04 Programmabegroting 2024

Programmabegroting 2024 Gemeente Tilburg

Inhoudsopgave Leeswijzer......................................................................................................................... 4 1. Algemeen ..................................................................................................................... 5 2. Programma's................................................................................................................ 20 2.1 Inclusieve stad .......................................................................................................................................... 21 Sociaal en veerkrachtig ..........................................................................................................................................22 Persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid......................................................................................................36 Passende ondersteuning ........................................................................................................................................45 Passende ondersteuning; Toegang ........................................................................................................................47 Passende ondersteuning; Werk en inkomen .........................................................................................................50 Passende ondersteuning; Wmo

.............................................................................................................................54 Passende ondersteuning; Jeugdhulp .....................................................................................................................58 Ingrijpen bij crisis en onveiligheid ..........................................................................................................................61 2.2 Duurzame stad ......................................................................................................................................... 66 Fysieke basiskwaliteit .............................................................................................................................................67 Groen blauwe leefomgeving ..................................................................................................................................77 Klimaat ...................................................................................................................................................................81 2.3 Vitale stad ................................................................................................................................................

87 Openbare orde en veiligheid ..................................................................................................................................88 Aantrekkelijke leefomgeving................................................................................................................................100 Economie, cultuur en evenementen ....................................................................................................................106 Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit ..........................................................................................................120 2.4 Samen en dichtbij ...................................................................................................................................

130 Bestuur en samenwerking ...................................................................................................................................131 Publieke dienstverlening ......................................................................................................................................136 Diensten aan andere overheden ..........................................................................................................................142 Financiering en algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................143 Algemene baten en lasten ...................................................................................................................................148

3. Bedrijfsvoering........................................................................................................... 152 4. Paragrafen ................................................................................................................. 158 4.1 Grondbeleid ...................................................................................................................................................159 4.2 Subsidies.........................................................................................................................................................167 4.3 Algemene dekkingsmiddelen .........................................................................................................................169 4.4 Lokale heffingen .............................................................................................................................................170 4.5 Weerstandsvermogen en risicobeheersing....................................................................................................172 4.6 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................187 4.7 Financiering ....................................................................................................................................................198 4.8

Verbonden partijen ........................................................................................................................................201 4.9 Wet Open Overheid .......................................................................................................................................211

5. Bijlagen ...................................................................................................................... 212 1. Uitgangspunten Programmabegroting ............................................................................................................213 2a. Overzicht begrotingsvoorstellen - herijkingen ...............................................................................................214 2b. Overzicht begrotingsvoorstellen - nieuw beleid exploitatie ..........................................................................219 2c. Overzicht begrotingsvoorstellen - nieuw beleid t.l.v. reserves en tarieven ...................................................222 2d. Overzicht ruimtescheppende maatregelen ...................................................................................................225 3a. Budgetoverzicht per veld ...............................................................................................................................226 3b. Budgetoverzicht per taakveld ........................................................................................................................227 4. Overzicht reserves en voorzieningen ...............................................................................................................231 5.

Overzicht investeringen ...................................................................................................................................235 6. Overzicht incidentele lasten en baten .............................................................................................................246 7. Structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves......................................................................................251

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

2

8. Overzicht servicenormen .................................................................................................................................252 9. Bijlagen paragraaf Grondbeleid .......................................................................................................................254 10. Overzicht benchmarks....................................................................................................................................271 11. Geprognosticeerde balans en EMU-saldo ......................................................................................................273 12. Lijst met afkortingen ......................................................................................................................................273 Wijkgericht werken Het wijkgericht werken is steeds meer onderdeel van de integrale manier van werken van de organisatie. Op diverse steden en velden ziet u activiteiten en financiële voorstellen terug die in 2024 een bijdrage aan het wijkgericht werken leveren. Enkele voorbeelden zijn de buurtverbinders en de wijkboa’s. De overkoepelende aanpak op wijkgericht werken vindt u terug op het veld Bestuur en Samenwerking.

Leeswijzer

3

Leeswijzer Voor u ligt de Programmabegroting 2024. Deze Programmabegroting kent de navolgende onderdelen: Inleiding, financieel beeld en kerngegevens Dit hoofdstuk beschrijft waar we staan en welke zaken er op ons af komen. Het actueel Financieel beeld wordt op hoofdlijnen gepresenteerd, waarna een toelichting volgt op enkele (externe) ontwikkelingen en de uitgangspunten die van invloed waren bij het opstellen van het Financieel beeld. Programma's In hoofdstuk 2 komen de programma's aan bod. Daarbij hebben wij aangegeven welke doelen zijn geformuleerd en op basis van welke indicatoren we effect meten en onderwerpen waar we in 2024 op inzetten. Per veld zijn de financiële gegevens opgenomen, zodat doelen, activiteiten en middelen overzichtelijk bij elkaar staan. Bedrijfsvoering Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van de bedrijfsvoering en is in opzet gelijk aan de programma's in hoofdstuk 2. Specifieke onderwerpen Hoofdstuk 4 behandelt een aantal belangrijke aspecten binnen de gemeentelijke begroting en geeft extra informatie over de financiële positie op korte en langere termijn. We geven ook informatie over het grondbeleid op portefeuilleniveau alsmede het totale financiële overzicht. Vervolgens geven we inzicht in subsidies.

In de paragraaf Algemene dekkingsmiddelen wordt een integraal overzicht gegeven van de middelen die de gemeente in kan zetten voor eigen beleid (algemene uitkering, belastingen, dividenden etc.). Verder worden de lokale heffingen, de financiering van de gemeentelijke activiteiten, het gemeentelijk weerstandsvermogen en inzicht in risico's, de verbonden partijen en het onderhoud van kapitaalgoederen als specifieke onderwerpen aan de orde gesteld. De bijlagen bij de begroting vindt u terug in hoofdstuk 5. Ten opzichte van de vorige begroting zijn onderstaande bijlagen vervallen.  Overzicht kadernota's en beleidsnota's. Deze informatie is per veld opgenomen aan het begin van de programmateksten (hoofdstuk 2). Deze aanpassing moet zorgen voor een duidelijkere link tussen de beleidsdoelen en de activiteiten die zijn opgenomen in de begroting.  Onderzoeken doeltreffendheid en doelmatigheid. Zie voorgaande bullet.  T-MIP Stedelijke ontwikkeling. De informatie over stedelijke ontwikkelingsprojecten is opgenomen in de programmateksten in hoofdstuk 2 en dan vooral bij het veld "Wonen, werken en mobiliteit".. Raadsbehandeling De Programmabegroting 2024 wordt op 6 en 9 november 2023 in uw raad behandeld.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

4

1. Algemeen

1. Algemeen

5

Inleiding Voor u ligt de Programmabegroting 2024 waarin de Perspectiefnota “Meer voor elkaar in het tweede jaar” uitgewerkt is. De titel van de perspectiefnota geeft al aan dat deze begroting in het teken staat van de uitvoering van ons akkoord “Meer voor elkaar”, waarin de integrale opgaven “Kansrijk Tilburg”, “Tilburg Groen en Duurzaam” en “Tilburg Groeit, Bloeit en Bruist” centraal staan. In deze begroting vindt u terug waar we het komend jaar op inzetten en welke resultaten we willen bereiken. Bij deze inzet staat de uitvoering voorop, wat concreet betekent dat we mensen uit de praktijk betrekken, in nabijheid werken en de uitvoeringstoets toepassen. Ook zetten we komend jaar grote stappen in het wijkgericht werken. We geven verder vorm aan de 8 gebiedsteams, een onafhankelijk programmabureau en een stedelijke alliantie voor alle wijken. Tegelijkertijd starten we samen met onze partners uit de kernalliantie met de uitvoering van het Nationaal Programma leefbaarheid en Veiligheid in Tilburg Noord-West (inclusief Groenewoud). We werken aan de doorontwikkeling van de wijkagenda's zodat die een niet vrijblijvende rol gaan spelen in onze programmering en prioritering. Het is ons gelukt om een stabiele begroting te presenteren waarin ruimte is om de ambities uit het akkoord te verwezenlijken.

