04 Jaarstukken 2023 - versie raad 27-05-2024

L 718 V L 718 N

Circulaire economie De gemeente Tilburg heeft hoge ambities op het gebied van circulariteit. In 2045 wil zij een volledig circulaire gemeente zijn. Voor de gemeente Tilburg staan hierbij vier sleutelsectoren centraal: Bouw & Infrastructuur, Biomassa & Voedsel, Maakindustrie en Textiel & Logistiek. De raad heeft op 4 oktober 2021 het uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 2022 – 2025 vastgesteld met daarin opgenomen 29 interventies om binnen deze periode uit te voeren. Daarnaast heeft de raad voor het aanscherpen van de ambitie in het uitvoeringsprogramma Circulaire Economie met het vaststellen van de begroting 2023 aanvullende incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2023 – 2026. In 2023 is tijd en aandacht besteed aan het opbouwen, het opdoen en verspreiden van kennis en het uitwerken van pilots. Doordat dit meer tijd heeft gekost én doordat ambtelijke capaciteit ontbrak is een aantal initiatieven later gestart dan verwacht. Maar er zijn wel concrete acties benoemd voor het jaar 2024, waar de niet-bestede middelen noodzakelijk zijn voor de financiering. Om het volledige programma uit te kunnen voeren en zo onze ambities richting een circulaire economie waar te kunnen maken wordt voorgesteld de niet bestede middelen 2023 € 133.000 te betrekken bij de resultaatbestemming van de jaarrekening.

L 133 V

Overige afwijkingen - Op 2 oktober 2023 is het inhoudelijk kader Ateliers en broedplaatsen 2023-2026 vastgesteld in de raad. In het bestedingsplan is een investeringsbudget opgenomen voor Stichting Ateliers. Hier wordt enkel een beroep op gedaan indien er in de stad panden beschikbaar komen voor de functie van atelier, broedplaats, oefenruimte of anders voor makers. Dit was in 2023 niet het geval. Hierdoor wordt de verdeling van de € 1 miljoen over de jaren aangepast en schuift € 170.000 binnen de Reserve Incidentele Opgaven (RIO) door naar 2024. (170 V/N) - Voor realisatie van bibliotheekvestigingen in Groenewoud en 't Sant is een specifieke uitkering ontvangen van het Rijk voor de periode 2023-2025. In 2023 zijn er nog geen bestedingen gedaan doordat de voorbereidingsfase meer tijd heeft gekost waardoor het geraamde budget van € 130.000 doorschuift naar 2024 (afd. SOC): (130 V/N) - De Raad heeft 14 november 2022 het 'Tilburgs Mediabeleid 2023-2026' vastgesteld. Voor 4 jaar op rij wordt jaarlijks € 400.000 onttrokken aan de Reserve versterking levendige democratie. In 2023 is er € 91.814 minder uitgegeven o.a. doordat het onderzoek naar de realisatie van een facilitair mediacentrum tegen lagere kosten is afgerond (92 V/N) - Voor de realisatie van diverse kunstwerken in de publieke ruimte zijn interne bijdragen ontvangen. (90 V)

87

780 V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen - Het rijk heeft voor 2023 en 2024 een specifieke uitkering verleend van € 294.700 per jaar voor extra ondersteuning aan lokale plakken en initiatieven voor en door jongeren om zich creatief te ontwikkelen. De activiteiten vinden plaats in 2024 waardoor het budget 2023 doorschuift naar 2024. (295 V/N) - Door ontvangst van de specifieke uitkering voor impuls jongerencultuur zijn gemeentelijke budgetten niet geheel besteed. (155 V) - De provinciale subsidie Hybride Leeromgeving (HLO) Spoorzone is gekoppeld aan de opening van het MindLabs-gebouw (september 2023) en wordt ingezet voor een kwartiermaker om het HLO-netwerk structureel in de Spoorzone te borgen bij de verschillende partners. Deze Kwartiermaker is mede door de krappe arbeidsmarkt pas eind 2023 gestart en zal tot eind 2024 werkzaamheden verrichten (76 V/N); - De Provincie heeft de Provinciale subsidieregeling economie en innovatie beëindigd. In samenwerking met Stichting Midpoint Brabant kijken we of de regeling kan worden voortgezet. Naar verwachting komt een nieuwe regeling in 2024 tot stand. Het in de begroting opgenomen budget 2023 vanuit Tilburg is hierdoor niet besteed (98 V) - In 2023 zijn nog niet alle beoogde projecten (t.l.v. reserve Essent) in het kader van de Agenda Versterking Next Economy volledig afgerond.

Het opdoen van kennis en het uitwerken van pilots kost meer tijd waardoor initiatieven later starten dan gepland. Voor monitoring maken we de koppeling met de nieuwe economische agenda die in 2024 wordt ontwikkeld. Zo lopen de activiteiten voor circulaire economie, digitalisering en monitoring door in 2024 (309 V/N) - We hebben de begeleidingstrajecten en voucherregeling uit het economisch herstelprogramma (t.l.v. de reserve crisisherstelfonds) uitgevoerd. Omdat er minder gebruik van is gemaakt zetten we een deel van de activiteiten door in 2024 (78 V/N); - HOST - Hoger onderwijs en studenten Tilburg: De gezamenlijke programmatische aanpak met de onderwijsinstellingen is eind 2023 vanwege niet ingevulde vacatures nog niet van start gegaan zoals eerder was voorzien. Deze vertraging leidt ertoe dat voor het onderzoeksprogramma brede welvaart Tilburg University en gemeente Tilburg met een looptijd van vijf jaar hiervoor in 2023 minder is uitgegeven (30 V) - Diversen ( 552 V/ 115 N)

Bedrag

Totaal afwijkingen

988 V

Wat weten we nog meer Kengetallen:

Realisatie 2021 41.845 597.000 3.004.084 38.582 23.837 39.000 9.888 4.756 41.664 117.469

