04_Integraal_Veiligheidsplan_2023_2027

Foto Beeldbank Gemeente Tilburg | Joris Buijs

Integraal Veiligheidsplan 2023 tot 2027 Je bent er veilig 2.0 Zorg voor veiligheid Gemeente Tilburg versie: april 2023

Inhoud Samenvatting in beeld

4

Voorwoord | Wees present

5

DEEL 1 | Integraal Veiligheidsplan

6

1. Je bent er veilig 2.0 | Zorg voor veiligheid

7

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 1.8

Ons nieuwe Integraal Veiligheidsplan  Ons Akkoord  Trends en maatschappelijke ontwikkelingen  Doelstelling, indicatoren en veiligheidsanalyse IVP 2.0 Koersvast met speerpunten Begroting Randvoorwaarden Aandachtsgebieden IVP

7 7 9 11 11 14 15 16

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

17

1. Openbare orde en leefbaarheid

18

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Zeer ingrijpende criminaliteit (Woon)overlast Straatintimidatie  Hufterig gedrag Toezicht en handhaving Evenementenbeleid

20 20 21 21 22 23

2. Zorg en Veiligheid 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

24

Meer preventief en wijkgericht werken  Versterken persoons- en systeemgerichte aanpak van complexe casuïstiek  Het optimaliseren van de keten ‘Ingrijpen bij crisis en onveilige situaties’ Straf met zorg versterken Toezicht Sociaal Domein versterken  Leerplicht en Regionaal Meldpunt Coördinatiefunctie (RMC) Themagerichte aanpak  Aandacht voor dieren

3. Aanpak ondermijning 3.1 3.2 3.3 3.4

34

Programma aanpak ondermijning Informatiepositie Aanpak ‘preventie met gezag’ Repressieve aanpak 

35 37 38 39

4. Digitale veiligheid

40

4.1 Vergroten digitale weerbaarheid 4.2 Voorkomen slachtofferschap 4.3 Voorkomen daderschap

41 41 41

5. Fysiek veilige leefomgeving 5.1 5.2 5.3 5.4

42

Brandveiligheid Externe veiligheid Verkeersveiligheid Bouwveiligheid

43 44 44 45

BIJLAGE 1 | Doelstelling en indicatoren BIJLAGE 2 | Capaciteitsbehoefte BIJLAGE 3 | Financiën

2

25 26 27 28 28 29 30 33

46 50 54

3

Samenvatting in beeld Onze ambitie is een leefbare, veilige, inclusieve en toekomstbestendige samenleving in Tilburg

SPEERPUNTEN

• • • • • •

Inwoners nog meer bereiken en betrekken Meer wijkgericht werken Meer datagericht werken Meer aandacht voor privacyvraagstukken Veiliger kunnen werken Meer verbinding met andere domeinen

AANDACHTSGEBIEDEN

Openbare orde en leefbaarheid

Zorg en veiligheid

Aanpak ondermijning

Digitale veiligheid

Fysiek veilige leefomgeving

1. Zeer ingrijpende criminaliteit 2. (Woon)Overlast 3. Straatintimidatie 4. Hufterig gedrag 5. Toezicht en handhaving 6. Evenementenbeleid

1. Meer preventief en wijkgericht werken 2. Versterken persoonsen systeemgerichte aanpak van complexe casuïstiek 3. Optimaliseren van de keten 4. Straf met zorg versterken 5. Toezicht Sociaal Domein versterken 6. Leerplicht en Regionaal Meldpunt Coördinatiefunctie (RMC) 7. Themagerichte aanpak: • Mensenhandel, • Radicalisering en polarisatie, • Jeugdoverlast en -criminaliteit 8. Aandacht voor dieren

1. Versterken integrale programma aanpak Ondermijning (via casuïstiek) 2. Verbeteren informatiepositie voor een actueel en scherp ondermijningsbeeld 3. Actievere inzet op preventie (jonge aanwas) 4. Voortzetten van de repressieve aanpak

1. Vergroten digitale weerbaarheid van de stad, inwoners en ondernemers 2. Voorkomen van slachtofferschap (inzet op kwetsbare groepen) 3. Voorkomen daderschap

1. Brandveiligheid 2. Externe veiligheid 3. Verkeersveiligheid 4. Bouwveiligheid

RANDVOORWAARDEN

• •

4

Voorwoord | Wees present

Voorwoord

!

Aan het begin van de raadsperiode 2022–2026 bevinden we ons in een complex tijdsgewricht. Angst, onzekerheid en frustratie nemen toe in onze samenleving. Als we terugkijken op de afgelopen 100 jaar zijn er vaker vergelijkbare momenten geweest. Momenten van oorlog, economische achteruitgang, crises. Momenten die bedreigend voelden en waarop tegelijkertijd zichtbaar werd hoe veerkrachtig mensen zijn. Ook nu zien we onbehagen groeien: een oorlog op het Europese continent, crises op het gebied van klimaat, energie en vluchtelingen. Onbehagen kan zich vertalen in onrust. In verharding van het contact. In wij-zij denken.

Onbehagen en gevoelens van onrust worden vaak gekoppeld aan het thema ‘veiligheid’. Verwacht in dit Integraal Veiligheidsplan niet de oplossing voor deze gevoelens van onveiligheid. Alleen samen met de stad en de dorpen kunnen we gevoelens van onzekerheid en onveiligheid aanpakken. De maatschappij, de mensen die onze samenleving vormen, kan niet verworden tot een veiligheidsvraagstuk. Het gaat om Tilburgers in al hun diversiteit. Om Tilburgers die meedoen en meetellen. Die op hun eigen manier hun leven in onze stad vormgeven en die wij als overheid waar mogelijk terzijde willen staan.

Dat roept vragen op als: kennen wij de zorgen die leven bij onze inwoners? Kennen wij het ongenoegen, de onzekerheid, de onmacht en de frustratie in Tilburg? Erkennen wij als bestuurders dat die gevoelens er zijn, dat ze er mogen zijn? En belangrijker nog: kunnen we daadwerkelijk onbevooroordeeld luisteren? En opvattingen die niet de onze zijn, naast de onze laten bestaan? En zelfs actief op zoek gaan naar die andere perspectieven?

Het veiligheidsdomein is wel helpend in het voeren van het gewenste gesprek. Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) kan functioneren als vliegwiel voor dit gesprek en voor de gewenste verbinding. Het IVP biedt inzicht in de trends en ontwikkelingen die ons allen raken. En toont onze focus en prioriteiten voor deze raadsperiode. Het beschrijft hoe wij bijdragen aan een veilig en leefbaar Tilburg voor inwoners en bezoekers. Onderwerpen die zich bij uitstek lenen voor een verdiepend gesprek in de stad.

Het akkoord “Meer voor elkaar” biedt een doorkijk op dit vraagstuk. De nadruk op nabijheid: in de wijken, dorpen, buurten en straten zichtbaar aanwezig zijn. Verbinding zoeken en behouden zijn voorwaarden om de stap naar een ander contact te zetten. Een contact waar ruimte is voor gesprekken over de buikpijn die mensen voelen. En waarbij het in gesprekken gaat om naar elkaar te luisteren en om verbinding. In een veilige setting, ieder in zijn eigen tempo.

Samen met u, als bestuurders van Tilburg, pak ik de komende periode graag de handschoen op om eraan bij te dragen dat Tilburgers zich gehoord weten, dat ze ervaren dat verschillende opvattingen naast elkaar kunnen bestaan en dat ze een reactie krijgen op hun gevoelens van onveiligheid.

Theo Weterings Burgemeester Tilburg

Veilige Publieke Taak Rampenbestrijding en crisisbeheersing

5

DEEL 1 Integraal Veiligheidsplan

Ons nieuwe Integraal Veiligheidsplan 1.1

Dit is het Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor de periode 2023 tot 2027 van de gemeente Tilburg en vormt de basis voor onze veiligheidsaanpak. Veiligheid beschouwen we als een randvoorwaarde voor een leefbare gemeente.