Dat doen we in de volle overtuiging dat wij weer een hoofdstuk aan "het wonder van Tilburg” toe kunnen voegen. De schop kan in Tilburg de grond in blijven gaan. Daarvoor benutten we de bestaande fondsen die het ons mogelijk maken om volop te blijven investeren in de ontwikkeling van onze stad, op duurzaamheid, bestaanszekerheid en het welzijn van onze inwoners. Dat doen wij samen met de inwoners van onze dorpen, wijken en buurten, maar ook met de bedrijven en organisaties die investeren in onze stad. Samen met onze stedelijke partners richten we de organisatie op de uitvoering van het akkoord "Meer voor elkaar” en we zijn terughoudend in het formuleren van nieuw beleid. Wij hebben het vertrouwen dat een nieuw kabinet snel zal zorgen voor realistische financiële stabiliteit voor de gemeenten. Zodat we gezamenlijk, als één overheid, in staat zijn om de voorliggende programmabegroting te realiseren. De discussie tussen de VNG en het Rijk om te komen tot passende en stabiele financiële verhoudingen is echter nog niet afgerond waardoor het meerjarig financieel kader vanuit het Rijk voor ons onzeker blijft. Het gaat om voldoende middelen voor de grote opgaven, zoals bestaanszekerheid, beschikbaarheid en betaalbaarheid van de zorg, woningbouw, klimaat, natuur en migratie.

Er is nog geen acceptabele uitkomst voor gemeenten waardoor het ‘financieel ravijn’ nog steeds in onze cijfers staat. Dit ravijn lijkt daarbij wel pas in 2027 tot een financieel knelpunt te leiden. Zoals aangegeven blijven we vertrouwen houden in een goede afloop en accepteren we voor nu de negatieve cijfers in de latere jaren. Uitgangspunten in het gesprek met het Rijk zijn dat de opschalingskorting van tafel gaat en dat er een systematiek komt die zowel voor volume- als voor prijsontwikkelingen zorgt voor reële compensatie in alle domeinen. Kansrijk Tilburg We houden vast aan onze transformatiestrategie in het sociaal domein en realiseren impact door te investeren in onze lobby en door slimmer en effectiever samen te werken. We streven naar een Tilburg waarin iedereen meedoet en dezelfde kansen krijgt, van jong tot oud. We versterken onze sociale basis in wijken, zodat we dicht bij onze inwoners staan. De focus ligt daarbij op preventie. In 2024 zien we dit bijvoorbeeld terug in de inzet van extra buurtondersteuners voor onder andere de goede inbedding van gemengd wonen projecten in wijken en buurten. Vanaf komend jaar werken drie extra jongerenwerkers in de wijken en organiseren we extra ondersteuning voor ouders en jonge kinderen in kwetsbare wijken. De wijkgerichte aanpak “Kansrijke start” verbreden we naar Noord.

De exploitatie van huis- en buurtkamers in onze wijken wordt volgend jaar voortgezet. In 2024 versterken we de samenhang tussen de sociale basis en de zorg en ondersteuning. De zes wijkteams van Toegang Tilburg vormen ook komend jaar de schakel in wijken tussen informele wijknetwerken en voorzieningen en (specialistische) zorg en ondersteuning. Het aantal opvangplekken voor inwoners met complexe problematiek breiden we uit. Verder zetten we in op het voorkomen van uithuisplaatsingen van kinderen en maken we werk van het ontlasten van pleegouders. Ook gaan we door met onze aanpak om complexe (vecht)scheidingen te voorkomen. Met betrekking tot huiselijk geweld en kindermishandeling vereenvoudigen en verbeteren we de meldroutes.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

6

Wat betreft openbare orde en veiligheid blijven we inzetten op het verhogen van veiligheid en het veiligheidsgevoel in Tilburg. We streven naar vermindering van criminaliteit, overlast en agressie- en geweldsincidenten. Dit bereiken we door betrokkenheid van inwoners te vergroten, wijkgericht te werken, data te gebruiken en nauwer samen te werken met partners. We vernieuwen ons cameratoezicht, versterken het aantal toezichthouders en Wijk BOA's (Buitengewoon Opsporingsambtenaren). We zetten in op preventie en ondermijningsbestrijding. Zo bouwen we aan een veilige, inclusieve toekomst voor onze stad. Met ons uitvoeringsprogramma GGoud zetten we ook komend jaar in op de vraagstukken die het gevolg zijn van het stijgend aantal oudere inwoners van onze stad. Met de middelen uit de akkoorden IZA (Integraal Zorgakkoord) en GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) voeren we het Actieplan mentale gezondheid en een brede ketenaanpak ten behoeve van valpreventie uit. De openbare ruimte wordt steeds vaker een plek die uitdaagt en gezond gedrag stimuleert. Als je in Tilburg wordt geboren, heb je een goede start in een gezonde en veilige ruimte om te leven en krijg je optimale kansen in een wereld die jou ziet (GROW-waarden uit Agenda Sociaal 013).

Onze inzet vanuit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) richt zich op het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in Tilburg Noord en Tilburg West. Ook in Groenewoud zetten we vol in op positieve ontwikkelingen en komt er een samenhangende – aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit gekoppelde – Rijksinzet (‘status aparte’). Ook investeren we de komende jaren in aanpassingen van onze sportaccommodaties voor breedte- én topsport. Tilburg ontwikkelt zich als ijssportstad door te investeren in verduurzaming van de Ireen Wüst ijsbaan en vanaf volgend jaar thuishaven te zijn van internationale shorttrackwedstrijden. Team Tilburg bouwt aan een sterker sportklimaat en biedt financiële (topsportfonds) en facilitaire steun. Verder wordt de inzet van wijksportmanagers in de openbare sportparken in 2024 vergroot. In Tilburg willen we dat elk kind een goede start krijgt. De voorschoolse educatie voor peuters is een belangrijk instrument om onderwijsachterstanden zo vroeg mogelijk te bestrijden. Om de financiële drempel weg te halen, gaan wij de ouderbijdrage vergoeden voor ouders met een inkomensgrens tot 120% van het bestaansminimum. Ook verruimen we de vermogensgrens voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen tot het wettelijk toegestane minimum. De energietransitie draagt verder bij aan het terugdringen van energiearmoede.

We zien dit bijvoorbeeld terug in het project in de wijk Wandelbos en de witgoedregeling. Via de extra inzet van MENSS-trajecten helpen we kwetsbare Tilburgers zo veel mogelijk mee te doen in de samenleving. Ook gaan we aan de hand van een nog te ontwikkelen strategische economische visie op zoek naar antwoorden rond de vraagstukken op de arbeidsmarkt. We zetten in op onbenut talent, bijvoorbeeld door middel van basisbanen, en het vasthouden van talent in onze stad. Dit alles draagt bij aan kansengelijkheid. We voeren in 2024 het uitvoeringsprogramma Inclusie uit. Daarin faciliteert de ‘subsidieregeling Inclusie en Dialoog’ het gesprek en richt zich op samen (te leren) leven. Tilburg groen en duurzaam Een andere grote opgave waar we met elkaar voor staan, is het versnellen van de energietransitie. We herijken onze huidige energievisie, en stellen daarbij conform afspraken in het Akkoord duidelijke en toetsbare tussendoelen voor het jaar 2030. Om de doelen van de energietransitie te halen zullen wij bovenop bestaande inspanningen een extra maatregelenpakket opnemen. Energiebesparing stimuleren we met een nieuwe (regionale) uitvoeringsorganisatie waarbij alle informatie en regelingen op één plek (one stop shop) samen komen. Dit is efficiënter voor onze inwoners.

