03 ROB
Tekst van het document
GEMEENTE TILBURG Afdeling Ruimte
RUIMTELIJKE ONDERBOUWING
Dr. Bloemenlaan, Tilburg 06 april 2022
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Plan en plangebied ............................................................................................................................. 4 1.1 Aanleiding tot planontwikkeling ................................................................................................................... 4 1.2 Het plangebied .............................................................................................................................................. 5 1.3 Vigerend bestemmingsplan .......................................................................................................................... 6 1.4 Bestaande ruimtelijke en functionele structuur ........................................................................................... 8 1.5 Beoogde situatie ........................................................................................................................................... 9 1.5.1 Ruimtelijke visie ..................................................................................................................................... 9 1.5.2 Ontwerp ...............................................................................................................................................
10 1.5.3 Landschappelijke inpassing .................................................................................................................. 17 Hoofdstuk 2 Ruimtelijk beleidskader .................................................................................................................... 20 2.1 Rijk ............................................................................................................................................................... 20 2.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) .................................................................................... 20 2.1.2 Nationale Omgevingsvisie .................................................................................................................... 20 2.1.3 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) ......................................................................... 20 2.1.4 Duurzame verstedelijking..................................................................................................................... 20 2.2 Provincie ...................................................................................................................................................... 20 2.2.1 Brabantse omgevingsvisie ....................................................................................................................
20 2.2.3 Interim omgevingsverordening ............................................................................................................ 21 2.3 Gemeente .................................................................................................................................................... 23 2.3.1 Omgevingsvisie Tilburg 2040................................................................................................................ 23 2.3.2 Beleid duurzaamheid ........................................................................................................................... 23 Hoofdstuk 3 Thematische beleidskaders .............................................................................................................. 25 3.1 Stedenbouwkundige aspecten en welstand ............................................................................................... 25 3.1.2 Welstand .............................................................................................................................................. 25 3.2 Archeologie, cultuurhistorie en monumentenzorg ..................................................................................... 26 3.2.1 Historische geografie............................................................................................................................
26 3.3.2 Archeologie .......................................................................................................................................... 26 3.3.3 Cultuurhistorie, objecten en structuren, historisch groen ................................................................... 27 3.3.4 Conclusie .............................................................................................................................................. 29 3.3 Volkshuisvesting .......................................................................................................................................... 29 3.4 Groen en biodiversiteit ............................................................................................................................... 29 3.4.1 Bomenbeleid Tilburg ............................................................................................................................ 29 3.4.2 Nota Groen ........................................................................................................................................... 29 3.4.3 Nota Biodiversiteit ...............................................................................................................................
30 3.5 Bedrijvigheid ............................................................................................................................................... 30 3.6 Kantoren ...................................................................................................................................................... 30 3.7 Detailhandel ................................................................................................................................................ 30 3.8 Horeca ......................................................................................................................................................... 31 3.9 Verkeer en parkeren ................................................................................................................................... 31
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
2
Hoofdstuk 4 Milieuaspecten ................................................................................................................................. 32 4.1 Milieueffectrapportage ............................................................................................................................... 32 4.2 Milieuhinder bedrijven ................................................................................................................................ 33 4.3 Externe veiligheid ........................................................................................................................................ 34 4.4 Vuurwerk ..................................................................................................................................................... 35 4.5 Geluid .......................................................................................................................................................... 35 4.6 Lucht ............................................................................................................................................................ 36 4.7 Geur .............................................................................................................................................................
36 4.8 Bodem ......................................................................................................................................................... 36 4.9 Natuur en ecologie ...................................................................................................................................... 37 4.9.2 Analyse plangebied .............................................................................................................................. 37 Hoofdstuk 5 Wateraspecten ................................................................................................................................. 40 5.1 Watertoets .................................................................................................................................................. 40 Hoofdstuk 6 Motivering project ............................................................................................................................ 41 Hoofdstuk 7 Uitvoerbaarheid................................................................................................................................ 42 Hoofdstuk 8 Omgevingsdialoog en vooroverleg ...................................................................................................
43 8.1 Overleg ex artikel 3.1.1 Bro ......................................................................................................................... 43 8.2 Omgevingsdialoog ....................................................................................................................................... 43 8.3 Zienswijzen .................................................................................................................................................. 43
Bijlage 1: Zonnepark Dr. Bloemenlaan – Werkdocument Inpassingsplan, januari 2022 Bijlage 2: Zonnepark Dr. Bloemenlaan – Beplantingsplan, maart 2022 Bijlage 3: Ecologische Quickscan Zonneproject Kempenbaan, 15 juni 2021 Bijlage 4: Productinformatie zonnepanelen Bijlage 5: Verslagen omgevingsdialoog
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
3
Hoofdstuk 1 Plan en plangebied 1.1 Aanleiding tot planontwikkeling Er is een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor Energiefabriek Kempenbaan, een zonne-installatie van 1,5 MWp op de zuidelijke helling van de geluidswal aan de Dr. Bloemenlaan Tilburg. Deze aanvraag past niet binnen het geldende bestemmingsplan. Hierover meer in paragraaf 1.3 van deze ruimtelijke onderbouwing. Met deze ruimtelijke onderbouwing wordt een basis gegeven voor de omgevingsvergunning met grote buitenplanse afwijking (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3 van de Wabo) waarmee medewerking kan worden verleend aan het initiatief. De ruimtelijke onderbouwing geeft aan waarom de beoogde ontwikkeling past binnen de visie op het gebied. Er wordt nader ingegaan op de wijze waarop het initiatief aansluit op de plaatselijke situatie en het beleid dat de gemeente voorstaat. Tevens worden de (stedenbouwkundige) richtlijnen en randvoorwaarden verwoord die aan de basis hebben gestaan van de planontwikkeling. De ruimtelijke onderbouwing geeft ook de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken weer.
Figuur 1a - ligging geluidswal tussen Dr. Bloemenlaan en A58 De historie van het zonneproject op de geluidswal langs de A58 ter hoogte van de Dr. Bloemenlaan in Tilburg begint op 6 oktober 2017. Op deze datum heeft het bestuur van Energiefabriek013 een gesprek met Berend de Vries, op dat moment de waarnemend burgemeester van Tilburg. In dat gesprek kaart het bestuur de ambitie aan om een zonneproject in de vorm van een postcoderoosproject te ontwikkelen onder de naam Energiefabriek Kempenbaan op de geluidswal naast het op dat moment in aanbouw zijnde Hotel Van der Valk Tilburg. Berend de Vries zegt in dat gesprek toe beschermheer te willen zijn voor de realisatie van dit project; de gemeente Tilburg is namelijk de eigenaar van de grond. Eind 2017 heeft Energiefabriek013 weliswaar de ambitie om postcoderoosprojecten te ontwikkelen maar er nog geen enkele ervaring mee. Die ervaring wordt in de jaren daarna opgedaan door de succesvolle ontwikkeling van Energiefabriek Oude Leij en Energiefabriek Spoorpark. Het ontbreken van ervaring maakt dat de ontwikkeling van het project Kempenbaan niet direct snel op gang komt. Maar dat is niet de enige reden.