Ingeschreven leners bibliotheek Bezoekers bibliotheek Digitale bezoekers bibliotheek Bezoekers Natuurmuseum Brabant Bezoekers Textielmuseum Bezoekers Schouwburg, Concertzaal Bezoekers Paradox Bezoekers NWE Vorst (culturele activiteiten) Bezoekers 013 Poppodium Bezoekers Factorium (zaal/educatie)

Realisatie 2022 41.567 1.021.913 2.857.352 70.001 58.246 125.879 20.034 15.184 277.115 ca. 130.000

Raming 2023 40.000 1.200.000 2.500.000 85.000 65.000 160.000 22.000* 22.500 410.000*

Realisatie 2023 43.487 1.180.290 2.552.213 105.602 77.602 172.000 29.000 * 16.500 365.334* 177.441

*Er waren dit jaar nog veel inhaalshows die tijdens Corona niet door konden gaan. Daarom ligt het aantal bezoekers in 2022 / 2023 veel hoger dan in normale jaren. We hebben het voornemen een Tilburgse Waarde van Cultuur op te zetten. Zodat wij in 2023 en 2024 meer informatie kunnen opnemen over de culturele, sociale en economische waarde van cultuur in Tilburg. Bovenstaande kengetallen geven een beperkt deel van de culturele werkelijkheid weer, want zij betreffen alleen de gesubsidieerde culturele sector.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

88

Waarstaatjegemeente.nl Indicatoren Functiemenging *) Aantal banen (per 1.000 inwoners van 15-65 jaar) Aantal vestigingen (van bedrijven) (per 1.000 inwoners van 15-65 jaar)

Realisatie 2019 55,0% 812,9

Realisatie 2020 54,7% 803,6

Realisatie 2021 54,5% 807,0

Realisatie 2022 54,9% 823,7

129,5

136,1

143,5

152,8

*) Functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen.

89

Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan Ruimte 1. We hebben voor het goede gesprek met de stad over Tilburg 2050 een foto van de stad en een foto van de leefomgeving (onderdeel van de Omgevingseffectrapportage) opgesteld. 2. We stelden het gebiedsperspectief voor Groenewoud af en starten de voorbereiding voor gebiedsperspectief Noord. Wonen 3. De ambities uit het akkoord op betaalbaar wonen hebben we vertaald in het Addendum op de Woonagenda 20202025. 4. We sloten de SRBT Woondeal met rijk, provincie, gemeenten, waterschappen en corporaties als basis voor verdere samenwerking. 5. Voor de bouw van woningen op de Westermarkt vroegen we met succes Woningbouw Impuls middelen aan. Daarnaast ontvingen we Start Bouw Impuls voor de start bouw van ruim 900 woningen in 2024 en 2025. 6. We ondertekenden een addendum op het convenant Studentenhuisvesting en zetten daarmee in op versnellen en vergroten van de productie. In het convenant is ook studentenhuisvester SSH aangesloten. 7. We zijn een samenwerking aangegaan met HospiHousing om het aanbod aan studentenhuisvesting te vergroten. 8. We actualiseerden de verordening Middenhuur in afwachting van landelijke regelgeving. Werken 9. Het programma revitalisering is opgestart.

In het programma staat het intensiveren en beter benutten van bedrijventerreinen centraal, in samenhang met opgaven als vergroening en verduurzaming. Als onderdeel van deze aanpak is in het najaar van 2023 het gebiedsmanifest Loven-Noord ondertekend en het ontwerpend onderzoek gestart voor de revitalisering van Kraaiven en Vossenberg. Er hebben twee geslaagde ondernemersbijeenkomsten plaatsgevonden. 10.Voor het binnenwijkse Beneluxterrein is dit najaar in samenspraak met zittende ondernemers en potentiële initiatiefnemers een Gebiedsconcept opgesteld en door het college vastgesteld. Het Gebiedsconcept Beneluxterrein biedt een toetsingskader met heldere spelregels voor initiatiefnemers om plannen voor delen van het terrein uit te werken. 11.We pakken de voorbereidingen voor Wijkevoort behoedzaam op, omdat de Raad van State de ingediende beroepen tegen het bestemmingsplan Wijkevoort nog niet behandeld heeft. Wel hebben we de doorontwikkeling van werklandschap naar campus in beeld gebracht, civieltechnische diensten ter voorbereiding van de uitvoering, onder voorwaarden, aanbesteed, de instelling van de adviescommissie voorbereid en de afgesproken natuurcompensatie deels gerealiseerd.

12.Acht Brabantse gemeenten hebben de intentie uitgesproken de samenwerking aan te gaan voor een gemeenschappelijk havenbeheer en -ontwikkeling om te komen tot een Brabants havenbedrijf onder de naam ‘Brabant Ports’. November 2023 is de coöperatie formeel opgericht. Gemeenten kunnen vervolgens op basis van (nog uit te werken) productpakketten besluiten lid te worden. Mobiliteit 13. logistiek: het project Wilhelminakanaal Sluis II heeft in 2023 een doorstart gemaakt en gelijktijdig is hiervoor een Europese subsidieaanvraag ingediend. Er is nog onduidelijkheid over aanvullende investeringen omtrent indexactie en emissiearme realisatie. In het BO MIRT Goederenvervoercorridors hebben Rijk, provincie en gemeente Tilburg afgesproken samen te werken om voor het traject van Wilhelminakanaal fase 1,5, (projectnaam: ‘optimalisatie Wilhelminakanaal Kraaiven – Loven’). Daarnaast trekken we gezamenlijk op om samenhangende kansen op het gebied van verduurzaming (walstroom, clean energy hubs), revitalisering (juiste bedrijf op de juiste plek) en digitalisering verder te verkennen. 14.openbaar vervoer: de pre-verkenning voor het nieuwe station Udenhout en het handelingsperspectief van station Universiteit zijn positief afgerond en de vervolgstappen met Rijk, Pro-Rail en de NS zijn gezet. Station Udenhout lijkt voldoende vervoerswaarde te kunnen genereren.