In Tilburg Zuid starten we met het eerste cluster van het Warmteen Koudenet, waarmee uiteindelijk een zelfvoorzienend gebied ontstaat op basis van lokale duurzame bronnen. We werken aan de Warmte-uitvoeringsplannen in de wijk Groenewoud en het gebied Kenniskwartier. De discussie over de toekomst van het Amernet wordt intensief gevoerd, waarbij wij primair inzetten op verduurzaming van de bronnen voor deze warmtelevering en de betaalbaarheid voor onze inwoners. Wij werken nauw samen met de netbeheerders Tennet en Enexis om de netcongestie op te lossen. De bouw van het nieuwe 380 kV station op de Spinder en de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord hebben daarbij topprioriteit. Tegelijkertijd ontwikkelen wij in 2024 samen met het bedrijfsleven smart-grid

1. Algemeen

7

oplossingen voor bedrijven op Kraaiven/Wildert/Vossenberg/Spinder. Bedrijven delen onderling elektriciteit, warmte en koelte. Voor het opwekken van duurzame energie uit wind en zon in de energiehubs stellen we, in samenwerking met het regionaal publiek ontwikkelbedrijf REKS gebiedsvisies op voor de Hub’s de Baars en de Spinder. De gevolgen van het veranderende klimaat zijn ook in onze gemeente duidelijk merkbaar. Het regent vaker met grote hoeveelheden of het blijft juist langer heet en droog. Wij hebben parallel aan deze begroting daarom het nieuwe Programma Water en Riolering aan uw Raad aangeboden. In deze begroting zijn de financiële consequenties daarvan, in de vorm van een voorgestelde verhoging van de rioolheffing, verwerkt. We intensiveren het werk aan de wateropgave. Op basis van de nieuwste gegevens van het KNMI maken we met wijkrisicokaarten inzichtelijk in welke wijken de behoefte aan (water)maatregelen het grootst is. Met het programma 013 parken voegen we komende jaren veel extra groen toe aan de stad om hittestress tegen te gaan. In 2024 zullen dat circa 6 “koele plekken” zijn. In de binnenstad is de vergroening al duidelijk zichtbaar in bijvoorbeeld de Willem II straat en het Willemsplein. In 2024 zal deze vergroening worden doorgezet met onder meer de afronding van de herinrichting Stationsstraat en realisatie stadsforum fase 2.

Daarnaast ontwikkelen we natuur in de Drasse Driehoek en Waterpark Pauwels en zetten we verdere stappen voor de realisatie van klimaatlandgoed Zwaluwenbunders. Er wordt een beheervisie opgesteld voor het (ecologisch) beheren van de openbare ruimte en bossen. Met het programma Tilburg Circulair richten we ons met name op de sectoren textiel, levensmiddelen en bouw. We dragen bij aan een duurzame bouw door samen met de G40 en Brabantstad te werken aan een uniforme taal en set aan regels voor circulair bouwen: Het Nieuwe Normaal. Onze milieustraat maakt hergebruik van grondstoffen mogelijk. Onze leefomgeving maken we gezonder door locaties met veel geluidhinder of bodemverontreiniging te saneren. Aan de hand van de Omgevingsvisie geven we samen met de stad handen en voeten aan het begrip ‘gezonde leefomgeving’ als belangrijk onderdeel van “brede welvaart”. We werken aan een duurzame mobiliteit met schoon goederenvervoer (over het Wilhelminakanaal), het Multimodale Mobiliteitspakket SRBT en de opwaardering van treinstation Tilburg Universiteit en het nieuwe station Udenhout, in samenhang met stedelijke ontwikkeling.

Voor een duurzaam vervoerssysteem in de stad en regio zetten we in op hoogwaardig openbaar vervoer (op basis van onze vastgestelde (H)OV-visie), extra (snel)fietspaden, deelmobiliteit, de zero-emissiezone binnenstad, laadstations voor elektrische bestelbussen en vrachtwagens en verdere uitwerking van het vastgestelde parkeerbeleid. Tilburg groeit, bloeit en bruist Tilburg blijft zich voortdurend ontwikkelen. Met de toegekende Rijksmiddelen (totaal bijna 100 miljoen) werken we aan grootschalige gebiedsontwikkelingen voor onze opgave om 25.000 nieuwe woningen te bouwen tot 2040, zoals de Spoorzone, Binnenstad, Piushaven, Kenniskwartier, Oostflank en Tilburg Zuid (o.a. Stappegoor en Laarveld) en Tilburg Noord. Gebiedsperspectieven en de omgevingsvisie helpen ons om parallel hieraan strategische keuzes te maken. Het gebiedsperspectief Tilburg Noord hopen wij begin 2024 aan uw Raad voor te leggen. Daarbij staat kwaliteit voorop, vergroten we uitvoeringskracht en versnellen we onze inzet op een voorbeeld stellende ontwerp- en bouwcultuur en een samenhangende Routekaart Ruimtelijk Erfgoed. Erfgoed speelt een cruciale rol om de herkenbaarheid, identiteit en beleving van onze stad te vergroten.

We zetten ons ook in voor toekomstbestendig gemeentelijk maatschappelijk vastgoed, waarbij de strategische verwerving van gebouwen, verduurzaming en flexibele inzet voor diverse behoeften centraal staan. We maken onze processen korter om de bouw van woningen te stimuleren. Hierbij proberen we ook oplossingen te vinden voor externe omstandigheden, die remmend werken, beperkte beschikbaarheid van energie- en bouwmaterialen, personeelstekorten en (instabiel) Rijksbeleid. Met het oog op de economie van de toekomst wordt samen met belanghebbenden een strategische economische visie opgesteld. Deze geeft richting aan de langjarige duurzame ontwikkeling van onze stedelijke economie met concrete interventies in het hier en nu. We zetten onze inzet op de ontwikkeling van de Kennisas door met de versteviging van het programma Mindlabs, ruimte voor startende ondernemingen en doorgroeiers in de Spoorzone en de versteviging van het ecosysteem voor binnenstedelijke kenniseconomie rond Brede Welvaart. Met Midpoint Brabant verstevigen we ook onze bredere regionale inzet op een

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

8

toekomstbestendige economie. Onder meer door een tweede Regio Deal en de doorontwikkeling van de samenwerking in multi helix verband. Een goede samenwerking met het onderwijs en kennisinstellingen is hierbij essentieel. Hetzelfde geldt voor de samenwerking met onze zorgpartners bij de ontwikkeling van Zorgcampus ETZ. Daarnaast investeren we in de vitaliteit en aantrekkelijkheid van het kernwinkelgebied en dwaalgebieden. Met de vernieuwing van de Westermarkt, het Wagnerplein, de afronding van Koningsoord, de ontwikkeling van Stappegoor en de Agenda Linten investeren we in een sterke en veerkrachtige wijkeconomie. Ook werken we gericht aan voldoende kwalitatieve ruimte voor economische groei en werkgelegenheid. We zetten in op de ontwikkeling van Innovatiecampus Wijkevoort en geven op een integrale manier invulling aan het programma Revitalisering Bedrijventerreinen. Nadruk ligt op het verdichten, vergroenen, verduurzamen en het realiseren van een circulaire economie. Onder meer voor Loven, Vossenberg, Kraaiven en Kreitenmolen worden met prioriteit gebiedsperspectieven uitgewerkt in samenwerking met stakeholders zoals vastgoedeigenaren, ondernemers en omwonenden. Met regio en provincie maken we afspraken om ruimte te creëren voor bedrijvigheid en verdere ontwikkeling en herstructurering van bestaande locaties.

