02 Gebiedsvisie Kenniskwartier deel 1

BUURTBEWONERS DENKEN MEE Het vertrouwen van de buurtbewoners in de professionele instanties heeft de afgelopen jaren een deuk opgelopen. Weliswaar zijn knelpunten of vraagstukken gesignaleerd, bewoners hebben aangegeven zich niet altijd gehoord of gezien te voelen. Daarnaast denken ze graag mee over ontwikkelingen in en rondom de Abdij- en Torenbuurt. De visie dient dan ook niet alleen de ambities van de betrokken partners, maar ook van bewoners weer te geven.

41

VISIEKAART

TOEKOMSTBEELD Kennisclusters en esplanade

LEGENDA Groenblauw netwerk Duurzame buurt TiU en omgeving Reitse campus Stationszone Aantrekkelijke route

BRANDPUNTEN IN VERBINDING

CAMPUS TILBURG UNIVERSITY

Binnen het Kenniskwartier onderscheiden we twee brandpunten van kennis en innovatie: het terrein van en rond Tilburg University en de nieuw te ontwikkelen Reitse campus. Beiden campussen vormen herkenbare gebieden met zowel een groene als stedelijke kwaliteit. Beide omgevingen zijn gericht op ontmoeting en uitwisseling, maar kennen hun eigen programmatische invulling en sfeer. Op de campussen is de bewegingsruimte van de auto beperkt en concentreert het publieke leven zich aan de centraal gelegen esplanade. Dit wandelplein verbindt de campussen met elkaar en tegelijkertijd legt het ook een directe relatie met Stadsbos013 en het Spoorpark. Op deze manier wordt het mogelijk om vanuit de Spoorzone een wandeling te maken naar de universiteit en Stadbos013. Gelegen tussen het spoor (railway) en de Professor Cobbenhagenlaan (fastlane) vormt de esplanade de rode loper voor het langzame verkeer (slowlane).

Het terrein van TiU bestaat uit de prachtige boscampus en een reeks percelen ten oosten daarvan. Het gebied kan worden beschouwd als een ‘monocultuur’ met een herkenbare harmonieuze sfeer en samenhangende beeldkwaliteit. De architectuurtaal van Jos Bedaux heeft hiervoor de trend gezet. Nieuwe gebouwen zoals het recent geopende Cube volgen deze traditie.

We zien in deze kennisclusters kansen voor shared facilities. Het delen van faciliteiten kan bedrijven in deze omgeving aan elkaar kan verbinden en ontmoeting faciliteren. Dit soort locaties zijn bovendien aantrekkelijk voor zzp‘ers die hun bedrijf (in de omliggende wijk) aan huis voeren, maar behoefte hebben aan vergaderen/ontmoeting elders. Het verhogen van de verblijfswaarde van deze locatie is hiervoor van belang.

In deze omgeving bevinden zich alleen de universiteit en aanverwante kennisinstellingen. Daarnaast vind je enige detailhandel en horeca, gericht op onderwijs en studenten. Binnen dit gebied is nog ontwikkelruimte voor de universiteit; de komende jaren staan er sloop- en nieuwbouwprojecten gepland. Momenteel is de bouw van het nieuwe onderwijsgebouw ‘Nieuwbouw 2’ in voorbereiding. Met de komst van dit gebouw wordt ook een nieuwe entree aan de noordoostzijde van de campus gemaakt. Op deze manier ontstaat een betere verbinding met station Tilburg Universiteit.

43

44

ABSTRACTE STUDIE

REITSE CAMPUS De Reitse campus (het gebied aan de Sportweg) is momenteel geen campus. Het is een onsamenhangend gebied met een mix aan vrijstaande kantoorgebouwen, onderwijsinstellingen en sportfuncties. De verschillende functies en percelen variëren sterk in hun uitstraling en vormen geen geheel. Daarbij valt ook het ruimtebeslag van de auto op; de vele geparkeerde auto’s zorgen ervoor dat het gebied weinig verblijfskwaliteit heeft. Desondanks heeft dit gebied de potentie om te transformeren tot een nieuw hoogstedelijk gebied met een eigen campussfeer. Het gebied ligt centraal in de stad en bezit naast de bestaande mix aan functies nog volop ontwikkelruimte. Daarbij is het mogelijk om met een aantal eenvoudige ingrepen het hart van het gebied autoluw te maken. Op deze manier kan de Sportweg op termijn transformeren tot een esplanade die een rechtstreekse verbinding vormt met zowel de TiU als het Spoorpark.

