03 Beleidsnota inburgering

56 Toezicht Sociaal Domein, Een samenhangende aanpak voor de integratie van statushouders, november 2019. O.a. klantregie Tilburg is

hier onderzocht. https://www.toezichtsociaaldomein.nl/onderzoeken-en-instrumenten/uitvoering-integratie-statushouders. 57 Statushouders kregen prioriteit 1 of 2, afhankelijk van de situatie waarin een statushouder zich bevond. De statushouders waar bij intensieve begeleiding nodig was vanwege een risico op problemen, of juist diegenen die baat hadden bij begeleiding, kregen prioriteit 1. Zij werden intensief begeleid en met hun werd gewerkt aan activering, inburgering en uitbreiding van het netwerk. Gevolg hiervan is dat de andere helft van de statushouders, met prioriteit 2, minder intensieve begeleiding kreeg. Dit zijn vooral statushouders die óf al zelfredzaam waren, óf voorlopig niet in staat zijn om stappen te zetten. Er wordt geschoven tussen de categorieën als de behoefte van de statushouder veranderd. 25

-

Een terugkomend probleem is dat taalaanbieders in beperkt mate in staat zijn om het ‘complete plaatje’ van de veranderopgave inburgering te overzien en zich vooral blijven focussen op taal. De samenwerking met klantregie en maatschappelijke begeleiding nog een aandachtspunt. Deze rolverdeling moet verduidelijkt worden.

6. Pilot Integratiegame 2019 - 2020 (HvB) Doel pilot: met de Integratiegame ontwikkelen we een manier van voorlichting op alle leefgebieden, in een actieve vorm. Het testen van voorlichting die past bij de leefwereld van de inburgeraars. Opbrengsten: - Met dit educatieve spel leren inburgeraars naast essentiële informatie ook de taal beter begrijpen. Mensen komen hiervoor uit huis en ontmoeten anderen. Spelleiders kunnen bijvoorbeeld klantmanagers zijn, participatie coaches en taalmaatjes. Door de game hebben zij op een andere en positieve manier contact met de doelgroep. Men leert elkaar beter kennen en dit werkt mee op alle fronten. - De gemeente leert de doelgroep beter begrijpen, maar ook de inburgeraars elkaar. Het effect is dat de inburgeraars de taal en de cultuurverschillen sneller begrijpt, niet geïsoleerd raakt en het op alle leefgebieden inzetbaar is. - Herhaling van de informatie is belangrijk. Het spel kan op meerdere momenten in het inburgeringsprogramma gespeeld worden, bijvoorbeeld op het asielzoekerscentrum, tijdens het starttraject of in de leerroute. 7. Pilot Softskills 2019 - 2020 (HvB) Doel pilot: Met de module Softskills wordt getracht de statushouders, zo vroegtijdig mogelijk, kennis te laten maken met essentiële kenmerken van de Nederlandse cultuur middels (sport)activiteiten. Zo wordt er zo min mogelijk taal gebruikt.

En is het geschikt op een vroegtijdig moment (Welkomhuis en starttraject) en voor de personen met een lage leerbaarheid voor wie de Nederlandse taal moeilijk blijft (Z-route). Opbrengsten: - Module activeert de inburgeraars met zo min mogelijk taal en is dus ook juist toepasbaar voor de laagleerbare doelgroep. - Door inburgeraars op een ongedwongen, actieve wijze te betrekken leer je ze beter kennen. Dit is waardevol in de vroegtijdige fase van de brede intake.

8. Pilot IB+ routes 2019 - 2020 (HvB) a. Algemeen Doel pilots: Het ontwikkelen van integrale trajecten die taal en participatie combineren binnen een sector. Opbrengsten:

- Door de lage instroom van deelnemers kunnen er onvoldoende groepen worden gevormd in verschillende sectoren. Dit leidt ertoe dat niet alle routes van de grond komen. Een ander knelpunt is dat er sprake is van een vrije markt. Hierdoor is de regio afhankelijk van de vrije wil van taalscholen en hun samenwerkingen met werkgevers en andere (maatschappelijke) organisaties. Deze samenwerking komt niet altijd tot stand. En dit heeft te maken omdat dit concept ver afstaat van de basis (het geven van taalles) van de inburgeringsscholen. Ook hebben zij moeite om dit qua roosters goed te organiseren.