Onze ambitie is een leefbare, veilige, inclusieve en toekomstbestendige samenleving in Tilburg. Een leefbaar en veilig Tilburg realiseren we samen. In dit plan beschrijven we waar we als gemeente - samen met onze partners – de komende jaren op inzetten. Artikel 38b van de Politiewet en artikel 3a van de Wet Veiligheidsregio’s bepalen dat gemeenten eens per vier jaar doelen moeten vaststellen voor het veiligheidsdomein in een integraal veiligheidsplan. Als gemeente hebben we de regie in de aanpak en uitvoering. We zijn de verbindende schakel in het netwerk. De burgemeester draagt de verantwoordelijkheid voor het handhaven van de openbare orde op basis van artikel 172 van de Gemeentewet. Het Integraal Veiligheidsplan is in lijn met de prioriteiten die zijn gesteld in de Strategische Landelijke Veiligheidsagenda 2023-2026 van het kabinet. Dit zijn ondermijning en georganiseerde criminaliteit, mensenhandel, cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit (waaronder online seksueel kindermisbruik), verbinding met de samenleving en maatschappelijke onrust.

6

We sluiten ook aan bij de keuzes gemaakt in het Regionaal Beleidsplan van de politie Eenheid Zeeland West-Brabant. Hierin zijn de regionale ambities van de politie voor de periode 2023-2026 vastgelegd. De regionale prioriteiten komen grotendeels overeen met de landelijke thema’s aangevuld met Jeugd, Zorg en Veiligheid: kwetsbare groepen. Al deze onderwerpen zijn ook als prioriteit benoemd in dit IVP waarin ze verder worden uitgewerkt en aangevuld. Het past bij onze werkwijze om prioriteiten vooral lokaal invulling te geven.

1.2

Ons Akkoord

Het Akkoord van de gemeente Tilburg voor de raadsperiode 2022-2026 is richtinggevend voor ons nieuwe IVP. Hierin staat gemeentebreed de ‘uitvoering voorop’. Het bereiken en betrekken van onze inwoners, wijkgericht werken en data gedreven werken hebben hierbij prioriteit. Het IVP draagt bij aan de opgave Tilburg Kansrijk (onderdeel veiligheid, ondermijning en cybercriminaliteit) uit het Akkoord en aan het bestuurlijk doel: vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van alle inwoners en bezoekers van Tilburg. Vanuit het Akkoord en de programmabegroting 2023 zijn inmiddels een specialist digitale veiligheid en een zorgcoördinator mensenhandel aan onze formatie aangevuld. Wij blijven koersvast en uitvoeringsgericht. Ons nieuwe plan bouwt voort op het Tilburgse IVP ‘Tilburg je bent er veilig’ over de periode 2019 tot 2023. We houden vast aan wat goed gaat, aangevuld met nieuwe onderwerpen die aan-

7

DEEL 1 | IVP

1. Je bent er veilig 2.0 | Zorg voor veiligheid

Voorkomen is beter dan genezen. We willen nog meer aan de voorkant van de problematiek komen (preventie). Hier raken zorg en veiligheid elkaar. Zo willen we ook straf met zorg combineren. Straf alleen focust enkel op repressie, maar door de verbinding met zorg en het belang daarvan te onderkennen, helpen we om mensen (weer) perspectief te bieden en dit vast te houden. Dit sluit ook aan bij de kadernota ingrijpen bij crisis en onveiligheid. Ons IVP kent daarom als onderschrift ‘Zorg voor Veiligheid’, waarmee we deze connectie onderstrepen.

DEEL 1 | IVP

sluiten op ontwikkelingen die op ons afkomen. In vergelijking tot de ambitie uit het vorige IVP hebben wij op onderdelen onze informatiepositie kunnen verbeteren en dit vertaald naar de uitvoering, zoals bij mensenhandel en ondermijning. Wij spelen in op (criminologische) ontwikkelingen die zijn ontstaan door veranderingen in de maatschappij, zoals digitalisering en de daarbij behorende cybercrime. We zien ons nieuwe IVP als een stevige actualisatie van ons vorige plan, aangevuld met nieuwe focuspunten. Vandaar de 2.0 achter de titel.

Trends en maatschappelijke ontwikkelingen 1.3

Positionering IVP

De afgelopen periode laat zien dat de manier waarop wij onze samenleving hebben georganiseerd tegen grenzen aanloopt. Negatieve trends en ontwikkelingen geven druk, zijn domein overstijgend en raken elkaar.

Akkoord van de gemeente Tilburg

Sociaal

Kadernota ‘Ingrijpen bij crisis en onveiligheid’

Thema

Beleidsnota

Ruimte

Veiligheid

Integraal Veiligheidsplan (Kadernota)

Vergunningen Toezicht en Handhaving

Ondermijning

Zorg en Veiligheid

Etc.

Uitvoeringsplan VTH

Programma Ondermijning

Programma Complexe casuistiek

Etc.

Uitvoeringsplan Project

8

Etc.

Preventie met gezag

Wijkrechtspraak

De Covid-19 pandemie, stikstofcrisis, oorlog in Oekraïne, inflatie en stijgende gasprijzen hebben voor veel opschudding gezorgd in onze samenleving en naar verwachting zullen deze ontwikkelingen ook de komende tijd ons leven beïnvloeden. Zorg- en hulpverleners, ambtenaren en vrijwilligers kunnen niet altijd meer veilig hun werk uitvoeren en krijgen steeds vaker te maken met verbaal en fysiek geweld. Negatieve trends versterken elkaar: zo kunnen er door de stikstofcrisis minder woningen worden gebouwd dan gewenst, waardoor er niet genoeg huizen beschikbaar zijn voor woningzoekenden waaronder statushouders. Mede daardoor loopt ons asielsysteem vast. Nieuwe woningen in de stad worden meestal binnenstedelijk gebouwd (inbreiding), waardoor mensen dichter op elkaar komen te leven en sneller overlast wordt ervaren.

Maatschappelijk ontstaat er meer ongenoegen; er zijn gevoelens van angst, onzekerheid, onvrede of miskenning ten gevolge van deze hierboven genoemde ongrijpbare ontwikkelingen. Dit beïnvloedt deels de manier van denken en voelen van mensen en hiermee hun houding en gedrag. Dat kan leiden tot minder begrip voor elkaar, uitingen van discriminatie en racisme, maar ook meer individualisme en verscherping van verschillen tussen (groepen) mensen onderling of richting de overheid (afnemend vertrouwen). Wanneer verschillen tussen groepen uitgroeien tot tegenstellingen kan er een dynamiek ontstaan waarin een groep zich steeds sterker afzet tegen anderen (polarisatie). Standpunten kunnen dan verharden tot radicale opvattingen. Polarisatie tast de sociale samenhang aan en kan sociale uitsluiting bevorderen. Een samenleving met diversiteit aan mensen, meningen en uitingen is welkom in Tilburg. Een verdeelde samenleving met scherpe tegenstellingen tussen ‘wij’ en ‘zij’ en uitingen die tegen de democratie ingaan, zoals discriminatie, willen wij voorkomen en tegengaan. We willen verbinding houden met de stad en de dorpen en oog hebben voor deze ontwikkelingen en de impact die het heeft op

9

Ons doel is het vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van alle inwoners en bezoekers van Tilburg.

de beleving ervan door onze inwoners. We willen luisteren naar elkaar. Alleen gezamenlijk kunnen we werken aan een omgeving waar we prettig en veilig met elkaar leven. Daarvoor willen we initiatieven bevorderen waarbij mensen tot elkaar komen of zich inzetten voor elkaar in moeilijke tijden. Hiervoor zoeken we nadrukkelijk het contact met onze inwoners en partners. Verdergaande digitalisering brengt onze samenleving veel voordelen maar kent ook risico’s. De online wereld kan door bijvoorbeeld berichtgeving via internet bijdragen aan maatschappelijke onrust. Denk aan polariserende berichten op sociale media of aan het verspreiden van nepnieuws. Inwoners, bedrijven en overheidsinstanties kunnen ook slachtoffer worden van digitale criminaliteit. Uit de Veiligheidsmonitor van het CBS blijkt dat in 2021 ruim één op de vijf Tilburgers slachtoffer is geworden van online criminaliteit. Daarom willen we de digitale weerbaarheid van onze inwoners vergroten. Ook zetten we in op voorkomen

10

dat mensen, jong of oud, hiervan slachtoffer worden. We willen met data en digitalisering effectiever werken. Een risico is wel dat (persoons)gegevens en data in systemen in verkeerde handen terecht kunnen komen, gemanipuleerd worden of ’kwijt’ raken. Het vraagt van ons om nog meer aandacht te besteden aan bescherming van (persoons)gegevens. Meer data gedreven werken betekent ook een toename van privacy vraagstukken, onder meer volgend uit de Wet Politiegegevens (WPG) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). We leven in een roerige tijd met veel onzekerheden en veranderingen en dat vraagt van ons allen een flexibele insteek. Ook van ons als gemeente. We willen onze rol pakken door samen te werken met oog voor nieuwe kansen. We proberen waar mogelijk initiatieven vanuit verschillende domeinen met elkaar te verbinden. Dit doen wij graag samen met onze partners en inwoners in de stad en dorpen.

