkeercapaciteit moet binnen het project zodanig worden gecompenseerd dat er geen structureel nadelig effect is op de parkeerdruk in de directe omgeving.
3.1 Voldoen aan de parkeereis Het basisprincipe is dat een ontwikkeling in de parkeereis voorziet op eigen terrein. Wanneer niet (volledig) aan dit basisprincipe kan worden voldaan, moet de initiatiefnemer aantonen waarom realisatie van de benodigde parkeerplaatsen op eigen terrein niet mogelijk is. In dat geval dient te worden bezien of een aanpassing van het bouwplan of mogelijk andere oplossingen kunnen leiden tot het wel voldoen aan de parkeereis op eigen terrein. In voorkomende gevallen kan het fysiek onmogelijk of onwenselijk zijn om op het eigen terrein parkeergelegenheid te realiseren, maar bestaat wel de mogelijkheid om de parkeerbehoefte in de directe nabijheid van het bouwplan op te lossen. Wanneer op een andere wijze dan op eigen terrein aan de parkeereis wordt voldaan, moet de initiatiefnemer aangegeven hoe dit gebeurt.
a. Alternatieve private parkeeroplossing
De parkeerbehoefte kan binnen een acceptabele loopafstand van het bouwplan worden opgelost op een privaat terrein of in een private parkeervoorziening. Aangetoond moet worden dat deze parkeerplaatsen ten behoeve van het betreffende bouwplan worden aangewend. Hierbij vragen wij een overeenkomst voor het gebruik van de private parkeervoorziening voor een periode van ten minste 10 jaar voor de betreffende ontwikkeling.
b. Benutten restcapaciteit omgeving Als blijkt dat de parkeereis niet op eigen terrein kan worden opgelost dan is het mogelijk te onderzoeken of er in de directe omgeving (structurele) restcapaciteit is voor de (resterende) parkeerbehoefte. Er is sprake van restcapaciteit indien de parkeerdruk in de directe omgeving, met toevoeging van de parkeerbehoefte van de ontwikkeling, onder de 85% blijft. Onder de directe omgeving wordt in dit verband verstaan binnen een straal van 250 meter van de ontwikkeling. Van belang is dat hierbij niet alleen gekeken wordt naar de parkeerbehoefte van de bouwontwikkeling op de verschillende momenten van de week, maar dat tevens helder is wat de structurele beschikbare restcapaciteit in de omgeving is op de verschillende momenten van de week. De initiatiefnemer dient hiervoor voor eigen rekening een onderzoek te laten uitvoeren door een gespecialiseerd onafhankelijk bureau.
8
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
3.2 Vrijstelling parkeereis 3.2.1
Vrijstellingsregel kleine ontwikkelingen
Voor kleine bouwontwikkelingen in Tilburg wordt geen parkeereis gesteld. Kleine ontwikkelingen hebben in de regel een marginaal effect op een toename van de parkeerdruk in de omgeving. Onder kleine bouwontwikkelingen wordt verstaan ontwikkelingen met een (toename van de) parkeerbehoefte van maximaal 3 parkeerplaatsen. Indien de (toename van de) parkeerbehoefte bij een bouwontwikkeling niet meer dan 3 parkeerplaatsen bedraagt op het maatgevend moment volgt geen parkeereis. Dit geldt ongeacht de locatie van de ontwikkeling. Indien dit wordt besloten kan sprake zijn van plaatsing op de nulvergunningenlijst (paragraaf 3.2.3).
3.2.2
Vrijstellingsregel bezoekersparkeren binnenstad
De binnenstad van Tilburg heeft een ruim aanbod aan collectieve gemeentelijke en private parkeergarages. Deze parkeergarages zijn bedoeld voor het faciliteren van de bezoekers aan de binnenstad en bewoners en bedrijven uit de binnenstad. Deze garages hebben op dit moment voldoende restcapaciteit en die zetten wij in om een extra parkeerbehoefte op te vangen. Daarom stellen wij geen parkeereis voor het bezoekersparkeren bij toekomstige ontwikkelingen binnen de ‘invloedssfeer’ van de openbare parkeergarage. Deze parkeervoorzieningen zijn beschikbaar voor de bezoekers wanneer de loopafstanden naar de eindbestemming acceptabel zijn. Voor wat betreft de vrijstellingsregel voor bezoekersparkeren hanteren wij een maximale loopafstand, uitgedrukt in een straal van 250 meter rondom de openbare parkeergarages. Deze vrijstellingsregel is mogelijk omdat: -
door het faciliteren van het bezoekersparkeren in de collectieve en gemakkelijk vindbare openbare parkeergarages wordt voorkomen dat het parkeeraanbod voor bezoekers van Tilburg versnipperd raakt, waardoor onduidelijkheid voor de bezoeker en daardoor (onnodig) zoekverkeer ontstaat.
-
het leidt tot een betere bezetting van de parkeergarages (benutten bestaande restcapaciteit);
-
bij bezoekersparkeren eenvoudig dubbelgebruik is te realiseren (flexibel en geen plaatsgarantie), het leidt tot het benutten van restcapaciteit en een betere exploitatie van de parkeergarages.
De restcapaciteit in de gemeentelijke parkeervoorzieningen wordt jaarlijks met behulp van de parkeerbalans voor de binnenstad geëvalueerd. Deze vrijstelling is daarom van toepassing zolang uit deze parkeerbalans blijkt dat de parkeerdruk in de gebouwde voorzieningen op een acceptabel niveau blijft.
9
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
AFBEELDING 3. INVLOEDSFEER OPENBARE PARKEERGARAGES BINNEN GEREGULEERD GEBIED (PER MEDIO 2017).
3.2.3
Nulvergunningregeling in gereguleerd gebied
Soms geven initiatiefnemers aan dat zij functies (zoals woningen) realiseren voor een doelgroep die geen of nauwelijks autobezit heeft. De parkeereis zet de haalbaarheid van sommige gewenste ontwikkeling onder druk en leidt in deze gevallen tot ongebruikte parkeerplaatsen. Om meer flexibiliteit te bieden in de parkeeroplossing kan in het gereguleerde gebied gebruik worden gemaakt van de "nulvergunningregeling". Dit betekent dat toekomstige gebruikers (en/of hun bezoekers) worden uitgesloten van het verkrijgen van parkeervergunningen. In lijn met de centrale gedachte wordt daarmee voorkomen dat de parkeerbehoefte van nieuwe ontwikkelingen wordt afgewenteld op de omgeving. Deze nulvergunningregeling kan alleen van toepassing zijn in gereguleerd gebied omdat het parkeren in die zone (Zone A) gereguleerd is. (zie bijlage 2: zone-indeling parkeernormen). In die zone is de keuze aan de initiatiefnemer om de ontwikkeling doorgang te laten vinden met of zonder (voldoende) parkeergelegenheid op eigen terrein. Voor woonfuncties biedt dit uiteindelijke kopers de mogelijkheid tussen een goedkopere woning zonder parkeerplaats of een duurdere woning met (gebouwde) parkeerplaats. Dergelijke bouwontwikkelingen worden geplaatst op de nulvergunninglijst en hebben vrijstelling van het voorzien in (voldoende) parkeerplaatsen op eigen terrein.
3.3 Afkoopregeling Er zijn ontwikkelingen denkbaar waarbij het niet mogelijk is om parkeerplaatsen op eigen terrein te realiseren en waar geen beschikbaar alternatief in de omgeving kan worden gevonden. Dan zal de parkeervraag moeten worden opgelost in een nog te realiseren openbare parkeervoorziening. Dit kan in het openbaar gebied zijn of in een gebouwde parkeervoorziening, al dan niet door de gemeente geëxploiteerd.
10
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Indien een bouwplan niet in de parkeereis voorziet en er geen alternatieve mogelijkheden in de omgeving zijn betaalt de initiatiefnemer voor de niet gerealiseerde parkeerplaatsen een bedrag ter compensatie aan de gemeente. De hoogte van het afkoopbedrag is vergelijkbaar met de gemiddelde kosten van het realiseren van een parkeerplaats op maaiveld of in een gebouwde voorziening. Dit is afhankelijk van de betreffende zone waarin het bouwplan wordt gerealiseerd en of het een maatschappelijke of commerciële ontwikkeling betreft. Het tarief voor afkoop wordt jaarlijks vastgesteld in het Tarievenbesluit. De tariefsopbouw voor afkoop is weergegeven in de volgende tabel. Parkeerzone Tarief
Indicatie (prijspeil 2018) Maatschappelijk
Commercieel
Basis van het afkoopbedrag
Zone A
Hoog
€ 10.000
€ 15.000
Uitgaande van een mix van de realisatiekosten van een gebouwde parkeervoorziening (onder- en bovengronds).