De realisatie lijkt nu nog afhankelijk van de nieuwe landelijke dienstregeling en de ruimtelijke vertaling. De agenda voor het stedelijke openbaar vervoer is vastgesteld. De gesprekken over (on)mogelijkheden binnen de nieuwe OV concessie 2026-2038 zijn opgestart. Ook is de ruimtelijke borging (civieltechnisch en financieel) van zogenaamde hoogwaardige openbaar vervoersassen op de StatenlaanCobbenhagenlaan-Hart van Brabantlaan-Spoorlaan-Ringbaan West opgestart.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

90

15.fiets: met de opening van de fietsenstallingen Zwijsen in de Spoorzone en de nieuwe stalling in het Dwaalgebied kunnen we nog meer comfort bieden aan de fietser. Het voorkeurstracé van de snelfietsroute Tilburg-GoirleHilvarenbeek is in gezamenlijkheid met de andere gemeenten en provincie Noord-Brabant vastgesteld. 16.verkeersveiligheid: de geactualiseerde verkeersveiligheidsagenda is vastgesteld met twee duidelijke speerpunten: de asociale rijder en snelheidsverlaging binnen de Ringbanen. Dit laatste speerpunt is opgepakt en uitgewerkt voor de zogenaamde Gebiedsontsluitingswegen 30 binnen de ringbanen (Korvelseweg en Besterdring). Dit nieuwe profielvoorstel laat het compartimenteren van het wegprofiel los waardoor er ruimte ontstaat oa vergroenen, klimaatadaptatie en verblijven. Doorvertaling naar de Veldhovenring, Goirkestraat, Voltstraat en Piusstraat is eveneens in gang gezet. Het onderdeel pilotgerichte beleidsvorming van de agenda is uitgewerkt voor Noord (pilot Wagnerplein), is in voorbereiding voor Udenhout (pilot Kreitemolenstraat) en is opgestart voor oud-Zuid (pilot Trouwlaan). 17.Stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT): het ontwikkelperspectief SRBT met het onderliggende mobiliteitsconcept is door de Provincie, regio's en Raden vastgesteld.

De uitwerking van het onderliggende Meerjarig Multimodaal Maatregelenpakket SRBT (MMMP SRBT) is afgerond en hiermee is de stedelijke mobiliteitstransitie ingebed in de regionale opgave om 80.000 woningen en 60.000 arbeidsplaatsen in te kunnen passen en om de negatieve effecten het uitstel van de ombouw van de A58 te voorkomen. Tevens is de verkeerskundige uitwerking van de SRBT Oostflank uitgewerkt en vastgesteld door de regio. 18.parkeren: de nieuwe parkeernormen zijn vastgesteld, het mobiliteits- en parkeerfonds zijn opgestart en deelmobiliteit is toegepaste binnen gebiedsontwikkelingen Kenniskwartier, Koningswei en Louis Bouwmeesterplein

Wat kan beter Ruimte 1. Een gerichte aanpak van verloedering en leegstand is complex. De afronding van het adviesrapport dat we hiervoor hebben laten opstellen vroeg meer tijd dan gepland waardoor vertraging is ontstaan en besluitvorming pas in 2024 zal plaatsvinden. In de tussentijd doen we in de uitvoering wat mogelijk is om leegstand en verloedering tegen te gaan. Wonen 2. De bouw van flexwoningen op Stappegoor ging snel, maar de woningen kunnen mede als gevolg van vertraging van aansluiting elektra pas in 2024 worden opgeleverd aan nieuwe huurders. 3. In 2023 zijn er minder woningen in aanbouw genomen dan voorgaande jaren. Door gerichte inzet krijgen we meer zicht in de oorzaken daarvan, deze verschillen per project. We zetten maximaal in op versnelling door het aantrekken van rijksmiddelen, het inrichten van een gemeentelijk versnellingsteam en het leveren van projectgericht en gebiedsgericht maatwerk. Werken 4. Voor de uitvoering van Innovatiecampus Wijkevoort zoals in het Akkoord beschreven, wachten wij nog altijd op een definitieve uitspraak van de Raad van State. 5. De voorbereidingen om te komen tot een nieuw regionaal afsprakenkader bedrijventerreinen Hart van Brabant zijn in 2e helft 2023 gestart. Dat is iets later dan voorzien, mede door druk op de inzetbare capaciteit binnen de verschillende regiogemeenten.

Inmiddels is regionaal financiering beschikbaar gesteld en overeenstemming bereikt over een uitvraag voor ruimtelijk economische analyse van de regio, waarbij naast een economisch profiel van de regio de gevolgen van intensivering van bedrijventerreinen en de maatschappelijke opgaven als klimaatadaptatie, vergroening, energiebesparing en opwek, circulariteit en mobiliteit worden meegenomen. Mobiliteit 6. De besluitvorming en daarmee de uitvoering van derde ontsluiting Kraaiven is uitgesteld als gevolg van stikstofbeperkingen 7. De monitoring parkring is enigszins vertraagd door data-beperkingen 8. De uitvoering van ‘voorrang op rotondes voor fietsers’ is vertraagd als gevolg van wijzigingen binnen de cofinancieringsregeling. Concreet betekent dit dat er geen Provinciale bijdrage meer beschikbaar is en dat hierdoor de financiering is herzien waardoor de voor 2023 geplande rotondes geprogrammeerd staan na Q1 2024.

91

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Er is een passende woning voor elke Tilburger Indicatoren Bron

Streefwaarde 7,5

2020

2021

2022

2023

-

7,4

7,4

7,4

1.465 waarvan 1.177 nieuwbouw 26.194

1.497 waarvan 1.391 nieuwbouw 27.215

1.296 waarvan 1.001 nieuwbouw 25.692

936 waarvan 785 nieuwbouw

87%

90%

88%

88%

29.953

30.248

30.339

30.802*

Kwaliteit van de woning (cijfer)

Lemon (tweejaarlijks)

Aantal nieuwe woningen (conform de actuele regionale woningbouwafspraken 2016 t/m 2025, gemiddeld per jaar)

