02 Bijlage 1 - Kompas Tilburgs mediabeleid

Waarom beschouwen wij journalistiek als een dienst van algemeen economisch belang, oftewel merit good? Media worden door de overheid bekostigd vanwege hun maatschappelijke waarde. De onderliggende motivatie is politiek, niet economisch van aard. Die motivatie bevat een normatief idee over hoe een goede samenleving ingericht moet zijn. We hebben in dit verband gezien dat journalistiek fungeert als waakhond van de democratie en verbinder van groepen in de samenleving. Van de media en journalistiek wordt in dat kader verwacht dat ze onafhankelijk opereren, verifieerbaar en betrouwbaar nieuws brengen en als geheel een pluriform en divers aanbod garanderen. Bovendien dat ze toegankelijk en inclusief zijn en participatie stimuleren. We hebben tevens geconstateerd dat onafhankelijke professionele journalistiek een prijs heeft die zich niet altijd laat vertalen in verdienmodellen. Commerciële mediakanalen daargelaten, onttrekken de media zich deel aan de mechanismen van vraag en aanbod. Daarom adviseert de VNG aan gemeenten om journalistiek aan te merken als een merit good. Mogelijke ontwikkelscenario’s voor een sterker en duurzamer Tilburgs mediabestel. Hieronder presenteren wij scenario’s routes die kunnen resulteren in een sterkere en duurzamere journalistieke infrastructuur voor Tilburg.

Daarbij baseren wij ons in eerste instantie op aanbevelingen van de VNG, die gemeenten wijst op meerdere mogelijkheden om mediabeleid in de praktijk te brengen. Ontwikkelscenario’s van de VNG De VNG noemt de volgende inhoudelijke wegen waarlangs een gemeente mediabeleid kan vormgeven: ▪ Lokale redactiekracht Met het redactiekracht model wordt structureel arbeidskracht aan redacties toegekend vanuit een fonds: bijvoorbeeld één fte aan één bestaande onafhankelijke journalistieke redactie per gemeente. Het advies van VNG luidt dat deze redactiekracht bij de aanwezigheid van meerdere lokale redacties in principe aan de grootste moet worden toegevoegd, omdat die bewezen de meeste overlevingskracht heeft. ▪ Lokaal of regionaal mediafonds Een mediafonds zorgt voor gerichte steun op kwetsbare onderdelen in de nieuwsvoorziening, zoals onderzoeksjournalistiek of journalistiek in wijken of bij doelgroepen. ▪ Regionaal mediacentrum Een mediacentrum is een journalistieke hub die eveneens voorziet in opleiding en een platform vormt voor samenwerking.

20 Regionale omroepen. Deze hadden in 2019 totaal 1200 fte in dienst, deels journalisten. Omdat regionale omroepen

wisselend inzetten op lokale informatie kan de journalistieke inzet niet een op een naar individuele gemeenten worden omgerekend.

18

▪ Innovatie Het gaat met name om ondersteuning van de transitie naar digitale modellen, gelet op de veranderende mediavoorkeur van veel burgers. Om lokale journalistieke media voor een zo breed mogelijk publiek toegankelijk te houden en bereik via alle kanalen te garanderen is het belangrijk dat ook kwetsbare burgers een goede toegang hebben en houden tot nieuwe digitale technieken. ▪ Plek voor debat en educatie Het stimuleren van journalistieke netwerken en media-educatie van jongeren door het creëren van een plek voor debat en media-educatie op een openbare plek waar bewoners graag bij komen. Tilburgs profiel Bij onze beschrijving van het Tilburgse medialandschap constateerden wij dat Tilburg een pluriform mediaaanbod kent. Er is een voor alle burgers toegankelijk aanbod van onafhankelijke professionele journalistiek met diverse typen inhoud en op verschillende kanalen. We zagen verder dat landelijke ontwikkelingen waarneembaar zijn in Tilburg. Ook in onze stad staan lokale media onder druk, en neemt de invloed van sociale media en burgerjournalistiek toe. We stelden bovendien vast dat Tilburg zich onderscheidt door het Tilburgs Mediafonds, Fontys Hogeschool Journalistiek en Mindlabs, en dat de mediasector van belang is voor de economie en het vestigingsklimaat van Tilburg.