Naast de verschillende onderwijsvoorzieningen zien wij hier veel ruimte voor eigentijdse vormen van wonen, werken en sporten. We zetten in op de zogenaamde Metro Mix: een hoogstedelijk gemengd milieu met een uitstekende voorzieningenstructuur. Dit milieu wordt uniek in Tilburg en onderscheidt zich door hoge bebouwings- en gebruikersdichtheden en door een hoge mate van menging van functies. In tegenstelling tot de boscampus van de TiU kan deze ‘nieuwe’ campus expressief van karakter worden. Hier is ruimte voor uitgesproken architectuur en wordt gezocht naar innovatie. Het gebied moet laten zien wat Tilburg te bieden heeft.

45

46

ABSTRACTE STUDIE

Stationszone IDENTITEIT EN HERKENBAARHEID De gemeente Tilburg, ProRail, NS en provincie zijn momenteel met elkaar in gesprek over verbeteringen aan Station Tilburg Universiteit. Wij verwachten de komende jaren een toename in het aantal reizigers (o.a. door verhoging sprinterfrequentie) en gaan ons voorbereiden op de komst van intercity’s op dit station. Dit vraagt om betere faciliteiten en overstapmogelijkheden ter plaatste, maar we reserveren ook ruimte voor grotere wijzigingen in de opzet van het station. We volgen hier een zogenaamde no-regret aanpak: we ontwikkelen de omgeving van het station, maar behouden ondertussen de ruimte om het station zelf ook te verbeteren. Daarnaast gaan we de identiteit en herkenbaarheid van de stationszone vergroten. Doelstelling daarbij is om het station zowel tot een stedelijke als landschappelijke aankomstplaats te maken. Het station staat namelijk niet alleen in verbinding met stedelijke plekken, zoals de Westermarkt en de universiteitscampus, maar ligt ook op steenworp afstand van Stadsbos013. Het station moet ook hiermee een herkenbare connectie krijgen. Verder werken we in alle kwadranten aan de kruising van spoor en Statenlaan aan (gebieds)ontwikkelingen. In deze kwadranten is ruimte voor nieuwe stedelijke woonvormen, in combinatie met functies die de levendigheid van de stationsomgeving vergroten. Denk hierbij aan werklocaties

en student- of stationgerelateerde detailhandel. Daarnaast past een horecavoorziening, zoals het bestaande Boerke Mutsaers, heel goed in deze omgeving.

RELATIES OMGEVING Tegelijkertijd hebben we de ambitie om de relatie van het station met de aangelegen wijken en voorzieningen te verbeteren. Dat betekent op de eerste plaats dat we inzetten op aantrekkelijke routes naar de bestemmingen Westermarkt, TiU en Reitse campus. Deze routes leggen we zoveel mogelijk in het groenblauwe netwerk. Ze zijn met name gericht op voetgangers, fietsers en gebruikers van innovatieve vervoersconcepten.

47

48

ABSTRACTE STUDIE

Netwerk en buurten GROENBLAUW NETWERK De basis van de ruimtelijke structuur van het Kenniskwartier wordt gevormd door een robuust groenblauw netwerk. Het rasterpatroon van dit netwerk is al aanwezig in dit stadsdeel, maar bestaat nu uit veel verharding en mist plekken voor ontmoeting en interactie. Door het groener en levendiger te maken, krijgt het netwerk een ecologische en stedelijke kwaliteit. Daarmee krijgt het meer betekenis voor het gebied, maar worden ook de verbindingen naar het Stadsbos, het Spoorpark en de binnenstad aantrekkelijker. Uitgangspunten van het netwerk zijn; - Minder verharding, meer ruimte voor groen en water; - Groenblauw netwerk met stedelijke kwaliteiten; ruimte voor ontmoeting en interactie; - Aantrekkelijke routes naar Stadsbos013, Spoorpark en binnenstad; - Robuustere ecologische verbinding aan het spoor. De zone wordt minimaal 25 meter breed.