In bijlage 1 geven we een overzicht van onze indicatoren voor het verminderen van criminaliteit, overlast en veiligheidsbeleving. Hiermee maken we ons bestuurlijk doel meetbaar. We kiezen ervoor om dezelfde indicatoren te gebruiken als uit ons vorige IVP. Zo kunnen we over een langere periode ontwikkelingen volgen en deze indicatoren op dezelfde manier inzetten onder meer bij onze begroting, monitoring en (rijkere) verantwoording. We nemen 2022 als nieuw referentiejaar voor onze streefwaarden. Met uitzondering van huiselijk geweld (15% afname ipv 5%) handhaven we de percentages bij de streefwaarden uit het oude IVP. Een globale analyse van de politiecijfers en Fixi meldingen over de afgelopen jaren (zie bijlage 1) levert het beeld dat tussen 2019-2022 in Tilburg criminaliteit zoals woninginbraken en overvallen is afgenomen en gedigitaliseerde criminaliteit is toegenomen. Deze verschuiving binnen de criminaliteit hangt samen met de veranderingen in de samenleving vanwege de digitalisering en de Covid-19 pandemie. We zien een stijging in het aantal meldingen van overlast, onder andere op overlast van daken thuislozen en door personen met verward gedrag. De stijging van jeugdoverlast meldingen kende ook een directe samenhang met de pandemie. Het aantal meldingen is in 2022 weer gedaald.

Het gemiddeld rapportcijfer voor veiligheidsbeleving uit onze LEMON enquête was in 2021 licht gedaald t.o.v. 2019. Met een 7,02 scoren we nog steeds een ruime voldoende.

IVP 2.0 Koersvast met speerpunten 1.5

Koersvast blijven betekent niet dat we hetzelfde kunnen blijven doen om onze doelstelling te bereiken. We willen aansluiten bij de ambities uit het Akkoord en anticiperen op de geschetste maatschappelijke ontwikkelingen. Dat vraagt meer van ons. Daarom zetten wij in op onderstaande speerpunten. Zowel in onze manier van werken als in kennis en (uitvoerings)capaciteit.

� Inwoners nog meer bereiken en betrekken We willen onze inwoners nog beter bereiken en meer betrekken bij de uitvoering. Dit doen we volgens de koers van het Actieplan Inwonerparticipatie en het wijkgericht werken. Veiligheid maakt onderdeel uit van de wijk- en dorpsagenda’s en het maatwerk dat we per wijk willen creëren samen met de bewoners. Hoe zorgen inwoners samen met gemeente ervoor dat we leefbare en veilige wijken, dorpen, buurten en straten hebben? Met meer ruimte voor de inbreng van inwoners, willen we doen wat nodig is voor de stad. Buurtpreventie en inwonersparticipatie zijn hier al mooie voorbeelden van. Waar mogelijk maken we gebruik van ervaringen in andere steden. We willen onze inwoners, medewerkers en bestuurders handvatten geven om signalen te herkennen en te melden van bijvoorbeeld ondermijning of mensenhandel. We willen meldroutes versimpelen en zorgen voor oprecht contact. Bij dit alles hoort een terugkoppeling aan onze inwoners wat wij met hun inbreng doen, zodat inwoners weten dat ze gehoord worden en hun bijdrage van grote waarde is. Met de hierboven genoemde acties willen we de participatie en meldingsbereidheid verhogen.

11

DEEL 1 | IVP

foto Beeldbank Gemeente Tilburg | Jostijn Ligtvoet

Doelstelling, indicatoren en veiligheidsanalyse 1.4

12

� Meer wijkgericht werken

� Informatiepositie versterken door gericht data verzamelen en betere analyses

Wij vinden meer wijk- en dorps gericht werken belangrijk en willen horen waaraan inwoners behoefte hebben in hun wijk of dorp. Waarbij we als gemeente actief de verbinding met de inwoners willen, om meer zichtbaar te zijn en het onderling vertrouwen te vergroten. Dit loopt als een rode draad door onze aandachtsgebieden. Een concreet voorbeeld is het actiever koppelen van Buitengewoon Opsporingsambtenaren (BOA’s) aan een wijk. Een proef met een wijkboa, onder meer als aanspreekpunt voor inwoners, politie, woningcorporaties etc. is positief ontvangen. We willen een uitrol van deze zogenoemde ‘wijkboa’ in Tilburg. Dit zijn 16 wijkboa’s voor 8 gebiedsteams. Dit zorgt óók voor de benodigde capaciteit voor het tijdig afhandelen van het aantal Fixi meldingen. De meldingen die door BOA’s worden opgepakt zijn sinds 2019 met 50% toegenomen. Om de gewenste uitrol te kunnen realiseren, hebben we uiteindelijk 7 FTE aan extra BOA capaciteit nodig.

We willen gerichter data verzamelen, waarmee we betere analyses kunnen maken. Deze analyses verschaffen ons kennis die onze informatiepositie versterkt. Omdat een goede informatiepositie ons in staat stelt om vroegtijdig te herkennen, duiden en interveniëren. Gerichte data verbetert de gegevensuitwisseling in de samenwerking met o.a. politie, OM, woningcorporaties, reclassering, andere overheden en zorgpartners. We leveren maatwerk als dat nodig is en maken daarbij gebruik van beschikbare data analyses om onze beleidskeuzes te onderbouwen, o.a. aanpak ondermijning, (wijk) BOA’s en toezichthouders van de juiste gegevens te voorzien en om effecten (impact) te volgen. Zowel op stedelijk als wijkniveau. Hiervoor zullen wij de komende jaren extra in moeten zetten op intelligence. We verwachten daarvoor 1 FTE (data analist) extra nodig te hebben.

� Meer in de verbinding met andere domeinen

De verdergaande digitalisering brengt veel voordelen maar kent ook grote risico’s. Dataverzameling en gegevensuitwisseling kan op gespannen voet staan met privacyvraagstukken. Als gemeente zijn wij ons bewust van de spanning die dataverzameling, -uitwisseling en -verwerking op dit vlak met zich brengt met de strengere wet- en regelgeving (AVG en WPG). Vanuit het Akkoord en de programmabegroting 2023 is een specialist digitale veiligheid aan onze organisatie toegevoegd. Wij zetten maximaal in op zorgvuldige omgang met persoonsgegevens. Dit betekent dat we extra kennis en capaciteit op dit vlak willen toevoegen. We verwachten 1 FTE (privacy specialist WPG/AVG) nodig te hebben.

Veel onderwerpen binnen het veiligheidsdomein hebben inhoudelijke dwarsverbanden met andere domeinen zoals het sociale domein (zorg) en het fysieke domein (leefomgeving). Onderwerpen waar we integraal op samenwerken en die verschillende domeinen raken zijn o.a. verkeersveiligheid, huiselijk geweld en kindermishandeling, convenant veilige school, aanpak mensenhandel, risicovolle jeugd, straatintimidatie en de aanpak complexe casuïstiek. We moeten nog meer de verbinding met andere domeinen zoeken. Door vroegtijdig signalen te herkennen van mogelijke problemen op verschillende leefgebieden kunnen we sneller een integrale afweging maken. Hierdoor kunnen wij in afstemming en samen met onze partners tijdig ingrijpen.

� Veilig kunnen werken Landelijk en in Tilburg zien we een toename van intimidatie en bedreigingen. Ook de intensiteit neemt toe. Dit geldt ook voor onze medewerkers zoals dienstverleners, BOA’s en toezichthouders tijdens het werk. En voor vrijwilligers en onze partners zoals politie, brandweer en hulpverlening. We willen meer gezamenlijk optrekken met onze partners en elkaars kennis en ervaring beter benutten. Onze ‘gereedschapskist’ voor het vergroten van de weerbaarheid willen we uitbreiden (veilig kunnen werken).