In februari 2018 wordt het project Brabantse Energiecorridor A58 gestart: De regio’s Hart van Brabant, Metropoolregio Eindhoven, de gemeente Breda en Rijkswaterstaat nemen op 1 februari samen het initiatief met een verkenning van de potenties en rendementen van grootschalige mogelijkheden voor duurzame energiewinning (hernieuwbare bron zoals zonne- of windenergie en warmte, die weinig milieuschade met zich meebrengen) en opslag van energie rond de A58 met uitbreiding met de A50 tot aan Son en Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
4
Breugel en de A2 tot aan de aansluiting Leenderheide. De verkenning wordt begeleid door Stichting MOED. Omdat de geluidswal binnen het zoekgebied van dit project valt, besluit Energiefabriek013 om het project te pitchen voor de betrokken gemeentes, Rijkswaterstaat en de adviesbureaus, die het project ondersteunen. Maar behoudens de toezegging van Berend de Vries is er dan nog geen formele toezegging gedaan, dat Energiefabriek013 dit zonneproject op deze locatie kan gaan ontwikkelen. Door de gemeente Tilburg is een ontwikkelbudget toegezegd van €10.000 voor dit project. De voorwaarde, die daaraan verbonden is, is dat er perspectief is op verkrijging van een omgevingsvergunning. De inzichten van Energiefabriek013 met betrekking tot dit project worden op 11 december 2018 besproken met enkele ambtenaren van de gemeente Tilburg. Deze inzichten hebben betrekking op de aantrekkelijke architectonische en landschappelijke inpassing, de bevordering van de ecologie en biodiversiteit, het nuttig gebruiken van de ‘waardeloze’ grond van de geluidswal (het is immers een ophoping van vervuilde grond en afval met daaroverheen een leeflaag van 1 meter) en uiteraard de opwekking van duurzame energie. Daarbij zijn geen bezwaren naar voren gekomen voor inpassing op de beoogde locatie.
De volgende stap, die gezet wordt, is dat Energiefabriek013 formeel een Principeverzoek indient bij de gemeente als voortraject voor de verkrijging van de omgevingsvergunning. Bij een positieve reactie van de gemeente zal het volledige ontwikkelbudget beschikbaar gesteld worden. Op 22 februari 2019 dient Energiefabriek013 het Principeverzoek in. Op 19 april reageert de gemeente Tilburg hier positief op, echter met 2 aanvullende voorwaarden, te weten “de beschikbaarheid van de geluidswal in relatie tot de uitbreidingsplannen van het ziekenhuis en de mogelijkheid van onderhandse uitgifte van de grond”. Pas “nadat er helderheid is over de beschikbaarheid van de geluidswal en de gronduitgifte kan worden bepaald of Energiefabriek013 verder kan gaan met haar haalbaarheidsonderzoek voor deze locatie en dus ook of hiervoor het resterende deel van de subsidie wordt verstrekt”. In een brief van 19 december 2019 meldt de gemeente dat op 27 november 2019 het College van B&W heeft ingestemd met onderhandse uitgifte van de grond. In de tussenliggende periode is al duidelijk geworden dat bij de uitbreidingsplannen van het ziekenhuis de geluidswal niet betrokken zal worden. Aansluitend is door de gemeente het subsidiebedrag voor de ontwikkeling van het project beschikbaar gesteld en kan de projectgroep geformeerd worden, die de haalbaarheidsstudie gaat uitvoeren.
Op basis van de uitgevoerde haalbaarheidsstudie heeft de projectgroep het bestuur van Energiefabriek013 geadviseerd om de ontwikkeling van Energiefabriek Kempenbaan voort te zetten.
1.2 Het plangebied Het plangebied omvat de (gedeelten van) percelen 927, 929, 930, 956, 957, 958 en 1019 kadastraal bekend gemeente Tilburg, plaatselijk bekend Tilburg en wordt globaal begrensd door Dr. Bloemenlaan in het noorden, perceel 955/Hotel van der Valk Tilburg in het oosten, Rijksweg A58 in het zuiden en de Nieuwe Leij in het westen. Figuur 1b geeft de ligging en begrenzing van het plangebied in de gemeente Tilburg weer.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
5
Figuur 1b – begrenzing plangebied
1.3 Vigerend bestemmingsplan Deze ruimtelijke onderbouwing hoort bij een omgevingsvergunning met buitenplanse afwijking (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3 van de Wabo). De omgevingsvergunning wordt aangevraagd in afwijking van het geldende bestemmingsplan. Ter plaatse gelden de bestemmingsplannen Kempenbaan West 2013 en Leijpark Koningshoeven 2008 (figuur 2). Het plan is hiermee in strijd voor wat betreft het gebruik van de bestemming “Groen” voor het grootste deel van het plangebied en de dubbelstemming “Waarde-Ecologie” voor de smalle strook aan de westzijde langs de Nieuwe Leij. De strook is deels geduid als geluidwal met een vrijwaringszone voor de weg en een veiligheidszone voor het vervoer van gevaarlijke stoffen. Het plaatsen van een zonne-installatie is bij deze bestemming niet toegestaan vanuit de bouw- en gebruiksregels. De gronden met deze bestemming zijn bedoeld voor groenvoorzieningen, recreatief medegebruik en evenementen, water en waterhuishoudkundige voorzieningen, geluidwerende voorzieningen, fiets- en voetpaden, objecten voor beeldende kunst, een (half)ondergrondse vleermuisvoorziening en zend/ontvangstinstallaties. De ruimtelijke onderbouwing is opgesteld om de aanvraag afwijking te onderbouwen. Tevens heeft onlangs het bestemmingsplan St. Elisabeth Ziekenhuis e.o.
2009, 1e herziening (Zorgcampus) ter inzage gelegen in ontwerp, welke juist het plangebied raakt.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
6
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
7
Figuur 2: Uitsnede bestemmingsplannen
1.4 Bestaande ruimtelijke en functionele structuur Stedenbouwkundige structuur Het plangebied zelf bestaat uit een geluidswal en is een langwerpig kunstmatig lichaam, ZW – NO gelegen en twintig meter hoog. Het is het overblijfsel van de vroegere stortplaats die bijeen geschoven is tot dit volume. De footprint van de geluidswal is 400x60 m. Het volume is kunstmatig opgebouwd met in de hoogte om de 5 m terrassen van 2 meter breed. NAP-hoogte van de voet naar de top is 11 – 31 m. Ter bescherming van de voormalige afvalberg is een bedekking van een 1 m dikke leeflaag aangebracht. Op deze leeflaag is zich een natuurlijk milieu aan het ontwikkelen van grassen, brem en eerste bomen. De bovenzijde is een plateau dat in het oosten smal toeloopt. Het gebied wordt van de Rijksweg 58 in het zuiden gescheiden door een bomenrij die van oost naar west dunner wordt. In de diepte ertussen ligt een brede ondoordringbare strook begroeid met bramen. De bomen zijn aangeplant. De geluidswal ligt hier direct achter. De Rijksweg 58 ligt wat hoger door het nabijgelegen viaduct, waar de snelweg de Kempenbaan kruist. Behoud van de bomen langs de snelweg is in principe onderdeel van de visie van RWS op de (Brabantse) snelwegen. Aan de westzijde stroomt de Nieuwe Leij. Dicht langs de Rijksweg ligt een duiker waarmee de Nieuwe Leij kan worden overgestoken.