We sluiten daarbij aan bij nationale initiatieven zoals GRIP op grootschaligheid en het nationale programma werklocaties. Belangrijke projecten, zoals de vervanging van Sluis II en het optimaliseren van het Wilhelminakanaal tussen Kraaiven en Loven, worden aangepakt in samenwerking met RWS, gemeente en provincie. Met de uitvoeringsagenda van het Cultuurplan 2021-2024 versterken we de culturele infrastructuur van Tilburg. Dat doen we met aandacht voor de huidige uitdagingen en met een blik op de toekomst. We ondersteunen onze instellingen daar waar nodig en werken actief aan een beter vestigingsklimaat voor makers. Zo bestendigen we onze ondersteuning van regelloze ruimten en doen we een voorstel voor een fonds om de sector verder te ondersteunen. Een sterke cultuursector is noodzakelijk voor het verder vergroten van de impact van cultuur op economische en sociale aspecten van onze samenleving. Met de Visie Cultuur in het Publiek Domein zetten we in op een hogere kwaliteit van de leefomgeving. En het bestendigen van de inzet op Arts for Health maakt de positieve effecten van cultuur voor meer inwoners bereikbaar. En in samenwerking met BrabantStad Cultuur wordt de "Waarde van Cultuur" geactualiseerd, inclusief de toevoeging van stedelijke indicatoren voor culturele impact.

We realiseren een dynamisch en inspirerend ondernemings- en vestigingsklimaat door de binnenstad te verlevendigen met een divers aanbod en verbeterde branchering om leegstand tegen te gaan. Er wordt een strategie ontwikkeld om internationaal talent aan te trekken. Het nieuwe "Evenementenbeleid 2023-2026" bevordert een gevarieerd evenementenaanbod dat bijdraagt aan het vestigings- en leefklimaat. Daarbij ondersteunen we organisatoren en wijkevenementen. We geven met ambitie uitvoering aan het horecabeleid en actualiseren onze visie op detailhandel in het licht van verder herstel en vernieuwing na Corona. Initiatieven in het kader van Citymarketing benadrukken het unieke karakter van Tilburg. Door een vernieuwde invulling van het VVV geven we uiting aan de gastvrijheid van onze stad voor zowel bezoekers als inwoners. Om elke Tilburger een passende woning te bieden, wordt het woonbeleid geactualiseerd door een nieuwe Woonagenda 2025-2030, inclusief volkshuisvestelijk programma. Afspraken met corporaties en zorgpartijen worden vastgelegd in een Convenant tot 2030. Bijzondere aandacht gaat uit naar woningbouw voor kwetsbare inwoners, in lijn met de regionale Woonzorgvisie. Samen met partners binnen de Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT) Woondeal zetten we in op het in gezamenlijkheid blijven doorbouwen aan voldoende woningen.

Naast nieuwbouw wordt gekeken naar betere benutting van de bestaande woningvoorraad. De ontwikkelstrategie SRBT geeft daarbij richting aan de ruimtelijke keuzes binnen onze stedelijke regio. Voor de realisatie van onze ambities maken we proposities om in aanmerking te komen voor steun vanuit onder andere provincie en rijk. We zetten middelen uit het Stedelijk Ontwikkelfonds daarbij in als cofinanciering. Tilburg streeft naar een gezonde, slimme, veilige, duurzame en inclusieve mobiliteit. Samen met ProRail, NS, de Provincie en het Rijk werken we aan de stations Udenhout en Tilburg Universiteit. We werken het mobiliteitsconcept voor Kenniskwartier uit, inclusief participatie, prioritering, programmering en financiering. Een groot aantal projecten starten, zoals de aanleg van de nieuwe Parkring en het bevorderen van deelmobiliteit via HUB's binnen grote gebiedsontwikkelingen. Met een functioneel MAAS-platform willen we deelmobiliteit ontsluiten. We studeren op de integrale bereikbaarheidsverbetering van het Ringbaanmilieu in Tilburg Zuid. De OV-agenda wordt uitgevoerd. Deze is ook bepalend in afspraken die we met de provincie Noord-Brabant willen maken voor de OV-concessie 2026-2036. We werken aan het verbeteren van onze

1. Algemeen

9

fietsinfrastructuur. In 2024 worden alle rotondes binnen de bebouwde kom omgebouwd naar voorrang voor fietsers. Met de vernieuwde Verkeersveiligheidsagenda werken we verder aan minder verkeersongevallen en minder verkeersslachtoffers in de gemeente. Samen en Dichtbij Een levendige democratie vraagt actie. Actie van kiezers én gekozenen. Het meerjarige programma Levendige Democratie gaat hiermee aan de slag langs drie inhoudelijke programmalijnen (snelle acties, debat in de stad en democratie-educatie). Zo installeren we een kinderburgemeester en jeugdraad, organiseren we debatten over de toekomst van het Paleis-Raadhuis en leren we jong en oud (over) de waarde van democratie (via rondleidingen, labs, pitchnight). We bevorderen initiatieven waarin inwoners participeren in de democratie. Met ‘Tilburg in 2050’ geven we samen met inwoners van de stad en de dorpen antwoord op de vraag: hoe willen we dat de Tilburgse samenleving er in 2050 uitziet? Ook bepalen we wat ons nu te doen staat om dit te bereiken. In 2024 sluiten we de ‘sprokkelfase’ af en op basis van analyse en verdiepingsgesprekken over de vraag welke stad we willen zijn, verkennen we de (ruimtelijke) kansen en impact van maatschappelijke opgaven. De hieruit volgende opgaven vertalen we in de conceptvisie ‘Tilburg in 2050’ en een Omgevingseffectrapportage.

Tilburg levert een actieve inbreng in relevante netwerken zoals VNG en G40 en benut deze netwerken optimaal voor de lobby (o.a. Gemeentefinanciën, interbestuurlijke verhoudingen, Hervormingsagenda Jeugd, Asiel, ondermijning). Hier gaan we mee door. Ook zoeken we passende gelegenheidscoalities (zoals op het gebied van de lobby tegen het vervoer gevaarlijke stoffen over de brabantroute, Rhein-Delta corridor en netcongestie) om de Tilburgse belangen in Den Haag en Europa te behartigen en geven we uitvoering aan de Regio Deal Midden-Brabant en het Nationaal Programma Leefbaarheid & Veiligheid voor Tilburg NoordWest. We ontwikkelen en implementeren een lobbyagenda Europa om met steun van Europa te werken aan onze lokale ambities en uitdagingen. Met Breda verkennen we de kansen voor de ontwikkeling van een Europese propositie voor gezamenlijke profilering en positionering van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg Tilburg bouwt aan haar strategische positie in de regio en het land, in de samenwerking met Breda, en gezamenlijk in BrabantStad. Onze centrumrol in de regio Hart van Brabant continueren wij en de samenwerking met Breda en De Baronie intensiveren we op weg naar een ‘tweestedenregio Tilburg-Breda'. Hierbij lopen inhoudelijke en governance vraagstukken samen op.