13

DEEL 1 | IVP

� Meer aandacht voor gegevens- uitwisseling en privacyvraagstukken

Begroting

Het Integraal Veiligheidsplan is het meerjarenbeleidskader dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Als er urgente, plotselinge problemen ontstaan die niet zijn voorzien in dit meerjarenbeleidskader, dan worden daar aparte afspraken over gemaakt. Dat gebeurt in het driehoeksoverleg tussen de burgemeester, de officier van justitie en de districtschef van de politie. Mocht het noodzakelijk zijn om op bepaalde hoofdlijnen van dit IVP af te wijken dan wordt dit separaat aan de gemeenteraad voorgelegd.

De uitvoering van het IVP toetsen we voortdurend op haalbaarheid. Deze ‘uitvoeringstoets’ leert ons dat we op een aantal onderwerpen een tandje moeten bijzetten om onze huidige doelstelling en nieuwe focuspunten voor de komende periode te kunnen realiseren. Dit vraagt onder meer om extra kennis, ervaring en capaciteit zoals hierboven beschreven. In bijlage 2 treft u een overzicht aan van prioriteiten voor uitbreiding van capaciteit. Deze is in totaal 9 FTE, onderverdeeld in 7 FTE wijk BOA’s, 1 FTE data analist en 1 FTE privacy specialist WPG/AVG. Bij de integrale afweging bij de begrotingsvoorbereiding 2024 komen we hierop terug.

1.7

Randvoorwaarden

Veiligheid beschouwen we als een randvoorwaarde voor een leefbare gemeente. Leefbaar vertalen we als een gemeente waarin we ons naast veilig, ook welkom en vrij voelen. Onze doelstelling is het vergroten van de veiligheid en het veiligheidsgevoel van alle inwoners en bezoekers van Tilburg. Om onze ambitie en doelstelling te kunnen verwezenlijken, zijn twee randvoorwaarden noodzakelijk. Het is van groot belang dat wij onze werkzaamheden veilig en integer kunnen uitvoeren en dat er sprake is van adequate rampenbestrijding en crisisbeheersing.

foto Beeldbank Gemeente Tilburg | Ton van Rooij

� Veilige Publieke Taak In het licht van een verhardende maatschappij zien wij ook dat agressie en geweldincidenten toenemen. Het is van groot belang voor de stabiliteit in onze samenleving dat werknemers en vrijwilligers met een publieke taak en politieke ambtsdragers hun taak veilig en integer kunnen uitoefenen. De komende jaren werken we samen met netwerkpartners aan de lokale en regionale (door)ontwikkeling van beleid gericht op het terugdringen van geweld tegen publieke diensten. Hierin hebben we aandacht voor het tijdig (her)kennen van agressief en gewelddadig gedrag, erkennen het belang van goede opvolging en hebben oog voor de medewerkers, hulpverleners en vrijwilligers (nazorg). Wanneer een geweldincident zich toch voordoet, doen we aangifte en evalueren we deze incidenten. Indien nodig passen we ons beleid daar op aan. In Tilburg accepteren we geen verbaal en fysiek geweld en hanteren we een ‘zero tolerance’ beleid. Dit is vertaald naar een gemeentelijke

14

aanpak en handelingsprotocollen. Thema’s als agressie, intimidatie en ondermijning zijn opgenomen in onze inwerkprogramma’s om werknemers meer bewust te maken van deze aspecten en de invloed ervan op hun werk.

� Rampenbestrijding en crisisbeheersing Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de coördinatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing. De taken op dit vlak worden uitgevoerd door de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant, met uitzondering van het onderdeel Bevolkingszorg van de crisisbeheersingsorganisatie, dat gemeentelijk is georganiseerd. Onze veiligheidsorganisatie / de Veiligheidsregio is van oudsher ingericht op de bestrijding van rampen zoals bij brand, overstroming of terroristische aanslag. De afgelopen jaren zijn crises zoals de oorlog in Oekraïne, vluchtelingenproblematiek, COVID-19 pandemie en stikstof, complexer geworden. Ze zijn langduriger van aard, hebben een grotere sociale en financiële impact (maatschappelijke onrust, inflatie, prijsstijgingen) en kennen vaak een internationale component. Ze raken de vitale infrastructuur van ons land en regionale samenwerking is nodig in de bestrijding en beheersing. De huidige crisisbeheersing vraagt om de menselijke maat, het soms loslaten van protocollen en een meer flexibele en dynamische werkwijze. We willen gebruik maken van ‘lessen uit het verleden’ om beter voorbereid te zijn op toekomstige crises. Naast de fysiek zichtbare rampen en crises is er steeds meer aandacht voor de aanpak van digitale verstoringen in de openbare ruimte of in huishoudens, zoals cyber aanvallen en -crime.

Deze digitale verstoringen vinden plaats in de virtuele ruimte die geen gemeentelijke,

15

DEEL 1 | IVP

1.6

1.8

Aandachtsgebieden IVP

We hebben 5 aandachtsgebieden benoemd waar we ons de komende jaren op (blijven) richten. Deze worden verder toegelicht in het volgende hoofdstuk. Deze zijn in lijn met de prioritering in het landelijk- en regionaal veiligheidsbeleid. De aandachtsgebieden zijn: • • • • •

DEEL 2 Aandachtsgebieden

Openbare orde en leefbaarheid; Zorg en Veiligheid; Aanpak Ondermijning; Digitale veiligheid; Fysieke veilige leefomgeving.

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

regionale of landelijke grenzen kent. We blijven oefenen en leren in de omgang met digitale incidenten en de consequenties hiervan voor de maatschappij en onze organisatie. We willen onze digitale infrastructuur zo goed mogelijk inrichten om adequaat te kunnen (blijven) reageren op deze crises.

Openbare orde en leefbaarheid

Fysiek veilige leefomgeving

Zorg en veiligheid

Aandachtsgebieden IVP 2.0

Digitale veiligheid

16

Aanpak ondermijning

17

Focuspunten Openbare Orde en Leefbaarheid

1

Zeer ingrijpende criminaliteit

2

(Woon)overlast

3

Straatintimidatie

4

Hufterig gedrag

5

Toezicht en handhaving

6

Evenementenbeleid

veiligheidsgevoel gedeeltelijk bepaald door de sociale kwaliteit van de leefomgeving (woonoverlast, overlast verslaafden en dak- en thuislozen, maatschappelijke ongenoegen, crises, e.d.) en gedeeltelijk door de fysieke kwaliteit (zoals vernieling, graffiti, afval, zwerfvuil). We willen een openbare ruimte waar de leefbaarheid hoog is en mensen zich prettig en veilig voelen. De burgemeester heeft wettelijke mogelijkheden om de openbare te beschermen en te voorkomen dat die verstoord of bedreigd wordt. Dit met het doel om (dreigende) onveilige situaties te voorkomen of ervoor te zorgen dat ze stoppen. Zodat Tilburg een veilige stad is om in te wonen en om te bezoeken. In artikel 172 van de Gemeentewet is bepaald dat de burgemeester daarbij gebruik maakt van de, onder zijn gezag staande, politie. Er zijn ook bepaalde bevoegdheden die volgen uit specifieke wetten, een voorbeeld is het sluiten van drugspanden (artikel 13b Opiumwet ).

18

Gemeentelijke regels op het gebied van openbare orde en veiligheid zijn opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Iedere gemeente heeft een eigen APV die regelmatig wordt geactualiseerd. De gemeenteraad stelde de meest recente APV voor Tilburg vast in juli 2022. Op verzoek van de raad bediscussiëren we met elkaar binnenkort welk type APV het best bij Tilburg past. Leefbaarheid is een term voor een reeks van factoren die samen bepalen hoe mensen hun woon- en leefomgeving waarderen. Is het bijvoorbeeld schoon, heel, groen en veilig? Naast de daadwerkelijke veiligheid wordt ook het

Tilburg besteedt veel aandacht aan het behouden en verduurzamen van een veilige leefomgeving. We willen dicht bij onze inwoners staan, en snel kunnen reageren op zaken die te maken hebben met de veiligheid en leefbaarheid in de wijk. We hebben een snelle aanpak om in te spelen op kleine ergernissen in het openbare gebied. De gewenste uitrol van wijkboa’s sluit hier ook op aan. We omarmen initiatieven vanuit onze inwoners, zoals buurtpreventie. Inwoners houden samen hun wijk veilig en leefbaar. Met behulp van de wijkagenda bepalen wij samen

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

1. Openbare orde en leefbaarheid

met de inwoners de gewenste ontwikkeling van de wijk en laten we zien hoe we dat doen. De omgevingsmanagers en wijkregisseurs zijn een belangrijke schakel voor en met onze inwoners. Ze gaan actief de wijk in om op te halen wat er leeft en ze kijken hoe de wijk ervoor staat. We willen dat in de wijken van Tilburg de leefbaarheid en de veiligheid op orde is. Zodat inwoners het gevoel hebben erbij te horen en gelukkig zijn. De leefbaarheid in de wijken gaan we verder verstevigen door politie, BOA’s en toezichthouders meer te laten samenwerken. We willen handhaven door het goede gesprek met onze inwoners te voeren en situaties aan te pakken. Onze BOA’s komen dan mogelijk vaker terecht in risicovolle en gewelddadige situaties. Daarom hebben we bodycams en beschermingsmiddelen geïntroduceerd. Daar doen we de komende jaren ervaring mee op.