Aan de overzijde van de Nieuwe Leij ligt ETZ locatie Elizabethziekenhuis. Het EZTziekenhuis heeft in de directe nabijheid een helikopterplatform. De nieuwbouwplannen van ETZ voorzien in een verplaatsing van het helikopterplatform naar het noordoosten, waardoor de aanvliegroute boven de geluidswal komt te liggen. Dit geeft op het gebied een hoogtebegrenzing (40m). Ten noorden van de geluidswal ligt een braakliggende gebied dat vroeger eveneens in gebruik was als stortplaats. Het braakliggende gebied wordt begrensd door de doodlopende Dr. Bloemenlaan. Het braakliggende deel maakt deel uit van de planontwikkeling voor de nieuwbouw van het ETZ. Aan de overzijde van de Dr. Bloemenlaan ligt het Woonlandschap Leijhoeve. Aan de oostzijde van de geluidswal bevindt zich het Hotel Van der Valk Tilburg.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
8
Technische infrastructuur Binnen het plangebied bevinden zich geen belangrijke technische infrastructurele voorzieningen met ruimtelijke relevantie.
1.5 Beoogde situatie 1.5.1 Ruimtelijke visie Het plangebied beslaat drie zijden van de geluidswal (noordoostelijke, zuidoostelijke en bovenkant), plus de vlakke strook tussen het grondtalud en de snelweg. In ruimtelijke zin kennen de vier gebiedsdelen een eigen karakteristiek en mogelijkheden voor het inpassen van een zonnepark: Vlakke zone tussen geluidswal en snelweg Ondanks de ligging direct langs de A85 ligt het plangebied redelijk verscholen. Dit komt door de brede en dicht beplante bosschagestrook tussen de geluidswal en de snelweg die vrijwel de gehele geluidswal aan deze zijde uit het zicht ontneemt. Het voordeel met betrekking tot de plaatsing van zonnepanelen is hierbij dat eventuele hinderlijke reflectie van de panelen voor automobilisten voorkomen wordt. De bosschage is smaller naar het zuiden en wordt breder naar het noorden. Omgekeerd geldt dit voor de grasstrook die als onderhoudszone gebruikt wordt tussen de beplanting en de geluidswal. Noordoostelijke zijde geluidswal De noordoostelijke zijde van het grondtalud is het gedeelte dat het meest waarneembaar is vanuit de omgeving (met name vanaf de Kempenbaan) hier liggen dan ook kansen voor het (visueel) aantrekkelijker maken van het verder vooral kale grondtalud.
Zuidoostelijke zijde geluidswal De oriëntatie van deze zijde op het zuidoosten maakt dat hier voor de plaatsing van zonnepanelen de grootste opbrengst gegenereerd wordt. Het zicht op de beoogde panelen is aan deze kant beperkt door de bosschage en het feit dat deze zijde van het grondtalud aan de achterkant ligt, bezien vanuit de Dr. Bloemenlaan. Het zuidoostelijke deel is zodoende enkel beperkt zichtbaar vanuit/over het perceel van het Van Der Valk hotel en door de bosschage heen (met name in de winterperiode). De zuidelijke punt van dit schuine taludvlak maakt onderdeel uit van een 50 meter brede ecologische zone die gekoppeld is aan het tracé van de Nieuwe Leij. Hierbinnen is het plaatsen van bouwwerken of objecten niet mogelijk, enkel een inrichting die de ecologische en natuurlijke waardes vergroten is hier toegestaan. Voor deze zijde wordt daarom gezocht naar een combinatie van overwegend zonnepanelen, om de opbrengst te maximaliseren, en een groene inrichting waar dit mogelijk of noodzakelijk is. Bovenzijde geluidswal Waar de schuine vlakken van het grondtalud binnen het plangebied maar beperkt zichtbaar zijn vanuit de omgeving, is de bovenkant van de geluidswal echter zo hoog dat vanuit dit vlakke plateau een fraai uitzicht is over de omgeving. Ook vanuit de omgeving zullen eventuele elementen op deze bovenkant duidelijk zichtbaar zijn.
Voor dit plateau zijn er zodoende kansen om zichtbare uitingen naar de omgeving toe te presenteren en dit verhoogde gebied bereikbaar te maken zodat wandelaars van het uitzicht op enerzijds de stad en anderzijds het landschap te genieten. Ambitie Wat betreft het inpassen van een zonnepark wordt niet enkel gekeken naar de meest functionele invullling van de beschikbare ruimte, maar is er juist ook aandacht voor de ruimtelijke kwaliteit, de maatschappelijke bijdrage van het initiatief en de effecten op langere termijn. De ambitie luidt dan ook: Een tijdelijk zonnepark realiseren met blijvende impact voor: 1. Bewustwording Het zichtbaar en bereikbaar maken van het zonnepark, door bijvoorbeeld een wandelroute erlangs te leiden, educatieve panelen te plaatsen of de mate van energieopwekking te visualiseren kan de bewustwording over duurzaam energiegebruik vergroten. 2. Ecologie
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
9
Zonneprojecten in het landschap ondervinden de nodige weerstand en worden door maatschappelijke meerwaarde als biodiversiteit beter geaccepteerd. Biodiversiteit gaat sterk achteruit met name bij zeer intensieve en monofunctionele landbouw. Bij realisatie van energiewinning als functie van het landschap kunnen juist weer betere kansen ontstaan voor biodiversiteit. 3. Citymarketing Door de ligging van de geluidswal direct aan de A58 en de zuidoostelijke stadsentree via de Kempenbaan heeft de bovenkant van het grondtalud de potentie een duidelijk herkenbaar en wervend visitekaartje te worden voor de stad en het ‘merk’ Tilburg.
Figuur 3: verbeelding van de visie
1.5.2 Ontwerp In de ontwerpfase zijn, binnen de ruimtelijke/landschappelijke inpassing van de panelen, de mogelijkheden voor deze drie thema’s nader onderzocht. Zie hiervoor de separate bijlage ‘Zonnepark Dr Bloemenlaan Werkdocument Inpassingsplan, januari 2022’. Voor het adequaat inpassen van een tijdelijk zonnepark zijn de volgende inpassingsconcepten onderzocht: Varianten in de vormgeving van de panelen (bijv.variatie in open vlakken, kleur, hellingshoek of situering). Toepassen van inrichtingselementen (bijv. signing als landmark op het talud, solitaire verlichtingselementen, verlichting tussen panelen, ‘wilde’ beplanting + migratieroute voor dieren, wandelpad, uitzichtpunt, hekwerk voorzien van klimplanten en heesters) Zichtbaar maken energieopwekking (bijv. door middel van beweging of verlichting indicatie van opladen geven) Per concept is aangegeven aan welke van de drie thema’s (citymarketing, bewustwording, ecologie) het betreffende inpassingsconcept een bijdrage kan leveren. De ontwerpstudie heeft, mede in overleg met de gemeente, geleid tot een aantal keuzes die de 4500 panelen op een juiste wijze kan inpassen en een goede uiting zijn binnen de thema’s bewustwording, ecologie en citymarketing.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
10
Inpassing zonnepanelen Om de energieproductie te maximaliseren en extra decoratie- en onderhoudskosten voor zonnepanelen te vermijden, hebben we voor de plaatsing van de panelen evenwijdig aan de schuine vlakken gekozen en deze de contouren van het talud laten volgen. De geluidswal is opgebouwd uit drie ‘etages’ met daartussen telkens een smalle, vlakke strook. De 4500 zonnepanelen zijn conform deze opbouw in drie uitgerekte zones gepositioneerd. De vlakke delen daartussen maken de panelen bereikbaar voor beheer en onderhoud. Om een geleidelijke overgang naar de onbebouwde delen van de geluidswal te bereiken worden er richting de uiteinden in toenemende mate open vlakken vrij gehouden, waartussen laagblijvende beplanting kan worden geplaatst. Verwerking van de thema’s met blijvende impact Om Tilburg een mooie etalage te bieden, de biodiversiteit van het gebied te verbeteren en potentieel te geven aan educatie en recreatie, nemen we de onderstaande inrichtingselementen op: Voorstel voor een of meerdere landart-elementen als landmark op de top van het talud, deze landart-elementen combineren met verlichting, landschappelijke beplanting toepassen in en rondom het zonnepark, onderdoorgangen in het hekwerk aanbrengen t.b.v.