PROJECTEN IN DE BUURTEN In het gebied lopen verschillende projecten om de leefbaarheid en kwaliteit van de verschillende buurten te verbeteren. Dit zijn op de eerste plaats verduurzamingsopgaven van de woningbouwverenigingen en onderhoudsprojecten in de openbare ruimte. Naast deze grootschalige pro-

jecten lopen er ook studies naar de ontwikkeling van een ‘Communityschool’ en ‘Huis van de Wijk’ aan de Schiphollaan en wordt onderzocht of Winkelcentrum Westermarkt kan worden verbeterd. Ook wordt in de Abdij- en Torenbuurt een klankbordgroep opgericht die betrokken wordt bij alle ruimtelijke en sociale initiatieven die plaatsvinden.

RELATIE BUURT EN NETWERK Wij zien een kans om bij deze ontwikkelingen ook de relatie van de buurten met het groenblauwe netwerk te verbeteren. Zo is het mogelijk om op gerichte plekken het groen de wijk in te trekken en aantrekkelijke binnenmilieus te creëren. Anderzijds kunnen de buurten ook meer naar buiten worden georiënteerd. Door de buurten te voorzien van nieuwe bebouwingsranden, waarbij veel aandacht is voor goede overgangen tussen gebouw en straat, kan de interactie tussen de buurten en het netwerk worden verbeterd. Met het afwaarderen van de Statenlaan ontstaan verschillende mogelijkheden aan deze weg. Maar ook aan de noordrand van de Reit, waar bergingen het contact met het Professor Cobbenhagenpark verstoren, kan de relatie tussen de buurt en het park aanzienlijk worden verbeterd.

49

“Urban communties: stedelijke woonvormen op basis van gedeelde ruimten en voorzieningen die bijdragen aan het gemeenschapsgevoel”

H3 VISIE

het gebied nog beter bereikbaar en steeds belangrijker als aankomstplek in de stad. Het terugdringen van auto’s en het stimuleren van duurzame mobiliteit is namelijk een belangrijke pijler. Het Kenniskwartier krijgt bovendien een veel groener karakter, door het naastgelegen Stadsbos013 een belangrijke functie te geven voor het 3.1 Hoogstedelijke mixhele gebied. Het Kenniskwartier ontwikkelt zich op termijn naar een stedelijk gebied met een afwisselende mix van wonen, DE JUISTE MIX IN HET KENNISKWARTIER Het Kenniskwartier heeft met Tilburg University een de huidigeGoed inwonersbereikbaar en toekomstige gebruikers meerwaarwerken, ontspannen en leren. universiteit van wereldniveau binnen de plangrenzen. Om de kan creëren. en in het groen, maar ook dichtbij het centrum die reden kan het gebied profiteren van de aantrekkende werking van de universiteiten op aanverwante kennisinstellinMet uitzondering van de campus van TiU zien wij binnen alle voorzieningen. gen en bedrijven. Binnen het kwartier staat de uitwisseling tussen ‘denken’ (theorie) en ‘doen’ (praktijk) centraal. De zogenaamde triple helix (samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid) is hier zichtbaar.

het Kenniskwartier meer ruimte voor wonen. Dit moet bijdragen aan differentiatie en versterking van de buurten in het gebied en de stedelijke woonopgave voor Tilburg als geheel. Kenmerkend voor het woonmilieu in het Kenniskwartier Op dit moment bevat het gebied al een concentratie wordt een hoge dichtheid en hoge mate van functiemenaan kennis- en onderwijsinstellingen (Tilburg University ging. Passend bij deze sfeer is het delen van faciliteiten. Het Kenniskwartier gaat om meer dan alleen (TiU), Avans Hogeschool, Tias Business school, Jozefmavo, Dit biedt ruimte aan urban communities; complexen met Theresialyceum en basisschool Jan Ligthartschool en de gedeelde tuinen en voorzieningen ruimtelijke en economische opgaven. Er ligt die bijdragen aan de bijhorende sportvoorzieningen. Wij zien nog ruimte voor community vorming. Veel Tilburgers zullen geïnteresseerd ook een grote sociale uitdaging. Een groot deel uitbreiding van deze functies, maar het is vooral zaak om de zijn in een dergelijke omgeving, maar ook expats, young mix interessanter te maken. professionals en studenten van buiten de stad passen bij van het gebied scoort hoger dan gemiddeld deze levensstijl. Verschillende voorbeelden van gebouwen in de stad op punten als voor hetdeze aantal armoeOnze wens is een aantrekkelijke mix van wonen, werken, doelgroepen zijn al klaar of in ontwikkeling (Cobsporten en leren.