CBS

1.500

Aandeel sociale voorraad onder aftoppingsgrens

Monitor Convenant Wonen

Bandbreedte 85-93%

Sociale voorraad in 2025 onder liberalisatiegrens

Monitor Convenant Wonen Woningbouwprogrammering Tilburg

31.399

Omvang woningbouwprogramma in 2025 Waarvan harde plannen woningbouwprogramma

27.368*

>=16.250 13.775 13.132 23.062** in 2025 waarvan waarvan waarvan waarvan 5.000 7.059 hard 6.830 hard 7.824 hard hard * De Monitor Convenant Wonen is nog niet beschikbaar, de cijfers zijn gebaseerd op de verwachtingen op basis van de prestatieafspraken 2024. **Het grote verschil in het woningbouwprogramma komt door de toegevoegde ambitie in het Kenniskwartier. Doel: Voldoende ruimte voor economische ontwikkeling en werken Indicatoren Bron Streef2020 2021 2022 2023 waarde Logistieke hotspot www.logistiek.nl in top 3 1 1 1 * Rapportcijfer van het Bedrijvenpanel Gelijk of 7,3 7,1** bedrijvenpanel voor het (tweejaarlijks) hoger dan vestigingsklimaat in de de jaren gemeente Tilburg ervoor Aanbod-opnameratio Dynamis/NVM 1,5 n.v.t. n.v.t. 1,06 (Q1) 2,44 (Q1) bedrijfsruimtemarkt (nieuw per 2022) Zie ook de indicatoren bij het doel 'aanpassingsvermogen en vernieuwingskracht van bedrijven neemt toe' en 'toename van economische duurzaamheid' * De indicator ‘logistieke hotspot’ volgt uit een jaarlijkse becijfering door een panel van logistieke experts voor de website logistiek.nl. De samenstelling van dit panel en de onderliggende beoordeling zijn niet helder en ook niet beïnvloedbaar. Daarmee is deze indicator ongeschikt voor de jaarcijfers.

Wij streven bovendien naar kwalitatieve ontwikkeling van ons regionale economische ecosysteem, optimaal ruimtegebruik en verduurzaming van onze economie. De indicator ‘logistieke hotspot’ is daarvoor op dit moment ook inhoudelijk niet bruikbaar. Derhalve laten wij deze vanaf heden achterwege in de jaarcijfers. ** Bedrijven van >100 medewerkers (veelal te vinden op de formele werklocaties) geven het vestigingsklimaat gemiddeld een 7,6

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

92

Doel: Mobiliteit in Tilburg vindt plaats op een gezonde, slimme, veilige, duurzame en inclusieve wijze Indicatoren Bron Streef2020 2021 waarde Aantal openbare laadpalen Beheer & Ruimte 420 380 500 Aantal verkeersdoden VIA-stat data 0 4 8 Aantal verkeersgewonden VIA-stat data 0 154 161 Oordeel bereik bus (belangrijke Burgeronderzoek 75% 81,4% bestemmingen) (tweejaarlijks) Rapportcijfer Burgeronderzoek 6,5 autobereikbaarheid binnenstad (tweejaarlijks) Aantal slimme verkeerslichten Beheer op basis 48 23 26 (i-VRI's) van vervangingsopgave

2022

2023

670 8 181 74%

704 10 181 -

6,7

-

28

29

Wat heeft het gekost - financiën Ruimte voor wonen, werken en mobiliteit x € 1.000

Oorspronkelijke begroting

Gewijzigde begroting

Rekening 2023

Verschil t.o.v. gewijzigde begroting

Lasten

73.705

69.338

43.247

26.091

V

Baten

-45.406

-39.501

-18.328

21.173

N

Saldo van lasten en baten

28.298

29.837

24.919

4.918

V

Toevoeging reserves

40.764

51.672

46.040

5.632

V

Onttrekking reserves

-22.994

-34.170

-26.019

8.151

N

Saldo reserves

17.771

17.502

20.021

2.519

N

Totaal

46.069

47.339

44.939

2.399

V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Overheveling Impulsagenda Emissieloos Vervoer Uw raad heeft bij de begroting 2021 twee maal € 200.000 beschikbaar gesteld voor Emissieloos Vervoer. Deze inzet is, via verkregen cofinanciering van het Rijk, verdubbeld. De uitvoeringsagenda is in 2021 voorbereid en opgesteld. De subsidie loopt van 2021 tot en met medio 2024. De afgelopen periode is met name onderzocht welke investeringen / producten ontwikkeld moeten worden (bijvoorbeeld laad- en licht mastcombinaties). Netwerkcongestie leidt in bepaalde gevallen tot vertraging. Wij hebben het Rijk verzocht tot verlenging van de subsidietermijn om tot afronding van het project te komen. Wij stellen uw raad voor om het saldo 2023 van € 190.000 over te hevelen naar 2024 en dit te betrekken bij de resultaatbestemming van deze jaarrekening.

Bedrag 190 V

Overheveling Herinrichting Pieter Vreedeplein In de begroting 2023 is een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor het maken van een ontwerp en bijbehorend participatietraject voor de herinrichting van het Pieter Vreedeplein. De herinrichting is gepland na het gereedkomen van de woontoren op het Pieter Vreedeplein. De inzet van de herinrichting is een groener plein wat aansluit bij de klimaatambities die we hebben. Voor de uitvoering zal samenwerking gezocht worden met het programma 013 parken. Doordat de bouw van de woontoren is vertraagd zal het ontwerp en het participatietraject in 2024 in gang gezet worden en wordt hierbij voorgesteld om het bedrag van € 100.000 over te hevelen naar 2024 en te betrekken bij de resultaatbestemming van de jaarrekenin

100 V

93

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Bijstelling grondexploitatie) Door de aanpassing in fasering van projecten ontstaan afwijkingen tussen raming en realisatie in de jaarschijf 2023. Dit betreft meestal een verschuiving tussen de jaren. Het uiteindelijke effect op de totale grondexploitatie is budgettair neutraal. (17.739 V/N). Een aantal grote mutaties zijn hieronder toegelicht.  Wijkevoort (L 12.208 V/B 4.008 N) Er werd gerekend op een uitspraak van de Raad van State in 2023. Deze uitspraak is vertraagd. Het plan schuift door naar 2024 e.v.  Koningsoord (L 1.067 V/B 3.717 N) De uitvoering van infrawerkzaamheden is verschoven naar 2024 en er is een afwijking ontstaan door de balansmutatie faciliterende plannen.  Piushaven (L 1.718 V/B 2.608 N) Vertraging in verstrekte omgevingsvergunningen waardoor start bouw is doorgeschoven  Flexwoningen (L 2.764 V/B 3.029 N) De projecten voor het realiseren van flexwoningen Laarveld-Oost, Dr. Bloemenlaan en Bijsterveldenlaan zijn vertraagd (vergunningverlening en voorbereiding). De budgetten worden doorgeschoven naar 2024.  Kempenbaan westzijde (L 370 V/B 929 N) De grondoverdracht naar het project flexwonen Dr. Bloemenlaan moet in 2024 nog plaatsvinden.  Bergeijkstraat gezondheidscentrum (L 25 N /B 1.432 N) De grondverkoop is doorgeschoven naar 2024.