ecologische verbindingen voor kleine dieren, een voorstel voor het aanleggen van een wandelpad vanuit de omgeving uitkomend bij een uitzichtpunt op de top van de geluidswal, bord met educatieve toelichting over het zonnepark aanbrengen bij het uitzichtpunt, een hekwerk toepassen voorzien van begroeiing. Hekken (tot aan de grond) zijn niet wenselijk vanwege de barrièrewerking voor dieren, de erfafscheidingen die worden toegepast dienen daarom landschappelijk te worden uitvoeren. Vanwege de eisen m.b.t. de verzekering van het zonnepark dient er niettemin een stalen hekwerk te worden toegepast (figuur 5). Dit hekwerk wordt echter zoveel mogelijk aan het zicht onttrokken door er groen tegen te plaatsen. Ten behoeve van het zichtbaar maken van de energieopwekking stellen we voor meerdere interactieve land-art objecten te plaatsen op de bovenkant van de geluidswal ter plaatse van het uitzichtpunt. Hiervoor is het uitgangspunt van een verlichtingsmast genomen, deze past bij het beeld van de bestaande elementen langs de snelweg, waardoor de afleiding voor automobilisten op de A58 minimaal is. De opgewekte zonne-energie van de panelen laat een kubus met het logo van Tilburg via de mast omhoog stijgen, in het donker daalt de kubus door middel van de zwaartekracht langzaam naar beneden en drijft daarmee een dynamo aan die de kubus van binnenuit verlicht.
Op deze wijze ontstaan na zonsondergang subtiel lichtgevende bakens met het Tilburgse logo die zichtbaar zijn vanuit de wijde omgeving. De hoogte die de kubussen bereiken toont voor iedereen gedurende de dag de mate waarin er energie opgewekt wordt. Het is daarmee niet een anoniem veld met zonnepanelen meer, maar trekt de aandacht en laat zien wat de werkzaamheid is per dag en weerstype.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
11
Figuur 4: ontwerp
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
12
Figuur 5: afscheiding van het veld met zonnepanelen
Figuur 6a: 3D impressie vogelvlucht vanuit het noordoosten
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
13
Figuur 6b: 3D impressie vogelvlucht vanuit het zuidoosten
Figuur 6c: 3D impressie vanaf het kavel van het Van der Valk hotel
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
14
Figuur 6d: 3D impressie vanaf het zuidoosten
Figuur 6e: 3D impressie zomerbeeld vanaf de snelweg in de richting van Eindhoven/Den Bosch
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
15
Figuur 6f: 3D impressie winterbeeld vanaf de snelweg in de richting van Eindhoven/Den Bosch
Figuur 6g: 3D impressie nachtbeeld vanaf de snelweg in de richting van Eindhoven/Den Bosch
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
16
1.5.3 Landschappelijke inpassing Huidig situatie Het plangebied is momenteel voorzien van gras, beperkte lage beplanting en een paar kleine boompjes. Het talud is opgebouwd uit vervuilde grond waarop een leeflaag van 1 meter diep aangebracht is. Uit een ecologische quickscan blijkt dat er geen beschermde soorten voorkomen. Totaal zijn er 91 soorten aangetroffen tijdens de veldbezoeken in april en mei 2021 (zie bijlage 3). De begroeiing bestaat voor een groot deel uit eenjarige en/of pioniersoorten van schrale bodems. Zo zijn in grote hoeveelheden aanwezig: Klein vogelpootje, Ruw vergeet-mij-nietje, Veelkleurig vergeetmenietje, Zilverhaver en Kleinbloemige amsinckia. De nu aanwezige flora is juist afgestemd op het schrale voedselarme milieu. De Japanse duizendknoop groeit, met nu nog een beperkt aantal stengels, is de noordoosthoek van het gebied. Deze invasieve exoot vraagt om een gedegen aanpak die woekeren voorkomt. landschappelijke concept Met de landschappelijk inpassing willen we het huidige ecologische systeem verbeteren met vooral inheemse soorten. Overal in het plangebied zijn zadenmengsel van inheemse vaste planten en één-of-tweejarige planten toegevoegd. Het zadenmengsel functioneert als een goede basis om de biodiversiteit te boosten. Op het bovenste vlakke gedeelte en aan de noordkant voegen we lijnen heesters toe.
Samen met de open, onbegroeide lijnen tussen de panelen maken we op meerdere hoogtes lineaire ecologische verbindingen. Aan de zuidwestkant die in de ecologische zone valt staan een paar los heesters in de verlengde lijnen van de ecologische verbindingen. Daardoor behouden we een open landschap in de ecologische zone gezien vanaf De Leij, en voorkomen we schaduwval op de zonnepanelen. Het hekwerk wordt door heesters en op de schuine hellingen vooral met klimplanten bedekt, waardoor het ook een deel van de ecologische inrichting en verbinding vormt. De beplantingsstroken zullen voor dieren en insecten dienen als voedselbron, verblijfsplek en onderdeel zijn van migratieroutes. Daarnaast willen we mensen met kleurrijke vaste planten een fraaie verblijfsplek bovenop het talud en mooi zicht op de noordkant bieden. Deze kleinschalige tuinen rond de bovenste uitkijkpunt en in de middelstrook van de noordelijke kant zijn makkelijk te beheren en hebben grote invloed op het optimaliseren van de visuele diversiteit. De landschappelijke inpassing wordt in eerste instantie gerealiseerde door de vrijwilligers en leden van Energiefabriek013. Dit is een goede methode om de leden actief te betrekken en daarmee het bewustzijn over duurzame energie en gemeenschapszin te vergroten.