Daarbij isdehuishoudens, het van belang dat mengen bencampus, Reitseplein 15). bijstandsuitkeringen, sociale meerwaarde oplevert: functies moeten waar mogelijk samenhang en eenoudergezinnen. Samen met profiteren van elkaars nabijheid. Het mengen van functies Tegelijkertijd houden we aandacht voor de huidige inwogeeft de mogelijkheid om zowel faciliteiten alsin ruimten met nerskijkt van het Hun behoeften, wensen en eisen zijn de partners het gebied, degebied. gemeente elkaar te delen. Dit is ruimte-efficiënt en maakt goedkopere nadrukkelijk onderdeel van de ontwikkeling van het gebied, daarom ook heel nadrukkelijk naar de sociale oplossingen per gebruiker mogelijk. Daarnaast kan dit basis bijvoorbeeld bij het opstellen van een buurtvisie voor de zijn voor ontmoeting of zelfs community vorming: een he- van Torenbuurt en Abdijbuurt. kant. De ontwikkeling het Kenniskwartier dendaagse interpretatie van de oude wijkgedachte die voor

SOCIALE ONTWIKKELING

biedt kansen om de verbinding te leggen tussen het verbeteren van de fysieke leefomgeving en

51

“Met vernieuwende woonconcepten laten zien dat in hoge dichtheid zowel groen als stedelijk gewoond kan worden”

HOGE DICHTHEID Deze mix wordt in hoge dichtheid gebouwd. Op deze manier wordt niet alleen nabijheid gecreëerd, maar kan ook een kritische massa worden bereikt om de gewenste aantrekkingskracht met een bijpassend voorzieningenniveau te creëren. Daarnaast wordt er op deze manier optimaal gebruik gemaakt van de bestaande infrastructuur. Onderzocht moet worden in hoeverre dit aansluit bij de wensen van de woningmarkt. In de huidige markt zien we dat er nog veel behoefte is aan grondgebonden woningen in een rustige woonomgeving. Met vernieuwende en duurzame woonconcepten, en plannen van hoogwaardige kwaliteit, zullen we een diversiteit aan bewoners moeten aantrekken die in deze 'groene' en 'stedelijke' omgeving willen wonen. We werken de differentiatie in woonmilieus in het Kenniskwartier uit in een vervolg op deze visie. Een hoge dichtheid betekent niet automatisch “de lucht in”. Hoogbouw heeft namelijk als nadeel dat er ruimte nodig is om windhinder en langdurige schaduwvlakken op te vangen. Ook zorgen bijkomende zaken zoals bergingen, installaties en parkeerplekken vaak voor een onaantrekkelijk maaiveld. De aansluiting van de gebouwen op het maaiveld is hierbij cruciaal, omdat we in dit gebied grote waarde hechten aan de overgangen tussen privédomein en collectieve en publieke ruimte.

Om die reden zullen middelhoge gebouwen (6 - 12 lagen) hier het beeld gaan bepalen in combinatie met enkele uitschieters op strategische plekken. Vanzelfsprekend verwachten wij hierbij een aansprekende architectuur. Tenslotte hoort bij het organiseren van een hoge dichtheid ook het efficiënt organiseren van secundaire functies die niet van essentieel belang zijn voor het welslagen van de mix. Daarom moeten functies op het gebied van parkeren en energie zoveel mogelijk collectief worden georganiseerd. Bovendien moeten de kansen voor collectieve mobiliteitsdiensten in dit gebied worden benut; in gebieden met een hoge bebouwingsdichtheid hebben deze concepten een goede kans van slagen.

HETEROGENE WIJKEN, HOMOGENE BUURTEN In Tilburg West als geheel gaan we de diversiteit aan woonmilieus en –typen vergroten. Op deze manier doorbreken we de uniformiteit van het stedelijk weefsel en zorgen we voor diversiteit en gelaagdheid. Binnen deze meer diverse stadswijk blijft wel ruimte voor gemeenschapsgevoel en ontmoeting. We behouden de kracht van sterke buurten, maar bieden ook plek aan nieuwe urban communities.