Zone B
Middel € 5.000
€ 7.500
Uitgaande van een mix van een gebouwde parkeervoorziening en een maaiveldterrein.
Zone C en D
Laag
€ 4.000
Uitgaande van parkeerplaatsen op terreinen en op straat
€ 2.000
TABEL 4. BEDRAGEN AFKOOPREGELING VOOR MAATSCHAPPELIJKE EN COMMERCIËLE BOUWPROJECTEN. (PRIJSPEIL 2018)
De gemeente hanteert hierbij het uitgangspunt dat de tarieven voor de afkoopregeling gelden volgens commerciële bouwprojecten tenzij door de initiatiefnemer gemotiveerd wordt aangetoond dat er sprake is van een maatschappelijk bouwproject met een openbaar belang en zonder winstoogmerk. De afkoop vindt eenmalig plaats bij het verlenen van de omgevingsvergunning van het betreffende bouwplan. De gemeente verplicht zich om met het afkoopbedrag binnen 10 jaar binnen een straal van 600 meter daadwerkelijk extra parkeerplaatsen te realiseren. Uit jurisprudentie blijkt dat voldoende aannemelijk dient te worden gemaakt dat het afkoopbedrag ook daadwerkelijk wordt aangewend om te voorzien in een oplossing voor het betreffende bouwplan. Dit betekent dat indien er sprake is van afkoop, er gezocht wordt naar passende oplossingen voor het bouwplan. Daarbij valt te denken aan het realiseren van extra parkeerplaatsen, het voor openbaar gebruik beschikbaar maken van afgesloten terreinen, het realiseren van fietsenstallingen of het geschikt maken van terreinen voor Park & Ride.
3.4 Afwijken van de parkeereis Afwijken van de parkeereis kan alleen indien de aanvrager van de omgevingsvergunning aantoont dat de parkeereis niet (volledig) kan worden opgelost. De bevoegdheid voor het afwijken van de parkeereis of afwijken van de tarieven volgens de afkoopregeling ligt bij het college.
11
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
4. Uitvoeringsregels 4.1 Acceptabele loopafstanden Als maat voor de situering van de parkeerplaatsen ten opzichte van de functies dienen de maximaal acceptabele loopafstanden zoals weergegeven in tabel 5. De acceptatie van die loopafstand hangt af van de parkeerduur en van het motief van het bezoek aan het bestemmingsadres. De acceptatie van loopafstanden vertoont marges en wordt medebepaald door de aantrekkelijkheid van de looproute, de prijsstelling en de concurrentiekracht van alternatieven. Maximaal acceptabele loopafstanden
Functie
Binnenstad
Buiten de binnenstad
250 - 300 meter
100 - 200 meter
(winkels, vrijetijdsvoorzieningen, zorgvoorzieningen, onderwijsinstellingen, etc.)
250 - 600 meter
100 - 250 meter
Werknemers
250 - 800 meter
250 - 800 meter
Wonen Bezoekers functies
TABEL 5. MAXIMAAL ACCEPTABELE LOOPAFSTANDEN PARKEERVOORZIENINGEN
Uitgangspunt voor de acceptabele loopafstanden zijn de richtlijnen van het CROW. Vanwege de verdichting van steden en de hierdoor steeds schaarser wordende ruimte zal in de binnenstad een grotere loopafstand moeten worden geaccepteerd. De gemeente gebruikt deze maximaal acceptabele loopafstanden voor het toetsen van de parkeeroplossing behorende bij een nieuwe functie. Hoe groter de maximale loopafstand des te meer flexibiliteit in het vinden van een geschikte parkeeroplossing.
4.2 Afmetingen parkeerplaatsen Bij de beoordeling of een te realiseren parkeerplaats voldoet aan de gestelde parkeernormen wordt de NEN-richtlijn (NEN-2443) en de richtlijnen opgenomen in de CROW Kennisbank in ASVV 2012, als toetsingskaders voor de minimale afmetingen gehanteerd. Alleen die parkeerplaatsen die voldoen aan deze richtlijnen worden bij toetsing van de vergunningaanvragen door de gemeente overgenomen.
4.3 Waarborgen gebruik parkeervoorziening Parkeervoorzieningen dienen te worden gebruikt door de beoogde doelgroep. Parkeerplaatsen voor bezoekers van functies dienen toegankelijk te zijn, bij voorkeur niet afgesloten van de openbare weg.
4.4 Registratie parkeren op eigen terrein Voor nieuwbouwontwikkelingen dat zij (in de basis) moeten voorzien in parkeren op eigen terrein. Om het gebruik van het parkeren op eigen terrein 1 af te dwingen en daardoor extra 1
Het betreft hier functies die beschikken over een collectieve parkeervoorziening. Immers wordt bij 12
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
parkeerdruk in de omgeving te voorkomen, geldt dat nieuwe bouwontwikkelingen met parkeren op eigen terrein op de nulvergunninglijst worden geplaatst. Dit geldt ook voor ontwikkelingen waar op dit moment nog geen parkeerregulering (betaald parkeren) in de omgeving geldt. Op het moment dat parkeerregulering wordt ingevoerd, komen gebruikers niet in aanmerking voor een vergunning. Zij worden geacht de parkeervoorziening te gebruiken die bij die functie hoort. Dit betekent dat (toekomstige) gebruikers van de functie worden uitgesloten van vergunningen. Uitgezonderd zijn de bouwontwikkelingen waar beschikbare restcapaciteit in de omgeving wordt benut voor het voldoen aan de parkeereis (paragraaf 3.1b).
parkeren op eigen terrein (oprijlaan, garagebox, e.d.) er al rekening mee gehouden dat een deel van de parkeerbehoefte wordt opgelost in het openbaar gebied. 13
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
5. Juridisch-planologische inbedding 5.1 Bestemmingsplan Voor de juridische borging van de parkeernormen wordt vanuit de bestemmingsplannen verwezen naar de Nota Parkeernormen 2017 en wijzigingen daarvan in de toekomst (dynamische verwijzing). Voor het parkeren wordt een paraplubestemmingsplan opgesteld. Dit paraplubestemmingsplan komt dan in principe over alle nu geldende bestemmingsplan heen te liggen. In nieuwe bestemmingsplannen wordt vervolgens óf exact dezelfde regeling opgenomen als in het paraplubestemmingsplan óf juist een specifieke regeling voor dat plangebied. Vanuit het (paraplu)bestemmingsplan wordt een dynamische verwijzing opgenomen naar de Nota Parkeernormen. Het grote voordeel hiervan is dat bij een toekomstige wijziging in de parkeernormering het niet nodig is om ieder bestemmingsplan te herzien of om een nieuw paraplubestemmingsplan te maken. Naar verwachting zal in 2021 de nieuwe Omgevingswet in werking treden. Op basis van deze wet bereiden wij een omgevingsplan voor de gehele gemeente voor, die alle bestemmingsplannen vervangt. In het kader van dit omgevingsplan zal het mogelijk zijn om voor het grondgebied van de gemeente parkeereisen te stellen en vervalt deze Nota Parkeernormen als aanvullend kader doordat deze integraal in het omgevingsplan is opgenomen.
5.2 Inwerkingtreding Na publicatie treedt deze beleidsregel in werking en is deze toepasbaar voor bouwplannen passend in bestemmingsplannen waarin verwezen wordt naar deze nota Parkeernormen en voor bouwplannen passend in de bestemmingsplannen waarin een dynamische parkeerverwijzing is opgenomen. Voor bouwplannen passend in overige bestemmingsplannen zijn de parkeernormen uit deze Nota Parkeernormen van toepassing op het moment dat het paraplubestemmingsplan Parkeren in werking treedt.