- Statushouders vinden het na een tweedaagse intake nog lastig om een keuze te maken voor een bepaalde richting. Om dit probleem op te vangen is het Starttraject ontwikkeld. b. Onderwijsroute 2019 (HvB)

26

Doel pilot: Het experimenteren met een aanbod voor een pre-bachelor programma. Het programma bestaat uit een voltijds inburgerings- en toelatingstraject van een jaar voor hoger opgeleiden. En ter voorbereiding op een HBO of WO opleiding. In een fulltime programma worden studievaardigheden en vakken zoals Engels en wiskunde aangeboden. Het doel is dat door het volgen van deze vakken er een betere aansluiting met een vervolgopleiding kan worden gemaakt. Deelnemers kunnen uiteindelijk doorstromen naar een voltijd studie (gefinancierd door DUO). Opbrengsten:

- Er is gekozen om één intake voor zowel de HBO als WO af te nemen om ''shoppen'' tussen instellingen te voorkomen. Het afnemen van deze gezamenlijke intake heeft veel inzet gevraagd maar is positief ervaren door alle betrokken partijen.

- Op dit moment is er nog geen geïntegreerd MBO traject opgestart voor volwasseninburgeraars . Deze wordt wel begin 2021 gestart. c. Zelfredzaamheids-route 2019 (HvB): Doel pilot: Te experimenteren met een praktisch ingestoken route voor laagleerbare inburgeraars. Tijdens de pilot van Vluchtelingenwerk Zuid-Nederland is gewerkt met een groep Eritrese jongeren. Opbrengsten:

- Er is sprake van grote differentiatie binnen de groep laagleerbaren, in de onderwijsniveaus. Maatwerk én integraal samenwerken (op alle leefgebieden) is daarom essentieel. Ook is herhaling van de lesmaterie noodzakelijk omdat kennis beperkt is. Daarnaast speelt onzekerheid een rol waar zelfvertrouwen een relevant aandachtspunt is. Veiligheid in de groep is hierbij belangrijk ten behoeve van de groei en het ontwikkelen van zelfvertrouwen.

- De kinderopvang voor deelnemende vrouwen is een aandachtspunt. - Jongeren gaan niet of weinig naar school omdat zij werken. Veelal starten zij met een bijbaan (vooral in de logistiek). Geld is een grote motivatiebron voor deze jongeren om werk boven onderwijs te verkiezen. Dit leidt ertoe dat deze jongeren de consequenties niet overzien van de aanwezigheidsplicht en het succesvol slagen m.b.t. de inburgering. d. Werkroute horeca 2019/2020 (HvB): Doel pilot: Deze pilot van Broodje Aap en Linke Soep is gericht op het toetsen van een inburgeringsroute waarbij taal en participatie gecombineerd worden in de horecasector. Opbrengsten:

- Er is een grote diversiteit in de groep deelnemers, op het gebied van leerbaarheid, persoonlijke omstandigheden, beginsituatie en toekomstperspectief. Dat vraagt maatwerk en tijd. Er is geen duidelijke scheidslijn tussen deelnemers die geschikt zijn voor een Z-route en een B1-route

- Niet alle deelnemers hebben bij de start een duidelijk beeld van de horecabranche. Dit maakt dat sommigen gaande weg er achter komen dat deze inburgeringsroute Horeca niet passend is voor hen en er geswitcht moet worden. Samenwerking met andere partijen is dan nodig. e. Werkroute zorg 2019/2020 (HvB): Doel pilot: Het ROC heeft met het traject Taal en Zorg getest met de combinatie van taal en participatie in de zorgsector. Opbrengsten:

- Het traject moet bestaan uit drie componenten: 1. taalverhoging gericht op de praktijk (taal op de werkvloer en termen die veelvuldig gebruikt worden), 2. werknemersvaardigheden (wat is er nodig om succesvol te zijn in deze branche en wat heb je te doen om hier aan de slag te kunnen), en 3. stage lopen om een goed beeld te krijgen van het werkveld om praktijkervaring op te doen. 27

-

Daarnaast is coaching op individueel niveau essentieel om te ondersteunen en bij te sturen. Zo een route moet pas op een later moment starten, niet direct bij binnenkomst. Wanneer de inburgeraar de taal al beter machtig is en zich verder kan verdiepen in de branche.

