03 Principeverzoek Gezamenlijke ontwikkeling Zuidwest Tilburg
Tekst van het document
Rapportage
Principeverzoek Gezamenlijke ontwikkeling Zuidwest Tilburg Gemeente Tilburg
Rapportage Principeverzoek Gezamenlijke ontwikkeling Zuidwest Tilburg Gemeente Tilburg
Rapportnummer:
P218871.019/MWI
Naam opdrachtgever:
Samenwerking Zuidwest Tilburg
Adres opdrachtgever:
Opsteller:
PouderoyenTonnaer Harm Arts Peter de Bie Mireille Winkelmolen
Datum:
Januari 2023
Status:
Concept
Pouderoyen Tonnaer is een handelsnaam van Pouderoyen B.V. Pa rkl aan 21, 5261 LR Vught T 024 - 322 45 79 i nfo@pouderoyentonnaer.nl pouderoyentonnaer.nl
Op onze dienstverlening zijn de DNR 2011 van toepassing die u vindt op pouderoyentonnaer.nl
P218871.019/MWI
Inhoud 1
Ontwikkelingen in gebied Zuidwest Tilburg .............................................................. 4 1.1 Aanleiding ................................................................................................................4 1.2 Sociaal/Ruimtelijke ontwikkeling van het gebied Zuidwest Tilburg ...................................7 1.3 De gebiedsopgave .....................................................................................................9 1.4 Opdracht ................................................................................................................ 10 1.5 Werkwijze .............................................................................................................. 11
2
Analyse ruimtelijk beleid gebied Zuidwest Tilburg ................................................. 15 2.1 Omgevingsvisie Tilburg 2040..................................................................................... 15 2.2 Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 ............................................................................ 20 2.3 Stadbos013, Deelgebied Zuidwest Tilburg (KruitKok) ................................................... 24 2.4 Omgevingsvisie Noord Brabant & Interim omgevingsverordening................................. 25
3
Landschappelijke analyse Zuidwest Tilburg............................................................. 29 3.1 Het landschap als basis voor ruimtelijke ontwikkeling .................................................. 29 3.2 Visie op het landschap ............................................................................................. 33 3.3 Landschappelijk opgaven in Zuidwest Tilburg .............................................................. 38
4
Gezamenlijk landschappelijk plan ............................................................................ 44 4.1 Een gezamenlijk landschappelijk plan locaties in Zuidwest Tilburg ................................. 44 4.2 Uitwerking landschappelijke inpassing per initiatief ..................................................... 48 4.3 Landschappelijke inpassing: Thielen Diervoeders ........................................................ 49 4.4 Landschappelijke inpassing: Van Broekhoven Loonwerkbedrijf ..................................... 50 4.5 Landschappelijke inpassing: `toekomstige Bleukweg 15´ .............................................. 51 4.6 Landschappelijke inpassing: Landgoed De Groene Kamer ............................................. 52 4.7 Landschappelijke inpassing: Overzicht forfaitaire bijdrage ............................................ 54 4.8 Ontwerpopgave: Entree Stadsbos013 ........................................................................ 55
5
Milieukundige analyse .............................................................................................. 57 5.1 Milieuzonering in relatie tot het gebied Zuidwest Tilburg ............................................. 57 5.2 Verkeer .................................................................................................................. 62
2
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
5.3 Stikstof .................................................................................................................. 66
6
Conclusies .................................................................................................................. 68
7
Aanbevelingen & Vervolg besluitvorming ............................................................... 71
Bijlagen ............................................................................................................................. 72 1
Rapportage: Uitbreiding van Broekhoven Loonwerkbedrijf ........................................... 72
2
Rapportage: Uitbreiding Thielen Diervoeders.............................................................. 72
3
Rapportage: Ontwikkeling Landgoed De Groene Kamer ............................................... 72
4
Tabel: Berekening verkeersbewegingen totaal ............................................................ 72
5
Rapport bevindingen bewoners, augustus 2021 .......................................................... 72
6
Rapport bevindingen bewoners herzien augustus 2022 ................................................ 72
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
3
P218871.019/MWI
1 Ontwikkelingen in gebied Zuidwest Tilburg 1.1
Aanleiding
Het gebied, dat door de gemeente Tilburg wordt aangeduid als ´Zuidwest Tilburg´, is gelegen tussen de Bredase weg (noord), rijksweg A58 (zuid), de Burgemeester Letschertweg (west) en de golfbaancomplexen tegen het bosgebied (oost). In het gebied Zuidwest Tilburg komen een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen bijeen.
Figuur: Transitie buitengebied Zuidwest Tilburg Toelichting bij figuur: Transitie buitengebied Zuidwest Tilburg 1 t/m 5
Locaties van de initiatieven
[groen]
Huidige bestemming: Natuur, bosgebied. Transitie: Dit gebied maakt onderdeel uit van het (toekomstige) Stadsbos013.
4
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Ecologische verbindingszones zorgen voor groene, natuurlijke verbindingen in het hele gebied Zuidwest Tilburg. Zij vormen een belangrijke groenstructuur t.b.v. de ontwikkeling van Stadsbos013. [geel]
Transitie: Het gebied Zuidwest Tilburg is in de structuurvisie 2040 van de gemeente Tilburg geduid als onderdeel van ´een modern werklandschap´. Tegelijkertijd maakt dit gebied onderdeel uit van het Stadsbos013 (landschapspark). Dit gebied valt binnen het Ruimtelijk Raamwerk dat hiervoor opgesteld is.
[paars]
Transitie: Beleidsmatig is dit gebied geduid en opgenomen in de Interim Omgevingsverordening van de provincie Noord Brabant als ‘verstedelijking afweegbaar’. In het zuidelijk deel van het gebied, nabij snelweg A58, is de ontwikkeling van een modern industrieel cluster Midden-Brabant c.q. ´Werklandschap Wijkevoort´ in voorbereiding.
Aan de noordzijde in het gebied Zuidwest Tilburg, vooral in het Buurtschap Hultenseweg, rondom de Strijpbeemd / Keizers Akker, Bleukbosweg, Bleukweg en Hultenseweg spelen concreet een aantal locatieontwikkelingen. Het betreft onderstaande locatieontwikkelingen in het gebied Zuidwest Tilburg 1 : 1. De uitbreiding van Thielen Diervoeders 2 2. De uitbreiding van Van Broekhoeven loonwerkbedrijf3 3. Mogelijke ontwikkeling van een VAB-locatie (voorheen ontwikkeling Dierenpark De Oliemeulen) 4. De ontwikkeling van een Landgoed De Groene Kamer 4 tot een geheel voor het publiek toegankelijk landgoed van ca. 30 ha, dat aansluit bij het Stadsbos013, met natuur, parkgroen en landschappelijk groen. Het Landgoed heeft vijf Kamers: - Kamer 1: Thema Voedsel De realisatie van een Food-cluster op een bestaande bebouwde en vrijkomende veehouderijlocatie (VAB-ontwikkeling) - Kamer 2: Thema Plant en Dier
1 VERVALLEN. De i nitiatiefnemer ziet alsnog a f van de voorgenomen ontwikkeling om Dierenpark De Oliemeulen te
verpl aatsen va nuit de s tad en deze te (her)vestigen op een voormalige a grarische veehouderijlocatie (VAB) (va rkenshouderij) gelegen aan de Bleukweg 15 te Tilburg. 2 Gevestigd aan de Hultenseweg 79 te Ti lburg (locatie ligt i n het plangebied) 3 Gevestigd aan de Keizers Akker 12 te Ti lburg (locatie ligt in het plangebied) 4 Ingang aan de Bleukweg te Tilburg
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
5
P218871.019/MWI
De vestiging van een Intratuin 3.0 (verplaatsing en uitbreiding 5 ) De ontwikkeling van het zuidelijk deel van het Landgoed (ca. 17 ha) middels een regeneratief voedsel- en landbouwbedrijf dat bestaat uit: - Kamer 3: Thema Gezondheid - Kamer 4: Thema Duurzame productontwikkeling Starten van een Proeflab op een bestaande voormalige veehouderijlocatie (VAB) - Kamer 5: Thema Educatie Starten met activiteiten die gericht zijn op kennisdelen en –verspreiden in relatie met duurzame landbouw en productontwikkeling. De gemeente Tilburg wenst een voorspoedige ontwikkeling van het Stadsbos013 in lijn met het Ruimtelijk Raamwerk. Gemeente Tilburg heeft zich derhalve op het standpunt gesteld dat deze locatieontwikkelingen niet afzonderlijk beoordeeld kunnen worden en dat deze ´in gezamenlijkheid tot de transitie van het gebied en het landschap van Zuidwest Tilburg beschouwd moeten worden´. Dit met als doel om uiteindelijk tot besluitvorming per initiatief te komen.