Om te groeien als Tilburg kennisstad en de beweging naar universiteitsstad kracht bij te zetten, werken we intensief samen met onze kennis- en onderwijsinstellingen. Dit krijgt concreet vorm in de uitvoering van de Regio Deal, gebiedsontwikkelingen (bijvoorbeeld in het Kenniskwartier), in verschillende (inter)nationale netwerken waar de kennisinstellingen en gemeente samen partner zijn en deelname in de Academische Werkplaatsen Brede welvaart van Tilburg University. Ook geven we uitvoering aan het gezamenlijke onderzoeksprogramma brede welvaart (in de wijk en in bedrijf). Met de Stadshoogleraar verbinden we wetenschappelijke kennis slimmer aan maatschappelijke uitdagingen. Zo willen we een arbeidsmarkt realiseren die kansen biedt aan iedereen. We gaan door met onze inspirerende aanpakken en stedelijke innovaties en zetten Tilburg in de etalage als koploper op gebied van overheidsvernieuwing. Tilburg moet voor haar inwoners bereikbaar, benaderbaar, herkenbaar en toegankelijk zijn, onder andere door het vergroten van transparantie en inzet op dienstverlening. Kortom: een betrouwbare overheid zijn. Dit vraagt ook om aanpassingen en investeringen in de bedrijfsvoering van de gemeente. In 2024 zet de gemeente nadrukkelijk in op de noodzaak te voldoen aan de voorschriften van de WOO (Wet open overheid) en AVG (Algemene verordening gegevensbescherming).

Meer dan ooit wordt van ambtenaren dienstbaarheid, vakmanschap en integriteit verwacht. De gemeente ondersteunt haar ambtenaren hierin door onder andere te zorgen voor een veilige (werk)omgeving. Ook de digitale informatie-omgeving wordt ingericht volgens de wettelijke standaarden en algoritmen worden kritisch bekeken.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

10

Financieel Beeld Financieel meerjarenbeeld We blijven investeren in de drie opgaven uit het Akkoord. We investeren incidenteel en doen dit zoveel mogelijk vanuit de fondsen die bij de start van deze bestuursperiode zijn gevormd. We investeren ook structureel in het verbeteren van onze stad en dorpen. Alle voorstellen zijn terug te vinden in de programma’s en bijlage 2 van de begroting. In de Perspectiefnota 2024 is aangegeven dat het te vroeg is, om in deze Programmabegroting 2024 al toe te werken naar een structureel sluitende begroting in alle jaren. We zien, gelet op de lopende gesprekken over de financiële verhoudingen tussen Rijk en gemeenten, nog voldoende kansen. Het financieel beeld in deze programmabegroting toont aan dat we ons houden aan de financiële afspraken die bij de Perspectiefnota 2024 zijn gemaakt. Met het vaststellen van de Perspectiefnota 2024 heeft de raad immers duidelijk richting gegeven voor het financieel meerjarenbeeld. Als principe gold dat het structurele begrotingsbeeld niet mocht verslechteren. Dat betekent voor deze begroting dat de structurele intensiveringen worden gedekt vanuit een gebalanceerd pakket van ‘oud voor nieuw’ en een ozb stijging. Verder is in de perspectiefnota vastgelegd dat de eerste twee jaarschijven van de begroting sluitend moeten zijn.

Om dit te bereiken hebben we in de Perspectiefnota 2024 een financiële strategie opgenomen langs vier samenhangende sporen. Ten eerste hebben we kritisch gekeken naar de herijkingen. Daarnaast is een ‘oud voor nieuw” traject gestart, waarbij ook de financiële ruimte binnen de huidige budgetten is betrokken. Dit traject is nog niet afgerond en zal nader worden ingevuld in aanloop naar de Perspectiefnota 2025. Verder worden de OZB-opbrengsten, in balans met de andere sporen verhoogd. Tot slot hebben we onze algemene reserve onder de loep genomen. Daarbij zijn we uitgekomen op een nieuwe balans tussen risico’s en de benodigde financiële reservering. Dit resulteert in een gedeeltelijke vrijval van de algemene reserve. Dankzij dit gebalanceerde pakket kunnen we de komende jaren blijven investeren in onze stad en dorpen. Aanvankelijk leek het beeld van de Perspectiefnota verder te verslechteren. De Meicirculaire 2023 en Tussenrapportage 2023 zorgden namelijk voor een oplopend tekort in de jaarschijf 2027 (zie raadsbrief). In het begrotingsproces is daarom kritisch gekeken naar alle herijkingen. Daarnaast zijn een aantal meevallers ontstaan doordat de invoering van het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd Wonen is vertraagd en doordat het effect van loon- en prijsontwikkeling minder nadelig is dan verwacht.

Ook kan meer rente worden toegerekend aan de gesloten exploitaties en de tarieven, wat een voordeel geeft voor het begrotingssaldo. Dit zorgt vooral in de eerste jaren voor een verbeterd financieel beeld ten opzichte van de Perspectiefnota. Ook in de laatste jaarschijf is het begrote tekort beperkt afgenomen. Het totaalbedrag aan structurele voorstellen nieuw beleid in deze begroting is € 4,6 miljoen in 2027. Deze intensiveringen dragen bij aan een hoger voorzieningenniveau van de stad. Wij stellen daarom voor deze voorstellen voor een bedrag van € 2,3 miljoen te dekken uit een verhoging van de OZB. Voor het overige deel is gewerkt aan voorstellen die ruimte in de begroting scheppen. We zien daarbij dat in deze begroting al diverse extra taken voor bijvoorbeeld dierenwelzijn en datagedreven werken in de bestaande organisatie zijn opgenomen, zonder hiervoor extra budget in de begroting op te nemen. Dit draagt eraan bij dat het begrotingsbeeld niet verder verslechtert. Tegelijkertijd maakt dit de opgave om budgettaire ruimte te scheppen uitdagender. Daarnaast vinden wij het wenselijk dat keuzes ten aanzien van ruimtescheppende maatregelen gebaseerd zijn op een fundamenteel gesprek over het takenpakket en het ambitieniveau van de gemeente. Een dergelijk gesprek vraagt tijd.

Om die reden stellen wij voor een nog nader in te vullen stelpost in de begroting op te nemen en de invulling uit te werken richting Perspectiefnota 2025. De Perspectiefnota 2024 heeft in financiële zin geen besluitvormend karakter. De vertrekpositie voor het financieel meerjarenbeeld van deze begroting is daarom de vastgestelde Programmabegroting 2023 en de structurele doorwerking van de Jaarrekening 2022 en Tussenrapportage 2023. Vervolgens is de begroting herijkt en zijn voorstellen nieuw beleid (intensiveringen) in de begroting opgenomen om de ingezette koers vanuit het Akkoord "Meer voor elkaar" door te kunnen zetten. Hierbij zijn de fondsen die in het Akkoord zijn opgenomen zoveel mogelijk benut. Als laatste zijn, vooral vanuit de afspraken uit de Perspectiefnota 2024, ruimtescheppende maatregelen opgenomen als dekking voor structurele en incidentele intensiveringen en om in de eerste twee jaarschijven tot een sluitende begroting te komen.