14
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bijlage1: Parkeernormen A. Hoofdgroep wonen Hoofdgroep Wonen
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
A 1,1
B 1,3
C 1,7
D 1,8
per woning
0,3
1,0
1,2
1,6
1,6
per woning
0,3
0,9
1,1
1,4
1,5
per woning
0,3
0,8
0,8
0,8
0,8
per woning
0,3
0,9
1,1
1,25
1,25
per woning
0,3
Serviceflat/aanleunwoning
0,3
0,8
0,9
1,0
per woning
0,2
Wooneenheid <35 m² bvo zelfstandig wonen Wooneenheid <35 m² bvo voor niet zelfstandig wonen Beschermde woonvorm/ verpleeg- en verzorgingstehuis
0,5
0,5
0,6
0,6
per wooneenheid
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
per wooneenheid
0,2
0,5
0,5
0,5
0,5
per wooneenheid
0,3
Grondgebonden woning of appartement (duur) > 130 m² bvo Grondgebonden woning of appartement (midden) 70 - 130 m² bvo Grondgebonden woning of appartement(goedkoop) <70 m² bvo Sociale woningbouw (appartementen sociale huur)* Sociale woningbouw (grondgebonden woningen sociale huur)*
Bezoekers- Opmerkingen aandeel
Zelfstandige woning met beperkte zorgvoorzieningen bijvoorbeeld kamerverhuur of studio's bijvoorbeeld studentenwoningen
* De parkeernormen voor sociale woningbouw zijn gebaseerd op een gezamenlijk onderzoek van de drie woningcorporaties Tiwos, TBV Wonen en WonenBreburg (Parkeerbehoefte sociale huurwoningen Tilburg, Tiwos, Wonenbreburg, TBV Wonen, juli 2017). B. Hoofdgroep werken Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
A 1,3
B 1,6
C 2,0
D 3,3
per 100 m2 bvo
20%
0,9
1,3
1,4
2,3
per 100 m2 bvo
5%
1,1
1,5
1,9
2,1
per 100 m2 bvo
5%
Bedrijf arbeidsextensief
0,4
0,5
0,7
0,8
per 100 m2 bvo
5%
Bedrijfsverzamelgebouw
0,8
1,1
1,3
1,7
per 100 m2 bvo
5%
Hoofdgroep Werken
Commerciele dienstverlening met baliefunctie Commerciele dienstverlening zonder baliefunctie (kantoren) Bedrijf arbeidsintensief
15
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bezoekers- Opmerkingen aandeel
bijvoorbeeld industrie, laboratorium, werkplaats bijvoorbeeld loods, opslag, transportbedrijf gelijkwaardige mix van kantoren (zonder baliefunctie), arbeidsextensieven en intensieve bedrijven
C. Hoofdgroep winkelen en boodschappen Hoofdgroep Winkelen en boodschappen
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
Winkels binnenstad Tilburg (zone A) Winkels wijkcentrum
A 3,1 nvt
B nvt 3,3
C nvt 4,1
D nvt nvt
per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo
99% 80%
Winkels buurtcentrum (incl. linten en solitaire winkels) Supermarkt Supermarkt XL
nvt
2,1
2,7
nvt
per 100 m2 bvo
70%
2,5 4,9
3,6 5,8
4,4 6,7
nvt nvt
per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo
95% 85%
Bouwmarkt
nvt
1,5
2,0
2,2
per 100 m2 bvo
90%
Tuincentrum Meubelboulevard, woonboulevard, woonwinkels
nvt nvt
2,0 1,6
2,3 2,0
2,6 nvt
per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo
90% 95%
Bezoekers- Opmerkingen aandeel
Vb. Heijhoef, Blaak, Westermarkt, Wagnerplein. Vb. Bredaseweg, Korvelseweg, Berkel-Enschot verkoopvloeroppervlak > 2.500 m2 verkoopruimte buiten dient te worden meegerekend.
D. Hoofdgroep sport, cultuur en ontspanning Hoofdgroep Sport, cultuur en ontspanning
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
A 1,2
B 1,8
C 2,4
D 3,2
per 100 m2 bvo
95%
Sporthal (binnen) met wedstrijdfunctie
+ 0,1
+ 0,1
+ 0,2
+ 0,2
per zitplaats
100%
Sportvelden
nvt
20,0
20,0
20,0
95%
Sportschool/dansstudio Museum Bibliotheek Bioscoop Theater Casino Welnesscentrum Tennishal/tennisbanen Zwembad (overdekt en openlucht) Ijsbaan Indoor speeltuin Volkstuin
0,9 0,3 0,2 2,2 5,8 5,2 nvt nvt nvt nvt 2,2 nvt
2,9 0,5 0,5 6,9 6,4 5,6 nvt 0,3 9,7 nvt 3,1 1,1
4,2 0,9 0,8 8,1 8,3 6,0 8,8 0,4 10,5 2,3 4,0 1,2
6,0 nvt 1,1 12,7 10,5 7,5 9,8 0,5 14,3 2,5 4,9 1,3
per hectare netto terrein per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 100 m2 bassin per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 10 tuinen
Hoofdgroep Horeca
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
Cafe, bar, cafetaria Restaurant Hotel Hostel
A 4,0 8,0 1,5 0,3
B 4,0 8,0 2,6 0,7
C 5,0 12,0 4,2 2,2
D 5,0 12,0 6,3 4,4
Sporthal/sportzaal (binnen) zonder wedstrijdfunctie
Bezoekers- Opmerkingen aandeel sporthal voor (uitsluitend) een schoolfunctie heeft geen extra parkeervraag totale parkeervraag is dan de parkeervraag sporthal + de component voor het aantal zitplaatsen betreft een globale indicatie van de parkeerbehoefte
90% 95% 95% 95% 90% 85% 99% 90% 99% 99% 99% 100%
E. Hoofdgroep horeca
16
per 100 m2 bvo per 100 m2 bvo per 10 kamers per 10 kamers
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bezoekers- Opmerkingen aandeel 90% 80% 80% 80%
gebaseerd op 3* hotel
F. Hoofdgroep gezondheidszorg Hoofdgroep Gezondheidszorg
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
Huisarts (praktijk)
A 1,8
B 2,2
C 2,7
D 3,0
Apotheek Fysiotherapiepraktijk/consultatiebureau
2,0 1,0
2,5 1,2
2,9 1,5
nvt 1,7
Tandartsenpraktijk/Gezondheidscentrum
1,3
1,6
1,9
2,2
Ziekenhuis Crematorium/begraafplaats
1,3 nvt
1,5 nvt
1,6 26,6
1,9 26,6
Religiegebouw
0,1
0,1
0,1
0,1
Hoofdgroep Onderwijs
Zone
Zone
Zone
Zone Eenheid
Kinderdagverblijf (Creche)
A 0,8
B 1,0
C 1,1
D 1,4
per 100 m2 bvo
0%
Basisonderwijs
0,5
0,5
0,5
0,5
per leslokaal
0%
Voortgezet onderwijs
2,3
3,0
3,3
3,9
per 100 leerlingen
10%
Middelbaar Beroepsonderwijs (ROC)
3,2
3,8
4,2
4,9
per 100 leerlingen
7%
Hoger Beroepsonderwijs
6,3
6,9
7,5
8,9
per 100 studenten
70%
Universiteit
9,7
11,5
12,7
14,8
per 100 studenten
50%
Avondonderwijs
3,0
4,0
5,0
9,5
per 10 studenten
95%
per behandelkamer per apotheek per behandelkamer per behandelkamer per 100 m2 bvo per gelijktijdige per bezoekersplaats
Bezoekers- Opmerkingen aandeel 57% 45% 60% 50% 30% 99% 100%
G. Hoofdgroep onderwijs
17
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bezoekers- Opmerkingen aandeel exclusief parkeren bezoekers (Kiss&Ride) exclusief parkeren bezoekers. Indien gewenst aan te vullen met plaatsen voor halen en brengen volgens rekenmethode CROW.
Bijlage2: Zone-indeling parkeernormen
De afbeeldingen geven de situatie per november 2017 weer. Het gebied Zone A wordt bepaald door de grootte van het gebied van parkeerregulering conform het Aanwijzingsbesluit Betaald Parkeren welke jaarlijks wordt vastgesteld.
18
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bijlage 3: Spelregels afkoopregeling Parkeereis De ontvangen bedragen van derden in het kader van de afkoopregeling worden gestort in een voorziening "van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden" (artikel 44, lid 2 Besluit Begroting en Verantwoording). Zoals uit paragraaf 3.3 van de Nota Parkeernormen blijkt, gebeurt dit vanuit het volgende kader: • • • • • • •
Het afkoopbedrag wordt in rekening gebracht bij derden bij verlening van de omgevingsvergunning voor de betreffende bouwontwikkeling; Dit wordt vastgelegd in een overeenkomst betreffende de afkoop en de realisatie van een passende parkeeroplossing voor de bouwontwikkeling; Deze overeenkomst wordt schriftelijk tussen partijen vastgelegd; De vergunning wordt pas verleend nadat het verschuldigde afkoopbedrag door de aanvrager van de omgevingsvergunning is voldaan; Realisatie van parkeervoorziening vindt plaats binnen een straal van 600 meter van de beoogde (bouw)ontwikkeling; Realisatie van de parkeervoorziening vindt plaats binnen 10 jaar na datum verlening omgevingsvergunning; Eventuele terugbetaling van de vergoeding door de gemeente na 10 jaar (indien beoogde parkeervoorziening niet gerealiseerd wordt) gebeurt op basis van de nominale waarde (van eventuele rentevergoeding is geen sprake). Dit wordt eveneens opgenomen in de schriftelijke overeenkomst tussen gemeente en de ontwikkelende partij.