Volgens een beplantingslijst kunnen leden van de stichting planten of stekken aanschaffen of uit hun eigen tuinen nemen en in de daarvoor aangegeven locaties aanplanten. Ten behoeve van een goede landschappelijke inpassing waarbij het hekwerk en de panelen voldoende aan het zicht onttrokken worden is er een onderscheid gemaakt tussen de beplanting die hiervoor noodzakelijk is doordat ze voldoende groen volume geven en planten die optioneel aanvullend hierop nog geplaatst kunnen worden en extra bijdragen aan de beleving en biodiversiteit. Mochten de planten van de leden voor het noodzakelijk deel niet genoeg volume geven voor een goede landschappelijke inpassing, dan kan een hovenier het gebied aanvullen met de aangegeven selectie beplanting.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
17
Figuur 7: Beplantingsplan Op basis van de huidige situatie en het landschappelijke concept is er een plantenlijst gemaakt (zie bijlage 2) met de onderstaande eigenschappen: In staat om te groeien op het schrale, voedselarme milieu. Oppervlakkig wortelstelsel, zodat de vervuilde grond niet bereikt wordt. Kleinere soorten, zodat de schaduwwerking op de panelen en beperking van het uitzicht op de bovenkant van de geluidswal wordt voorkomen. Hoge waarde van biodiversiteit , bijvoorbeeld het kunnen bieden van voer voor vogels, mix van bloemkleuren en lange bloeiperiode. Vaak voorkomend in tuinen, zodat de bewoners er makkelijk over kunnen beschikken, Weinig onderhoud nodig. In het beplantingsplan dat als bijlage toegevoegd is worden alle mogelijke soorten nader toegelicht met een overzicht per categorie (klimplanten, heesters, zaadmengsel en vaste planten) van de kleurcategorie, hoogte, breedte, bloeimaanden en of de soort wintergroen is. Binnen de plangrenzen kan op deze wijze, door de seizoenen heen, een visueel aantrekkelijk en ecologisch waardevol gebied ontstaan. Waarbij niet het hekwerk als omheining het beeld vanuit de omgeving bepaald, maar de uitwaaierende beplantingszones en de variatie in hoogtes daarin juist een zachte, landschappelijke overgang realiseren, waardoor de nu strak ogende geluidswal meer opgaat wordt in het omringende landschap.
Om de oppervlakte en lengte voldoende op te vullen voor een goede landschappelijke inpassing worden er 2 klimplanten per strekkende meter, 4 heesters per vierkante meter en 1 gram zadenmengsel per vierkante meter toegepast. Realiseren en beheren Voor realisatie: Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
18
a.
Vrijmaken, Voor de realisatie van de zonnepanelen wordt het oppervlak dat bestemt is voor het plaatsen van panelen opgeruimd en worden de heesters en bomen. Aangezien het beplantingsplan een toevoeging en aanvulling is op het huidige ecosysteem, willen we de huidige vaste en eenjarige pionierplanten daar waar mogelijk zoveel mogelijk behouden.
b.
Aanpak Japanse duizendknoop, In de noordoostelijke punt van de locatie is een kleine groeiplaats van de Japanse duizendknoop. De aanpak van deze soort is moeilijk. De groeiplaatsen van deze invasieve duizendknoop moeten met rust gelaten worden om verdere verspreiding van de soort te voorkomen. Het zou goed zijn als de gemeente Tilburg, die nu de eigenaar is, hier toch zorgt voor een gecontroleerde bestrijding. Omdat de groeiplaats nog beperkt is, kan de huidige populatie in ieder geval flink ingeperkt en mogelijk zelfs helemaal verwijderd worden.
Na realisatie: a. Vaste planten afmaaien: 1 keer per jaar afmaaien (begin maart) . b. Klimplanten snoeien: 2 keer per jaar (eind mei en eind september) voor Hedera.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
19
Hoofdstuk 2 Ruimtelijk beleidskader 2.1 Rijk 2.1.1 Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) In het kader van de SVIR ontwikkelt Rijkswaterstaat (RWS) plannen om de Rijksweg 58 uit te breiden. Voor de zuidzijde (rijrichting ’s-Hertogenbosch/Eindhoven) is de planvorming gevorderd maar deze raakt het plangebied niet. Voor de noordzijde (rijrichting Breda) is de planvorming nog niet gestart. Het plangebied ligt buiten de veiligheidszone van 25 meter langs de Rijksweg 58. Behoud van de bomen langs de snelweg is in principe onderdeel van de visie van RWS op de (Brabantse) snelwegen.
2.1.2 Nationale Omgevingsvisie
De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) biedt, als opvolger van de SVIR, een langetermijnperspectief op de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland tot 2050. Met de NOVI van 11 september 2020 geeft het kabinet richting aan de grote opgaven die het aanzien van Nederland de komende dertig jaar ingrijpend zullen veranderen. Denk aan het bouwen van nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Alles met zorg voor een gezonde bodem, schoon water, behoud van biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Met de NOVI benoemt het Rijk nationale belangen, geeft het richting op de vier prioriteiten en helpt keuzes maken waar dat moet. Want niet alles kan overal. Deze visie is ontwikkeld in nauwe samenwerking met provincies, gemeenten, waterschappen, maatschappelijke instellingen en burgers. De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven vanuit de NOVI is combinaties te maken en win-win situaties te creëren. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies; kenmerken en identiteiten van een gebied staan centraal; afwentelen wordt voorkomen.
2.1.3 Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De voorliggende planlocatie is niet gelegen in één van de aangewezen projectgebieden van nationaal belang. Hiermee zijn de bepalingen uit het Barro niet van toepassing op de planlocatie en is geen sprake van strijdigheid met nationale belangen.
2.1.4 Duurzame verstedelijking Met deze omgevingsvergunning wordt de bouw van Energiefabriek Kempenbaan mogelijk gemaakt.
2.2 Provincie 2.2.1 Brabantse omgevingsvisie De provincie Noord-Brabant loopt vooruit op de komst van de Omgevingswet en heeft op 14 december 2018 de Omgevingsvisie vastgesteld. Met deze visie grijpt het provinciaal bestuur de Omgevingsvisie aan als kans om privaat, maatschappelijk en publiek handelen en beslissingen over ontwikkelingen met elkaar in samenhang te brengen. In de Omgevingsvisie staat de fysieke wereld centraal. Deze fysieke wereld manifesteert zich in vier elementen: water, aarde, lucht en vuur (energie). Deze elementen zijn sterk van elkaar afhankelijk maar ook aan veranderingen onderhevig. De omgevingsvisie agendeert en nodigt uit om hier samen mee aan de slag te gaan. Daarvoor is een verdere uitwerking van de ambitie nodig in programma’s. Die uitwerking is een opgave die op de visie volgt en die in opeenvolgende bestuursperiodes de opdracht en de ruimte geeft om dat met eigen accenten in te vullen. Steeds anticiperend op veranderende omstandigheden en beweging in Brabant. Hoe moet de Brabantse leefomgeving er in 2050 uitzien? En wat moeten we in 2030 al voor elkaar hebben om dat toekomstperspectief te verwezenlijken? Over die vragen gaat de Brabantse Omgevingsvisie. De visie benoemt daarbij een aantal hoofdopgaven: Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
20
De basis op orde: veiligheid, gezondheid en omgevingskwaliteit zijn van essentieel belang om goed te kunnen wonen, werken en leven in Brabant. Brabantse energietransitie: om Brabant op termijn energieneutraal te maken moeten we minder energie gebruiken en meer duurzame energie op gaan wekken. Klimaatproof Brabant: als gevolg van klimaatverandering krijgen we meer extremen in temperatuur en neerslag. Dit heeft gevolgen voor hoe we onze leefomgeving vormgeven. Slimme netwerkstad: de manier waarop we ons verplaatsen verandert en Brabanders stellen andere eisen aan steden. Dit heeft gevolgen voor hoe het netwerk van steden en dorpen functioneert en verder vorm krijgt. Concurrerende, duurzame economie: we willen top kennis- en innovatieregio blijven, waarbij we de omslag naar een verregaande circulaire economie maken en digitalisering steeds belangrijker wordt.