Met de diversificatie brengen we doorstroming op gang. We bieden doorstromers de kans om wooncarrière te maken in de wijk en realiseren geschikte woningen voor de oudere wijkbewoners. Daarnaast maken we nieuwe woonomgevingen voor stedelijke doelgroepen. Deze doelgroepen staan open voor nieuwe ervaringen, zijn bereid om voorzieningen te delen en genieten van een levendige omgeving. In de gemeentelijke Woonagenda is gesteld dat bij ontwikkelingen groter dan 50 woningen minimaal 20% voor een sociale doelgroep gebouwd moet worden door een Tilburgse corporatie en 10% in de middenhuur. Dit uitgangspunt geldt ook voor het Kenniskwartier als geheel. Om bij te dragen aan een goede mix in het gebied zullen we in vervolg op deze visie uitwerken binnen welke projecten in het gebied deze opgave bij voorkeur zal landen. We onderzoeken met de woningbouwcorporaties waar het gewenst is om sociale huurwoningen toe te voegen. Deze toevoegingen kunnen hand in hand gaan met het uitgangspunt om meer differentiatie in de wijken en buurten te brengen.

53

”Een ecosysteem dat zowel in programmatische als ruimtelijke zin kennisontwikkeling en - uitwisseling stimuleert”

VAKWERKHUIS IN DELFT - VAKWERK ARCHITECTEN

gebied met een afwisselende mix van wonen, werken, ontspannen en leren. Goed bereikbaar en in het groen, maar ook dichtbij het centrum en alle voorzieningen.

SOCIALE ONTWIKKELING

3.2 Slimme & duurzame economie

Het Kenniskwartier gaat om meer dan alleen ruimtelijke en economische opgaven. Er ligt De toenemende druk op ons leefklimaat en schaarste van en diensten tot stand brengen met behulp van data en ook een grote sociale uitdaging. Een groot grondstoffen dwingt tot een transitie naar een duurzame, kunstmatige intelligentie (AI). deel Als centrumstad heeft Tilburg meer circulaire economie. Maar ook nieuwe technieken en daarin dus een belangrijke rol en positie. Door in te zetten van het gebied scoort hoger dan gemiddeld technologieën op basis van data bieden nieuwe mogelijkop de groei van de kennisintensieve bedrijvigheid (Smart in de stad op het aantal armoeheden, denk aan kunstmatige intelligentie. Dezepunten nieuwe als Service Sector) versterken we onze economische aantrekeconomie vraagt om hoogwaardige kennis en gekwalificeerkingskracht en voorkomen we de braindrain van hoogopgedehuishoudens, bijstandsuitkeringen, sociale de datawerkers en biedt kansen voor het aantrekken van leiden uit de stad. samenhang en eenoudergezinnen. Samen met nieuwe bedrijven en bedrijvigheid. de partners in het gebied,ECOSYSTEEM kijkt de gemeente VAN WERKLOCATIES Tilburg heeft een prima uitgangssituatie om de kansen die ook heel nadrukkelijk naarende sociale Om die slimme duurzame economie te faciliteren zetten de nieuwe economie biedtdaarom te verzilveren.

De concurrentiewe in ons werklocatiebeleid in op geschikte werklocaties kracht van stad en regio wordt immers bepaald door een kant. De ontwikkeling van het Kenniskwartier voor ieder bedrijf, zowel voor de kleine ondernemer als verscheidenheid aan factoren: economische structuur, arbiedt& kansen om de verbinding te leggen tussen de grotere spelers. We investeren in zowel (binnenwijkse) beidsmarkt, kennisinfrastructuur innovatie, infrastructuur bedrijventerreinen, werken in de wijk als kantoorlocaties in & bereikbaarheid, woon- & leefklimaat en imago & cultuur. het verbeteren van de fysieke leefomgeving en moderne mixgebieden. Er is daarbij veel aandacht voor de De stad heeft op meerdere factoren een grote invloed en een duurzame aanpak van armoede, schulden, wijkgebonden maakeconomie, detailhandel en dienstverlebepaalt daarmee dus grotendeels de concurrentiekracht. ning. De aanwezigheid van de ROC is daarbij een hele grote Naast dat Tilburg een solide basis in de maakindustrie en werkloosheid en eenzaamheid in Tilburg West. TRANSITIE VAN ONZE ECONOMIE

logistiek heeft, is het een kennis en onderwijsstad met een focus op de “mens en maatschappij”-kant van innovatie en digitalisering. Dit is een belangrijke factor om tevens de transitie te kunnen maken naar Smart Industry en Smart Logistics.