Voor dit project is een Startbouwimpuls subsidie aangevraagd en toegekend.  Poort van Stappegoor (L 179 V/B 1.605 N) Vertraging in start bouw van eind 2023 naar begin 2024 doordat het verleggen van kabels en leidingen complexer was dan vooraf ingeschat  Dalem Zuid (L 25 V/B 975N) Uitstel van verkoop kavel naar 2024.  Resultaat overige grondexploitatieprojecten, beheer grondbedrijf, mutaties reserves en voorzieningen grondexploitatie (zie paragraaf grondbeleid) (L 566 N/B 563 V).

Bedrag 17.739 V/N

Subsidie aan Tilburg University t.b.v. labs in Mindlabs In begroting was € 1,3 miljoen opgenomen voor de inrichting en exploitatie van 4 labs in Mindlabs door Tilburg University over de periode t/m 2027. Door de vertraagde oplevering van het gebouw is dit bedrag in 2023 niet uitgenut en wordt derhalve, inclusief de bijbehorende bijdrage uit de Reserve Incidentele opgaven, doorgeschoven naar 2024 en volgende jaren.

1.286 V/N

Visies en verkenningen De onderuitputting van het budget Visies en Verkenningen wordt verklaard doordat enkele geplande visies in 2023 niet konden worden opgestart vanwege gebrek aan (projectleiders) capaciteit. Deze worden in 2024 opgestart. Daarnaast is ook op enkele visies waar in 2023 aan is gewerkt sprake van onderuitputting. De redenen hiervan zijn divers, vertraging waardoor de geplande kosten pas in 2024 worden gemaakt en lagere kosten dan oorspronkelijk geraamd. De lagere uitgaven leiden tot een lagere onttrekking van middelen uit de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling. Administratieve correctie afwikkeling reserve kapitaallasten t.b.v. panden Stadhuisstraat Ten behoeve van de afwaardering van de panden in de Stadhuisstraat in het project Kernwinkelgebied, is er een vrijval geboekt vanuit de reserve kapitaallasten. Deze vrijval stond geraamd op een baten budget maar is om administratieve redenen als negatieve last geboekt. Per saldo is dit een neutrale melding.

1.745 V/N

Administratieve correctie storting Beleggingsfonds in Fonds Stedelijke Ontwikkeling De afstorting van het beleggingsfonds in de reserve Fonds Stedelijke Ontwikkeling is vastgesteld op € 30 miljoen. Op het veld ruimte voor Wonen, werken en mobiliteit was € 31.342.000 geraamd, maar de correctie hierop stond geboekt op het veld algemene baten en lasten. Daarom wordt op dit veld een voordeel van € 1.342.000 gemeld en op het veld algemene baten lasten een nadeel van € 1.342.000. Per saldo is dit een neutrale melding.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

94

1.358 V/N

1.342 V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen

Bedrag

Verloop van diverse voorbereidingskredieten Uw raad heeft diverse voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld voor de uitvoering van infrastructurele werken en diverse mobiliteitsprojecten. Wij hebben in de rubriek "wat hebben we bereikt" aangegeven dat diverse projecten voortvarend in 2023 zijn opgepakt. Veelal middels ambtelijke inzet. Externe onderzoekskosten waren nog marginaal en in enkele gevallen ten laste van andere budgetten gebracht. De verdere voorbereiding van deze projecten kent zijn vervolg in 2024 en volgende jaren. Daar zullen de beschikbare middelen voor ingezet gaan worden. Voor 2023 betekent dit een voordeel op de geraamde voorbereidingskredieten. Omdat deze projecten worden gedekt vanuit onze reserves staat daar een evenzo hoog nadeel tegenover.

Het gaat hierbij om de volgende (voorbereidings)kredieten: - Verfraaiing onderdoorgangen NS-plein en Gasthuisring (184 V/N) dekking reserve Incidentele Opgaven; - Verkenning Spoorknoop Ringbaan Oost (125 V/N) dekking Fonds Stedelijke Ontwikkeling; -Diverse mobiliteitsprojecten begroting 2023 (300 V/N) dekking Fonds Stedelijke Ontwikkeling;  Snelfietsroute Eindhoven;  Ringbaan Zuid 70 km - 50 km;  Fietstunnel Zwartvenseweg;  30 km als norm;  Bushaltes op niveau;  Uitwerking Openbaar Vervoer visie;  Toegang binnenstad via Ringbaan Oost;  pilot gerichte beleidsvorming Spoorlaan - Pilot Noord - Hart van Brabant laan;  Voorbereiding NS stations Universiteit en Oost - Overige verkeersprojecten FSO (400 V/N); - Mobiliteit 2 NS Stations (150 V/N); - Voorbereiding Openbaar Vervoer concessies (45 V/N)

1.204 V/N

Bijdrageregeling Taskforce betaalbaar wonen Vanuit de Woonagenda 2020-2025 zijn binnen de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling middelen beschikbaar voor bijdragen aan projecten die uit de Taskforce betaalbaar wonen voortkomen voor bijdragen aan sociale nieuwbouw. In 2023 is besloten € 345.000,- ten laste van de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling in te zetten voor het tekort op de grondexploitatie Betuwestraat (40 sociale huurwoningen van Tiwos). In 2023 zijn de aantallen woningen in voorbereiding voor sociale woningbouw lager geweest. De bouwopgave voor de corporaties wordt groter en voor de periode 2024-2025 zijn er verschillende projecten in voorbereiding als uitvoering van de woonagenda 2020-2025, daarom blijven de middelen in de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling beschikbaar voor de realisatie van sociale woningbouw.