De planontwikkeling sluit aan bij de tweede hoofdopgave uit de Brabantse omgevingsvisie: om Brabant op termijn energieneutraal te maken moeten we minder energie gebruiken en meer duurzame energie op gaan wekken. Tevens wordt invulling gegeven aan het eerste aandachtspunt (meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik) doordat de wal niet alleen een bergplaats voor afval is en als geluidsscherm dient om geluidsoverlast te beperken voor het achterliggende gebied maar ook het beschikbare oppervlak gebruikt om zonnepanelen te plaatsen. In de voorgaande structuurvisie uit 2010 was dit gebied nog geduid als gemengd landelijk gebied met zoekgebied verstedelijking, gelegen tussen het stedelijke gebied, gelegen aan een internationale economische as, in een economisch kenniscluster.
2.2.3 Interim omgevingsverordening Naast één omgevingsvisie dient de provincie Noord-Brabant vanuit de Omgevingswet ook één omgevingsverordening vast te stellen voor haar grondgebied. De provincie heeft als eerste stap een Interim omgevingsverordening (IOV) vastgesteld waarin de bestaande regels uit de verschillende verordeningen zijn samengevoegd. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, wordt de definitieve omgevingsverordening vastgesteld. Uitgaande van de huidige planning van de Omgevingswet wordt de definitieve omgevingsverordening in februari 2022 vastgesteld. Deze definitieve verordening wordt tegelijk met de Omgevingswet van kracht. De Interim omgevingsverordening (oktober 2019, geconsolideerd november 2021) vormt de vertaling van het provinciaal beleid, in algemene regels voor activiteiten, de zogenaamde instructieregels. De algemene regels geven onder andere aan of er een vergunning nodig is. Met de instructieregels kan de provincie een opdracht geven aan gemeenten over onderwerpen die zij in het omgevingsplan moeten opnemen of aan het waterschap over de manier waarop ze hun taken uitvoeren. In de verordening kunnen ook instructieregels staan over de uitoefening van taken door Gedeputeerde Staten. Hiermee is het beleid van de provincie juridisch verankerd.
De regels van de verordening zijn van toepassing binnen de gebieden die op de bijbehorende kaart is aangewezen. De basisregels zijn te vinden in art. 3.5 tot en met 3.8 IOV. Deze gaan over een zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit, het zorgvuldig ruimtegebruik, toepassing van de lagenbenadering en een meerwaardecreatie. De locatie ligt in het stedelijk gebied en grens aan een natuuraanduiding (figuur 8). Zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit De provincie wil de omgevingskwaliteit van Brabant bevorderen, in combinatie met een veilige en gezonde leefomgeving. Bij omgevingskwaliteit gaat het om de kwaliteit van een plek of gebied, die bepaald wordt door een goed samenspel van herkomstwaarde, belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde. Voor een goede omgevingskwaliteit en een veilige, gezonde leefomgeving wordt rekening gehouden met hetgeen in de daarop volgende art. 3.6, 3.7 en 3.8 wordt beschreven. Zorgvuldig ruimtegebruik art.3.6 IOV houdt in dat de toedeling van functies in beginsel plaatsvindt binnen bestaand ruimtebeslag voor bebouwing. Bij een stedelijke ontwikkeling moet toepassing zijn gegeven aan art. 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (ladder voor duurzame verstedelijking). Gebouwen, bijbehorende bouwwerken en andere permanente voorzieningen worden geconcentreerd binnen een bouwperceel.
Onder bestaand ruimtebeslag voor bebouwing wordt verstaan bestaand stedelijk gebied, waarvan hier sprake is.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
21
De toepassing van de lagenbenadering art. 3.7 IOV omvat het effect van de ontwikkeling op de lagen in onderlinge wisselwerking met elkaar en het actief benutten van de factor tijd. De lagenbenadering omvat de effecten op: a. de ondergrond, zoals de bodem, het grondwater en archeologische waarden; b. de netwerklaag, zoals infrastructuur, natuurnetwerk, energienetwerk, waterwegen waaronder een goede, multimodale afwikkeling van het personen- en goederenvervoer. c. de bovenste laag zoals cultuurhistorische en landschappelijke waarden, de omvang van de functie en de bebouwing, de effecten op bestaande en toekomstige functies, de effecten op volksgezondheid, veiligheid en milieu. In hoofdstuk 4 worden effecten op bovenstaande waarden beschreven. Hieruit blijkt dat de relevante waarden op het plangebied en het gebied niet worden aangetast. Vanuit de lagenbenadering is de ontwikkeling aanvaardbaar. Meerwaardecreatie art. 3.8 IOV omvat een evenwichtige benadering van de economische, ecologische en sociale aspecten die in een gebied en bij een ontwikkeling zijn betrokken, waaronder de mogelijkheid om opgaven en ontwikkelingen te combineren waardoor er meerwaarde ontstaat én de bijdrage van een ontwikkeling aan andere opgaven en belangen dan die rechtstreeks met de ontwikkeling gemoeid zijn. De fysieke verbetering van de landschappelijke kwaliteit, bedoeld in art.
3.9 Kwaliteitsverbetering landschap kan deel uitmaken van de meerwaardecreatie. Voor deze ontwikkeling in stedelijk gebied is kwaliteitsverbetering van het landschap niet nodig. Neemt niet weg dat de ontwikkeling landschappelijk en ecologisch wordt ingepast, zodat de aangelegen NNB niet wordt aangetast, zoals dat in paragraaf 3.2. van de IOV is omschreven.
Figuur 8: Uitsnede IOV
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
22
Op het plan is Paragraaf 2.3.3 Stortplaatsen uit de Interim omgevingsverordening van toepassing. Op de vervuilde grond is een afdekking aangebracht en een leeflaag van 1 meter dik. Onder geen voorwaarde mag de leeflaag dusdanig beschadigd worden dat de afdekking bloot komt te liggen. Dit geldt zowel voor de bouwfase als gedurende de gehele exploitatiefase. Er worden maatregelen genomen, die de bereikbaarheid van de nazorgvoorzieningen garanderen; aantasting van de nazorgvoorzieningen voorkomen; voorkomen dat de uitvoering van de nazorg anderszins wordt belemmerd.
2.3 Gemeente 2.3.1 Omgevingsvisie Tilburg 2040 Planet: We gaan voor een gezonde en leefbare stad, anticiperen op de effecten van klimaatverandering, zoals hitte, droogte en hogere temperaturen. In het economisch systeem wordt herbruikbaarheid van producten en grondstoffen steeds belangrijker. Verder krijgen groen en water een steeds prominentere rol in de stad. De grote natuurgebieden om de stad zijn met elkaar verbonden. Dat versterkt het ecologisch systeem en de veerkracht van de natuur. Profit: Om ook in de toekomst sterk genoeg te zijn, wil Tilburg de kracht van BrabantStad benutten. Tilburg is een stad die mensen kansen biedt: op aangenaam werk en op een fijne woon- en leefomgeving. De twee ecologische verbindingszones: Aan de oostzijde bestaat de verbinding uit ecologische stapstenen in het bestaande landschap en agrarisch productiegebied. De stadsstrategie: leefbaarheid met oog voor de menselijke maat De stadsstrategie richt zich op het realiseren van prettig leefbare wijken, dorpen en buitengebied. Hoofdpunten van de stadsstrategie zijn: Ruimte voor zelf- en samenredzaamheid in wijken en buurten Functie van de Omgevingsvisie De Omgevingsvisie Tilburg 2040 uit 2015 is een koers- en inspiratiedocument. Het is een kompas voor investeringen in het fysieke domein.