plus; hier worden zowel opleidingen als bedrijfsmatige cursussen aangeboden. Op deze manier blijven onze werklocaties aansluiten op de vestigingseisen en -wensen van ondernemers en beschikken we over een ecosysteem van werklocaties in de stad die complementair zijn aan elkaar. Voor elke locatie geldt dat het verbeteren van de verblijfskwaliteit en een multimodale bereikbaarheid voorop staat.

GEBIEDSVISIE KENNISKWARTIER

Onder de term ‘smart services’ wordt regionaal ingezet op het aantrekken van bedrijven die slimme producten

• Schetst het toekomstbeeld voor het gebied. • Doet uitspraken over de ruimtelijke,

55

Huisvesting van bedrijven in relatie tot hun ontwikkeling

Innovatiedistrict: “Vaak binnenstedelijk gelegen, goed bereikbaar gebied, met een mix van bedrijvigheid (qua sectoren, omvang en leeftijd) kennisinstellingen, werk-, woon-, recreatie-en winkelmogelijkheden en voorzieningen, hetgeen leidt tot een ecosysteem van innovatie, dat het voortbrengen van ideeën faciliteert en commercialisering daarvan bevordert” (definitie Buck Consultants International) Bron: Brookings, bewerking BCI

In dit ecosysteem van werklocaties dichten we de Kennisas in het algemeen een bijzondere positie toe als het gaat om de groei van onze kennisintensieve bedrijvigheid. Op deze as (grofweg de lijn tussen Interpolis en de TiU) bevinden zich diverse brandpunten van innovatie en een concentratie van kennisintensieve bedrijvigheid. Denk aan de Spoorzone, de Spoorlaan, het Veemarktkwartier en de Professor Cobbenhagenlaan richting Tilburg University. Ook de universiteitscampus zelf is zo’n brandpunt. Vanuit dit perspectief ambiëren we de ontwikkeling van een Tilburgs innovatiedistrict, waarmee we diverse initiatieven en gebieden verbinden. Dit district willen we positioneren tot dé innovatieomgeving van Tilburg (en omstreken). Het hart van het innovatiedistrict wordt gevormd door de Spoorzone met daarin het instituut Mindlabs en de digibedrijven in Plan-t. Dit hart staat zowel fysiek als programmatisch in directe verbinding met de andere brandpunten van kennis en innovatie.

COMPLEMENTAIR AAN DE SPOORZONE Hierbij is het niet de bedoeling om te kopiëren, maar om de verschillende identiteiten en kwaliteiten van de afzonderlijke gebieden te versterken, zodat er sprake is van complementariteit. Het gebied tussen Interpolis en universiteit vormt namelijk een integraal samenhangend geheel: de Kennisas.

Als het gaat om de complementariteit van het Kenniskwartier op de Spoorzone zien we dat in de volgende elementen: • In de tijd: de Spoorzone ontwikkelt zich nu, het Kenniskwartier over een periode van 10 jaar. De ontwikkelingen van de gebieden kunnen elkaar opvolgen en vormen daardoor een synergie en geen concurrentie. • In de prijs: de Spoorzone is (relatief) duur. Het aanbod van gebouwen en voorzieningen zal zich in het Kenniskwartier voorlopig in prijs moeten onderscheiden van de Spoorzone. • In het eigendom: de Spoorzone is alleen maar huur, in het Kenniskwartier zou koop een aanvulling kunnen zijn. Zeker nu het ‘geld niet zoveel waard is’, kijken veel bedrijven naar koop in plaats van huur. • In ruimte: de Spoorzone behoeft nog een aanzienlijke inspanning om te ontwikkelen, maar is toch een gebied met een beperkte omvang. Het Kenniskwartier biedt aanvullende ruimte. • De aanwezigheid van de Universiteitscampus met al haar faciliteiten is een groot voordeel in de fysieke assets van het innovatiedistrict.