1. Algemeen

11

Dit geeft onderstaand beeld voor de Programmabegroting 2024 en meerjarenraming. Daarbij geldt voor de begroting de bestendige gedragslijn dat de gevolgen van de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds niet zijn meegenomen. Deze wordt betrokken bij de Perspectiefnota 2025 en voor het lopende jaar bij de Jaarrekening 2023. N = nadeel, V = Voordeel (x € 1 miljoen) Uitkomst Programmabegroting 2023 Structurele effecten Jaarrekening 2022/ Tussenrapportage 2023 Vertrekpositie Programmabegroting 2024 Herijkingen (zie bijlage 2a)

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

0,8 V 11,1 N

0,9 V 8,4 N

13,5 N 9,8 V

13,5 N 4,4 V

10,3 N

7,5 N

3,7 N

9,1 N

5,9 V 4,4 N

7,9 V 0,4 V

4,2 V 0,5 V

0,8 V 8,3 N

Uitgangspositie Nieuw beleid exploitatiebudget (zie bijlage 2b) - Structurele intensiveringen 2,5 N 3,9 N 4,1 N 4,6 N - Overige voorstellen nieuw beleid 16,4 N 8,9 N 4,4 N 4,1 N Beeld incl. nieuw beleid 23,3 N 12,4 N 8,0 N 17,0 N Ruimtescheppende maatregelen (zie bijlage 2d) 5,6 V 12,4 V 6,4 V 6,3 V Vrijval Algemene reserve 20,6 V Financieel beeld Programmabegroting 2024-2027 2,8 V 0,0 1,6 N 10,7 N In bijlage 2a t/m 2d is een overzicht van de diverse begrotingsvoorstellen opgenomen. Bij de programma's worden ze specifiek toegelicht. De belangrijkste posten lichten we hieronder toe: Herijkingen De grootste herijkingen uit de Programmabegroting 2024 zijn:  Energielasten (3,4 N): De inkoopprijzen voor energie zijn de afgelopen periode sterk gestegen. Dit geldt zowel voor de levering van elektriciteit en gas, de stadsverwarming, WKO-installatie als de belastingen en netwerkkosten die hiermee samenhangen. Gemeentebreed leidt dit tot een verwacht nadeel van gemiddeld € 3,4 miljoen per jaar gedurende de begrotingsperiode 2024-2027. De openbare verlichting, de sportaccommodaties en de stadskantoren hebben hierin het grootste aandeel.  Beschermd Wonen (4,1 V): De invoeringsdatum van de doordecentralisatie van Beschermd Wonen is met één jaar uitgesteld naar 1-1-2025. Het nadelige effect van het trapsgewijs invoeren van de doordecentralisatie schuift daardoor ook één jaar op.

Dit geeft een incidenteel voordeel van € 2,1 miljoen. Daarnaast zijn de begrote baten en lasten voor Beschermd Wonen tegen hetzelfde prijspeil 2024 herijkt. Dit geeft een structureel voordeel van € 2,0 miljoen, omdat rekening wordt gehouden met hogere inkomsten vanuit het Rijk ter compensatie van loon- en prijsstijging in 2024. De gemeente ontvangt deze compensatie via de Meicirculaire 2024.  Tarieven (5,0 V): De opbrengsten rioolheffing en afvalstoffenheffing nemen toe, omdat meer lasten aan deze tarieven moeten worden toegerekend. Dit komt vooral door toegenomen lasten vanuit het nieuwe Programma Water en Riolering, doordat met ingang van 2024 weer rente aan investeringen wordt toegerekend en door reguliere loon- en prijsstijging.  Rentelasten (0,9 V): De gemeente is op basis van de boekhoudvoorschriften (BBV) verplicht om met ingang van 2024 weer rente aan de investeringen toe te rekenen. Een deel van deze hogere lasten wordt geneutraliseerd via de reserves of via leges en heffingen. Dit geeft een voordelig effect voor de begroting. Hier staat tegenover dat de aan geldverstrekkers te betalen rente toeneemt op basis van een actuele doorrekening van het volledige investeringsprogramma in de periode 2024-2027.

Nieuw beleid exploitatiebudget: De voorstellen nieuw beleid bestaan vooral uit:  Structurele intensiveringen in de stad, onder andere in de doorontwikkeling en verduurzaming van de Ireen Wüstbaan, exploitatie van de Koepelhal/Wagenmakerij, omgevingskwaliteit, jongerenwerk in de wijken en veiligheid en hospitality Lochal.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

12



Overige voorstellen nieuw beleid, waaronder de afboeking van het Textielmuseum/Drögegebouw, saneringskosten Koepelhal/Wagenmakerij, de openbare ruimte in Stadsforum, fase 3 en een stelpost voor kostprijsonderzoek naar de tarieven voor Hulp aan Huis.

Ruimtescheppende maatregelen: De ruimtescheppende maatregelen bestaan vooral uit:  Vrijval vanuit de Reserve Incidentele Opgaven (RIO) (€ 8,3 miljoen);  Eerder genoemde extra verhoging van de OZB (€ 2,3 miljoen);  Eerder genoemde stelpost Ruimtescheppende maatregelen (€ 1,2 miljoen in 2024, oplopend naar € 2,3 miljoen in 2027);  De financiële gevolgen van de voorgestelde verlenging van de afschrijvingsduur voor speelvoorzieningen en verkeersregelinstallaties. Naast bovenstaande voordelen zijn zoals eerder aangegeven diverse extra taken voor bijvoorbeeld dierenwelzijn en datagedreven werken in de bestaande organisatie zijn opgenomen, zonder hiervoor extra budget in de begroting op te nemen. Vrijval Algemene reserve In de Perspectiefnota 2024 is afgesproken een voorstel uit te werken op welke wijze de algemene reserve in het huidige tijdsbeeld het beste beoordeeld kan worden. In voorliggende begroting is aan deze afspraak invulling gegeven, waarbij wordt voorgesteld de normen voor de algemene reserve naar beneden bij te stellen en het surplus in de algemene reserve vrij te laten vallen. (zie raadsvoorstel voor verdere toelichting) Ontwikkeling Fondsen In het Akkoord "Meer voor elkaar" zijn afspraken gemaakt over de vorming en voeding van diverse fondsen/reserves. Onderstaande tabel laat voor een aantal relevante reserves zien hoe deze reserves zich meerjarig ontwikkelen.

Voor een specificatie van deze reserves en alle overige reserves verwijzen wij naar de bijlage "Bestedingsplannen Reserves en Voorzieningen". Naam reserve (afgeronde bedragen x € 1.000)

1-1-2024

Mutaties 2024

31-122024

31-122025

31-122026

Fonds Stedelijke ontwikkeling

92.600

-45.400

47.200

41.200

37.000

Investeringsfonds Sociaal Domein

6.700

600

7.300

5.000

3.300

Investeringsfonds Klimaat

18.800

-1.500

17.300

30.600

29.500

Fonds Talentontwikkeling

4.800

-200

4.600

4.500

4.500

Fonds Preventie, Gezondheid en Kansengelijkheid

4.500

-1.700

2.800

1.400

700

Topsportfonds Transitiefonds Wijkgericht werken en inwonersparticipatie Versterking Levendige Democratie

1.300

-100

1.200

1.000

900

4.100

-1.900

2.200

1.900

1.900

3.600

-400

3.200

2.800

2.400

Digitalisering en Klantgedreven Dienstverlening

6.200

-3.100

3.100

1.400

0

Crisisherstelfonds

20.600

-5.000

15.600

10.400

5.100

Ontwikkeling financiële positie Voor een houdbare financiële positie is het van belang om meerjarig en in samenhang naar de ontwikkeling van de financiële kengetallen te kijken. In het Akkoord “Meer voor elkaar” is afgesproken te investeren in het gesprek tussen college en raad over de ontwikkeling van de financiële positie. Eind 2023 ligt hiervoor een voorstel in de raad voor de actualisatie van de nota financiële positie. Daarbij wordt ook een voorstel gedaan over de wijze waarop het gesprek kan worden vormgegeven. Onderstaande tabel geeft aan de hand van zes kengetallen inzicht in de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. De tabel laat zien dat de financiële positie van de gemeente nog altijd goed is. Ook landelijk gezien vallen wij in de categorie van minst risicovolle gemeenten. Meerjarig zien we in lijn met voorgaande