1.009 V/N

Datagestuurd en wijkgericht Vanuit de woonagenda 2020-2025 zijn binnen de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling middelen beschikbaar voor de aanpak van kleinschalige problematiek ( fysiek ) in buurten en wijken en voor herstructureringsopgaven in Pact-wijken. In 2023 zijn plannen in voorbereiding voor de aanpak van een aantal verloederde panden. Inzet van middelen zal naar verwachting in 2024 plaats gaan vinden. Verder verwachten we nog op basis van de wijkagenda’s en gebiedsvisies inzet van middelen op herstructureringsopgaven in de Pact-wijken. De middelen blijven daarom beschikbaar in de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling voor realisatie van de doelstellingen van de Woonagenda 2020-2025.

1.095 V/N

Stimulering huisvesting spoedzoekers Vanuit de Woonagenda 2020-2025 zijn binnen de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling middelen beschikbaar voor stimulering van de huisvesting van spoedzoekers. Om een goede afweging te kunnen maken over de inzet van deze middelen is afgewacht tot de Woonzorgvisie gereed is. De Woonzorgvisie zal in 2024 worden vastgesteld. De middelen blijven beschikbaar in de reserve Fonds stedelijke ontwikkeling voor realisatie van de doelstellingen van de Woonagenda 2020-2025.

450 V/N

95

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen Technische overhevelingen Deze technische overhevelingen betreffen enerzijds externe opdrachten, waarvan de uitvoering op 31 december nog niet is gestart of afgerond, maar die we niet meer ongedaan kunnen maken zonder financiële gevolgen, voor een bedrag van € 430.306. En anderzijds interne exploitatiebijdragen aan meerjarige projecten voor een bedrag van € 644.701. Deze technische overhevelingen worden in de overhevelingsreserve gestort, zodat deze gelden in het volgende jaar nog beschikbaar zijn om de aangegane verplichtingen af te ronden. Overige afwijkingen - Het opbouwen van personele capaciteit in het programmateam revitalisering bedrijventerreinen heeft meer tijd gekost dan verwacht. Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt bleek het aantrekken van personeel (zowel eigen personeel als inhuur) veel lastiger dan beoogd. Hierdoor zijn ook enkele voorgenomen onderzoeken niet in 2023 opgestart. Inmiddels is de personele capaciteit van het programmateam grotendeels op orde en zijn betreffende onderzoeken gestart. Het restant aan middelen (en dekking uit de Reserve Fonds Revitalisering Bedrijventerreinen) gaat mee over naar 2024 (429 V/N); - Het opbouwen van personele capaciteit in het programmateam revitalisering bedrijventerreinen heeft meer tijd gekost dan verwacht.

Vanwege de krapte op de arbeidsmarkt bleek het aantrekken van personeel (zowel eigen personeel als inhuur) veel lastiger dan beoogd. Hierdoor zijn ook enkele voorgenomen onderzoeken niet in 2023 opgestart. Inmiddels is de personele capaciteit van het programmateam grotendeels op orde en zijn betreffende onderzoeken gestart. Het restant aan middelen (en dekking uit de Reserve Fonds Revitalisering Bedrijventerreinen) gaat mee over naar 2024 (371 V/N) - Wij hebben in 2023 voor de voorbereiding van de nul-emissiezone een klimaat-CDOKE rijksbijdrage van ca € 387.000 ontvangen. De besteding hiervan is eind 2023 geprogrammeerd en de aanwending van deze middelen vindt plaats in 2024 en volgende jaren. De middelen worden ingezet voor het inrichten van de emissie zone (bebording), camera’s t.b.v. de handhaving, investeringen in laadinfrastructuur, etc.( 387 V/N) - Uw raad heeft middelen beschikbaar gesteld voor de regulering en het uitrollen van deelmobiliteit (fietsen, scooters en auto's). De ontwikkeling van deelmobiliteit is onderdeel van een grotere mobiliteitstransitie. De huidige markt van deelmobiliteit is nog onvolwassen, voortdurend in beweging en kent nog weinig samenwerking. Daarnaast sluit wet- en regelgeving nog niet aan. Dit maakt dat het behalen van resultaten langer duurt. Het project wordt in 2024 verder ter hand genomen.

Dekking via enerzijds parkeerexploitatie en anderzijds via Rijksbijdragen. (301 V/N) - De geraamde kapitaallasten van afgerond € 3,4 miljoen laten een voordeel zien van ca. € 277.000. De oorzaak ligt in latere uitvoering van geraamde projecten (o.a. de voorgenomen aanleg van een aantal rotondes). Dekking van kapitaallasten vindt veelal plaats via onze reserves. Dat verklaart een soortgelijk resultaat op de baten.(277 V/329 N) - Uw raad heeft bij de begroting 2021 middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de loopagenda (dekking reserve incidentele opgaven). Wij hebben eerder gemeld dat de uitvoering vertraging heeft opgelopen (jaarrekening 2022). Wij hebben de agenda in 2023 op enkele punten - samen met onze inwoners en doelgroepen - geactualiseerd. De restant middelen worden in 2024 alsnog hiervoor ingezet (231 V/N) - Wij ontvangen subsidie van de provincie in kader van verkeersveiligheid. Enkele activiteiten zijn specifiek gericht op verkeersdeelnemers (bijvoorbeeld scholieren) en worden aangeduid met mensgerichte maatregelen. De subsidie heeft een looptijd tot 31 december 2024. In 2024 staan nog diverse activiteiten gepland, met name met betrekking tot fietsgebruik. (118 V/120 N) - Het project Dignity is begin 2023 afgerond.