VAN ‘STAD MET EEN UNIVERSITEIT’ NAAR ‘UNIVERSITEITSSTAD’ Op en rond de universiteitscampus wordt momenteel hard gewerkt aan de doorontwikkeling van de TiU. Zo zijn er plannen om een nieuw onderwijsgebouw te realiseren

aan de noordoostzijde van de campus. Ook heeft de TiU verschillende plannen om de campus verder te verbeteren. Daarnaast zijn er op dit moment verschillende projecten op het gebied van studentenhuisvesting in procedure. Een goede studentenhuisvesting is van belang voor de ontwikkeling van een universiteitsstad, maar dat is niet het enige: • Uiteraard hoort bij een stad met veel (hoger) onderwijs ook goede huisvesting van studenten en medewerkers; • Voor een goede en duurzame economische en sociale ontwikkeling van de stad, is het van belang dat studenten tijdens en na hun studie meer en meer aan de stad verbonden raken; • Tijdens de studie zullen de studenten al verbonden moeten worden aan het Tilburgse bedrijfsleven en de Tilburgse cultuur en eigenheid. Het bieden van huisvesting zal dus gepaard moeten gaan met het bieden van andere faciliteiten om de studenten ook na de studie in Tilburg te kunnen houden; • Belangrijk, zeker voor dit gebied, is dat ruime mogelijkheden gecreëerd worden voor het opstarten van eigen bedrijven, voor begeleiding van startende bedrijven, voor het in verbinding komen met bedrijven in de Spoorzone om daarmee één integraal systeem te gaan vormen; • Dit is een gezamenlijke opgave van de onderwijsinstellingen, de gemeente Tilburg en van het (boven)lokale bedrijfsleven. Dat is namelijk de kans om talent aan de stad te binden.

57

Sta�on Universiteit

Tilburg University

Museumkwar�er

Torenbuurt Abdijbuurt Reitse campus Spoorpark

Spoorzone Tilburg CS

KENNISAS

58

Dwaalgebied

Veemarktkwar�er

Het smakenpalet van de Kennisas

KENNISKWARTIER ALS ONDERDEEL VAN DE KENNISAS

DETAILHANDEL & HORECA Tilburg kent een fijnmazige detailhandelsstructuur en een horeca aanbod dat aanzienlijk gegroeid is de afgelopen jaren. De Westermarkt en de Binnenstad zijn voor de inwoners van het Kenniskwartier de gebieden voor de dagelijkse boodschappen, winkelen en een bezoek aan de horeca & cultuur. De voorliggende gebiedsontwikkeling gaat uit van een aanzienlijke toename van woningen en het creëren van een gemengd stedelijk milieu, inclusief voorzieningen. Deze manier van stedelijk wonen vraagt om versterking van de bestaande wijkwinkelcentra en diensten. Ook is toevoeging van detailhandel en horeca, gericht op de nieuwe inwoners van het gebied, denkbaar.

De Kennisas moet een omgeving worden waarin het ecosysteem van innovatie op orde is en de daarvoor benodigde economische assets, fysieke assets en netwerkassets in goede verhouding voorhanden zijn. Op die manier nodigen we talenten en bedrijven uit tot innovatie. Het Kenniskwartier is hier een integraal samenhangend onderdeel van. Net zoals we in de Spoorzone willen komen tot een volwaardig en samenhangend ecosysteem voor innovatie is dat ook het streven in de diverse deelgebieden. Dat betekent voor het Kenniskwartier dat er ruimte in de koop- en huursector te vinden is voor alle fases in de bedrijfscarrière (startups, scale- ups en gearriveerde bedrijven). Daarnaast zijn er goede verbindingen tussen de diverse netwerken in de Kennisas en worden de bijbehorende programma’s goed ontsloten. Dat betekent ook dat er een aantrekkelijke openbare ruimte is, waar informele ontmoetingen mogelijk zijn.

Het kennisprofiel als gevolg van de aanwezigheid van universiteit en hogescholen maakt ook dat veel bedrijven die voorvloeien uit de universiteit en/of hogescholen van Tilburg of daar een binding mee hebben zich in de nabijheid willen vestigen. De Esplanade vervult daar mogelijk ook een rol in. Tot slot maakt de ligging nabij station Tilburg Universiteit (op termijn waarschijnlijk een intercitystation) het gebied aantrekkelijk voor veel bedrijven. Het gegeven dat het op loopafstand ligt van twee intercitystations geeft een enorme impuls aan het vestigingsklimaat van het gebied.