Gemeente Tilburg stelt dat de vijf private ontwikkelingen, in gezamenlijkheid met elkaar én met het gebied moeten worden beschouwd alvorens de gemeente Tilburg de initiatieven separaat in procedure wil nemen om tot besluitvorming1 te komen. Een belangrijke afweging hierbij is dat de dialoog met de omgeving gevoerd wordt op het niveau van de optelsom van de vijf initiatieven en de meerwaarde van deze ontwikkelingen voor het gebied.
In dit rapport ´principeverzoek: Gezamenlijke ontwikkeling Zuidwest Tilburg´ wordt aangegeven op welke wijze deze ontwikkelingen optimaal ingepast kunnen worden in het gebied in aansluiting met de zorgen en wensen van omwonenden en inwoners in Zuidwest Tilburg. Ook wordt aangegeven hoe de gewenste locatie-ontwikkelingen een antwoord kunnen bieden op de transitie van de landbouw in het gebied Zuidwest Tilburg, dat gelegen is in de periferie van de stad Tilburg, in lijn met de ontwikkeling van het Stadsbos013 als leidend perspectief voor het betreffende (buiten)gebied.
De initiatiefnemers zetten zich in om samen tot oplossingsrichtingen te komen voor die vraagstukken die het gebied aangaan; vraagstukken die verder gaan dan de ontwikkeling van de afzonderlijke locaties. Ook tonen initiatiefnemers zich bereid om samen een stevige landschappelijke kwaliteitsimpuls te geven aan het gebied. Deze kwaliteitsimpuls is op een dusdanige wijze voorzien dat zij aansluit bij de wens van de gemeente Tilburg om het gebied Zuidwest Tilburg stapsgewijs te
5 Intra tuin i s momenteel gelegen aan de Stappegoorweg te Tilburg.
6
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
transformeren naar een modern woon-werklandschap met een Stadsbos013 als parkvoorziening en uitloopgebied van de stad Tilburg.
1.2
Sociaal/Ruimtelijke ontwikkeling van het gebied Zuidwest Tilburg
Het gebied Zuidwest Tilburg is in transitie. De invloed van de stad Tilburg op het gebied is de afgelopen decennia fors toegenomen onder meer door: De realisatie van de Reeshof (wonen), de aanleg van de burgemeester Letschertweg (rondweg), het in ontwikkeling zijnde plan Wijkevoort (grootschalig bedrijventerrein nabij A58) en Stadbos013 (landschapspark). Onderstaande figuur brengt de transitie van het gebied Zuidwest Tilburg ´van agrarisch gebied naar stedelijk uitloopgebied over de afgelopen vijftig jaar´ in beeld.
Figuur: Transitie van Zuidwest Tilburg, van agrarisch gebied naar stedelijk uitloopgebied
De agrarische gronden gelegen ten noorden van de Bredaseweg zijn in deze periode veranderd naar een grootstedelijke woonlandschap (De Reeshof). Vanaf 2005 geldt dit ook voor de agrarische gebieden die gelegen zijn tussen de spoorlijn en Bredaseweg. De Warande met haar bosrijke percelen nabij de stad Tilburg tot en met de landgoederen nabij de Reeshofweg vormen een natuurlijk gebied en zijn qua vorm en omvang zelfs nog vergelijkbaar met 1970. Aan de zuidwestzijde is in dezelfde periode het dorp Gilze verder gegroeid. In het landelijke gebied aansluitend aan de A58 en bedrijventerreinen van Gilze Rijen wordt nu door de gemeente Tilburg plan Wijkevoort voorzien. Dit is een grootschalig energieneutraal werklandschap gelegen tegen de rijksweg A58. Het bedrijvenpark dient als opmaat voor de ontwikkeling van ´een modern industrieel cluster´. Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
7
P218871.019/MWI
Het gebied Zuidwest Tilburg inclusief de Hultenseweg, is van oorsprong agrarisch. Het gebied kent veel bestaande locaties die vanuit de agrarische functie zijn ontstaan. De meeste van deze locaties hebben echter de afgelopen decennia hun agrarische functie verloren en de meeste zijn getransformeerd naar wonen of staan leeg in afwachting van ontwikkeling. Het gebied Zuidwest Tilburg is sterk in verandering en waarbij slechts een klein aantal agrarische of agrarisch-verwante bedrijven zijn overgebleven in het gebied. Hoewel zij van oorsprong hier gevestigd zijn lijken zij steeds meer een bijzonderheid te worden. Het gebied is in verandering van een agrarisch gebied naar een meer gemengd gebied. Dit vraagt om een andere visie op het gebied Zuidwest Tilburg waarbij de vraag is op welke wijze toekomstige activiteiten aansluiting kunnen blijven vinden bij hun omgeving. Kunnen deze bestaande functies door het versterken van het landschap aansluiting vinden bij het beoogde Stadsbos013? Een aantal nieuwe initiatieven dienen zich aan voor uitbreiding of vestiging in het gebied Zuidwest Tilburg. Veelal met een voormalige agrarische locatie als startpunt voor de ontwikkeling. Deze initiatieven spelen juist actief in op de verandering van het gebied Zuidwest Tilburg.
Hier is de vraag of de schaal en maat van de initiatieven die aansluiten bij een stedelijke behoefte ook in ruimtelijke en landschappelijke zin aansluiting kunnen vinden bij het gebied dat van oorsprong hoofdzakelijk agrarisch was. Kunnen deze functies een plekje vinden in de context van het Stadsbos013 en juist bijdragen aan versterking van het landschap? Gaandeweg wordt het gebied Zuidwest Tilburg zo een steeds gemengder gebied dat gebaseerd is op een agrarische oorsprong met nieuwkomers uit de stad die de waarde van de ruimte, het landschap en de natuur in dit gebied waarderen en op nieuwerwetse wijze hier hun aansluiting bij gaan zoeken. Met het uitdijen van de stad is het gebied Zuidwest Tilburg in de stadsrand van Tilburg komen te liggen. Het gebied heeft kernmerken van ´een stadsrand´zoals beschreven door het Planbureau voor de Leefomgeving 6 .
6 Rapport: Hamers, D.; ´Staat van de stadsrand´ (2011), Planbureau voor de Leefomgeving (92646).
8
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
``De nabijheid van de stad heeft voordelen (werknemers, infrastructuur) en de stadsranden bieden mogelijkheden voor ruimte-extensieve bedrijvigheid (…). In de recreatiesector groeien bedrijven soms uit tot economisch gezien sterke complexen die een aantrekkingskracht hebben tot ver buiten de gemeente. Maar ook ontstaan kleinschalige vormen van bedrijvigheid waar wordt geëxperimenteerd met alternatieve landbouwvormen (biologische en nicheproducten) en agrarische nevenactiviteiten (kamperen, bed and breakfast). Verder zijn er nieuwkomers in de vorm van logistiek vastgoed en hergebruik van vrijkomende agrarische bebouwing. Door deze ontwikkelingen wordt de stadsrand geleidelijk aan multifunctioneler. Stadsranden vormen een dynamische tussengebied. Stadsranden worden steeds multifunctioneler en belangrijker voor het functioneren van het daily urban system van de regio. De stadsrand ligt als een schil om de stedelijke kern. Hoe groter de kern, hoe breder de stadsrandzone. Deze zone staat bloot aan veranderende ruimteclaims voor wonen, werken en recreatie. De stadsrand is niet alleen de frontlinie van stedelijke ontwikkeling, maar kan juist ook een schakelzone zijn tussen stad en landelijk gebied.