19
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bijlage 4: Beleidsregel Toepassing Parkeernormen Tilburg 2017 Paragraaf 1: Wettelijk kader en doel De centrale gedachte bij het hanteren van parkeernormen is dat voorkomen wordt dat nieuwe bouwontwikkelingen leiden tot parkeeroverlast in de omgeving. Het wettelijk kader wordt gevormd door artikel 3.1 van de Wet ruimtelijke ordening, artikel 3.2.1., tweede lid onderdeel a van het Besluit Ruimtelijke Ordening (Bro) en de artikelen 2.4 en 2.12 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Voor de juridisch borging van de parkeernormen wordt vanuit de Tilburgse bestemmingsplannen verwezen naar de Nota Parkeernormen. Een paraplubestemmingsplan is van toepassing op de bestemmingsplannen waar geen verwijzing naar de Nota Parkeernormen is opgenomen.
Paragraaf 2: Begripsbepalingen In het beleid parkeernormen wordt verstaan onder: Bouwontwikkeling:
Een bouw- of gebruiksontwikkeling waarvoor een aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt ingediend. Het kan gaan over een nieuwbouwontwikkeling, uitbreiding van een bestaande functie of functiewijziging.
Eigen terrein:
Het bouwoppervlak waarop de ontwikkeling wordt gerealiseerd, daaronder begrepen het daarbij behorende terrein dat als parkeerterrein is bestemd.
Initiatiefnemer:
De initiatiefnemer en/of eigenaar van de grond en opstallen waarvoor de aanvraag om een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen of strijdig gebruik is ingediend.
Maatgevend moment: Het moment waarop de functie(s) een maximale parkeerbehoefte heeft en/of de parkeerbehoefte zich het meest laat gelden. Ingeval bij nieuwbouw of functiewijziging een beroep wordt gedaan op eventuele restcapaciteit in de openbare ruimte dient daarbij tevens het maatgevend moment van deze openbare ruimte in ogenschouw te worden genomen. Mobility as a Service:
Mobility as a Service staat voor een mobiliteitconcept, waarbij consumenten mobiliteit inkopen, in plaats van te investeren in eigen transportmiddelen. Nieuwe concepten vormen een combinatie tussen openbaar vervoer, vraag gestuurd vervoer, deel- en privé voertuigen.
Nulvergunningregeling: Een regeling waarbij toekomstige gebruikers van een functie worden uitgesloten van het recht op één of meer parkeervergunningen. Parkeerbehoefte:
20
Het aantal parkeerplaatsen dat volgt uit de toepassing van de parkeernorm, bestaande uit een gebruikersdeel en een bezoekersdeel. De uitkomst is het aantal parkeerplaatsen dat voor een bouwontwikkeling benodigd is om in de behoefte te kunnen
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
voorzien. Parkeerdruk:
De parkeerdruk betreft de bezetting van de parkeerplaatsen afgezet tegen het totaal aantal beschikbare parkeerplaatsen.
Parkeernorm:
Het getal dat aangeeft hoeveel parkeerplaatsen minimaal moeten worden gerealiseerd bij een bepaalde functie en als basis dient voor het berekenen van de parkeerbehoefte.
Parkeerovereenkomst: Overeenkomst tussen de initiatiefnemer en de gemeente. Hierin worden de gemaakte afspraken over hoe in de toekomstige parkeerbehoefte wordt voorzien vastgelegd. Restcapaciteit:
Het aantal parkeerplaatsen dat op het maatgevende moment onbezet is. Er is sprake van restcapaciteit indien de parkeerdruk op straat onder de 85% is.
Paragraaf 3: Bepalen van de parkeerbehoefte
a. De parkeerbehoefte wordt bepaald met toepassing van de normen zoals deze zijn opgenomen in het overzicht parkeernormen (bijlage) van de nota Parkeernormen. Er wordt geacht in de parkeerbehoefte te zijn voorzien indien wordt voldaan aan deze minimum norm. b. De parkeerbehoefte dient in beginsel op eigen terrein (ontwikkelkavel) te worden gerealiseerd. c. Onderscheid tussen vaste gebruikers en bezoekers: In het berekenen van de parkeerbehoefte wordt onderscheid gemaakt tussen het aandeel vast gebruik en het aandeel bezoekers. Het bezoekersdeel dat op eigen terrein wordt gerealiseerd dient vrijelijk toegankelijk te zijn. d. Dubbelgebruik parkeergelegenheid: Van dubbelgebruik is sprake als het gebruik van de parkeerplaatsen onderling uitwisselbaar is. De aanwezigheidspercentages kunnen alleen dan worden toegepast. Het dubbelgebruik van het aandeel vast gebruik is slechts aan de orde indien de initiatiefnemer kan aantonen dat dit dubbelgebruik in de praktijk kan functioneren. e. Functiewijziging: Bij een functiewijziging wordt de additionele parkeerbehoefte bepaald door een normatieve vergelijking op het maatgevende moment ('regeling oud voor nieuw'). Op basis van de actuele parkeernormen wordt berekend wat in de bestaande en toekomstige situatie de parkeerbehoefte is.
Parkeerbehoeften van een functie welke langer dan 5 jaar niet actief is geweest worden buiten beschouwing gelaten. f. Berekenwijze parkeervoorzieningen bij woningen: In geval een initiatiefnemer privé parkeerplaatsen bij woningen realiseert waarop geen dubbelgebruik van toepassing is (garage, carport, e.d.), dan geldt bij een ontwikkeling van meer dan 10 woningen dat rekening moet worden gehouden met een correctie in de berekening van de parkeerbehoefte op basis van de correctiefactor (tabel 2). g. Fietsparkeren: Bij iedere bouwontwikkeling dient het voorzien van voldoende stallingsvoorzieningen onderbouwd te worden, waarbij de behoefte wordt ingeschat op basis van de kencijfers van de CROW, zoals opgenomen op de CROW Kennisbank. h. Beïnvloeden parkeerbehoefte: Er bestaan mogelijkheden om het autobezit en autogebruik te beïnvloeden. Bij het indienen van een vergunningsaanvraag voor een bouwontwikkeling dient de initiatiefnemer te onderbouwen welk verwacht effect het de maatregel voor het beïnvloeden van het autobezit heeft op de parkeerbehoefte. i. Parkeerbehoefte gebiedsontwikkelingen: Bij het bepalen van de parkeerbehoefte van grote ontwikkelingen geven de parkeernormen nog steeds een best-guess van de te
21
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
verwachten parkeerbehoefte, maar hier kan in de praktijk anders mee worden omgegaan. Een door de initiatiefnemer opgestelde parkeervisie kan als uitgangspunt dienen in het voorzien van de (toekomstige) parkeerbehoefte indien deze de goedkeuring van de gemeente heeft gekregen.
Paragraaf 4: Bepalen van de parkeereis
a. Parkeereis: De parkeereis wordt berekend op basis van de parkeernorm, waarbij afronding naar een heel getal plaatsvindt. De parkeereis dient in beginsel op eigen terrein te worden gerealiseerd. b. Compensatie verlies aan parkeercapaciteit: Als ten gevolge van de bouwontwikkeling bestaan parkeercapaciteit verloren, moet het verlies van deze capaciteit worden gecompenseerd, zodanig dat er geen structureel nadelig effect is op de parkeerdruk in de directe omgeving. c. Alternatieve oplossing voor de parkeereis op eigen terrein: Voordat wordt beslist over een alternatieve oplossing dan de parkeereis op eigen terrein te realiseren zal de initiatiefnemer moeten aantonen dat ook met een redelijk te achten aanpassing van het bouwvoornemen niet alsnog op eigen terrein kan worden voldaan aan de parkeereis. d. Parkeereis (deels) in de omgeving oplossen: In voorkomende gevallen kan het fysiek onmogelijk of onwenselijk zijn om op het eigen terrein parkeergelegenheid te realiseren, maar bestaat wel de mogelijkheid om de parkeerbehoefte in de directe nabijheid van het bouwplan op te lossen. Wanneer op een andere wijze dan op eigen terrein aan de parkeereis wordt voldaan, moet nauwkeurig aangegeven worden hoe dit gebeurt, bijvoorbeeld: I.