1. Algemeen

13

begrotingen een oplopende schuldquote en een dalende solvabiliteitsratio. Dit komt enerzijds door een toename van de investeringen en anderzijds door de inzet van reserves die vanuit het Akkoord zijn gevormd. Beide ontwikkelingen zorgen ervoor dat extra vreemd vermogen aangetrokken moet worden. Daarbij geldt dat de structurele rentelasten die hierdoor ontstaan, al volledig zijn verwerkt in de Programmabegroting 2024. De ervaring is dat de prognoses in de tijd gedeeltelijk naar latere jaren verschuiven. Daardoor wijken de kengetallen aan het einde van het jaar op basis van de realisatie af van de geprognosticeerde kengetallen. Desondanks zijn onderstaande kengetallen op basis van het huidige ambitieniveau het toekomstbeeld van de gemeente. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verloop kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Realisatie 2022 26%

Prognose 2023 39%

Prognose 2024 63%

Prognose 2025 78%

Prognose 2026 94%

Prognose 2027 101%

22% 64% 3,3%

35% 57% 1,6%

60% 46% 2,1%

74% 41% 3,1%

90% 37% -0,3%

98% 35% -1,2%

3% 69%

3% 69%

3% 73%

6% 76%

7% 76%

6% 78%

Taakstellingen en stelposten In het financieel beeld is rekening gehouden met de volgende taakstellingen/stelposten:  Stelpost extra rijksmiddelen en extra bezuiniging jeugd Rijk en VNG werken al enige tijd aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Vooruitlopend op de uitkomsten van de onderhandelingen zijn in de meicirculaire voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van een aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen. De invulling van deze besparing is een Rijksverantwoordelijkheid gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het Rijk heeft zowel voor de middelen die gemeenten vanaf 2026 conform de uitspraak van de commissie van Wijzen moeten ontvangen als voor de aanvullende besparing van € 511 miljoen een reservering op de Rijksbegroting opgenomen. In de Tilburgse begroting is voor deze bedragen een stelpost opgenomen van € 6,3 miljoen in 2025 en circa € 11 miljoen vanaf 2026, in lijn met de Hervormingsagenda. 

Stelpost ruimtescheppende maatregelen In de Perspectiefnota 2024 is afgesproken dat intensiveringen het structurele begrotingsbeeld 20242027 niet verder mogen verslechteren. Intensiveringen worden daarom gedekt in balans tussen een woonlastenstijging en opgave Oud voor nieuw. De invulling van de opgave Oud is nog niet afgerond. In de begroting is daarom een stelpost oplopend tot € 2,3 miljoen opgenomen, die in 2024 nader ingevuld wordt.

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

14

Woonlasten De gemeentelijke woonlasten voor huishoudens met een eigen woning bestaan uit de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing en rioolheffing. We kennen bij de afvalstoffenheffing een tarief voor één- en meerpersoonshuishoudens. Het tarief voor een éénpersoonshuishouden bedraagt 90% van het tarief voor een meerpersoonshuishouden. Onderstaande tabel geeft een schatting van de ontwikkeling van de woonlasten in 2024 voor woningeigenaren. Voor huurders bestaan de woonlasten alleen uit afvalstoffenheffing (€ 278,17 of € 291,78 in 2024) en het gebruikersdeel voor de rioolheffing (€ 34,41 in 2024).

Onroerendzaakbelasting (eigenaar) Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Mutatie t.o.v. 2022

Tarief 2023 meerpersoonshuishouden € 233,18

Tarief 2023 éénpersoonshuishouden € 233,18

Tarief 2024 meerpersoonshuishouden € 253,05

Tarief 2024 éénpersoonshuishouden € 253,05

Stijging in %

€ 309,08 € 104,96 € 647,22

€ 278,17 € 104,96 € 616,31

€ 324,20 € 114,24 € 691,49 + € 44,27 + 6,8 %

€ 291,78 € 114,24 € 659,07 + € 42,76 + 6,9 %

4,9% 8,8%

8,5%

De OZB-opbrengst wordt jaarlijks geïndexeerd in verband met prijsstijging. In 2024 bedraagt de indexering 4,2%. Daarnaast verhogen we de OZB met 4,3% om de structurele voorstellen nieuw beleid in deze begroting gedeeltelijk af te dekken. De totale stijging is daarmee 8,5%. Voor een gemiddeld huishouden betekent dit op jaarbasis een stijging van circa € 20. De stijging van de tarieven afvalstoffenheffing met circa € 15 resp. € 14 wordt veroorzaakt door hogere kosten als gevolg van prijsstijging (7,16%). Het in 2022 in gang gezet nieuw beleid van de elektrificatie wagenpark leidt in 2024 ook nog tot hogere kosten. Daarnaast vindt toerekening van inzet BOA’s aan de afvalstoffenheffing plaats en nemen de kosten toe door het verhogen van de vermogensgrens voor de kwijtschelding. Daartegenover is sprake van lagere kapitaallasten door het verschuiven van het startmoment van afschrijven naar het eerste jaar na activering/ingebruikname in plaats van activering na oplevering. Het tarief voor de rioolheffing is gebaseerd op het Programma Water en Riolering (PWR) voor de periode 20242027. De voorgenomen plannen vragen om fors meer geld. Beheer en onderhoud wordt duurder doordat het systeem steeds complexer wordt. Nieuwe maatregelen kosten extra geld, ook door inflatie (7,16%) en rentestijging (0,5-1,5%).

Bij de vaststelling van het PWR 2024-2027 is besloten om de rioolheffing gelijkmatig jaarlijks (tot en met 2027) met 9% te laten stijgen. Een gemiddeld huishouden in Tilburg gaat hierdoor in 2024 circa € 9 meer betalen.

1. Algemeen

15

Formatieve gevolgen In de begroting zijn voorstellen opgenomen met gevolgen voor de omvang van de formatie. Hierdoor neemt de formatie in 2024 toe met 47,94 fte. Formatieontwikkeling

Voorstel nr.

FTE

Dekking

Herijking formatiecalculatiemodel MO

32

0,80 Algemene middelen

Herijking Formatie WIN

45

-3,54 Participatiebudget en tgv taakstelling

Parkeerregulering/deelmobiliteit

85

2,67 Reserve betaald parkeren

Programma Water en Riolering 2024 - 2027

96

3,50 Rioolheffing

Formatie laadpalen

104

2,00 Regeling Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE).

Preventie met gezag (2024 en 2025)

111

6,00 Botoc middelen

Capaciteit voor gegevensuitwisseling en privacyvraagstukken Impuls uitvoering Wet Kwaliteitsborging (Wkb), 7,2 fte in 2024 en 5,2 fte in 2025.