Een schakelzone die mogelijkheden biedt voor meekoppeling en synergie tussen sectoren die voorheen werden gezien als typisch landelijk óf typisch stedelijk.´´ De ontwikkelingen aan de Noordzijde van het gebied Zuidwest Tilburg bieden kansen om als schakelzone tussen stad en landelijk gebied te functioneren. Een gebied met een veranderende identiteit. Een gebied waarin de van oudsher gevestigde agrarische activiteiten steeds verder verdwijnen en waar stad en buitengebied steeds intensiever met elkaar verbonden zijn.
1.3
De gebiedsopgave
Complexe gebiedsopgave Het proces kenmerkt zich door een vraaggerichte aanpak; stap voor stap zijn alle ontwikkelingen in beeld gekomen. Afzonderlijke initiatiefnemers verwachten een afhandeling van hun aanvragen door de gemeente Tilburg. Gemeente Tilburg heeft aan de initiatiefnemers de vraag voorgelegd of alsnog alle ontwikkelingen meer met elkaar in verband gebracht kunnen worden opdat er zicht komt op de wijze waarop deze ontwikkelingen bij kunnen dragen aan de ontwikkeling van het gebied Zuidwest Tilburg. Met recht kan worden gesteld dat sprake is van een complexe gebiedsopgave: -
Verschillende initiatieven met een eigen proces Alle initiatieven hebben een eigen historie om ´uiteindelijk vergund te kunnen worden´. Elk initiatief bevindt zich in een verschillende fase van projectontwikkeling; vanaf start/principe verzoek zoals bijvoorbeeld bij de bedrijfsontwikkeling van Thielen diervoeders, of tot aan voorbereiding van de planologische procedure dat al een langlopend proces kent (van zelfs meer dan 15 jaar) zoals bij Landgoed De Groene Kamer.
-
Gevestigde bedrijven willen (ook) door ontwikkelen Van Broekhoven loonwerkbedrijf is al meerdere generaties in het gebied gevestigd en heeft zich ontwikkeld tot een sterke regionale speler met meerdere locaties in het gebied. De Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
9
P218871.019/MWI
bedrijfsontwikkeling en afstemming van de nieuwe functies, die een ruimtevraag neerleggen in het gebied, vraagt zorg en aandacht. Het gebied krijgt meer en andere bezoekers. Op enigerlei wijze zal ook geborgd moeten worden dat de (grote) landbouwvoertuigen zo veilig mogelijk door het gebied kunnen rijden. Thielen Diervoeders is gevestigd aan de rand van het gebied aan een (nu) doodlopende weg. Zij zien een groeiende vraag van klanten uit de stad die dieren houden op het platteland. Het bedrijf is bekend in de omgeving en wil graag in kunnen spelen op deze groeiende vraag naar producten en ondersteunende diensten. -
Onrust in gebied door komst Wijkevoort en stedelijke functies zoals Intratuin Verder hebben alle initiatieven in meer of minder mate last van de komst van het werklandschap Wijkevoort in het gebied Zuidwest Tilburg. Dit zorgt voor veel onrust onder de bewoners van het gebied. Vooral ontwikkelingen die ´in potentie stedelijk zijn´ hebben last van beeldvorming over ´de mogelijk grootschalige omvang van het initiatief.
-
Stadsbos013 Gemeente Tilburg wenst de ontwikkeling van het Stadsbos013. De ontwikkeling van Landgoed De Groene Kamer heeft kenmerken om een goede aansluiting vinden bij de gebiedsontwikkeling. Gemeente Tilburg heeft een uitgebreide verkenning en landschappelijke studie op laten stellen voor het gebied Zuidwest Tilburg door landschapsarchitectenbureau KruitKok. Deze studie geeft een beeld van welke kwaliteiten behouden dienen te worden omdat ze kenmerkend en beeldbepalend zijn voor het gebied Zuidwest Tilburg. Het Ruimtelijk Raamwerk voor het Stadsbos013 is een groen raamwerk waarin (nieuwe) functies en activiteiten juist mogelijk zijn indien zij aansluiting vinden bij de visie op de landschappelijke ontwikkeling van het gebied.
1.4
Opdracht
Op verzoek van de gemeente Tilburg zijn de gezamenlijke initiatiefnemers in het gebied Zuidwest Tilburg om tafel gegaan om samen naar de ontwikkeling van het gebied Zuidwest Tilburg te kijken. De initiatiefnemers willen met draagvlak van de omgeving op een passende manier kunnen ondernemen in Zuidwest Tilburg. Vanuit het Ruimtelijk Raamwerk is gekeken op welke wijze de initiatieven gezamenlijk een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de landschappelijke versterking van het gebied. Ook is er gekeken op welke wijze de ontwikkelingen functioneel goed ingepast kunnen worden opdat de impact op het gebied (milieu, verkeer, geluid e.d) in goede banen geleid wordt. Verder willen de ondernemers door een goede inrichting ruimte bieden voor recreatieve knooppunten. De initiatiefnemers hebben bureau PouderoyenTonnaer opdracht verstrekt om hen daarbij te ondersteunen. Dit rapport is opgesteld in opdracht van de initiatiefnemers ten einde de gemeente Tilburg te voorzien van de gevraagde informatie opdat besluitvorming per initiatief mogelijk wordt. In de 10
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
volgende paragraaf wordt aangegeven op welke wijze wij invulling hebben gegeven aan deze opdracht.
Gemeente Tilburg stelt dat de vijf private ontwikkelingen, in gezamenlijkheid met elkaar én met het gebied moeten worden beschouwd alvorens de gemeente Tilburg de initiatieven separaat in procedure wil nemen om tot besluitvorming te komen. Een belangrijke afweging hierbij is dat de dialoog met de omgeving gevoerd wordt op het niveau van de optelsom van de vijf initiatieven en de meerwaarde van deze ontwikkelingen voor het gebied. De gemeente Tilburg heeft aan de initiatiefnemers gevraagd om: 1. Aan te tonen dat de gevraagde ontwikkelingen aansluiten op de visie en het beleid van de gemeente Tilburg aangaande het gebied Klein Tilburg en Stadsbos013. 2. Een gezamenlijke kwaliteitsbijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het gebied Klein Tilburg dat aansluit bij het Ruimtelijk Raamwerk voor het Stadsbos013 (KruitKok, 2019). 3. De individuele kwaliteitsbijdrage in beeld te brengen als onderdeel van ´een gezamenlijke landschappelijk plan voor het gebied Klein Tilburg. 4. Individueel en gezamenlijk oplossingen te bieden voor de zorgen/vragen van de inwoners van Klein Tilburg´ (o.a. Rapport van bevindingen bewoners, aug 2021). Alvorens dat de initiatieven voor planologische besluitvorming kunnen worden voorgelegd aan de gemeenteraad.
1.5
Werkwijze
Er is sprake van een complexe gebiedsontwikkeling. Bovendien is sprake van zeer verschillende initiatieven die tegelijkertijd willen landen in eenzelfde gebied. Elk initiatief kent in meer of mindere mate een eigen voorgeschiedenis en een eigen adviestraject.
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
11
P218871.019/MWI
0. Basis op orde: Rapportage per ontwikkeling We stellen voor dat we eerst de basis op orde brengen. Per initiatief is de ruimtelijke ontwikkeling op vergelijkbare wijze in een rapport samengevat . Op deze wijze is elk initiatief op een eenduidige wijze uiteen gezet. Dit betekent dat de onderstaande rapporten opgesteld worden: 1. Rapport Uitbreiding Thielen, Diervoeders 2. Rapport Uitbreiding Van Broekhoeven Loonwerkbedrijf 3. Rapport Ontwikkeling Landgoed De Groene Kamer (fase1) - Kamer 1: Het Food-cluster (VAB-ontwikkeling) - Kamer 2: Vestiging van een Intratuin (verplaatsing) - Kamer 3: Thema Gezondheid - Kamer 4: Thema Duurzame productontwikkeling Starten van een Proeflab op een bestaande voormalige veehouderijlocatie (VAB) - Kamer 5: Thema Educatie De bovengenoemde rapporten zijn basisdocumenten (samenvatting) die gebruikt zijn om deze rapportage stapsgewijs op te bouwen. De rapporten zijn op een vergelijkbare wijze opgebouwd. Het rapport van Landgoed De Groene Kamer is op onderdelen iets uitgebreider omdat dit een grotere ontwikkeling betreft.