Alternatieve private parkeeroplossing: De parkeerbehoefte kan binnen een acceptabele loopafstand van het bouwplan worden opgelost op een naburig privaat terrein of in een private parkeervoorziening. Aangetoond moet worden dat deze parkeerplaatsen ten behoeve van het betreffende bouwplan waarvoor een omgevingsvergunning wordt aangevraagd, door een privaatrechtelijke overeenkomst kunnen worden aangewend voor een periode van tenminste 10 jaar voor de betreffende ontwikkeling. II. Benutten restcapaciteit: Als blijkt dat de parkeereis niet op eigen terrein kan worden opgelost dan kan worden onderzocht of er in de directe omgeving (structurele) restcapaciteit is waar de (resterende) parkeerbehoefte kan worden opgelost. Er is sprake van restcapaciteit indien de parkeerdruk in de directe omgeving, met toevoeging van de parkeerbehoefte van de ontwikkeling, onder de 85% blijft. Onder de directe omgeving wordt in dit verband verstaan binnen een straal van 250 meter van de ontwikkeling. De initiatiefnemer dient hiervoor voor eigen rekening en risico een onderzoek te laten uitvoeren door een gespecialiseerd onafhankelijk bureau. e. Vrijstellingsregels van de parkeereis: Standaard vrijstellingsregels zijn van toepassing op kleine bouwontwikkelingen en bouwontwikkelingen in de binnenstad. I.
Vrijstellingsregel kleine ontwikkelingen: Voor kleine bouwontwikkelingen met een (toename van de) parkeerbehoefte van maximaal 3 parkeerplaatsen wordt geen parkeereis gesteld. Indien dit wordt besloten kan plaatsing op de nulvergunninglijst van toepassing zijn. II. Vrijstellingsregel bezoekersparkeren binnenstad: Er geldt geen parkeereis voor het bezoekersdeel van de parkeerbehoefte binnen de invloedssfeer van parkeergarages in de binnenstad. Als richtlijn voor deze invloedssfeer wordt een 22
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
straal van maximaal 250 meter rondom de openbare parkeergarages gehanteerd (afbeelding 3); III. Nulvergunningregeling: Er geldt vrijstelling van de parkeereis indien gebruik gemaakt wordt van de nulvergunningregeling. Deze regeling waarbij (toekomstige) gebruikers van de functie worden uitgesloten van parkeervergunningen, kan alleen worden toegepast in gereguleerd gebied (zone A).
Paragraaf 5: Afwijken van de parkeereis Ingeval de ontwikkeling niet in voldoende mate parkeerplaatsen op eigen terrein kan realiseren en geen alternatieve oplossing (in de omgeving) beschikbaar is, kan worden afgeweken van de parkeereis: a. Afwijken van de parkeereis is alleen mogelijk indien de aanvrager van de omgevingsvergunning aantoont dat de parkeereis niet (volledig) kan worden opgelost. b. De bevoegdheid voor het afwijken van de parkeereis ligt bij het college en vereist altijd een onderbouwing van de initiatiefnemer. c. De initiatiefnemer betaalt bij het verlenen van de omgevingsvergunning voor het betreffende bouwplan voor de niet gerealiseerde parkeerplaatsen een bedrag ter compensatie aan de gemeente (afkoopregeling). d. De gemeente verplicht zich om met het afkoopbedrag binnen 10 jaar binnen een straal van 600 meter daadwerkelijk extra parkeerplaatsen te realiseren. Dit betekent dat er op voorhand duidelijkheid bestaat hoe de oplossing eruit zal komen te zien. e. Gebruik maken van de afkoopregeling is geen recht van de initiatiefnemer; f. Indien wordt afgeweken van de parkeereis waarbij sprake is van een financiële bijdrage sluiten de initiatiefnemer en de gemeente vooraf een parkeerovereenkomst. Hieruit blijkt op welke wijze wordt voorzien in de toekomstige behoefte en welk afspraken partijen onderling hierover hebben gemaakt.
Paragraaf 6: Uitvoeringsregels
a. Acceptabele loopafstanden: Uitgangspunt voor de acceptabele loopafstanden zijn de richtlijnen zoals deze zijn opgenomen in de CROW-publicatie. Als maat voor de situering van de parkeerplaatsen ten opzichte van de functies dienen de maximaal acceptabele loopafstanden (tabel 5). b. Afmeting parkeerplaatsen: Voor de afmeting van parkeerplaatsen wordt de NENrichtlijn (NEN-2443) en de richtlijnen zoals opgenomen op de CROW Kennisbank gehanteerd als toetsingskader. c. Toegankelijkheid parkeervoorziening: De parkeervoorziening dient te worden kunnen gebruikt door de beoogde doelgroep. Parkeerplaatsen voor bezoekers dienen vrijelijk toegankelijk te zijn. d. Nulvergunninglijst: alle nieuwe ontwikkelingen in Tilburg die voorzien in parkeergelegenheid op eigen terrein worden op de nulvergunninglijst geplaatst. (Toekomstige) gebruikers van de functie(s) komen niet in aanmerking voor een parkeervergunning voor straatparkeren. Hiermee wordt het gebruik van de eigen voorzien afgedwongen en wordt voorkomen dat de parkeerbehoefte wordt afgewenteld op het openbaar gebied.
23
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Paragraaf 7: Hardheidsclausule In die gevallen waarin strikte toepassing van deze beleidsregel tot een bijzondere hardheid leidt, kan het college van burgemeester en wethouders, bijvoorbeeld bij een zwaarwegend economisch of volkshuisvestingsbelang, ten gunste van de initiatiefnemer besluiten af te wijken van deze beleidsregel wanneer zij de realisatie van het initiatief belangrijker acht dan de (al dan niet tijdelijke) nadelige gevolgen op het gebied van bereikbaarheid.
Paragraaf 8: Inwerkingtreding en citeertitel Deze beleidsregel treedt in werking daags na de publicatie van het vaststellingsbesluit in het gemeentelijk huis-aan-huisblad. Deze beleidsregel kan worden aangehaald als “Beleidsregel Parkeernormen Tilburg”.
24
PARKEERNORMEN TILBURG, NOVEMBER 2017
Bijlage 2 Tilburgse terugblikken - IPV Delft Tilburgse terugblikken - IPV Delft
Panorama Tilburg - Hendrik de Laat - 1927
Tilburgse Terugblikken Een nieuw perspectief op heden en verleden
12 maart 2021
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
2
Inhoud
1. Visie op de ontwerpopgave
1.
Visie op de ontwerpopgave
3
2.
Ontwerpvoorstel
5
3.
Ontdekken, beleven en verwondering
9
4.
Werking
11
5.
Landschappelijke inpassing
13
6.
Recroduct
17
7.
Referenties
19
8.
Uitvoering
21
9.
Gebruiksfase
23
10.
Kosten
25
Aandacht We willen een boeiend ontwerp maken dat de aandacht van de automobilist en de fietsers en voetgangers grijpt. Tegelijkertijd is de locatie een landschappelijke omgeving. De uitdaging is om hier iets te ontwerpen dat zowel als landmark dient maar geen dissonant is in het groene landschap.
Thema’s De relevante thema’s in dit gebied zijn natuur, cultuurhistorie (vloeivelden), transitie, waterzuivering, energie, recreatie. Het ontwerp moet hier op inspelen.
Interactie Het ontwerp moet meer zijn dan een dood voorwerp. We willen iets ontwerpen waarmee mensen interactie kunnen hebben. Er moet iets te beleven zijn.
Uniek Een toegangspoort tot Tilburg of een gebied moet identiteit en authenticiteit hebben. Dus niet iets wat we overal zien maar iets uniek voor Nederland.
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
3
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
4
2. Ontwerpvoorstel De automobilist: nieuwsgierig gemaakt
De fietser en voetganger: ontdekken en beleven
Tilburgse terugblikken
Al rijdend over de N261 richting Tilburg passeer je afslag Loon op Zand en rijd je onder kunstwerk Kasteelhoevenweg door. De weg buigt langzaam om het bos rondom het Blauwe Meer. In de verte zie je een intrigerend object opdoemen in de middenberm. Het is overduidelijk iets nieuws met een eigentijdse vormgeving. Toch misstaat het niet in het landschap. Door zijn verticale vorm en roestkleurig patina wordt het omarmt door de bosrijke omgeving.