19

1.1

ZEER INGRIJPENDE CRIMINALITEIT

Zeer ingrijpende criminaliteit, landelijk ook wel High Impact Crimes (HIC) genoemd, is een verzamelnaam voor strafbare feiten als woninginbraak, overvallen, straatroof en geweldsmisdrijven. De impact van deze delicten is groot. Ze hebben grote en soms blijvende gevolgen voor slachtoffers, familie en andere betrokkenen. Samen met politie, woningcorporaties en inwoners werken we de komende jaren door aan het verminderen van zeer ingrijpende criminaliteit. We gaan door met onze lokale, probleemgerichte aanpak waarbij we aandacht hebben voor preventie. Denk aan de buurtent waarin voorlichting wordt gegeven en de mobiele schermen waarin we waarschuwen dat inbrekers in de wijk actief zijn. Een maatregel tegen woninginbraken is bijvoorbeeld je huis

20

aanpassen op grond van het keurmerk Veilig Wonen. Dat draagt, in combinatie met sociale controle en het plaatsen van goed hang- en sluitwerk, bij aan het voorkomen van woninginbraken. Cameratoezicht en extra surveillance door politie en gemeente op ‘hotspots’ zijn andere middelen die we blijven inzetten.

1.2

(WOON)OVERLAST

Bij woonoverlast gaat het vooral om overlast tussen buurtbewoners onderling. In delen van Tilburg zijn er inwoners die regelmatig te maken hebben met woonoverlast. Denk aan geluidsoverlast van buren, vervuilde percelen en panden, dierenoverlast, panden die niet goed onderhouden zijn of overlast door drugshandel. Een aanhoudende overlast kan het woongenot en het gevoel van veiligheid van

Zoals al genoemd kan overlast in de openbare ruimte negatief doorwerken op het veiligheidsgevoel. Bijvoorbeeld overlast veroorzaakt door jeugd of overlast van dak- en thuisloze mensen. Bij dit laatste zien we steeds meer dat er een groep op straat leeft die door landelijke regelgeving nergens aanspraak op kan maken. Het vroegtijdig signaleren en ingrijpen bij dit soort overlastproblemen is belangrijk om erger te voorkomen. Vroegsignalering vraagt om nauwe samenwerking en bijbehorende informatie-uitwisseling tussen gemeente, politie, woningcorporaties en zorgpartners in de wijk. In het geval van jeugdoverlast is het ook belangrijk om ‘de leiders’ tijdig in beeld te krijgen om in te kunnen grijpen. De aanpak van overlast die de leefbaarheid in wijken verminderd, houdt de komende jaren hoge prioriteit.

1.3

STRAATINTIMIDATIE

Uit onderzoek van de gemeente blijkt dat 1 op de 3 Tilburgers te maken heeft met straatintimidatie. Zij worden op straat nageroepen, achtervolgd, nagefloten of beledigd. Dit komt het meeste voor bij meisjes, vrouwen en personen met een LHBTIQ+ achtergrond. Dat accepteren we niet in Tilburg. Iedereen moet veilig en ongehinderd over straat kunnen gaan. Samen met een aantal gemeenten werken we aan een aanpak. Deze bestaat uit monitoring, bewustwording en het bestraffen van straatintimida-

tie. De aanpak van de gemeente was tot nu toe vooral gericht op bewustwording, voorlichting en het opzetten van een kanaal waar overlast gemeld kon worden. Dit meldpunt is er en we zien een toename van het aantal meldingen. Meldingen geven inzicht in de vormen van straatintimidatie, maar ook waar het gebeurt en op wat voor tijdstip. Dit helpt om gerichte campagnes en acties op te zetten. We gaan door met de bewustwordingscampagne(s) en we investeren in handhaving. We trainen onze BOA’s zodat zij straatintimidatie beter kunnen signaleren en aanpakken.

1.4

HUFTERIG GEDRAG

Hufterig gedrag is een vorm van gedrag waarbij men te weinig of geen rekening houdt met andere mensen in de omgeving. Daarbij kan gedacht worden aan asociaal gedrag in het verkeer of aan het dumpen van zwerfafval. Hufterig gedrag dat de openbare orde en de veiligheid bedreigt of strafbare feiten oplevert, valt onder de verantwoordelijkheid van de politie. Hufterig gedrag dat overlast veroorzaakt en leidt tot kleine ergernissen, valt onder de noemer leefbaarheid (de zogenoemde ‘kleine norm’) en is van oudsher het werkterrein van de BOA’s en toezichthouders.

21

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

bewoners ernstig schaden. We blijven dan ook inzetten op veilig wonen, werken en recreëren in Tilburg. Daarbij is het nodig dat levendigheid en leefbaarheid met elkaar in balans blijven. Daarnaast geven we onze inwoners en ondernemers advies; wat kunnen zij zelf doen om overlast te voorkomen. We gaan meer inzetten op de aanpak van woonoverlast.

De politie is primair aan zet wanneer het gaat om het handhaven van de openbare orde en de veiligheid binnen het openbare gebied, bij horecagelegenheden, overige bedrijven en bij woonoverlast. Gemeentelijke BOA’s en toezichthouders grijpen in als de leefbaarheid wordt aangetast door overtredingen die overlast veroorzaken en tot veelvoorkomende ergernissen leiden. Onze BOA’s en toezichthouders willen de wijken veilig houden, signaleren misstanden, gaan in gesprek met onze inwoners en ondernemers over hun gedrag. Zij zijn de ‘ogen en oren’ in de wijken. Ze zijn begripvol waar het kan en handhaven waar nodig, we handhaven met ‘charme’. Wij versterken de leefbaarheidsaanpak in de wijken door samen met de politie en als dat nodig is met andere partners controles uit te voeren. Zowel in het openbare gebied als ‘achter het tuinhekje’. Om burenruzies zoveel mogelijk te voorkomen en tegen te gaan, blijven we inzetten op buurtbemiddeling. We blijven aandacht houden voor parkeerovertredingen, het niet opruimen van hondenpoep door eigenaren en het illegaal bijplaatsen van afval bij afvalcontainers.

22

Daarnaast blijven onze toezichthouders die geen BOA achtergrond hebben zich de komende jaren richten op de volgende thema’s: • • • •

Omgevingsvergunningen (bouw) fysiek veilig wonen, werken en recreëren; Brandveiligheid en Kamerverhuur; Leefbaarheid en Ondermijning (zoals woonoverlast, bestemmingsplan, drugspanden, illegale prostitutie); Drank & Horeca, Evenementen en Bijzondere wetten (o.a. wet op de kansspelen, wet op de kinderopvang en toezicht op legale prostitutie).

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

TOEZICHT EN HANDHAVING

foto Beeldbank Gemeente Tilburg | : Yvonne Simons-Hannink

1.5

1.6

EVENEMENTENBELEID

Tilburg is een levendige stad met veel evenementen en veel horeca. Om te zorgen dat de veiligheid zoveel mogelijk gegarandeerd is hebben we de afgelopen jaren geïnvesteerd in de kwaliteit van onze vergunningverlening en in een hoogwaardig niveau van toezicht en handhaving. De komende periode is er meer

aandacht voor innovatieve middelen om aan crowdmanagement te doen. We willen ook dat onze inwoners en ondernemers zich meer bewust worden van mogelijke risico’s bij evenementen. We blijven de komende jaren onze rol pakken door voorlichting, communicatie en rechtstreeks contact over dit onderwerp tijdens en rondom evenementen.