1. Aan te tonen dat de gevraagde ontwikkelingen aansluiten op de visie en het beleid van de gemeente Tilburg aangaande het gebied Klein Tilburg en Stadsbos013 In hoofdstuk 2 maken we een analyse van het gebied aan de hand van het ruimtelijk beleid van de gemeente Tilburg. Uit deze analyse blijkt of de initiatieven inpasbaar zijn in het gebied Zuidwest Tilburg en welke condities er gesteld worden aan de ruimtelijke ontwikkeling van de genoemde initiatieven. In hoofdstuk 3 wordt de opbouw gegeven voor een landschappelijk inpassingsplan voor het gebied Zuidwest Tilburg. Op basis van het beleid van de gemeente Tilburg en de visie en het Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 van KruitKok (2019), is een analyse gemaakt van het landschap van Zuidwest Tilburg. In hoofdstuk 3 wordt aangegeven uit welke lagen het Gezamenlijk Landschappelijk plan Zuidwest Tilburg vervolgens opgebouwd kan worden en hoe de ruimtelijke hoofdstructuur van het gebied eruit ziet. De opbouw voor de visie op het landschap en het gezamenlijk landschappelijke plan (hoofdstuk 3 en 4) is besproken in een gezamenlijke workshop van de initiatiefnemers (Willem II stadion, 8 december 2021). De initiatiefnemers hebben gezamenlijk gekeken op welke wijze de kwaliteit van het gebied versterkt kan worden. Daarbij zijn samen de ontwerpopgaven benoemd die extra aandacht verdienen.
Tijdens deze bijeenkomst zijn vervolgafspraken gemaakt om hier samen verder uitvoering 12
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
aan te geven.
2. Een kwaliteitsbijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het gebied Klein Tilburg In hoofdstuk 4 is een gezamenlijk landschapsplan uitgewerkt en vervolgens vertaald naar de afzonderlijke ontwikkelingen per locatie. Hier wordt duidelijk op welke wijze de ontwikkelingen goed ingepast kunnen worden in het landschap in aansluiting op de ruimtelijke hoofdstructuur van het gebied Zuidwest Tilburg. Naast landschappelijke inpassing wordt in dit hoofdstuk vooral gesproken over integrale gebiedsontwikkeling van Zuidwest Tilburg. De aanbevelingen, zorgen en knelpunten die omwonenden kenbaar gemaakt hebben in een rapport (augustus 2021) vormen de basis voor een aantal veranderingen per locatie. De initiatiefnemers hebben ook onderzocht op welke wijze er vorm gegeven kan worden aan een goede entree naar het Stadsbos013 en naar het gebied Zuidwest Tilburg. In dit hoofdstuk is een concreet voorstel opgenomen dat verdere besluitvorming vraagt van de gemeente Tilburg.
3. De individuele en gezamenlijke kwaliteitsbijdrage in beeld met ´Een gezamenlijk landschapsplan Klein Tilburg´ dat aansluit bij het ruimtelijk raamwerk voor het Stadsbos013 (KruitKok, 2019) Per initiatief is een berekening opgesteld van de forfaitaire bijdrage van elke ontwikkeling volgens de 20% compensatie regeling van de gemeente Tilburg. Per initiatief is onderzocht wat een goede landschappelijke inpassing van de locatie is en tevens welke kwaliteits-verbeterende maatregelen kunnen worden toegepast o het gebied ruimtelijk landschappelijk te versterken Zo kan uiteindelijk ook bepaald worden welke investering dit vergt. Het Landschappelijk inpassingsplan Zuidwest Tilburg laat de mogelijkheden zien op gebiedsniveau waarin geïnvesteerd kan worden.
4. Gezamenlijk oplossingen te bieden voor de zorgen/vragen van de inwoners van Klein Tilburg´ (o.a. Rapport van bevindingen bewoners, aug 2021) In de loop der tijd zijn er tal van gesprekken geweest tussen de afzonderlijke initiatiefnemers en omwonenden. In voorjaar/zomer 2021 zijn er vele gesprekken geweest tussen de gemeente Tilburg en omwonenden en tussen de gemeente Tilburg, initiatiefnemers en omwonenden. De bewoners hebben zelf een rapport van bevindingen opgesteld (26 augustus 2021). Dit rapport biedt een duidelijk overzicht van de zorg- en aandachtspunten van omwonenden. De inhoud van dit rapport is gebruikt bij het opstellen van het Landschappelijk inpassingsplan voor het gebied Zuidwest Tilburg. Er is nadrukkelijk gekeken op welke wijze de initiatiefnemers individueel maar vooral ook gezamenlijk een oplossing kunnen bieden voor zorgen van omwonenden.
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
13
P218871.019/MWI
Omgevingsdialoog/Rapport van bevindingen Het doel is `het bereiken van kwaliteitsverbetering van het buitengebied, het behoud van het agrarisch kleinschalig open karakter en behoud en verbetering van de leefbaarheid en vitaliteit van het gebied´ (Bewonersvereniging Buitengebied Zuidwest Tilburg). Inwoners van het gebied Zuidwest Tilburg hebben tijdens omgevingsdialoogbijeenkomsten waarin de individuele ontwikkelingen met buren/buurtgenoten zijn besproken en o.a. in het Rapport van bevindingen (augustus 2021) hun zorgen en knelpunten kenbaar gemaakt. Per initiatief zijn deze zorgen en knelpunten benoemd en beantwoord door initiatiefnemers. Voor veel aandachtspunten zal per locatie een oplossing geboden worden (zie: bijgevoegde rapportages). Op een aantal punten zal een oplossing geboden worden op gebiedsniveau. Er zijn zullen ook punten overblijven waar de initiatiefnemers niet of slechts gedeeltelijk aan tegemoet kunnen komen. Milieu, verkeer (en indirecte hinder: geluid), stikstof Naast ruimtelijke aanvaardbaarheid en landschappelijke inpassing is de milieukundige inpasbaarheid van de initiatieven beoordeeld.
Zowel de individuele bedrijfsmatige inpasbaarheid op de locatie zelf als, in aansluiting op de zorgen en knelpunten van de inwoners van het gebied van Zuidwest Tilburg, is in dit rapport ook per ontwikkeling inzicht gegeven in verkeer en indirecte hinder (geluid) en stikstof. Per ontwikkeling is een eerste milieu analyse gemaakt om de belangrijkste effecten in beeld te kunnen brengen. Deze analyse maakt het mogelijk om gerichter antwoord te kunnen geven op zorgen van omwonenden in het gebied. Deze informatie is opgenomen in hoofdstuk 5. Deze rapportage biedt zicht op een gezamenlijke ontwikkeling van het gebied Zuidwest Tilburg waarbij initiatiefnemers gezamenlijk en individueel tot oplossingen zijn gekomen die de landschappelijke kwaliteit van het gebied versterken.
Dit rapport ´Gebiedsontwikkeling Zuidwest Tilburg´ is een principeverzoek. De vraag aan de gemeente Tilburg is om in te stemmen met de analyse en het gezamenlijk landschappelijk plan opdat de verdere planologische besluitvorming per initiatief vervolgd kan worden.