Al fietsend over de snelfietsroute richting Waalwijk rijd je door het prachtig herontwikkelde gebied naast de RWZI. Daar staat dat bijzondere object. De eerste paar keer reed je er nog voorbij. Daarna hoorde je van iemand dat je er in kan en dat het een heel bijzondere beleving is. Je stapt van je fiets af en loopt er een rondje omheen. Het is een mysterieuze monoliet die stoïcijns de omgeving staat te observeren. Wat ziet dit object?
Dit zijn de Tilburgse Terugblikken. Stoere, stalen en mystieke objecten in het Waterlandschap. Ze grijpen de aandacht en dagen je uit te ontdekken. Als ze eenmaal je aandacht hebben zijn ze niet zelfzuchtig. Het is ze niet om henzelf te doen. Ze hebben je iets te laten zien. Ze hebben een verhaal te vertellen. Het verhaal van de geschiedenis van Tilburg, de voormalige industrie en vloeivelden en de transformatie daarvan tot het huidige Waterlandschap.
Je kijkt naar het object en je ziet dat het object ook ergens naar kijkt. Het object kijkt naar Tilburg en naar een ander soortgelijk object dat verderop staat naast de snelfietsroute. Als je onder de hoogspanningsleidingen bent doorgereden nader je het tweede object. Het rijst statig uit boven de herontwikkelde vloeivelden. Het kijkt overduidelijk naar de overkant van de N261 richting het nieuwe Waterlandschap. Je blik wordt onvermijdelijk gestuurd richting dit Waterlandschap. Daar staat ook weer zo’n object. Het kijkt verder het landschapspark Pauwels in.
Dan ontdek je de deur. Je gaat naar binnen. Eerst is het nog donker. Als je ogen zijn gewend zie je dat er wel degelijk licht van boven naar binnen valt. Dan pak je een van de witte plankjes die daar hangen. Dan voltrekt zich een klein wondertje voor je ogen: ineens verschijnt een prachtig uitzicht op het Waterlandschap op het plankje. Helder en haarscherp zie je bomen in de wind wuiven en vogels voorbij vliegen. Hoe is dit mogelijk? In de verte staat een volgende object dat nog verder het gebied inkijkt. Je stapt weer op je fiets en gaat op onderzoek uit. Aan het eind van de dag heb je een avontuurlijke rondrit gemaakt. Dit moeten ze thuis horen.
In een Tilburgse Terugblik wordt je getrakteerd op een prachtig uitzicht op de omgeving. Maar je hoeft er niet een trap voor te beklimmen. Een letterlijk levend beeld zo in je handen. Door te spelen met het plankje ga je op zoek naar scherpte. Die grote boom in de achtergrond? Of toch die auto proberen te volgen op de N261? Je bent de cameraman en regisseur van je eigen film op dit moment.
Je rijdt onder kunstwerk Spinderspad door. Het moment is voorbij. Wat heb ik zojuist gezien? En wat heb ik gemist? Als je de volgende keer in de buurt bent met de fiets of te voet ga je het zeker even onderzoeken. Misschien stap je er straks wel speciaal voor op de fiets.
De Tilburgse Terugblikken hebben nog iets bijzonders voor je in petto. Door aan een eenvoudige hendel te trekken, klapt er boven in het object een spiegel weg. Het geprojecteerde beeld veranderd. Nu zie je hoe dit gebied er vroeger uit zag. Je herkent de grote lijnen in het landschap. Maar de invulling is duidelijk anders. Nu begin je te begrijpen waarom dit stukje Tilburg er zo uit ziet. Van het ene Terugblik kan je het volgende Terugblik zien staan. Dit nodigt uit om een tocht te maken langs de Terugblikken het gebied in. Elke terugblik vertelt weer een ander stukje van het verhaal.
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
5
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
6
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
7
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
8
3. Ontdekken, beleven en verwondering De Tilburgse Terugblikken bieden een ontdekkingsreis met meerdere lagen. Eerst is er het ontdekken van de objecten. Dit kan zijn met de auto, met de fiets of te voet. De objecten staan verspreid in het Waterlandschap. Dus iedereen ontdekt de objecten in een andere volgorde. Dan ontdek je dat het object meer is dan een dood kunstwerk. Er zit een deur in! Je kan er in, er is meer te ontdekken.
Eenmaal een plankje gepakt en onder het licht gehouden komt het eerste besef binnen: “O, wow!”. Een projectie! Na eerst wat gespeeld te hebben met de focus en de beelduitsnede rijd er plots een auto door het geprojecteerde beeld. Ineens realiseer je je dat dit niet een stilstaande dia is maar “live” beeld van wat zich buiten afspeelt. Dit maakt de beleving meteen een stuk bijzonderder.
In de lucht hangt een stalen hendel voor het grijpen. Waar zou deze voor zijn? Als je er aan trekt veranderd het “live” beeld in een historisch beeld. Nu zie je hoe deze locatie er vroeger uit zag en hoe deze functioneerde. De N261 en de hoogspanningsmasten zijn er nog niet. De vloeivelden zijn weer in gebruik. Dit zal voor de meeste mensen de eerste keer zijn dat ze zo direct met de geschiedenis van het gebied worden geconfronteerd.
Staand in de Terugblik zie je vage gekleurde lichtvlekken op je uitgestoken handen vallen. Er komt licht van boven. In eerste instantie snapt de bezoeker misschien nog niet wat die witte plankjes binnen in het Terugblik doen.
Met het projectiepaneel in je hand kan je spelen met het beeld. Scherpstellen op iets in de voor- of in de achtergrond. Een bewegend object volgen of iets van dichtbij bestuderen. Je kan met je neus op de projectie iets van dichtbij bekijken. Het beeld blijft oneindig scherp want het zijn geen pixels.
Staand naast de Terugblik of misschien in de Terugblik op het projectiebeeld ontdek je in de verte een ander Terugblik. Even onthouden welke richting het was en dan een pad ernaartoe ontdekken. Benieuwd wat je vanuit die volgende Terugblik te zien krijgt.
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
9
Periscoop Een periscoop (Grieks peri, „rondom” en skopéin, „kijken”) is een optisch instrument om vanuit een verborgen positie de omgeving op een hoger niveau te kunnen observeren. Een periscoop bestaat in principe uit een verticale buis, met aan beide uiteinden een opening met een spiegel. Deze spiegels buigen de horizontale binnenkomende lichtstralen naar beneden af, en de omlaag lopende bundel weer horizontaal naar het oculair. Een waarnemer die beneden door het oculair kijkt, krijgt de indruk dat hij de omgeving van bovenaf bekijkt.
Camera Obscura werking van de periscoop
Een Camera Obscura (Latijn voor ‘donkere kamer’) is een verduisterde ruimte waarbij in een van de wanden een klein gaatje of een lens is aangebracht. Het hierdoor invallende licht werpt een afbeelding van de buitenwereld op de tegenoverliggende wand. De scherpte van het beeld is afhankelijk van de afstand van het beeld tot de lens of de grootte van het gaatje.
werking van de Camera Obscura
Laterna Magica Een Laterna Magica (of toverlantaarn) is een apparaat waarmee doorzichtige afbeeldingen geprojecteerd kunnen worden. Het is dus in feite de voorloper van de diaprojector. De toverlantaarn is waarschijnlijk uitgevonden door Christiaan Huygens rond 1654, hoewel ook wel beweerd wordt dat Leonardo da Vinci anderhalve eeuw eerder experimenteerde met een soort Lanterna Magica. De toverlantaarn werkte in die tijden met handgeschilderde afbeeldingen.
Lens Een lens is een doorzichtig voorwerp waarmee lichtbundels convergent dan wel divergent kunnen worden gemaakt. Elke lens heeft twee brandpunten: het punt waar evenwijdig invallende stralen na doorgang door de lens samenkomen. Met behulp van formules kan het verband tussen de brandpunts-, de voorwerps- en de beeldafstand berekend worden. Bron definities: wikipedia. historische afbeelding van een Laterna Magica voorstelling
Tilburgse Terugblikken
meetkunde en formules van een bolle lens
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
10
4. Werking Klassieke principes opnieuw toegepast
Beeld actuele omgeving
Beeld Terugblik
De werking van de Tilburgse Terugblikken is gebaseerd op universele natuurwetten van licht en eeuwenoude toepassingen hiervan. De gebruikte principes zijn die van de periscoop, de Camera Obscura, de Laterna Magica en de lens. De principes worden op de pagina hiernaast kort beschreven.