Een uitnodiging aan de stad om samen te werken aan de ontwikkeling van een stad waar het fijn wonen, werken, leven en recreëren is. De visie biedt burgers en bedrijven ruimte om initiatief te ontplooien en reikt de gemeente handvatten aan om haar strategie af te stemmen op het geschetste toekomstperspectief. De Omgevingsvisie Tilburg 2040 geeft ook richting aan de inzet van de gemeente; in welke onderdelen de gemeente haar geld, tijd en bestuurskracht investeert. En welke prioriteiten daarbij gelden. In de omgevingsvisie staat de volgende uitwerkingsopdracht: “Invulling bestaand energiebeleid: In 2045 wil Tilburg CO2-neutraal zijn. Daarvoor is het nodig het energieverbruik te verminderen en duurzame energie te produceren. Om de lokale duurzame energieproductie te verhogen, sluiten we green deals, onder meer voor windmolens, PV’s (zonnepanelen) en geothermie.” Ook wordt gesteld: “Een ontwikkeling die in het oog springt is de groeiende aandacht voor het terugdringen van het energiegebruik. De vraag naar alternatieve energiebronnen neemt toe, en hernieuwbare energie wordt steeds belangrijker. Deze groene groei vraagt om innovaties: technologisch, maar ook in de manier waarop de energievoorziening in de toekomst gegarandeerd kan blijven voor burgers en ondernemers.
(Grootschalige) lokale energieopwekking heeft een grote ruimtelijke impact; niet alleen in bestaand stedelijk gebied (verduurzaming woningvoorraad), maar vooral in het buitengebied. Ruimte voor wind- en zonneenergie, geothermie en bio-energie vraagt om keuzes; bijvoorbeeld als het gaat om de plaatsing van windmolens en zonnecollectoren in het landschap en in de stad. Ook ontstaan er lokale initiatieven (zoals coöperaties), waarbij bewoners, ondernemers en andere partijen samen het energiegebruik terugdringen en tegelijkertijd alternatieve energiebronnen aanboren.”
2.3.2 Beleid duurzaamheid De gemeente Tilburg heeft een veelzijdige aanpak op weg naar duurzaamheid. De speerpunten voor 2020-2022 zijn vastgesteld en er wordt deelgenomen aan de REKS, de Regionale Energie en Klimaatstrategie. In dertig regio's Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
23
in Nederland werken gemeentes samen om alle doelen van het Klimaatakkoord te behalen. Tilburg werkt samen in de regio Hart van Brabant. Die bestaat uit Tilburg, Gilze en Rijen, Oisterwijk, Dongen, Waalwijk, Goirle, Hilvarenbeek, Loon op Zand en Heusden. Samen is onderzocht hoe we duurzame elektriciteit kunnen opwekken en hoeveel. En waar er ruimte is voor zonnevelden of windmolens. Als onderdeel van Hart van Brabant kijkt Tilburg ook naar waar wij energie kunnen opwekken. Nadat alle volksvertegenwoordigers akkoord zijn gegaan met de Regionale Energie en Klimaatstrategie (REKS), is het plan op 1 juli 2021 naar het Rijk gegaan. In het plan staan ook zoekgebieden voor het grootschalig opwekken van duurzame energie. Zoekgebieden zijn bijvoorbeeld bedrijventerreinen, rondom de Spinder en lang de A58. Samen met omwonenden en andere betrokkenen gaan wordt nu uitgewerkt hoe we wind- en zonneparken kunnen ontwikkelen. Op 13 december 2021 heeft de gemeenteraad ook de Transitievisie Warmte vastgesteld om in te zetten op nieuwe duurzame manieren van verwarmen van woningen en gebouwen. De provincie en 8 Hart van Brabant gemeentes, waaronder Tilburg, willen ook samenwerken aan wind- en zonneparken in de regio. De gemeentes en de provincie hebben een intentieverklaring ondertekend voor de oprichting van een Regionaal Publiek Ontwikkelbedrijf.
Voor eind oktober 2022 nemen ze een definitief besluit over deelname. De gemeente Tilburg neemt de voorbereiding op zich. De taken van het ontwikkelbedrijf worden: het opwekken van duurzame energie en het stimuleren en ondersteunen van klimaatprojecten. Daarnaast het waarborgen van alle maatschappelijke belangen in de regio. In 2020 is er voor de particulieren ook een Verordening zonnepanelenproject gemeente Tilburg 2020 vastgesteld en zijn er beleidsregels opgesteld voor de duurzame opwek kleinschalige initiatieven grondgebonden zon (<2 ha). Met een klimaatmonitor wordt het doel in de gaten gehouden.
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
24
Hoofdstuk 3 Thematische beleidskaders 3.1 Stedenbouwkundige aspecten en welstand 3.1.2 Welstand Bouwplannen moeten worden getoetst aan 'redelijke eisen van welstand', zo zegt de Woningwet. Het welstandsbeleid is een middel om de ruimtelijke kwaliteit van de publieke omgeving te waarborgen bij de vele bouwplannen die in de stad worden gerealiseerd. Sinds 1 juli 2004 moet iedere gemeente de gehanteerde welstandscriteria vastleggen in een Welstandsnota, die door de gemeenteraad moet worden vastgesteld. In Tilburg is dat voor het eerst gebeurd in juni 2004. Nadien is de nota meerdere keren geactualiseerd (2010, 2012 en 2016). Architectuur, stedenbouw, cultuurhistorie en landschap zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Onder het motto van de welstandsnota 'aandacht waar dat moet, vrijheid waar dat kan' streeft het stadsbestuur ernaar om op de plekken die ertoe doen in te zetten op een hoge ruimtelijke kwaliteit. Op 15 november 2016 heeft het college van burgemeester en wethouders ingestemd met de actualisatie van de Welstandsnota 2012. De geactualiseerde nota is op 1 januari 2017 in werking getreden. In deze geactualiseerde versie is rekening gehouden met diverse ontwikkelingen. Zo zijn de Omgevingsvisie Tilburg 2040 en de Structuurvisie Linten in de Oude Stad vastgesteld en zijn er verschillende nieuwe woonwijken gereed gekomen.
Voor het overige zijn de kaarten samengevoegd, geactualiseerd en afgestemd op het kaartbeeld van de Omgevingsvisie. Op die manier beschikt de Omgevingscommissie over een actueel toetsingskader voor de beoordeling van (bouw)plannen. Voor deze locatie (figuur 9) geldt een volledige welstandstoets.
Figuur 9: Uitsende welstandsnota
Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
25
3.2 Archeologie, cultuurhistorie en monumentenzorg 3.2.1 Historische geografie Het plan wordt ontwikkeld op de flank van een geluidswal, die is opgeworpen in de eerste helft van de jaren ’10 van deze eeuw en bestaat uit de vervuilde grond van de voormalige vuilstortplaats.