14
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
2 Analyse ruimtelijk beleid gebied Zuidwest Tilburg 2.1
Omgevingsvisie Tilburg 2040
Conform de Omgevingsvisie Tilburg 2040 is het gebied Zuidwest Tilburg onderdeel van een ontwikkeling tot een stadsregionaal park, van centrumstad Tilburg met (boven)regionale voorzieningen in regio Hart van Brabant. Hierdoor komt in het gebied Zuidwest Tilburg een groot aantal ruimtelijke vragen bijeen. Zo is het gebied in de structuurvisie 2040 van de gemeente Tilburg geduid als onderdeel van een modern werklandschap en tegelijkertijd onderdeel van het Stadsbos013 én gebied voor de ontwikkeling van een ecologische verbindingszone. Het realiseren van een modern werklandschap evenals het realiseren van ecologische verbindingszones aan de westzijde van Tilburg is met de planvorming rondom Wijkevoort al in een vergevorderd stadium vormgegeven. Voor wat betreft de uitwerking van Stadsbos013 zit het uitwerkingsniveau in de omgevingsvisie in de fase van visie- en strategievorming. In de Omgevingsvisie 2040 heeft de gemeente Tilburg functionele keuzes vastgelegd voor het gebied Zuidwest Tilburg en biedt daarmee aanknopingspunten voor verdere uitwerking: - In het meer agrarische deel van het Stadsbos013 heeft zich een publiekstrekker gevestigd op het gebied van leisure: een commercieel activiteitencentrum dat duurzaam ondernemen hoog in het vaandel heeft staan. Dat alles in een landgoedachtige setting.
De Groene Kamer heeft als initiatiefnemer inmiddels hiervoor een plan bij de gemeente ingediend. - De buitengebied gebonden bedrijven, zoals Thielen diervoeders en Van Broekhoven zitten niet op slot. Ruimte voor bedrijfsontwikkeling blijft mogelijk, waardoor er menging van functies plaatsvindt. De vitaliteit van het landschap kan zo tevens worden versterkt. - Niet alleen sterke economische clusters maar ook een aantrekkelijk buitengebied is essentieel voor een goed vestigingsklimaat. Tilburg investeert in een aantrekkelijk en (economisch) vitaa l landschap; naast landbouw en natuur is er ook ruimte voor nieuwe functies en activiteiten, zoals recreatie, sport en vrijetijdseconomie. Vrijkomende agrarische bebouwing biedt hiervoor mogelijkheden. - Bij de uitwerking van initiatieven zet de gemeente in op zorgvuldig ruimtegebruik en het vormgeven van knooppunten in een netwerk: Het gebied Zuidwest Tilburg wordt een groene inprikker voor de stad Tilburg.
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
15
P218871.019/MWI
Toelichting: Omgevingsvisie Tilburg 2040 De Omgevingsvisie richt zich op Tilburg als vitale, duurzame stad in een moderne netwerksamenleving. De ontwikkelingen in de economie, de maatschappij en de leefomgeving gaan niet ten koste van elkaar, maar sluiten op elkaar aan en versterken elkaar. De Omgevingsvisie vormt een integraal toekomstperspectief dat burgers en bedrijven ruimte – binnen kaders – biedt voor dynamiek en maatwerk. Daarmee geeft de omgevingsvisie richting aan ontwikkelingen die zich niet zo maar laten voorspellen en daagt het partijen uit om initiatieven te nemen.
Figuur: Brabantstrategie voor stadsregionale parken Bij concrete vragen gaat het erom dat zorgvuldig en verantwoord wordt omgesprongen met de ruimte van de stad. Daarvoor zijn de volgende elementen van belang voor het Principeverzoek gebiedsontwikkeling Zuidwest Tilburg: - De aansluiting bij de netwerkbenadering met knooppunten. De stad en haar dorpen vormen een netwerk, die op haar beurt weer onderdeel uitmaakt van een groter netwerk. De knooppunten en hoe je daar komt (verbindingen) functioneren als één systeem. Het gaat om het goed laten functioneren van het netwerk door het realiseren van goede verbindingen én door de kwaliteit van de knooppunten te benutten: samenkomst van (potentiële) functies en modaliteiten in combinatie met de ruimtelijke kwaliteit van het knooppunt (zoals cultuurhistorie, groen of water) levert een meerwaarde op voor het netwerk. - Zorgvuldig en verantwoord ruimtegebruik en vraaggericht ontwikkelen - Ontwikkelingen worden beoordeeld op zorgvuldig ruimtegebruik. Ook in het buitengebied. Ontwikkelingen in en van het gebied Zuidwest Tilburg dienen van toegevoegde waarde te zijn voor de stad. Stad en ommeland worden steeds nadrukkelijk in relatie tot elkaar beschouwd. 16
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Omgevingsvisie Tilburg 2040 volgt drie sporen die zicht geven op het ontwikkelperspectief van de stad Tilburg; De Brabantstrategie op weg naar een sterke internationale concurrentiepositie, De Regiostrategie versterkt van de rol van Tilburg als centrumstad en De Stadsstrategie is gericht op vitale, leefbare buurten, wijken, dorpen en het buitengebied in relatie tot de stad (grootstedelijk Tilburg). Brabantstrategie Tilburg kiest voor de kracht van stedelijke samenwerking (Brabantstrategie) en investeert in Modern Industrieel Cluster Wijkevoort en een Stadsregionaalpark Stadsbos013 Door slim samen te werken kan een Brabantstad zich profileren als topkennis en innovatieregio. Tilburg richt zich binnen de Brabantstrategie op vier stedelijke knooppunten en drie stadsregionale parken, waaronder Modern Industrieel Cluster MiddenBrabant, uitgewerkt in Wijkevoort, en het stadsregionale park Stadbos013. Bij het Modern Industrieel Cluster MiddenBrabant ligt het accent ligt op maintenance en logistiek. Wijkevoort, een strategische reservelocatie voor nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein, kan daarin voorzien.
Bron: Omgevingsvisie Tilburg 2040 Stadsregionaal park Stadsbos013: De schaalsprong van stad naar een Brabantse metropool vraagt om een nieuwe oriëntatie op de groene verblijfsruimte en op de relatie tussen stad en land. De gemeentelijke strategie richt zich op het verbinden van de stad met de grote (recreatieve) groen- en natuurgebieden in de omgeving. Daarvoor heeft Tilburg drie stadsregionale parken aangewezen die functioneren als 'scharnierpunten' tussen stad en land. De parken hebben een multifunctionele invulling (leisure, verbrede landbouw, commerciële activiteiten). Ze zijn topprioriteit als het gaat om het vergroten van de gebruiks- en belevingswaarde van groen in de stad en hebben elk hun eigen signatuur, waaronder stadsregionaal park Stadsbos013.
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
17
P218871.019/MWI
Ze hebben elk hun eigen signatuur en zijn topprioriteit als het gaat om het vergroten van de gebruiks- en belevingswaarde. Het zijn geen monofunctionele (natuur)gebieden, maar juist de combinatie met andere (economische) functies zorgen voor extra waarde: multifunctioneel dus. Het gaat niet alleen om de waarde van het groene landschap; er valt ook wat te beleven. Agrarische bedrijven leveren een bijdrage aan een aantrekkelijk en afwisselend landschap met bijvoorbeeld ommetjes over boerenland, boerderijterrassen en kamperen bij de boer. In de stadsregionale parken kun je terecht voor streekproducten en de (cultuur) historie in het landschap ontdekken. Landelijke woonvormen, recreatiemogelijkheden, groen en water vinden er een plek en versterken de drie stadsregionale parken. De grote variëteit aan natuur en de vele recreatiemogelijkheden maken Stadsbos013 aantrekkelijk voor uiteenlopende doelgroepen. In het agrarische deel kan een publiekstrekker zich vestigen op het gebied van leisure. In het meer agrarische deel van het Stadsbos013 is ruimte voor een publiekstrekker gevestigd op het gebied van leisure: een commercieel activiteitencentrum dat duurzaam ondernemen hoog in het vaandel heeft staan. Dat alles in een landgoedachtige setting. De Groene Kamer heeft als initiatiefnemer inmiddels hiervoor een plan bij de gemeente ingediend.
Bron: Omgevingsvisie Tilburg 2040
Regiostrategie: Tilburg als groen omzoomde centrumstad in regio Hart van Brabant Tilburg zet in op de rol als centrumstad, een belangrijke spil in de regio Hart van Brabant. Bij de uitwerking kiest Tilburg concreet voor een aantal stedelijke knooppunten en 2 regionale ecologische verbindingszones. De ecologische zone aan de westzijde van de stad valt samen met Stadsbos013 en Modern industrieel Cluster.