De Tilburgse Terugblikken maken gebruik van een combinatie van deze principes. De zon schijnt buiten en verlicht de omgeving. De omgeving verstrooit het zonlicht in alle richtingen. Zo ook richting ons oog. Het omgevingslicht valt door onze ooglens en vormt omgekeerd een beeld op ons netvlies. Precies zo werken de Terugblikken. Het omgevingslicht valt door de lens en vormt een beeld op de projectvlakken beneden in de Terugblikken. Om het uitzicht te verbeteren plaatsen we de lens hoog en wordt het lichtbeeld middels een spiegel naar beneden gekaatst. Het beeld is dus zichtbaar op het horizontale vlak. Hierdoor elimineren we ook het probleem van het omgekeerde beeld.
In het bovenvlak van de Terugblik, verstopt achter de spiegel, ligt een opaal witte glasplaat. Deze glasplaat vangt zonlicht en werkt als lichtbak voor een levensgrote dia welke tegen de binnenzijde bevestigd is.
Klik op deze link of scan deze QR-code met je telefoon om een video te bekijken waarin we meer vertellen over de wonderlijke werking van de Camera Obscura. Link naar Youtube video
Als men aan de hendel trekt klapt de spiegel weg en wordt de werking van de Camera Obscura tijdelijk opgeheven. Nu valt het lichtbeeld van de levensgrote dia via een eigen lens (met een brandpuntafstand afgestemd op de dia) op het projectievlak beneden. Het is een afbeelding met het zelfde standpunt als het actuele beeld, maar dan van de historische situatie. Nu zie je het landschap met vloeivelden en waterwerken in werking. Dit geeft inzicht in de geschiedenis van het gebied en verklaart waarom het gebied momenteel zo is ingericht. In de nadere uitwerking moeten we de vraag beantwoorden in welke stijl deze historische situatie wordt afgebeeld. Is dit een fotorealistische computervisualisatie van de oude situatie? Of past hier beter een pentekening of gravurestijl? Het laatste zou bijvoorbeeld kunnen bijdragen aan het besef van waar men naar kijkt: de historische situatie. Het streven is om de hele beleving zo vanzelfsprekend als mogelijk te laten zijn. Met zo min mogelijk benodigde uitleg.
een projectie van een omgeving in een Camera Obscura
Tilburgse Terugblikken
aanvangsstand: kijkend naar de omgeving
voor: gemeente Tilburg
spiegel weggeklapt: terugblik
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
11
mogelijke locaties van de Tilburgse Terugblikken
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
12
5. Landschappelijke inpassing Poortfunctie
Waterlandschap
Dijkcoupure
De locatie van het Recroduct is niet de echte “stadsentree” van Tilburg. Als men een punt zou moeten aanwijzen waar men gevoelsmatig de stad in rijdt dan zou dat verder zuidelijk liggen. Misschien ter plekke van het kanaal. Maar Tilburg is meer dan een bebouwde kom. Tilburg wil zich ook profileren met het Waterlandschap. Door het Waterlandschap neer te zetten als noordelijke entree van Tilburg krijgt de bezoeker een heel ander gevoel. Het waterlandschap is geen punt of lijn maar een gebied. Hier sluit het concept van een serie Tilburgse Terugblikken goed bij aan. Door de zichtbare verspreiding wordt voor iedereen duidelijk dat het een groter gebied betreft. Ook voor automobilisten die enkel over de N261 Tilburg naderen. Met de Tilburgse Terugblikken wordt het waterlandschap als cultuurhistorisch waardevol vlak en entree van Tilburg visueel gemarkeerd.
Het landschap is een technisch ingenieurslandschap. Gevormd door waterloopkundige werken. Nu wordt het beeld gedomineerd door de de N261, de rioolwaterzuiveringsinstallatie, de hoogspanningsmasten en windmolens. Dit alles ingepakt in een landschappelijke inrichting. De Tilburgse Terugblikken zijn een passend intermediair tussen natuur en techniek. Zowel qua vormgeving als qua werking. Met behulp van techniek wordt de natuur beleefbaar.
De snelfietsroute snijdt door landschapspark Pauwels. Evenwijdig aan de N261 snijdt de snelfietsroute tweemaal door de ringdijk. Om deze momenten te benadrukken accentueert de coupure het profiel van de dijk. De oostelijke wand van de coupure is gedraaid. Hierdoor is de toegang tot het landschapspark van een grote afstand waarneembaar. Tevens verbetert zo het zicht vanaf de SFR op het Recroduct. De strakke snede van de dijkcoupure geeft een duidelijk kader voor de fietser die de coupure nadert; de lange rechte lijn van het fietspad door de natuur is duidelijk zichtbaar.
inpassing in het Waterlandschap
Tilburgse Terugblik in het Recroduct
Tilburgse Terugblikken
Door de binnenzijde van de coupure uit te voeren in weervast staal wordt de coupure opgenomen in de vormfamilie van de Tilburgse Terugblikken. In de verte staat een Terugblik fier naast de route. Na het vergezicht wordt je blik door de schuine wand van de dijkcoupure naar links getrokken: daar ligt het recroduct met daarin wederom een roestkleurig Terugblik. Als je nog wat beter kijkt, zie je ook aan de andere kant van de N261 in de verte een Terugblik tussen de bomen staan. De dijkcoupure, het recroduct en de Terugblikken zijn onderdeel van één vormfamilie. De kenmerkende kleur en textuur van weervast staal duikt steeds op in landschapspark Pauwels, en lokt uit tot onderzoek en ontdekking.
voor: gemeente Tilburg
Dijkcoupure
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
13
“Stoere, stalen en mystieke objecten in het Waterlandschap. Ze grijpen de aandacht en dagen je uit te ontdekken.”
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
14
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
15
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
16
6. Recroduct Recroduct
De bruggen en de Tilburgse Terugblik
Eén geheel
Het gebied rond het recroduct is een kenmerkend deel van Landschapspark Pauwels, hier ontmoeten natuur en de infrastructuur elkaar: de N261 werkend als harde scheiding tussen oost en west. Het recroduct verbindt de verschillende natuurgebieden, zowel voor de recreant als voor flora en fauna. De ecologische verbinding en de recreatieve verbinding zijn in het recroduct duidelijk van elkaar gescheiden. De wildpassage in het noordelijke deel van het recroduct is vol begroeid en heeft een beschut karakter. Het zuidelijke recreatieve deel van het recroduct kenmerkt zich door de lichte open ruimte en het open doorzicht naar de andere kant van de passage. Het ecologische deel en het recreatieve deel worden visueel van elkaar gescheiden door een laag muurtje en de kolommenrij in het midden van de overspanning.
In het zuiden van het recroduct is tussen de twee brugdekken van de N261 een Tilburgse Terugblik geplaatst welke zijn blik richting de stad werpt. De vormgeving van de bruggen is ingetogen waardoor de Tilburgse Terugblik de hoofdrol opeist. Aan de buitenzijdes van de dekken worden geprononceerde brugranden en hekwerken ontworpen. Aan de binnenzijde wordt het gat zo open mogelijk gehouden en terughoudend ontworpen. Hier dient zo veel mogelijk licht en lucht in het Recroduct te vallen. Deze brede open ruimte maakt van het Recroduct een plezierige ruimte in plaats van een onaangename tunnel.
Ondersteund door de vormgeving worden de twee dekken als 1 kunstwerk ervaren. De ruimte tussen de dekken wordt ervaren als een gat in het kunstwerk. Dit draagt bij aan de beleving van het Recroduct als 1 geheel in plaats van als een verzameling losse objecten.