Verder zien we het Kenniskwartier als vestigingsplaats voor bedrijven die het gebied prevaleren boven de Spoorzone vanwege de prijsstelling, de ruimte of de eventuele mogelijkheid tot eigendom. Ook de nieuwe campusomgeving waarbij we gaan werken aan de combinatie van stedelijke dynamiek - met uitgesproken architectuur - en groene kwaliteit zal een aantal bedrijven aanspreken.

59

60

ruimtelijke en economische opgaven. Er ligt ook een grote sociale uitdaging. Een groot deel van het gebied scoort hoger dan gemiddeld in de stad op punten als het aantal armoedehuishoudens, bijstandsuitkeringen, sociale samenhang en eenoudergezinnen. Samen met de partners in het gebied, kijkt de gemeente 3.3 Dubbele duurzaamheid daarom ook heel nadrukkelijk naar de sociale kant. De ontwikkeling van het Kenniskwartier GEZOND EN GELUKKIG SOCIAAL PROJECTLEIDER biedt kansen om de verbinding te leggen tussen In Tilburg streven we naar een gezonde en gelukkige stad. De ontwikkeling van het Kenniskwartier biedt kansen om het verbeteren van de fysieke leefomgeving en Wij willen een stad zijn waar iedereen ertoe doet. Wij het verbeteren van de fysieke leefomgeving te koppelen willen een stad die veilig , een groen, duurzame schoon, en opgeruimd aan een duurzame aanpak van sociale opgaven. Dit noemen aanpak van armoede, schulden, is. Met plekken waar je elkaar op een ontspannen manier wij dubbele duurzaamheid. werkloosheid en eenzaamheid in Tilburg West. tegenkomt. We zijn pas tevreden als in Tilburg iedereen een Partners werken al in West aan een duurzame aanpak van armoede, schulden, werkloosheid, eenzaamheid en De cijfers van de wijktoets en de verhalen op straat in de gezondheidsachterstanden. Om bij te dragen aan de sociale Abdij- en Torenbuurt laten helaas iets anders zien.

Uit de aanpak is er een sociaal projectleider aangesteld die met resultaten van de Lemon leefbaarheidstoets 2019 blijkt dat bewoners en partners in het gebied (Tiwos, WonenBreburg, de buurten in vergelijking laag scoren op een aantal onderContourdeTwern) in de Abdij- en Torenbuurt aan de slag werpen. Buurtbewoners geven aan dat de contacten in de gaat. Samen met partners en bewoners verbeteren we de buurt, de betrokkenheid van bewoners en de ontwikkeling openbare ruimte, werken we aan het versterken de sociale • Schetst het toekomstbeeld voor het gebied. van de buurt onvoldoende zijn. Ook kennen de buurten een verbanden en betrokkenheid bij de omgeving. Ook willen • Doet uitspraken over de relatief hoog aantal armoedehuishoudens in vergelijking we ruimtelijke, dat de communicatie tussen bewoners en professionals met het Tilburgse gemiddelde. Daarnaast zijn er relatief beter wordt en participatie bevorderen. De sociaal projectsociale, (kennis)economische, veel mensen die een bijstandsuitkering ontvangen. Een deel leider speelt daarin een belangrijke rol. van het bezit van de corporaties is verouderd en voldoet structuur. programmatische niet overal aan de eisen van nu. gelukkig en gezond leven kan leiden.

GEBIEDSVISIE KENNISKWARTIER

WonenBreburg TIWOS TBV

• Gaat uit van de korte (2025) en Op het gebied van veiligheid wijken Abdij- en Torenbuurt langedetermijn (2040). niet meer af van het gemiddelde in Tilburg. Daar is de afge• Geeft aan bewoners, lopen jaren door alle partijen in de wijkrichting hard aan gewerkt. Het is fijn dat we daarmee in een opgaande lijn zitten. Dit grondeigenaren en initiatiefnemers. willen we samen met de bewoners van de wijk en onze partners in de buurten vasthouden.

61