23

Meer preventief en wijkgericht werken

2

Versterken persoons- en systeemgerichte aanpak van complexe casuïstiek

3

Het optimaliseren van de keten ‘Ingrijpen bij crisis en onveilige situaties’

4

Straf met zorg versterken

5

Toezicht Sociaal Domein versterken

6

Leerplicht en Regionaal Meldpunt Coördinatiefunctie (RMC)

7

Themagerichte aanpak

2. Zorg en Veiligheid Binnen de gemeente Tilburg zien we een toename van het aantal individuele problemen en de complexiteit daarvan. Dit hangt samen met de ontwikkelingen die spelen in de maatschappij. Door de verharding in de samenleving, lijkt het alsof er minder ruimte is voor verdraagzaamheid onderling. Minder tolerantie voor bijvoorbeeld personen met onbegrepen gedrag en mensen die een beetje overlast veroorzaken. Ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, de inflatie en stijgende energiekosten raken inwoners ook in hun dagelijks leven. Er ontstaan problemen op meerdere leefgebieden. Voor passende zorg moeten we domein overstijgend werken en zorg en veiligheid verbinden door samen te werken met de diverse partners. Wij willen dat onze inwoners zich veilig voelen, zodat zij zich zo maximaal mogelijk kunnen ontwikkelen en meedoen in een veilige samenleving. Daarom is in 2021 de kadernota ‘Ingrijpen bij crisis en onveiligheid 2021-2024’ vastgesteld. Samen met onze

24

inwoners en partners blijven wij onze integrale aanpak door ontwikkelen, om te zorgen dat we blijvend aansluiten op de veranderingen in de maatschappij en flexibel kunnen reageren op lokale behoeften en wensen van onze inwoners. We willen de verbinding tussen zorg -en veiligheidsprofessionals dus verder versterken in de komende jaren. Dat doen we met name door op lokaal- en regionaal niveau regie te voeren op casuïstiek en door te investeren in onze netwerkaanpak. Van elkaar weten wie wat doet, verwachtingen aan de voorkant met elkaar afstemmen en zorgen dat het overzichtelijk blijft is hierbij essentieel. De basis in de samenwerking staat. De komende jaren wordt die nog verder verstevigd met focus op integraal, proactief en preventief werken. Hieronder volgt een opsomming van onze aanpak en ambities voor de komende jaren.

8

�

Mensenhandel

�

Radicalisering en polarisatie

�

Jeugdoverlast en -criminaliteit

Aandacht voor dieren

MEER PREVENTIEF EN WIJKGERICHT WERKEN 2.1

Op het terrein van Zorg en Veiligheid werken we met een integrale-, persoons- en systeemgerichte aanpak. Van deze aanpak is sprake wanneer er naast repressieve maatregelen, ook zorg en ondersteuning op maat nodig is. De komende vier jaar zetten we in op een lokale en regionale verduurzaming van onze aanpak, samen met onze inwoners en partners. Het zo efficiënt mogelijk op- en afschalen van casuïstiek en situaties vinden we hierbij belangrijk.

Net zoals een snelle triage (bepalen urgentie bij hulpvraag), duidelijkheid en respect voor elkaar omtrent de (on)mogelijkheden van het delen van informatie, een gezamenlijk inzicht in de informatiepositie van betrokken partijen en een ‘warme’ overdracht tussen de partners. Met woningbouwcorporaties en zorg- en welzijnsorganisaties werken wij bijvoorbeeld aan het terugdringen van woonoverlast, door onder meer in te zetten op het versterken van de draagkracht van de buurt, het tegengaan van concentraties van bijzondere doelgroepen in dezelfde wijken en het inventariseren van de behoefte aan bijzondere woonconcepten.

25

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

Focuspunten Zorg en Veiligheid

1

Ook bij de aanpak van complexe casuïstiek werken we integraal en gaan we uit van de persoonlijke omstandigheden en behoeften van inwoners. Vanuit het Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant (ZVHMB) werken we samen met onze netwerkpartners aan een verduurzaming van onze aanpak. Dat doen we aan de hand van de Meerjarenagenda Zorg- en Veiligheidshuizen 2021-2024. Het uiteindelijke doel is om bij te dragen aan een positief maatschappelijk effect: betere kwaliteit van leven, inclusiviteit en minder overlast en veiligheidsproblemen bij en door inwoners met complexe problematiek.

In onze aanpak hebben we oog voor kwetsbare groepen, zoals minderjarigen en mensen met onbegrepen of verward gedrag.

26

Het werkterrein van het ZVHMB is uitgebreid van 0 tot 100+ jaar. Vanaf 2023 wordt het plan van aanpak en de implementatie van de persoonsgebonden aanpak Jeugd verder uitgewerkt en pakt het ZVHMB de complexe casuïstiek Jeugd op. Personen met een psychiatrische aandoening, verslaving en/of andere gedragsproblematiek kunnen soms de regie over hun leven (tijdelijk) kwijtraken. Zij vertonen dan onbegrepen of verward gedrag. De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Voor ons geldt dat het bij verward gedrag gaat om mensen die de grip op hun leven tijdelijk (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen. Bij verwardheid is meestal een behandeling nodig, terwijl dat zeker niet hoeft bij een groot deel van mensen met onbegrepen gedrag. De aanpak hierop vraagt om samenwerking tussen het sociaal domein, het zorgdomein en het veiligheidsdomein. Wij intensiveren onze aanpak in samenwerking met het ZVHMB en zetten in op

soms complex georganiseerd. Denk aan de jeugdbeschermingsketen met veel betrokken organisaties zoals lokale wijkteams, Veilig Thuis, Gecertificeerde Instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming. De vele schakels sluiten niet altijd op elkaar aan, met als gevolg dat de juiste hulp en bescherming tekort kan schieten.

Wij hebben aandacht voor ex-gedetineerden die terugkeren in onze samenleving. Passende zorg en ondersteuning tijdens of aansluitend op de gevangenschap biedt maatschappelijk perspectief en verkleint de kans op herhaling.

Op de korte en middellange termijn zetten we de volgende stappen:

Met betrekking tot geweld binnen afhankelijkheidsrelaties, ouderenmishandeling en seksueel geweld zetten we de lijn van de afgelopen jaren door. We werken aan het eerder en beter in beeld krijgen van casuïstiek. Om het geweld te stoppen, is het belangrijk om de directe onveiligheid eerst te beëindigen. Met netwerkpartners werken we aan een nieuwe regiovisie voor 2023 – 2027 en aan het verstevigen van lokale en regionale samenwerking.

HET OPTIMALISEREN VAN DE KETEN ‘INGRIJPEN BIJ CRISIS EN ONVEILIGE SITUATIES’

•

•

2.3

We zetten in op het vereenvoudigen en verbeteren van meldroutes in zowel acute als niet acute situaties. Hierbij werken we samen met onze netwerkpartners. Inwoners en professionals kunnen zo gemakkelijker meldingen maken van zorg, overlast en onveiligheid. We willen een snelle en adequate opvolging van meldingen. We realiseren ons dat deze ambitie er een is ‘van lange adem’. Eerst moeten we werken aan het oplossen van bijvoorbeeld de wachtlijsten of het nog niet kunnen bieden van een passend zorgaanbod. Ook zijn ketens

•

Inwoners met acute zorg moeten adequaat geholpen worden en zo snel mogelijk rust en veiligheid ervaren. Daarom willen wij de samenwerking tussen de partners met het Crisisinterventieteam (CIT) uitbreiden. Het CIT is er voor álle inwoners en professionals uit de regio Hart van Brabant, die te maken hebben met een crisissituatie of met personen met onbegrepen gedrag. In 2025 komt er in het Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis een integraal spoedplein. Het gaat hier om zowel acute (lichamelijke) eerste- en tweedelijns-spoedzorg aan inwoners als ook bredere inzet met extra zorg voor (kwetsbare) ouderen, mensen met een psychische kwetsbaarheid en slachtoffers van seksueel en huiselijk geweld. In 2022 is via het Advies- en Triage Punt (ATP) van het ZVHMB één meldpunt beschikbaar gesteld voor professionals om complexe casuïstiek aan te melden. Zo is de toeleiding versimpeld en de triage (bepalen van urgentie bij hulpvraag) verstevigd. Vanaf 2023 wordt deze werkwijze verder aangescherpt. Waardoor mensen met complexe achterliggende problematiek die steeds opnieuw terugvallen in criminaliteit, drugsverslaving, schulden hebben of veel overlast in hun omgeving veroorzaken, gerichter worden geleid naar passende ondersteuning.