TILBURGSE TERUGBLIK STAAT GEHEEL VRIJ TUSSEN HET OOSTELIJK EN WESTELIJK BRUGDEK. AAN DE BINNENZIJDE: TERUGHOUDENDE AFWERKING EN MINIMALE HANDREGEL
1250
AAN OMGEVINGSZIJDE: GEPRONONCEERDE BRUGRAND EN HEKWERK
HOOGWAARDIGE TALUDVERHARDING ONDER KUNSTWERK
3000
RUIM LICHT EN LUCHT ONDER RECRODUCT TALUD TUSSEN BRUGDEKKEN GRASBEGROEID
3185 14815
2000
HOOGWAARDIGE TALUDVERHARDING ONDER KUNSTWERK
3185
8370
14815
38000
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
17
interieur Camera Obscura Edinburgh, Schotland
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
18
7. Referenties Camera Obscura’s die je kunt betreden zijn over de hele wereld te vinden. In steden, in het landschap en in allerlei vormen en maten. Van eenvoudige bouwwerkjes tot hoogstaande architectuur. Ze zijn erg populair en worden druk bezocht. In Nederland zijn dit soort openbare Camera Obscura’s voor zover ons bekend nog niet te vinden. Het is daarmee een uitgelezen mogelijkheid voor Tilburg om zich onderscheidend op de kaart te zetten. Camera Obscura’s zijn veelvuldig terug te vinden op architectuur- en designblogs en doen het erg goed op social media. Hierdoor kunnen ze een belangrijke rol vervullen in citymarketing of het onder de aandacht brengen van een herontwikkeld gebied zoals het Waterlandschap. Dolomieten, Italië
Yukon, Canada
Pärnu, Estland
New York, Verenigde Staten
Essex, Verenigd Koninkrijk
Mexico City, Mexico
Trontheim, Noorwegen
Edinburgh, Schotland
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
19
1.5 1
1
0.5
10
TERUGBLIK WEERVAST PLAATSTAAL
10
LICHTINVAL
DEUR MET DRANGER RUBBEREN VEILIGEIDSAANSLAG NACHTSLOT OP LICHTCEL
DEUR
PROJECTIEPANELEN VANDALISME BESTENDIG GOEDKOOP TE VERVANGEN
2
2
0.6
BASALTSPLIT
FUNDERING 4
V:\4_projecten\ACQ acquisitie\ACQ - offertes 2020\Tilburg_Recroduct_N261\01_TEKENINGEN\N261 TEK 20210226.dwg
VOORAANZICHT
ZIJAANZICHT
DOORSNEDE
SCHAAL 1:50
SCHAAL 1:50
SCHAAL 1:50
8. Uitvoering Ontwerp
Constructie
Plaatsing
In de nadere uitwerking van het ontwerp zal aandacht zijn voor de volgende onderwerpen:
De geometrische hoofdvorm van de Tilburgse Terugblik is een afgeknotte piramide. Dit is van zichzelf een starre en stabiele constructie.
Het staalwerk is qua gewicht en afmeting in zijn geheel te transporteren middels normaal transport (geen exceptioneel transport nodig). De Terugblik is daarmee in principe ook in zijn geheel te prefabriceren. De impact op de omgeving (natuur, water) blijft hierdoor tot een minimum beperkt.
■
■
■
■
■
■
■
■
■
■
■
■ ■ ■ ■ ■ ■ ■
■
■
■ ■
Afstemming met landschapontwerpers en natuurbeheerders (selectie geschikte locaties). Afstemming met gemeente en stakeholders (ophalen wensen en eisen). Afstemming met omgeving. Nadere uitwerking architectonisch ontwerp. Nadere uitwerking constructief ontwerp (berekeningen). Nadere uitwerking optisch ontwerp (lenzen en spiegel). Aanvraag omgevings- en eventuele watervergunning. Verkrijgen positief advies van omgevingscommissie. Bouwen Mock-up om werking en effect te testen en te optimaliseren. Opstellen aanbestedingsstukken. Begeleiding uitvoering (kwaliteitscontrole en oplossen problemen).
De Terugblik wordt volledig uit dik plaatstaal gelast. Door deze middels een brede flens aan de onderzijde op stelmoeren op de betonnen fundering te bouten ontstaat een zeer stijf en stabiel geheel.
De Tilburgse Terugblikken kunnen dus in een werkplaats in een gecontroleerde omgeving en onder veilige arbeidsomstandigheden vervaardigd worden. Dit geldt voor zowel de fundering als de stalen bovenbouw. Transport en plaatsing vanaf een vrachtwagen kan binnen een paar uur plaatsvinden.
Voor deze inzending hebben we een eerste globale constructieve toets uitgevoerd met parametrische software. In de nadere uitwerking volgen definitieve berekeningen.
Op de fundering en in de Terugblik wordt een laag basaltsplit gestort. Hierdoor houdt de Terugblik altijd droge voeten. Dit is van belang voor weervast staal.
BOLKOPMOER FLENS
ANKER MET STELMOER
constructieve toets met Karamba3D - parametric engineering
Tilburgse Terugblikken
principedetail bevestiging staal op fundering
voor: gemeente Tilburg
V:\4_projecten\ACQ acquisitie\ACQ - offertes 2020\Tilburg_Recroduct_N261\01_TEKENINGEN\N261 TEK 20210226.dwg
Tilburgs Terugblik op transport
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
21
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
22
9. Gebruiksfase Gebruiksgemak
Vandalismebestendigheid
Beheer en onderhoud
Het gebruik van de Tilburgse Terugblikken moet plezierig en eenvoudig zijn. De vormgeving is hier op toegespitst.
Objecten in de openbare ruimte zijn potentieel onderhevig aan vandalisme en vervuiling. Als ontwerpers van de openbare ruimte is dit voor ons een gegeven in elke ontwerpopgave.
Lage beheer- en onderhoudskosten zijn belangrijk. ipv Delft ontwerpt altijd met dit in het achterhoofd.
■■ ■■
■■
Heldere vormgeving met duidelijke en herkenbare functies. Geen afleidende zaken zoals uitleg en voorschriften. De gebruiker mag best wat moeite doen om de werking zelf te ontdekken. Interieur nodigt uit tot ontdekken: projectiepanelen, hendel voor Terugblik. Zelf iets ontdekken is veel leuker.
■■ ■■
■■
Veiligheid
■■
Het gebruik van de Tilburgse Terugblikken dient uiteraard ook veilig te zijn. Wij bij ipv Delft zijn hiervan doordrongen. We kennen de aandachtspunten en zullen hier passende oplossingen voor ontwerpen.
■■
■■ ■■
■■ ■■
■■
De Terugblikken voldoen aan het bouwbesluit. De Terugblikken zijn niet beklimbaar (zowel van buiten als van binnen) doordat ze van glad plaatstaal zijn zonder opstapmogelijkheden. Dikke en zachte rubbers voorkomen beknelling tussen de deur. De deur is zelfsluitend met een eenvoudige dranger die tevens te hard openzwaaien en dichtklappen van de deur voorkomt. De deur is van binnenuit altijd makkelijk te openen.
Tilburgse Terugblikken
De Terugblikken zijn van stevig plaatstaal. Extra dik op kwetsbare plekken waar gebruikers bij kunnen. De terugblikken hebben een minimum aan bewegende en uitstekende delen die gevoelig kunnen zijn voor vandalisme. De vloer in de Terugblikken bestaat uit een laag van grof basaltsplit. Dit nodigt niet uit tot zitten of liggen en is makkelijk schoon te spoelen. De ruimte binnen is beperkt en donker en nodigt daardoor niet uit tot “hangen”. Na zonsondergang zijn de Terugblikken niet toegankelijk. Er is dan in de Terugblikken toch niets te zien. Dit wordt gestuurd door een eenvoudig nachtslot op een lichtcel. Uiteraard is de deur van binnenuit vanwege de veiligheid wel altijd te openen.
voor: gemeente Tilburg
■■ ■■
■■ ■■
■■
■■
Weervast (of Cor-Ten) staal is onderhoudsvrij. Nadat het bekende patina verkregen is stopt de corrosie. Ontwerpen en bouwen met weervast staal heeft bijzondere aandachtspunten. ipv Delft is hiermee bekend en neemt dit uiteraard mee in het ontwerp. De Terugblikken werken op natuurkundige principes en hebben hiervoor geen elektrische installatie nodig. De projectievlakken zijn bewust klein en individueel. Dit geeft een interessantere ervaring en maakt dat eventuele vervanging eenvoudig en goedkoop is. Het ontwerp voorziet in een lage onderhoudsfrequentie. Lens en spiegel worden afgeschermd van vervuiling (wind, regen en vogels). Het “camerahuis” is geheel gesloten. De opaal glazen plaat regent schoon. Lichte vervuiling is geen probleem omdat de plaat niet transparant maar translucent is.
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
23
Tilburgse Terugblikken
voor: gemeente Tilburg
door: ipv Delft creatieve ingenieurs
maart 2021
24
10. Kosten
aanvullende beschrijving