113

1,00 Algemene middelen

115

7,20 Algemene middelen/ invoeringsmiddelen Wkb

Extra BOA capaciteit

116

6,00 Parkeerexploitatie en ASH

Omgevingskwaliteit

121

2,00 Algemene middelen

Ruimtelijk erfgoed

122

1,00 Algemene middelen

Dienstverlening evenementenketen, 2024 t/m 2026

137

3,00 Algemene middelen

Programmamanager Mobiliteit, 2024 tot en met 2026 Beleidsadviseur Wonen

165

1,00 Fonds stedelijke ontwikkeling

160

1,00 Algemene middelen

Medewerker kabinet

176

1,00 Algemene middelen

Verkiezingen

180

1,30 Algemene middelen/ rijksmiddelen

Herijking Rij- en reisdocumenten (0,31 fte 2024 en 1,1 fte 2027)

178

0,31 Algemene middelen

Impuls uitvoering Wkb (2024 en 2025)

182

Programmamanager Betrouwbare Overheid (2024 en 2025) Programmamanager organisatieontwikkeling (2024 en 2025) Formatie-uitbreiding algemene bezwaren

208/ 217 209/ 218 210

4,20 Algemene middelen/ invoeringsmiddelen Wkb 1,00 Rijksmiddelen t.b.v. versterking dienstverlening 1,00 Directiebudget

Wet open overheid

211

2,50 Algemene middelen

CRXO innovatiemanager

212

1,00 Algemene middelen

Totaal formatieontwikkeling

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

2,00 Algemene middelen

47,94

16

Kerngegevens 1 januari 2023

1 januari 2024 (prognose)

227.694 39.070 149.287 39.337

229.674 38.846 151.140 39.688

6.616

6.657

6.285 277 11 43

6.330 265 12 50

Aantal woonruimten (o.b.v. CBS statistiek) PERSONELE KENGETALLEN Personeelsformatie (fte) Waarvan leidinggevend (fte) FINANCIËLE STRUCTUUR (x € mln.) Totaal lasten begroting * Inclusieve stad * Duurzame stad * Vitale stad * Samen en dichtbij

105.264

106.564

2.313 132

2.387 142

1.163 576 131 225 231

1.125 623 154 222 126

Totaal baten begroting * Gemeentefonds * Specifieke uitkeringen (EU, Rijk, Provincie) * Onttrekkingen reserves * Inkomsten grondexploitatie * Belastingen, heffingen en rechten * Rente * Overige baten

1.164 581 135

1.128 635 135

188 43 128 1 88

105 44 142 1 66

Totaal lasten begroting * Incidenteel * Structureel Totaal baten begroting * Incidenteel * Structureel Saldo structurele lasten en baten RESERVEPOSITIE (x € mln.) Totaal reserves A. Algemene reserve B. Vrij inzetbare reserves C. Bestemde reserves

1.163 234 929 1.164 213 951 21 V

1.125 124 1.001 1.128 105 1.023 22 V

828 49 175 604

819 57 242 520

SOCIALE STRUCTUUR Inwoners 0 tot en met 17 jaar 18 tot en met 64 jaar 65 jaar en ouder Aantal periodieke bijstandsgerechtigden Participatiewet IOAW IOAZ BBZ

1. Algemeen

17

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

18

Structureel begrotingssaldo Structureel begrotingssaldo (x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Lasten

1.074.649

1.047.555

1.022.258

1.007.516

Baten

-1.022.495 -1.039.196 -1.000.489

-977.774

Saldo van lasten en baten exclusief reserves

52.154

8.359

21.769

29.742

Toevoeging reserves

50.166

66.514

17.596

10.069

Onttrekking reserves

-105.161

-74.872

-37.727

-29.139

Saldo reserves

-54.994

-8.359

-20.131

-19.070

Geraamd resultaat

-2.840

0

1.638

10.672

Incidentele lasten

123.429

100.228

32.272

9.662

Incidentele baten

-104.568

-67.604

-33.632

-10.666

18.861

32.624

-1.360

-1.004

21.701 V

32.624 V

2.998 N

11.676 N

Saldo van Incidentele baten en lasten Structureel begrotingssaldo

Het geraamd resultaat bestaat uit zowel structurele als incidentele baten en lasten. Als we de incidentele baten en lasten op het geraamd resultaat corrigeren, ontstaat een beeld van het structurele begrotingssaldo. We streven daarbij naar een (meerjaren-)begroting die structureel en reëel in evenwicht is. Dit is in lijn met de vastgestelde nota Financiële positie en de regelgeving schrijft dit ook voor. De provincie toetst hier vanuit haar toezichthoudende rol op. Bovenstaande tabel laat zien dat in de 2024 en 2025 sprake is van een fors positief structureel begrotingssaldo, wat betekent dat we als gemeente meer structurele baten hebben dan structurele lasten. Dit houdt in dat een deel van de incidentele lasten gedekt worden vanuit structurele baten. Dit komt vooral doordat de gemeente in 2024 en 2025 extra middelen vanuit het gemeentefonds ontvangt. Deze extra middelen nemen met ingang van 2026 af. Dit zorgt ervoor dat vanaf 2026 een structureel begrotingstekort ontstaat. Deze kanteling moet in samenhang worden gezien met de discussie over de financiële verhouding met het Rijk. In bijlage 6 is een uitgebreid overzicht van incidentele baten en lasten opgenomen.

Lasten en baten structureel / incidenteel meerjarig (x € 1 mln.) 1.300 1.200 1.100 1.000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2023

1. Algemeen

2024

2025

19

2026

2027

2. Programma's

Programmabegroting 2024 gemeente Tilburg

20

2.1 Inclusieve stad Financieel overzicht Inclusieve stad x € 1.000,-

Inclusief overhead

Exclusief overhead

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Sociaal en veerkrachtig

123.796

-21.805

101.991

108.256

-21.775

86.481

Persoonlijke ontwikkeling en zelfredzaamheid

48.631

-19.688

28.943

45.772

-19.682

26.089

Passende ondersteuning: Toegang

25.845

-704

25.141

25.704

-704

25.000

Passende ondersteuning: Werk en inkomen

178.523

-104.929

73.594

161.372

-104.896

56.477

Passende ondersteuning: WMO

134.315

-6.669

127.645

129.020

-6.659

122.361

Passende ondersteuning: Jeugdhulp

87.374

-308

87.066

84.799

-303

84.496

Ingrijpen bij crisis en onveiligheid

24.584

-1.043

23.540

22.988

-1.040

21.948

Totaal

623.067

-155.146

467.921

577.911

-155.059

422.852

2. Programma's

21

Sociaal en veerkrachtig Kader- en beleidsnota's Kadernota's:  Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg Beleidsnota's:  Integrale jeugdaanpak  Integrale kijk op ouderen: gezond en gelukkig oud in Tilburg  Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Bijlage bij Beleidsnota Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Positieve gezondheid 2020-2023  Visie bestaanszekerheid 2020-2023: Activeren vanuit nabijheid en maatwerk  Sociale basis  Inclusie Evaluaties en herzieningen: Op meerdere fronten en door meerdere partijen worden de ervaringen met ons beleid bestaanszekerheid momenteel opgetekend in evaluaties. Deze willen we in 2024 samenbundelen en op hun merites laten beoordelen door een onafhankelijk adviesbureau dat daarin is gespecialiseerd. Om deze reden verlengen we de huidige beleidsnota. Ook over de beleidsnota positieve gezondheid wordt in 2024 een beleidsgesprek gevoerd op basis van data en met de stad. Ook deze nota wordt om die reden verlengd. Gelet op het feit dat de overige beleidsnota’s die onder de kadernota ‘Versterken sociaal en veerkrachtig’ vallen nog langer doorlopen wordt voorgesteld om in 2024 op basis van de meest actuele data een beleidsgesprek te houden op het niveau van deze kadenota. De kadernota versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg wordt om die reden nu verlengd tot 2026.

Mochten de beleidsgesprekken aanleiding geven voor een vervolg, dan volgt tussentijds een voorstel.