Project gericht op bevordering van inclusieve mobiliteit: iedereen moet mobiel kunnen zijn, ongeacht leeftijd, gezondheid of financiële middelen. Het uiteindelijke restant van de projectraming is niet meer nodig. Restant van het vooruit ontvangen subsidiebedrag valt vrij in het resultaat van deze jaarrekening.(110 V/ 67 N) - Overschrijding Wilhelminakanaal fase 1,5 en extra onttrekking uit het Fonds Stedelijke Ontwikkeling als gevolg van fasering. Onderzoeken die pas in 2024 gepland stonden zijn naar voren gehaald om in de pas te blijven met het tijdpad voor Sluis II en Trimodaal Loven. ( 64 N/V) - Een deel van de plan- en apparaatskosten op Dienstverleningsovereenkomst landgoed de Groene kamer en anterieure overeenkomst Berkenhout kunnen contractueel niet meer verhaald worden op de ontwikkelaar. (96 N);

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

96

Bedrag L 1.075 V L 1.075 N

767 V

Toelichting op de belangrijkste financiële afwijkingen - Bijna alle projectbudgetten Meerjaren Programma Openbare Ruimte voor 2023 zijn besteed. Restant exploitatiemiddelen die aan projecten zijn toegekend, maar nog niet zijn benut blijven voor afronding van deze projecten beschikbaar. Daartoe loopt op dit veld een budget van € 33.431 via de overhevelingsreserve over naar 2024. (33 V/N) - In 2023 zijn er minder uren aan ambtelijke capaciteit op de initiatieven ruimtelijke ordening geschreven dan oorspronkelijk was geraamd. Dit leidt tot een voordeel van € 201.000. (201 V) - Diversen (613 V) Totaal afwijkingen

Bedrag

2.339 V

Wat weten we nog meer Waarstaatjegemeente.nl Realisatie Realisatie Realisatie Indicatoren 2020 2021 2022 Gemiddelde WOZ-waarde (in duizenden euro's) 229 247 269 Aantal nieuw gebouwde woningen (per 1.000 11,7 13,6 9,6 woningen) Demografische druk *) 60,3% 59,8% 59,8 % *) Het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder, in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar.

97

Realisatie 2023 314 n.b. 59,6%

2.4 Samen en dichtbij

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

98

Bestuur en samenwerking Wat hebben we bereikt Wat is goed gegaan Bestuur en netwerken 1. Tilburg manifesteert zich steeds pro-actiever in de (beleids)lobby richting provincie en Rijk (o.a. op het gebied van ruimte, verstedelijking en wonen, financiële en bestuurlijke verhoudingen, asiel en migratie, sociaal domein, en ondermijning). We hebben goede posities in relevante netwerken, zoals VNG en G40, en in bestuurlijk overleg met het Rijk (o.a. Bestuurlijk Overleg MIRT). We sluiten relevante coalities met andere steden en partijen voor beïnvloeding van het Rijksbeleid, denk aan terugdringen vervoer gevaarlijke stoffen per spoor. Ook is Tilburg een van de steden in het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en trekken we samen op in de Stedenalliantie, op het gebied van netcongestie en voor de Delta-Rhein corridor. 2. Tilburg heeft Rijkssteun verworven voor o.a. NPLV Tilburg NoordWest (BZK), Preventie met gezag (als onderdeel van de aanpak ondermijning (structureel 2,1 miljoen euro) (J&V), een extra (tijdelijke) financiële impuls voor Groenewoud (VWS), Regio Deal Midden-Brabant (BZK) en woningbouw (Woningbouwimpuls, Volkshuisvestingsfonds) (BZK).

Bij de provincie Noord-Brabant hebben we de positie van de stedelijke regio's en in het bijzonder de stedelijke regio Breda-Tilburg in het Ruimtelijk voorstel en het inmiddels vastgestelde provinciale beleidskader Toekomstbestendig bestuur verankerd. 3. De uitvoering van de Kernagenda Hart van Brabant 2023-2027 loopt op schema. Het Maatschappelijk Innovatieprogramma van Midpoint Brabant is vastgesteld en het voorstel voor de nieuwe governance nagenoeg gereed (implementatie in 2024 in samenhang en gelijktijdig met de wijziging GR Hart van Brabant). De nieuwe governance maakt het makkelijker om Midpoint in te zetten voor het (bredere) uitvoeringsprogramma i.r.t. brede welvaart, met name op het gebied van economie, en klimaat en energie. 4. Voor het aanjagen en verbreden van de samenwerking met Breda is in december 2023 een programmacoördinator samenwerking Tilburg-Breda gestart. In vervolg op een gezamenlijk werkbezoek met het college van Breda aan Brussel is een start gemaakt met een verkenning van de kansen voor een gezamenlijke positionering en profilering van de stedelijke regio Breda-Tilburg in Europa. De ontwikkelstrategie SRBT in de context van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 is vastgesteld door de raad.

Het is een belangrijke bouwsteen voor het Ruimtelijk Voorstel van de provincie Noord-Brabant als input voor de nieuwe Nota Ruimte die het RIjk in 2024 opstelt. 5. De bilaterale samenwerking met Tilburg University is gegroeid op een steeds hoger strategisch niveau en een meer samenhangend programma (brede welvaart - Tilburg 2050). We streven synergie na in de gezamenlijke lobby (bijv. internationalisering, Regio Deal). 6. We hebben een hernieuwde start gemaakt met de Europa-agenda, als basis voor een aanpak met vijf sporen (subsidies, netwerken, beïnvloeding, relatie Vlaanderen en verkennen gezamenlijke positionering SRBT). In 2024 volgt een herijking van de Europastrategie. 7. De startnotitie Opzet programma Levendige democratie is inclusief bestedingsplan in december 2023 in de raad vastgesteld. Raad en college zijn nu aan zet om het programma samen met de inwoners uit te gaan voeren. Verbinding met het programma betrouwbare overheid vormt een aandachtspunt in de volgende fase. 8. Voor de toekomstvisie Tilburg in 2050 (inclusief Omgevingsvisie) is de startnotitie vastgesteld in de raad. De Werkgroep Tilburg in 2050, bestaande uit deelnemers vanuit raad, college en organisatie, is van start gegaan. Op basis van een Fotoalbum van Tilburg vindt in 2024 participatie met de stad en dorpen plaats. 9.