3.3.2 Archeologie Voor archeologie geldt de nationale wetgeving die afkomstig is uit Europees beleid. Het Verdrag van Valletta (of wel: 'Verdrag van Malta') regelt hoe er omgegaan moet worden met het Europees archeologisch erfgoed. Nederland heeft het verdrag in 1992 mede ondertekend. De uitgangspunten van dit Europese verdrag zijn in de Nederlandse wet- en regelgeving verankerd door middel van de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz). De Wamz is in werking getreden op 1 september 2007 en wijzigt hiermee de Monumentenwet uit 1988, de Ontgrondingenwet (Ow), de Wet milieubeheer (Wm), de Woningwet (Ww) en de Wro. Sinds de invoering van deze wet zijn gemeenten belast met de zorgplicht voor het archeologisch erfgoed. Vanaf 1 juli 2016 is dit op dezelfde wijze als via de Wamz verwerkt in de Erfgoedwet en in de toekomst zal dit verwerkt worden in de Omgevingswet. Tot de Omgevingswet ingaat gelden voor onderdelen, die gaan over de fysieke leefomgeving, de bepalingen uit de Monumentenwet. Dit is opgenomen in de overgangsregeling van de Erfgoedwet. Het uitgangspunt is dat er verplicht rekening gehouden moet worden met het behoud van het archeologisch erfgoed in de bodem. Waar dit niet mogelijk is, dient het bodemarchief met zorg ontsloten te worden door middel van archeologisch onderzoek.
Bij het ontwikkelen van ruimtelijke plannen moet het archeologisch belang vanaf het begin meewegen in de besluitvorming. Op deze wijze is de zorg voor archeologische monumenten geregeld in het proces van de ruimtelijke ordening. Zo is onder andere bepaald dat gemeenten in hun bestemmingsplannen rekening moeten houden met de in de grond aanwezige, dan wel te verwachten, archeologische waarden. Om archeologie te laten meewegen wordt, naast de in ontwikkeling zijnde regelgeving en beleid, een economische factor toegevoegd. De kosten voor het zorgvuldig omgaan met het bodemarchief, in casu de kosten voor inventarisatie, (voor)onderzoeken, bodemonderzoek en documentatie, worden door de initiatiefnemer betaald. In wetgeving is de omgang met archeologisch erfgoed geregeld en zijn enkele uitgangspunten en doelstellingen gesteld. Zo kan iedere initiatiefnemer van projecten waarbij de bodem verstoord wordt, verplicht worden gesteld om een rapport over te leggen waaruit de archeologische waarde van het te verstoren terrein (het plangebied) blijkt. Voor een dergelijk rapport is archeologisch onderzoek vereist. Dit bestaat in de eerste plaats uit vooronderzoek: het bureauonderzoek en/of het inventariserend veldonderzoek, elk met bijbehorende standaardrapportages.
Tijdens het bureauonderzoek wordt gekeken naar wat er in historisch, archeologisch en aardwetenschappelijk opzicht al bekend is over het plangebied. De volgende fase bestaat in veel gevallen uit een veldonderzoek. Dergelijk onderzoek heeft als doel kansrijke en kansarme zones te karteren. Hierbij kan booronderzoek plaatsvinden alsmede proefsleuvenonderzoek. De resultaten dienen vervolgens te worden gewaardeerd. Tijdens de waarderende fase wordt van de aangetroffen vindplaatsen, ook wel site genoemd, de omvang, aard, datering en fysieke kwaliteit vastgesteld om zo tot een oordeel over de behoudenswaardigheid te komen. Op basis van dit oordeel neemt de betrokken overheid een besluit (het selectiebesluit) hoe met eventueel aanwezige vindplaatsen dient te worden omgegaan. Voor het hele gebied Leijpark - Koningshoeven is eerder al door Fontys Bilan een archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek uitgevoerd. Uit dit onderzoek blijkt dat het gebied grofweg kan worden verdeeld in hoge akkergronden in het noordwesten en het lage beekdal van de Oude en Nieuwe Leij in het zuidoosten. Het plangebied is gelegen in het lage beekdal. Het noordelijke deel van het onderzoeksgebied behoorde tot de hooggelegen akkergronden van Broekhoven, Driehuizen en De Hoeven of De Vijfhoeven die de zuidelijkste uitloper vormden van het grootste, centrale akkercomplex van Tilburg (De Schijf).
De hoge akkergronden van Tilburg werden in het zuiden begrensd door het brede beekdal van de Oude en Nieuwe Leij. Het lager gelegen beekdal bestond uit beemden (hooi- en graslanden), weidegronden en 'moerassen'. Het gebied werd van noordwest naar zuidoost doorsneden door verschillende dijken die het beekdal van de Oude en Nieuwe Leij overstaken. Dit waren, van oost naar west: de Harmen Aerts Dyck (nu Koningshoeven), de Driehuizen Dyk (nu in het Leijpark) en de Broekhovenschen Dyk (nu deel van de Hilvarenbeekseweg). De meeste wegen waren in de Ruimtelijke onderbouwing Dr. Bloemenlaan, Tilburg – 06 april 2022
26
Middeleeuwen (of wellicht al eerder) verhoogd om de routes naar het zuiden zeker te stellen. De nederzettingen Broekhoven, Driehuizen en De (Vyf)Hoeven, lagen bij het begin van deze verhoogde wegen. Het onderhavige plangebied, heeft, op de Archeologische Waarschuwingskaart van Tilburg (ARWATI) een 'geen tot lage verwachting'. De archeologische verwachting, zoals aangeduid op de ARWATI, is op basis van het uitgevoerde cultuurhistorisch en archeologisch onderzoek nader toegespitst en weergegeven in een verwachtingskaart. Op basis van de archeologische verwachtingskaart (figuur 10) kan worden geconcludeerd dat er zich binnen het plangebied geen terreinen van bijzondere archeologische trefkans of waarde bevinden die nadere bescherming of onderzoek nodig hebben in het kader van dit bestemmingsplan.
Figuur 10: Uitsnede archeologiekaart Het plan heeft verder geen betrekking op de aspecten ‘Archeologie, cultuurhistorie en monumentenzorg’.
3.3.3 Cultuurhistorie, objecten en structuren, historisch groen Op 5 juli 2011 is een wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) gepubliceerd. Vanaf 1 januari 2012 moet ieder nieuw bestemmingplan een analyse van cultuurhistorische waarden bevatten. In aansluiting op de vaststelling van de Wet tot wijziging van de Monumentenwet 1988 en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht in mei 2011 zijn op 17 juni 2011 het Bro, het Besluit omgevingsrecht (Bor) en het Besluit archeologische monumentenzorg (Bamz) aangepast. Door een wijziging van het Bro moeten cultuurhistorische waarden voortaan vooraf in het proces van ruimtelijke ordening worden meegenomen, met name bij de voorbereiding en vaststelling van bestemmingsplannen. Het Bro bevat eisen waaraan de voorbereiding van een ruimtelijk plan moet voldoen. Zo wordt er onder meer een beschrijving verlangd van de manier waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten wordt omgegaan. De wetgever wil hiermee bereiken dat aandacht voor cultuurhistorische waarden voortaan in het planproces naar voren wordt gehaald. In de toelichting van een ruimtelijk plan dient een beschrijving te worden opgenomen hoe met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden en in de grond aanwezige of te verwachten monumenten rekening is gehouden.