18
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Bron: Omgevingsvisie Tilburg 2040 Stadsstrategie: Tilburg een leefbare stad in verbinding met buitengebied (parklandschap) De stadsstrategie richt zich op het realiseren van prettig leefbare wijken, dorpen en buitengebied. Belangrijke punten in de stadsstrategie ten aanzien van Zuidwest Tilburg zijn: groen en water in de stad, en economische vitaliteit van het landschap behouden en versterken. Groen en water in de stad: Toegankelijk en zichtbaar groen en water in de stad dragen bij aan een leefbare en duurzame woonomgeving en vormen een stimulans voor economische bedrijvigheid. Ze dragen bij aan een aangename omgeving om in te verblijven, maar ze zorgen ook voor lokale verkoeling. Daarmee dragen groen en water bij aan de gezondheid en welzijn van de inwoners. Groene routes in de stad zorgen voor verbinding van de groene ruimtes, meer zichtbaarheid van het groen in de stad en een grotere toegankelijkheid. Betere verbinding stad en buitengebied: Groene inprikkers Een aantrekkelijke woonomgeving betekent ook dat bewoners vanuit de wijk makkelijk en snel het buitengebied kunnen bereiken. Groene ‘inprikkers’ (groene verbindingen) en aantrekkelijke fiets- en wandelroutes zorgen voor een goede verbinding van de stad met de omliggende stadsregionale parken en het buitengebied en omgekeerd.
Economische vitaliteit van het landschap behouden en versterken: Door toenemende verstedelijking en veranderende agrarische productie staat het landschap rondom de stad onder druk. Tilburg investeert in een aantrekkelijk en (economisch) vitaal landschap; naast landbouw en natuur is er nu ook ruimte voor nieuwe functies en activiteiten, zoals recreatie, sport en vrijetijdseconomie. Ook is er ruimte voor initiatieven van andere partijen dan agrariërs, overheden en natuurorganisaties. Samen zorgen ze voor een economisch vitaal buitengebied. Er is ruimte voor ondernemerschap. Vrijkomende agrarische bebouwing biedt hiervoor mogelijkheden. Veel meer dan nu het geval is, biedt de gemeente ruimte aan initiatieven in het buitengebied, waardoor menging van functies plaatsvindt en daarmee de vitaliteit van het landschap wordt versterkt. Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
19
P218871.019/MWI
De landbouw zit daarmee niet op slot, het is een onmisbare drager voor het behoud van een vitaal buitengebied. Ruimte voor bedrijfsontwikkeling blijft mogelijk, wanneer voldoet aan provinciale regels.
2.2
Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013
Het Ruimtelijk Raamwerk vormt met name een landschappelijke analyse van de verschillende deelgebieden en reikt handvatten voor ontwikkeling van een stadsregionaal park op de langere termijn. In het ruimtelijk raamwerk heeft de gemeente Tilburg de functies en ontwikkelingen zoals voorzien in de Omgevingsvisie Tilburg 2040 binnen het gebied Zuidwest Tilburg niet verder uitgewerkt, maar stelt landschappelijke randvoorwaarden en vergezichten om te komen tot een stadsbos. De visie Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 vormt daarbij het kader voor het in samenhang ontwikkelen van initiatieven binnen het Stadsbos013. Dit in de vorm van een aantal ontwikkelingsstrategieën, nader uitgewerkt in ontwikkellijnen per deelgebied, zo ook voor het gebied Zuidwest Tilburg. Zuidwest Tilburg wordt beschouwd als een rijk, divers en vooral een dynamisch gebied, waarbinnen sprake is van landschap en werkgelegenheid, en waarin de ontwikkelingen kansen bieden om de landschappelijke stadsbosambities te realiseren en dichterbij de stedeling te brengen. Gemeente Tilburg hanteert hierbij het uitgangspunt dat ontwikkelingen goed landschappelijk ingepast moeten worden in lijn met het gebiedsprofiel. Locatieontwikkelingen dienen op evenredige wijze gecompenseerd te worden opdat er een investering plaatsvindt in het landschap en in versterking van de recreatieve structuur van het gebied.
In hoofdstuk 4 werken we een nadere visie uit voor het gebied Zuidwest Tilburg.
Toelichting: Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 Ontwikkeling van een Stadsbos013 Voor het Stadsregionaal park heeft de gemeente een Ruimtelijk Raamwerk Stadbos013 opgesteld als uitwerking van de Omgevingsvisie 2040. Dit raamwerk is géén blauwdruk, maar dient als ‘wenkend perspectief,’ een uitnodiging aan de stad en community Stadsbos013 om samen te werken aan de ontwikkeling van het stadsbos. Het Ruimtelijk Raamwerk benoemt de karakteristieken en behoudenswaardige structuren van het gebied. Het stadsbos moet op flexibele wijze nieuwe functies en initiatieven kunnen adopteren zonder de biodiversiteit, de ruimtelijke en landschappelijke kwaliteit van het gebied te schaden. Doel is om een aantrekkelijk, herkenbaar en beleefbaar natuur- en recreatiegebied te maken met een stadsregionale betekenis.
20
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Bron: Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 Het eigendom van stadsregionale parken is niet geheel in handen van de overheid. Het ontstaan van een stadspark is dan ook altijd een transformatieopgave van een bestaand landschap tot een parklandschap. Om een stadspark te realiseren heeft de gemeente een ontwikkelingsstrategie bedacht, een gemeenschappelijke ambitie als stip op de horizon. De ontwikkelingsstrategie voor Stadsbos013 is opgebouwd uit een aantal strategieën. -
Strategie 1: Het versterken van de landschappelijke diversiteit van de deelgebieden. Strategie 2: Vergroten biodiversiteit en creëren van een natuurnetwerk Strategie 3: Het omvormen van de beken tot natuurlijke beekdalen met als functie ecologische verbindingszone, waterberging en toevoegen van recreatieve kwaliteit in het stadsbos. - Strategie 4: Ontwikkel een fijnmazig netwerk aan recreatieve routes voor diverse doelgroepen door heel het stadsbos. - Strategie 5: Creëer van gastvrije recreatieve centra met een duidelijk thema: de stadsboscentra. - Strategie 6: Ontwikkel een stadsbosbeeldtaal voor inrichtingselementen, plekken en communicatie. - Strategie 7: Stimuleren van kunst- en cultuuruitingen in het stadsbos en het leggen van de verbinding met kunst en cultuur in de stad. Deze zeven strategieën zorgen ervoor dat het gebied Zuidwest Tilburg stap voor stap getransformeerd zal worden naar een Stadsbos013 met uitloopmogelijkheden voor centrumstad Tilburg. Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
21
P218871.019/MWI
Beschrijving kernkwaliteiten gebied Zuidwest Tilburg Het gebied ten westen van de Oude Leij met de gehuchten Hulten, Heikant en Zuidwest Tilburg is cultuurhistorisch gezien een landbouwcomplex met kleinschalige akkercomplexen tussen de beekdalen. Het wegenpatroon kenmerkt zich door zijn lanen, draaiingen en krommingen. Voor fietsende recreanten zijn de smalle landbouwwegen met bomenrijen, door de steeds wisselende zichten op akkers en historische boerderijenerven, interessant. Door het contrast met de bossen aan de oostkant van de Oude Leij is het coulisselandschap een zeer waardevol onderdeel van het stadsbos. Het hele gebied heeft veel potentie om de biodiversiteit te vergroten door middel van het intensiveren van erfbeplanting, aanleggen van bloemrijke bermen en het natuurinclusief maken van bestaande bebouwing en eventuele nieuwbouw. Daarnaast is het verbeteren van de lanenstructuur belangrijk. Het gebied wordt gekenmerkt door een afwisseling van landbouw bedrijven, woonfuncties, kleinschalige recreatieve functies en enkele grotere recreatie bedrijven. Op dit moment is er een trend naar productie van kwalitatief hoogwaardige voedselproductie direct voor de stad en recreatief medegebruik van boerenerven, landerijen en schuren. Het gebied biedt ook werkgelegenheid. Rondom het Wijckermeer ontstaat een duurzaam bedrijventerrein.