9. Pilot Adviesraad Statushouders 2019 – e.v. (HvB) Doel pilot: Niets over ons, zonder ons! Beleidsparticipatie van statushouders realiseren waarbij de Adviesraad doorlopend advies geeft op beleid of praktische vragen t.a.v. het nieuwe inburgeringsstelsel. Opbrengsten: a. Adviesrapportage 2019: - Inburgering: huidige trajecten zijn onvoldoende om de Nederlandse taal & cultuur goed te beheersen. Er zou gezamenlijk een plan moeten worden gemaakt en de klantregisseur zou de regie moet nemen. - Onderwijs: Er is onvoldoende begrip van ons onderwijsstelsel waardoor verkeerde keuzes worden gemaakt. Meer gebruik maken van stages, zodat men ook een beter beeld kan ontwikkelen. - Participatie & Vrijwilligerswerk: Participatie en vrijwilligerswerk zijn een voorwaarde om volledig mee te kunnen doen in de samenleving en bevordert het integratieproces aanzienlijk. Echter, de voorlichting, communicatie, en aanbod kan nog veel beter aansluiten op de behoeften van de statushouders. - Gezondheid & Zorg: Statushouders hebben vaak moeite met het begrijpen van ons zorgstelsel. De voorlichting en communicatie hierover dient verbeterd te worden, aan te sluiten bij de behoeften van de statushouders, het moet structureel beschikbaar zijn en herhaling is essentieel. Daarnaast dient de sector meer kennis te hebben van de verschillende culturen en moeten de tolken beter gefaciliteerd worden.

- Werk & Stage: Zoals participatie en vrijwilligerswerk zijn ook werk en stage bevorderlijk voor het integratieproces. In het huidige stelsel is er weinig aandacht voor begeleiding naar passend werk (enkel gericht op het behalen van de inburgeringsexamen). In het nieuwe stelsel moet dit echt anders. Profilering van statushouders moet daarmee ook veranderen, zodat zij ook betere toegang krijgen tot de arbeidsmarkt. b. Input op de regionale startnotitie veranderopgave Inburgering : - Voor sommige statushouders is het belangrijk is om vroegtijdig te kunnen starten, maar let op voor degenen voor wie dit nog niet haalbaar is vanwege persoonlijke omstandigheden; - Begeleiding vanuit de gemeente is niet altijd een goed idee. Statushouders voelen zich namelijk niet altijd vertrouwd bij iemand vanuit de gemeente (belangenverstrengeling). Daarnaast ervaren ze een bureaucratische manier van denken binnen de gemeente. - veel mensen hebben stress rondom verhuizen (van AZC naar gemeente) en gezinshereniging. Het is belangrijk dat de maatschappelijke begeleiding zo ingericht wordt dat deze stressfactoren zoveel mogelijk worden voorkomen. - Er moeten vaardigheden worden aangeleerd, zodat statushouders onafhankelijk kunnen worden. Nu ervaren zij dat er zaken door de begeleider zelf worden gedaan i.p.v. de begeleidende rol die zij zouden moeten invullen.

- De eerste kennismaking met de taal en de cultuur van Nederland kan op het AZC plaatsvinden. Dit kan gedaan worden aan de hand van activiteiten/vrijwilligerswerk, maar moet wel maatwerk zijn. De eerste drie maanden op het AZC moeten niet te druk zijn want de statushouders hebben al heel veel stress. - Belangrijk dat de activiteiten aansluiten op hun interesses; zo worden er eerst stappen gezet om zich te openen ten aanzien van de gemeenschap. Er moet ook meer focus gelegd worden op empowerment.

28