Uitvoeringsbrief: Over de acties uit de uitvoeringsbrief Samen meer voor elkaar is de raad in 2023 via de reguliere P&C-cyclus geïnformeerd. Van de 19 acties zijn er inmiddels 14 afgerond. In de bijlage bij deze jaarstukken is een gedetailleerd overzicht opgenomen. Met betrekking tot het vervolggesprek over de uitvoering is aansluiting gevonden bij de gebiedsteams en de totstandkoming van de wijk- en dorpsagenda’s. Wijkgericht werken 1. In zes van de acht gebieden zijn in 2023 integrale gebiedsteams goed uit de startblokken gekomen die gebruik maken van locaties in de gebieden (bijvoorbeeld op het Pater van de Elsenplein, in de Heyhoef, de Slimstraat of andere locaties van partners in deze gebieden). Voor Oud-Noord en de dorpen staan in het eerste kwartaal van 2024 startbijeenkomsten van de gebiedsteams gepland. In de teams nemen vertegenwoordigers van de partners en ondernemers uit de gebieden deel, alsook medewerkers van diverse afdelingen van de gemeente en er is verbinding met inwoners uit het gebied. In deze teams wordt op wijkniveau interdisciplinair en inwoner-nabij samengewerkt 99

2.

3.

4.

5.

vanuit de in de wijken actieve overheden en organisaties, zoals de gemeente, woningcorporaties, Contour de Twern, politie, onderwijsorganisaties etc. De teams staan voortdurend in contact met bewonersorganisaties zoals planteams en de wijkraden Voor het gebied Noord is een integraal gebiedsperspectief opgesteld dat in het eerste kwartaal van 2024 wordt afgerond. Voor een deel van Zuid (Groenewoud) is een integraal gebiedsperspectief opgesteld en in West is gestart met de totstandkoming van een integrale gebiedsvisie. De gebiedsvisies voor de Binnenstad en Oostflank zijn al eerder opgesteld. Er is een link gelegd tussen de wijk- en dorpsagenda’s en de P&C-cyclus. Zo is in de programmabegroting 2024 een aantal voorstellen opgenomen die door de organisatie vanuit de gebieden zijn ingebracht om de beweging meer kracht bij te zetten, zoals extra capaciteit voor wijkboa’s, middelen voor het realiseren van vier gebiedsvisies (OudNoord en Oud-Zuid in 2024 en Reeshof en de dorpen in 2025) en extra buurtondersteuners. Ook in de totstandkoming van het meerjarenprogramma openbare ruimte (MJP) is afstemming nu geborgd. In 2023 zijn belangrijke stappen gezet in de doorontwikkeling van de Wijktoets tot een nieuw instrument, de Tmeter. De T-meter geeft op buurtniveau inzicht in de leefbaarheid.

Hiervoor wordt gebruik gemaakt van objectieve data en rapportcijfers van bewoners, uit de tweejaarlijkse Lemon-enquête. De data worden in een online platform gepresenteerd. Dit platform is naar verwachting eind maart 2024 operationeel. Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV): Samen met onze partners in de wijk hebben we een uitvoeringsprogramma opgesteld voor Tilburg NoordWest. Dit programma is vastgesteld door de Kernalliantie en op 1 juli 2023 ingediend bij het Rijk. Het Rijk heeft een aantal specifieke uitkeringen toegekend om dit programma uit te voeren.

Wat kan beter Bestuur en netwerken 1. Netwerkpositionering van Tilburg in stedelijk Brabant en als stedelijke regio Breda-Tilburg wint aan kracht, maar de beweging is nog kwetsbaar. Vergt continue inzet, aandacht en borging, o.a. richting provincie en Rijk. 2. Aandacht voor de governance van deelname in diverse samenwerkingsverbanden is belangrijk om onze interne organisatie goed op te kunnen lijnen en de randvoorwaarden voor samenwerking optimaal in te kunnen vullen. In 2023 speelde dit onder andere bij de Regio Deal, NPLV, SRBT en samenwerking met Tilburg University. 3. In juli 2023 zijn we gestart de Europese lobby te versterken. Zo moet lobby in Europa een vast onderdeel van beleid en bestuur worden en moet onze deelname in Europese netwerken worden versterkt. Tilburg kan dan beter anticiperen op subsidiekansen en relevante beleidsontwikkelingen Wijkgericht werken 1. In de Programmabegroting 2024 is een aantal ambities uit de wijk- en dorpsagenda’s meegenomen, maar dit is nog niet volledig vorm gegeven conform het besluit (d.d. 7 maart 2023) om wijk- en dorpsagenda’s in te zetten als sturend document en te koppelen aan de P&C-cyclus. Doorontwikkeling van de wijk- en dorpsagenda’s en het concretiseren van opgaven, zodat ze gekoppeld kunnen worden aan de P&C-cyclus (prioriteren, programmeren en integraal afwegen) gebeurt verder in 2024. 2.

Wijkgericht werken vraagt ook een cultuur- en gedragsverandering: anders denken, samen leren en anders sturen. Hier is al veel aandacht aan besteed, maar dit dient zeker gecontinueerd te worden.

Wat wilden we bereiken: doelen en indicatoren Doel: Bestuurlijke vernieuwing Nabij bestuur voor onze inwoners is een belangrijke inspiratiebron voor bestuurlijke vernieuwing. Tilburg werkt continu aan bestuurlijke vernieuwing door:  participatie en medezeggenschap om beter tegemoet te kunnen komen aan de wensen van de Tilburgers;  ontwikkeling van sturingsarrangementen op maat rond een maatschappelijke opgave;  ontwikkeling en organisatie van vernieuwing in werkwijzen en instrumenten voor interbestuurlijk samenwerken (als één overheid) bij de integrale aanpak van (regionale) maatschappelijke opgaven. Er zijn geen specifieke indicatoren gedefinieerd voor dit doel.

Jaarstukken 2023 Gemeente Tilburg

100