Wellicht kan dit terrein naast werkgelegenheid ook duurzame energie en warmte leveren voor de stad. Kortom het stadsbos is door zijn ontstaansgeschiedenis en de toekomstige betekenis voor de stad Tilburg en de regio een rijk, divers en vooral een dynamisch gebied. Weinig mensen beschouwen het gebied nu nog als onderdeel van het stadsbos. Deels komt dit doordat het gebied nog niet goed ontsloten is voor recreanten. Ditzelfde geldt ook voor het aanbod aan wandelpaden. Ook de afwezigheid van een groot aanbod aan recreatieve voorzieningen draagt hieraan bij. Dit is wel aan het veranderen o.a. door de initiatieven en ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld Landgoed De Groene Kamer. De toekomstopgave is transformatie en verbreding van de agrarische bedrijfsvoering en een nieuwe invulling te geven aan de vrijkomende agrarische bebouwing die bijdraagt aan het stadsbos als geheel. Het Ruimtelijk Raamwerk en de Stadsbosbeeldtaal leveren een toekomstvisie en ontwikkelingsstrategie om te komen tot afstemming tussen alle losse ontwikkelingen en initiatieven én het creëren van meerwaarde. In het agrarisch landschap Zuidwest Tilburg is de ontwikkelingsdynamiek hoog. Hier zal de ontwikkelingsstrategie gericht zijn op het enthousiasmeren van ondernemers en burgerinitiatieven om gezamenlijk een aantrekkelijk gebied te creëren.
Binnen het Ruimtelijk Raamwerk van open weiden, akkers, oude wegen, lanen en erven is de ambitie om dit gebied om te vormen tot een productief, recreatief landschap op het gebied van stadslandbouw, leisure, wellness, lifestyle. De landbouwenclave kan stadsbosvoedsel leveren aan de stad. Tegelijk is er ruimte voor georganiseerde ontspanning in de vorm van sport, spel, outdoor activiteiten, cursussen, paardrijden etc. Het is belangrijk om op een strategische plek een stadsboscentrum toe te voegen. Op het kruispunt van recreatieve routes, past een grote speelweide met een stadsbosbaken. Deze multifunctionele openbare ruimte kan het hart vormen van de enclave. De ambities zijn o.a. om een doorgaande stadsbosfietsroute (stadsbosdiagonaal) te ontwikkelen die loopt vanaf het Wijckermeer naar de Oude Warande, diagonaal door Zuidwest 22
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Tilburg, om in samenwerking met de agrariërs en grondeigenaren een zandpadenplan te ontwikkelen waardoor door het agrarisch landschap gewandeld kan worden naar o.a. de Hultense Leij, Oude Leij en het Wijckermeer, om de biodiversiteit te vergroten, om een stadsboscentrum te realiseren. Ontwikkelingslijnen voor Zuidwest Tilburg Voor een nadere uitwerking van de strategieën zijn in het Ruimtelijk Raamwerk handvatten aangereikt middels ontwikkelingslijnen. De gemeente hanteert ontwikkelingslijnen waarlangs het Stadsbos013 zich zal gaan vormen: De operationele lijn, de beheerlijn en de experimentele lijn. Deze lijnen vormen belangrijke praktische uitgangspunten om te komen tot een goede landschappelijke inpassing van alle locaties. De initiatiefnemers kunnen hier op voorhand rekening mee houden.
Figuur: Cultuurlandschap Zuidwest Tilburg op weg naar Stadsbos013 (bron: KruitKok 2019) Ontwikkelingslijn: ■ De ecologische verbindingszones langs de beken realiseren. ■ De ecologische verbindingszones tussen de beken realiseren. ■ Ecologische verbindingszone langs de Bredase weg realiseren. ■ Aanleggen van poelen mantelzoomvegetatie en kruidenrijke bermen langs het Bels Lijntje. ■ Barrières opheffen door faunapassages aan te leggen onder infrastructuur Bredaseweg, Gilzerbaan, A58, N260. Operationele lijn: ■ Stimuleren zandpadenplan. ■ Ontwikkelen stadsbosdiagonaal. ■ Ontwikkelen ecologische verbindingszone tussen Oude Leij en Hultensche Leij. ■ Beekdalen ontwikkelen tot ecologische verbindingen en recreatief aantrekkelijke gebieden. ■ Zicht op N260 ontnemen door uitbreiding bosgebied het Blok (bij Hulten) over de N260. ■ Ecologische en recreatieve verbinding realiseren van Stadsbos013 met bosgebied Het Blok. ■ Creëren stadsboscentrum met grote speelveld en stadsbosbaken. ■ Het stimuleren van tijdelijke en permanente kunst- en cultuuruitingen bijvoorbeeld in de vorm van het realiseren van een multifunctioneel evenementenveld. Beheerlijn: ■ De wegen inclusief boombeplanting niet verbreden. ■ Laanbeplanting aanvullen. ■ Zorgdragen voor openheid landschap. ■ Lange zichtlijn vanaf Gilzerbaan en Bredaseweg creëren. ■ Erfbeplanting en natuurinclusief bouwen stimuleren.
■ Laanbeplanting langs wegen behouden en versterken. Experimentele lijn: ■ Onderzoek en ontwikkeling zandpadenplan. ■ Versterken erfbeplanting. ■ Solitaire poelen op erven stimuleren. ■ Ontwikkelen nieuwe landschapselementen op erven en kavelgrenzen. ■ Creëren van stadsboscentrum met de thema’s cultuur, sport, welzijn, voedsel, lifestyle. ■ Erfbeplanting en natuurinclusief bouwen. ■ Natuurinclusieve agrarische bedrijfsvoering.
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
23
P218871.019/MWI
2.3
Stadbos013, Deelgebied Zuidwest Tilburg (KruitKok)
Met de nadere uitwerking ‘Deelgebied Cultuurlandschap Zuidwest Tilburg, analyse en aanbevelingen voor de toekomst Uitwerking Ruimtelijke Raamwerk Stadsbos013’ heeft de gemeente vooral een cultuurhistorische en landschappelijke verdieping gemaakt van het Raamwerk Stadsbos013. Voor de ontwikkeling van Zuidwest Tilburg is op basis van de cultuurhistorisch landschappelijke analyse de Groene zoom als heldere zonering van het gebied als handvat neergezet. De groene zoom bestaat uit een groen-blauw raamwerk rondom ‘kamers’ of erven met voorzieningen. De groene zoom wordt ingericht ter bevordering van de kwaliteit van het landschap op ecologisch, recreatief en waterhuishoudkundig gebied. Vanuit deze zonering wordt als aanbeveling meegegeven de kamers van Landgoed De Groene Kamer langs de oostzijde van de Bleukweg te positioneren. Waar het Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 in het midden laat hoe nieuwe stedelijke ontwikkelingen gelijktijdig en in samenhang met elkaar kunnen worden ontwikkeld wordt met de deze nadere uitwerking de groene zoom (hierna: ´groene inprikker´) als handvat aangereikt hoe nieuwe stedelijke ontwikkelingen gelijktijdig en in samenhang met elkaar en het landschap kunnen worden ontwikkeld.
Toelichting: Deelgebied Cultuurlandschap Zuidwest Tilburg, analyse en aanbevelingen voor de toekomst Uitwerking Ruimtelijke Raamwerk Stadsbos013’ Voor het deelgebied ‘Zuidwest Tilburg’ heeft de gemeente Tilburg een nadere analyse uitgevoerd naar het Ruimtelijk Raamwerk, zoals deze is gedefinieerd in de stadsbosvisie, en heeft deze verder uitgewerkt tot een beschrijving van de huidige waarden van het landschap om toekomstige ontwikkelingen te kunnen beoordelen. Belangrijke conclusie uit de analyse is het besef dat er altijd in samenhang naar de ontwikkelingen gekeken moet worden. Nieuwe ontwikkelingen brengen ook kansen met zich mee. Uit de analyse en aanbevelingen voor de toekomstige uitwerking Ruimtelijke Raamwerk Stadsbos013 is naar voren gekomen dat twee aspecten sturend zijn voor de toekomstige ontwikkelingen, namelijk: - De ontwikkeling van de groene zoom met de juiste maat vensters/zichtlijnen, met juiste ecologische inrichting én - De ontsluiting van het gebied door wandelpaden. Algemene conclusie vanuit cultuurhistorisch landschap is dat stedelijke functies steeds meer invloed hebben op de van oorsprong agrarische enclave. Toename van niet agrarische voorzieningen leidt tot verdichting van het landschap waardoor de leesbaarheid, kwaliteit en het karakter van het agrarische cultuurlandschap onder druk staan.