27

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

VERSTERKEN PERSOONS- EN SYSTEEMGERICHTE AANPAK VAN COMPLEXE CASUÏSTIEK 2.2

personen die verward gedrag vertonen. Zoals mogelijk extremisten of personen die zich in hun gedrag richten op autoriteiten, (delen van) de samenleving en bekende personen. Deze categorie zijn de Potentieel Gewelddadige Eenlingen. Het is belangrijk dat we ook hierop actief blijven inzetten.

STRAF MET ZORG VERSTERKEN

We willen effectieve integrale hulp bieden aan onze inwoners, die kampen met problematiek op meerdere leefgebieden, zo nodig in combinatie met rechtshandhaving. Denk hierbij aan schoolverzuim, schulden, veel voorkomende criminaliteit, jeugdcriminaliteit. We zetten met preventie en repressie in op het voorkomen en begrenzen van (verborgen) crimineel gedrag. We bieden kansen en stellen duidelijke grenzen.

We werken samen met de rechtbank, het Openbaar Ministerie, advocatuur, reclassering, maatschappelijk werk, woningcorporaties, de Toegang, Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Brabant, de GGZ en andere hulporganisaties aan het opzetten van een zogenoemde Wijkrechtspraak. In 2023 starten we met deze pilot, waarbij we middelen vanuit het Rijk ontvangen om dit uit te voeren. We organiseren het gesprek tussen professionals en inwoners over waar ze in het dagelijks leven tegenaan lopen, wat voor problematiek er leeft en wat de wijkrechter voor hen zou kunnen betekenen. Op basis van die gesprekken wordt een keuze gemaakt in welke wijk(en), op welke rechtsgebieden en met welke samenwerkingspartners we de wijkrechtspraak zullen starten. We werken hierin volop wijkgericht en kijken naar wat onze inwoners nodig hebben.

28

Het is een initiatief dat zorg, veiligheid en strafoplegging aan elkaar koppelt. De rechterlijke macht komt in de wijk dichter bij de inwoners. Hiermee willen we de (fysieke) afstand tussen mensen en de overheid en strafrechtketen verkleinen. We verwachten een positief effect op de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. We hopen daarmee het vertrouwen onderling te vergroten. Bij inwoners, maar ook tussen professionals uit het zorg-, veiligheid-, justitieen sociaal domein.

TOEZICHT SOCIAAL DOMEIN VERSTERKEN 2.5

Toezicht en handhaving raakt ook het sociale domein. Toezicht op bijvoorbeeld de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), Jeugdwet en Participatiewet draagt bij aan een rechtmatige en kwalitatieve inzet van zorg en vraagt een nauwe samenwerking tussen de verschillende afdelingen en domeinen. Zowel binnen de gemeente Tilburg als daarbuiten. Door deze samenwerking beschouwen we de casuïstiek vanuit een breed perspectief en kunnen we signalen van zorgfraude, ondermijnende criminaliteit, huiselijk geweld eerder herkennen. Dat geldt ook voor niet veilige panden die gebruikt worden voor Beschermd Wonen.

LEERPLICHT EN REGIONAAL MELDPUNT COÖRDINATIEFUNCTIE (RMC) 2.6

Onze leerplichtambtenaren houden er toezicht op dat leerplichtige inwoners van de gemeente Tilburg naar school gaan. Naast de Leerplichtwet geldt sinds 2002 ook de Wet Regionaal Meld- en Coördinatiepunt (RMC). Deze wet maakt het mogelijk om jongeren van 18 tot 23 jaar zonder startkwalificatie op te sporen en ervoor te zorgen dat ze een opleiding of een leer/werktraject gaan volgen. In elke regio is er een gemeente die de meldingen en de registratie van de schoolverlaters coördineert. Tilburg

is contactgemeente voor regio Midden-Brabant. RMC Tilburg werkt voor de gemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk, Tilburg en Waalwijk. RMC Tilburg probeert het voortijdig schoolverlaten in de regio te verminderen, houdt bij welke jongeren uitvallen of dreigen uit te vallen en onderneemt actie. Daarnaast ontwikkelt het RMC beleid om voortijdig schoolverlaten aan te pakken. RMC Tilburg werkt hierbij nauw samen met andere regionale partijen op het gebied van overheid, onderwijs, (jeugd)zorg, werk en justitie.

29

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

2.4

2.7

THEMAGERICHTE AANPAK

� Mensenhandel

Mensenhandel bestaat uit verschillende vormen van uitbuiting: seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting. Mensenhandel kent slachtoffers en daders van diverse nationaliteiten, geslacht en leeftijd. Er wordt inbreuk gemaakt op de lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtoffers. Zij worden beroofd van hun vrijheid en komen vaak in aanraking met geweld. Mensenhandel wordt gezien als schending van fundamentele mensenrechten. Het blijft lastig om goed zicht te krijgen op de aard en omvang van seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting en criminele uitbuiting. Daarom gaan wij vanaf begin 2023 samen met de politie beter registreren. We verwachten dat we hierdoor in de toekomst de aard en omvang scherper in beeld krijgen. Wij zijn verbonden aan het Regionale actieprogramma ‘Geen plaats voor mensenhandel Zeeland West-Brabant’. Hierbij is oog voor zowel de dader- als voor de slachtofferkant.

30

Het programma werkt met drie pijlers: 1. voorkomen van mensenhandel; 2. beschermen van slachtoffers van mensenhandel; 3. het verstoren van mensenhandel door daders en betrokkenen te stoppen. We zetten in op een aanpak waarin we preventieve, bestuurlijke, fiscale, arbeidsrechtelijke en strafrechtelijke maatregelen combineren. Door de inzet van de zorgcoördinator mensenhandel bereiken we slachtoffers en begeleiden we ze naar passend hulp- en zorgaanbod. Onze bijzondere aandacht gaat uit naar minderjarigen, mensen met een licht verstandelijke beperking, (arbeids-)migranten en sekswerkers, omdat deze groepen extra kwetsbaar zijn. De komende jaren werken we de aanpak van mensenhandel verder uit en verweven we deze aanpak zoveel mogelijk binnen de bestaande structuren van Zorg en Veiligheid. Voor criminele uitbuiting zoeken we de aansluiting bij de aanpak ondermijning en preventie met gezag.

Radicalisering

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

Polarisatie

1. 2.

� Radicalisering en polarisatie

Er zit een verschil tussen polarisatie en radicalisering (zie hieronder). Om hier op te acteren blijven we werken volgens de lijnen van het Tilbugse ‘Actieplan Voorkomen Radicalisering en Polarisatie’(2015). Het geeft houvast voor het oppakken van zaken van mogelijke radicalisering. We werken als Tilburg aan het opvangen van signalen van radicalisering en polarisatie. Dit doen we samen met de politie en OM. Dat doen we voor alle gemeenten in Hart van Brabant. We willen professionals in de wijken

en de eerste lijn versterken met kennis. Door regelmatig trainingen en bijeenkomsten te geven. Via ‘Netwerk SOMS’ (Sociale Onrust Maatschappelijke Spanningen) kunnen gemeente en professionals terecht met vragen om advies bij zorgen of signalen. Daarnaast verstevigen we de samenwerking met andere steden en districten in de regio Zeeland West Brabant, om te profiteren van elkaars kennis en ervaringen.

31

AANDACHT VOOR DIEREN

Het is bekend dat er bij huiselijk geweld ook vaak sprake is van dierenmishandeling, omdat huisdieren vaak een belangrijk onderdeel uitmaken van een (gezins)systeem. Samenwerking tussen professionals die werkzaam zijn in de sectoren Gezondheidszorg, Onderwijs, Kinderopvang, Maatschappelijke ondersteuning, Jeugdzorg en Justitie, dierenartsen en andere professionals die in aanraking komen met dieren is van groot belang. Veilig Thuis heeft afspraken met partners, zoals politie, dierenbescherming en Dierenopvang Hart van Brabant. Veilig Thuis neemt bij de risicotaxatie en intake van ernstige huiselijk geweldzaken ook dierenwelzijn mee, zodat signalen worden opgepaktmet betrekking tot dierenmishandeling.