Specifiek ten aanzien van de ontsluiting in het noordelijk deel is ren aanzien van de bestaande Bleukweg geconcludeerd dat de weg te smal is voor het verkeer dat hoort bij intensieve voorzieningen. De nieuwe Bleukbosweg echter heeft wel voldoende breedte. De overgang en aansluiting van de nieuwe Bleukbosweg op de bestaande smalle
24
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
Bleukweg is een ontwerpopgave. Voorkomen moet worden dat er teveel verkeer over de smalle agrarische wegen rijden.
Bron: Zuidwest Tilburg KruitKok (2019)
2.4
Omgevingsvisie Noord Brabant & Interim omgevingsverordening
De vijf initiatieven zijn passend binnen het streven en de regels van de provincie Brabant. Door gezamenlijk een landschappelijk kader te ontwikkelen wordt invulling gegeven aan de doelstelling van het gebied ´Verstedelijking afweegbaar´/´integratie Stad-Land´, waarbij rood en groen in verhouding zijn en wordt gestreefd naar een duurzame afronding van het stedelijk gebied. Het gebied Zuidwest Tilburg waarin de vijf initiatieven liggen is een gebied in transitie dat wordt ingesloten door stedelijke functies. Om richting te geven aan de transitie naar een meer stedelijke dynamiek heeft de gemeente Tilburg het gebied aanwezen als onderdeel van het Stadsbos013. Zuidwest Tilburg en daarmee de vijf initiatieven maken onderdeel uit van een gebied dat de gemeente beschouwd als het ‘stadsregionaal park Stadsbos013’. Met de Visie Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 kent de gemeente het gebied een stedelijke functie toe. […] Er is een grote verscheidenheid aan stedelijke en recreatieve functies te vinden in het Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
25
P218871.019/MWI
parklandschap, […] dat de grote landschapsparken bij uitstek geschikt zijn voor het voldoen aan een voortdurend veranderende vraag […]. Daarvoor moet ruimte zijn in de nabijheid van een stad. Zo maken, naast natuurlijke en landschappelijke deelgebieden, ook Wijckermeer en bedrijventerrein Wijkevoort onderdeel uit van het Stadsbos. Ook het feit dat het Stadsbos013 wordt vergeleken met Maximapark Leidsche Rijn, Amsterdamse bos en Park de la Vilette Parijs, maakt dat het stadsbos een dunbevolkt/dun bebouwd stadspark cq stedelijk gebied is. Het feit dat het een stadsbos is maakt het bij uitstek een stedelijk gebied. Daarmee zijn de ontwikkelingen die plaatsvinden in een stadsbos niet los van elkaar te beschouwen en maakt het iedere ontwikkeling binnen het ‘park’ tot een stedelijke ontwikkeling waarbij deze in een evenredige verhouding met de ontwikkeling van landschapskwaliteiten zich moeten verhouden. De vijf initiatieven zijn passend binnen het streven en de regels van de provincie Brabant. Door gezamenlijk een landschappelijk kader te ontwikkelen wordt invulling gegeven aan de doelstelling van het gebied ´Verstedelijking afweegbaar´/´integratie Stad-Land´, waarbij rood en groen in verhouding zijn en wordt gestreefd naar een duurzame afronding van het stedelijk gebied.
Toelichting: Omgevingsvisie Brabant De provincie streeft naar een Noord-Brabant waar het goed wonen, werken en recreëren is. Brabant koestert haar sterke punten en regionale verschillen. Brabanders vertrouwen erop dat dit ook in de toekomst zo blijft. De aandacht en zorg voor de Brabantse leefomgeving, waarin de mens centraal staat, leiden tot extra schakeringen; van groene oasen en eco-dorpen tot flitsend moderne verzamelplekken waar knappe koppen werken aan slimme innovaties. Brabant is een belangrijk onderdeel van het grootstedelijk netwerk van Nederland, evenals de Europese Deltametropool, en voegt daar een eigen kwaliteit aan toe. Brabant is koploper van de Nederlandse economie en speelt een toonaangevende rol op het gebied van agrofood, hightech, logistiek en industrie. In het midden van Brabant is sprake van een sterk samenhangend inter-stedelijk netwerk: de Brabantse Mozaïek Metropool: het is een drukte van jewelste, maar technologische oplossingen zorgen dat er geen files of opstoppingen zijn. Aan de rand van de steden zijn overstapfaciliteiten voor snelle toegang tot te stad en tegelijk is sprake van een stadspark. Tilburg met zijn kennisinstituten en innovatieve maakindustrie gecombineerd met stadsparken voor natuur en leisure, het is een prachtige combinatie die Brabant mede top-vestigingslocatie maakt.
In deze regio van beekdalen groeit zowel de economie als de bevolking. Je ziet vanuit de lucht dat het druk wordt aan de randen van de stad en ook in de stad. Het bruist er. Nieuw gebruik van de open ruimte gaat gepaard met meerwaardecreatie vanuit ‘diep, rond en breed kijken’ zodat een ontwikkeling kwaliteit toevoegt aan de plek. Om de doelen te bereiken zet de provincie in op een samenhangende ruimtelijke koers waarin we stad, land en mobiliteit met elkaar verbinden. De opgaven manifesteren zich op lokaal, regionaal, nationaal en internationaal niveau. Dit vraagt om samenwerking en afspraken op verschillende schaalniveaus. Bij ontwikkelingen in de stadsrand c.q. stedelijke ontwikkeling richt de provincie zich op duurzame verstedelijking: Het zoeken naar mogelijkheden om de verbinding tussen stad, dorp en landelijk gebied te versterken. Daarbij wordt gestreefd naar een stedelijk netwerk dat de gezondheid en het 26
Rapport Gebiedsontwikkeling Klein Tilburg Pouderoyen B.V.
P218871.019/MWI
leefklimaat van de Brabanders versterkt. Dat betekent dat aandacht uit gaat naar de milieukwaliteit en een aantrekkelijke en bereikbare groene omgeving en voorzieningenstructuur. Nabijheid en menging van wonen, werken, voorzieningen, parken en natuur draagt niet alleen bij aan gezondheid, maar nodigt ook uit tot sociale contacten en draagt daardoor bij aan de sociale cohesie binnen steden en dorpen. Dit is essentieel voor het functioneren van de slimme netwerkstad.
Toelichting: Interim omgevingsverordening Zuidwest Tilburg is een gebied met ´verstedelijking afweegbaar´ Het provinciale beleid en de omgevingsvisie zijn vertaald naar instructieregels voor gemeenten en initiatiefnemers. Daarmee borgt de provincie haar provinciale doelen en geeft het richting aan ontwikkelingen binnen Brabant. In de Interim omgevingsverordening is het gebied waarbinnen de vijf initiatieven zijn gelegen aangeduid als landelijk gebied en tegelijk als ´verstedelijking afweegbaar´. Voor stedelijke ontwikkeling is sprake van twee werkingsgebieden, namelijk stedelijk gebied en verstedelijking afweegbaar. Uitgangspunt is dat eerst de mogelijkheden in Stedelijk gebied worden benut of de mogelijkheden in leegkomend of leegstaand erfgoed elders in de gemeente. Als daarbinnen vanuit kwalitatieve- of kwantitatieve overwegingen geen ruimte beschikbaar is, kan een afweging worden gemaakt voor nieuw ruimtebeslag in ´verstedelijking afweegbaar´. Deze gebieden zijn na toepassing van de lagenbenadering en afweging aangeduid als gebieden waar –onder voorwaarden- verantwoorde stedelijke ontwikkeling/ stedelijke uitbreidingsmogelijkheden (kunnen) liggen. Aanvullend: Als er nieuw ruimtebeslag nodig is, wordt met toepassing van de basisprincipes uit ´paragraaf 3.1.2 Basisprincipes voor een evenwichtige toedeling van functies´ gekeken naar een concrete invulling.