� Jeugdoverlast en -criminaliteit

We blijven gezamenlijk vanuit zowel het sociaal- als veiligheidsdomein inzetten op onze jeugdige Tilburgers die dat nodig hebben. We optimaliseren de manier waarop wij (samen) werken en zorgen voor meer verbinding tussen lopende en nieuwe interventies. Wij zetten ons voornamelijk in voor jeugdigen die met hun gedrag (zware) overlast veroorzaken of criminaliteit plegen. Het CBS geeft aan dat in 2021 bijna 47 duizend jongeren geregistreerd zijn als verdachte van een misdrijf (voorlopige cijfers). Dat is landelijk 1,6 procent van alle jongeren van 12 tot 25 jaar. Samen met de politie, (jeugd)BOA’s en jongerenwerk werken we verder aan onze integrale aanpak en centrale regievoering. We willen nog beter inzicht krijgen in de aard en omvang. Waarbij we extra aandacht hebben voor signalen van jeugdige aanwas in de (ondermijnende) criminaliteit.

32

Het doel is om in een zo vroeg mogelijk stadium in te grijpen, waardoor de jongere zo snel mogelijk passende ondersteuning kan krijgen. In 2022 is het convenant Veilige School geactualiseerd. Op een veilige school is geen plek voor negatief en crimineel gedrag. Er is aandacht voor onderwerpen als pesten, huiselijk geweld, ‘sexting’, wapenbezit, uitbuiting en radicaliserend gedrag. Het primair onderwijs sluit nu ook aan, aangezien de overgang van primair- naar voortgezet onderwijs een belangrijk moment is voor kinderen. Uit onderzoeken blijkt namelijk dat problemen rond school en veiligheid op steeds jongere leeftijd spelen. Door met de aangesloten partners de krachten te bundelen, werken we ook de komende jaren samen aan een plek waar leerlingen en studenten veilig kunnen opgroeien en leren, en personeel veilig kan werken.

De controle op dierenmishandeling en dierenverwaarlozing berust bij de Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming (LID), Dierenpolitie (DCG; themahouders Dieren binnen Criminaliteit & GGP), de Dierenbescherming en Dierenopvang Hart van Brabant. Natuurlijk wordt er ook aandacht gevraagd door onze uitvoerende partners zoals Veilig Thuis en ContourdeTwern. Er wordt ambtelijke kennis verworven via Diervizier.

analyse, waarin gekeken wordt naar de aanpak van risicofactoren en stressoren zodat geweld in het gezin / huishouden stopt.

Bevordering dierenwelzijn •

•

•

Professionals die verwaarlozing of mishandeling van dieren in beeld krijgen, worden gewezen op de adviesfunctie van Veilig Thuis wanneer zij zorgen hebben over de situatie thuis. Er is een flyer en signalenkaart ontwikkeld vanuit Dierenbescherming voor hulp- en dienstverleners met informatie over wat zij kunnen doen bij zorgen over verwaarlozing of mishandeling van dieren. Deze kaart wordt onder de aandacht gebracht bij onder andere professionals van Toegang Tilburg die werken met huiselijk geweld en kindermishandeling casuïstiek. De integrale samenwerking wordt voortgezet. Het is daarbij belangrijk efficiënt te blijven communiceren met de huidige partners en verder te kijken of andere mogelijke partners een rol kunnen spelen bij het opsporen en effectief bestrijden van dierenmishandeling en -verwaarlozing.

Voor de regio Hart van Brabant is er via de website van het Regionaal Expertisecentrum huiselijk geweld en kindermishandeling een webinar beschikbaar om deskundigheid en handelingsbekwaamheid bij professionals rondom dit onderwerp (dierenmishandeling en huiselijk geweld) te bevorderen. Toegang Tilburg doet in zaken waar huiselijk geweld en kindermishandeling voorkomt een uitgebreide

33

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

2.8

Focuspunten Aanpak Ondermijning

Versterken integrale programma aanpak Ondermijning via casuïstiek

�

Weerbare stad

�

Weerbare branches

�

Weerbare overheid

2

Versterken informatiepositie voor een actueel en scherp ondermijningsbeeld

3

Actievere inzet op preventie (jonge aanwas) in afstemming met netwerkpartners

4

Voortzetten van de repressieve aanpak met partners via casuïstiek

3. Aanpak ondermijning PROGRAMMA AANPAK ONDERMIJNING 3.1

Criminelen maken voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven en diensten. Hierdoor vervagen normen in de samenleving en neemt het gevoel van veiligheid en leefbaarheid af. Dit effect heet ook wel ondermijning. Ondermijning is een diepgeworteld probleem en de bestrijding ervan vraagt om een langdurige, samenhangende en consequente aanpak. Voorbeelden van georganiseerde ondermijnende criminaliteit zijn drugscriminaliteit (de productie en handel in hennep en synthetische drugs, met name amfetaminen en de invoer en doorvoer van cocaïne), witwassen, mensenhandel, criminele uitbuiting en speculatie met vastgoed.

34

Sinds 2015 werken we met het Programma Ondermijning. Dit programma bestaat uit drie onderdelen: weerbare wijken, weerbare branches en weerbare overheid. Door deze integrale benadering willen we de verbinding versterken tussen onze preventieve wijkaanpak en onze stevige repressieve aanpak van de georganiseerde misdaad. Dit doen we samen met onze netwerkpartners, zoals de TaskforceRIEC Brabant-Zeeland, de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst. Maar ook samen met inwoners, het bedrijfsleven, jongerenwerk, de woningbouwcorporaties en de scholen. Als samenwerkende partijen kijken we in een vroegtijdig stadium met een brede blik naar de uitdagingen en problemen.

� Weerbare stad

Wij willen de ondermijnende criminaliteit aanpakken door de wijken weerbaarder te maken. We zien namelijk dat in kwetsbare wijken in toenemende mate sprake is van een ‘parallelle samenleving’. Met name in Tilburg-West, Tilburg-Noord en Groenewoud bundelen professionals van woningbouwcorporaties, de gemeente, ontwikkelaars, jongerenwerkers, politie en de inwoners hun krachten om deze wijken leefbaar en veilig te maken en te houden. Van belang is dat inwoners erbij betrokken worden, een volwaardig bestaan hebben en zelfredzaam zijn. Deze wijken

hebben namelijk te maken met meervoudige problemen als het gaat om onderwijs, werk, armoede, veiligheid, wonen en gezondheid. Via de Intensieve leefbaarheidsaanpak (ILA) vergroten we de maatschappelijke weerbaarheid in delen van Noord en Groenewoud met vier smaken interventies, namelijk: zoet (positieve initiatieven, verleiden en belonen), zuur (uitstroom grootste probleemgezinnen), zout (voorwaardelijke hulp en zorgtrajecten) en bitter (regulering instroom). Integrale maatregelen en interventies hebben we in ons plan van aanpak ingericht op basis van de pijlers ‘Thuis’ (integrale familie aanpak) en ‘School’ (veilige scholen).

35

DEEL 2 | Aandachtsgebieden

1

• • • • •

� Weerbare branches

Branches die kwetsbaar zijn voor ondermijnende criminaliteit krijgen om hun weerbaarheid te verhogen extra aandacht vanuit het programma ondermijning. Denk hierbij aan het voorkomen van witwassen via horecagelegenheden of winkels met weinig klandizie, het coffeeshopbeleid of het inzetten op goed verhuurderschap. Om slecht verhuurderschap tegen te gaan, staat het Huurteam klaar om huurders bij te staan als er sprake is van te hoge huur of te hoge servicekosten, onterechte bemiddelingskosten, illegale contractvormen of achterstallig onderhoud. Ook op onze bedrijventerreinen willen we kwetsbare bedrijven deze extra aandacht geven. Daarbij trekken we samen op met de ondernemers en het parkmanagement. Daarnaast is Tilburg deelnemer aan het landelijk experiment legale wietteelt, om te kijken of en hoe telers op kwaliteit gecontroleerde

36

hennep of hasj gedecriminaliseerd aan coffeeshops kunnen leveren. Decriminaliseren houdt in dat wetgeving zodanig is aangepast dat teelt, distributie en verkoop binnen het experiment niet langer strafbaar zijn. We zorgen voor een betere spreiding van coffeeshops in de stad.