Zwaktes & bedreigingen: lokale media zijn kwetsbaar en journalistiek onder druk In de delen 1 en 2 is de kwetsbaarheid van het Tilburgse mediabestel al aan de orde gekomen. We constateerden onder andere dat onze publieke media-instelling, Omroep Tilburg, niet voldoet aan de norm van NLPO. De omroep beschikt over 1 fte aan professionals op het gebied van media en creatieve industrie, maar heeft geen professionele journalist in dienst. De NLPO stelt dat er in een werkgebied van 225.000 inwoners circa 5 fte professionele journalisten nodig zijn op een staf van 9 fte. De kwetsbaarheid van de lokale omroep werd tijden het stedelijke mediadebat door verschillende partijen aan de orde gesteld. Met name brancheorganisatie NLPO merkte op dat het voor een lokale omroep lastig is zijn wettelijke taken te vervullen als hij daartoe onvoldoende wordt geëquipeerd. Het Tilburgs Mediafonds is kwetsbaar ten gevolge van incidentele financiering; zonder aanvullend budget is het fonds gedwongen om per 1 januari 2022 te stoppen met zijn activiteiten. Het nadeel van incidentele financiering komt hieronder nog aan de orde, maar was ook een gespreksonderwerp tijdens het stedelijke mediadebat. De kwetsbaarheid van commerciële omroepen hyperlocals en (wijk)kranten houdt vooral verband met teruglopende inkomsten uit advertenties.

Hoe de lokale media en journalistiek in Nederland onder druk staan als gevolg van technische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen hebben we eerder al beschreven. Met name de afname van journalistieke menskracht, veranderde strategieën van adverteerders en kwetsbare verdienmodellen bedreigen het functioneren van media en journalistiek. Sterktes & kansen: samenwerking en innovatie De sterktes en kansen van Tilburg hebben vooral te maken met de wil tot samenwerking en het unieke profiel van het Tilburgse medialandschap. Tilburgse media werken graag samen. Dat blijkt uit gevoerde gesprekken en getuigenissen van de media tijdens het stedelijke mediadebat. Enerzijds zijn er wensen om bestaande samenwerkingen te versterken, zoals die van Omroep Tilburg, Omroep Brabant en, recent, de NOS. Anderzijds is er belangstelling voor nieuwe partnerships, zoals die van hyperlocals met Fontys Hogeschool Journalistiek. Daarnaast is samenwerking mogelijk indien dure voorzieningen als tv-studio’s beschikbaar worden gesteld voor andere, minder draagkrachtige partijen. De publieke omroepen en de commerciële media laten er geen misverstand over bestaan dat zij graag met elkaar samenwerken. De belangrijkste uitdaging is de manier waarop die kan worden vormgegeven. De Mediawet biedt daartoe zeker mogelijkheden.

In de praktijk blijkt het echter niet eenvoudig om die samenwerking vorm te geven binnen de grenzen die de wet daaraan stelt. Voor publieke media geldt immers een strenger regime dan voor commerciële media. Lastig is bovendien dat toetsing bij het Commissariaat voor de Media of de gekozen samenwerking toelaatbaar is, achteraf plaatsvindt. Die moeilijkheid werd tijdens het

19

stedelijk mediadebat bevestigd door een medewerker van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Hij adviseerde de media om te leren van succesvolle voorbeelden elders in het land en gebruik te maken van stimuleringsregelingen die ruimte bieden voor experiment. Samenwerking en innovatie gaan vaak hand in hand. Met name Fontys Hogeschool Journalistiek geeft expliciet aan geïnteresseerd te zijn in brede samenwerking. Die belangstelling heeft te maken met het profiel en de ambities van de opleiding, zoals de aandacht voor innovatie en de ontwikkeling van Mindlabs. Als trekker van Smart Media, een van de onderdelen van Mindlabs, heeft Fontys tijdens het stedelijke mediadebat alle lokale media uitgenodigd om met de opleiding in gesprek te gaan over samenwerking en innovatie. In dit verband wees een vertegenwoordiger van het Tilburgs Mediafonds op de mogelijkheden om bij het fonds financiering voor onderzoek aan te vragen. Al eerder is opgemerkt dat het Tilburgse medialandschap zich in Nederland onderscheidt door de aanwezigheid van Fontys Hogeschool Journalistiek, Mindlabs en het Tilburgs Mediafonds. Zij vormen ook belangrijke aanjagers in samenwerking en vernieuwing. Jongeren Bij alle ontwikkelingen in de mediasector is er bijzondere aandacht voor jongeren.

Hoe verhouden die zich tot media en journalistiek? Waar oudere generaties nog steeds gebruik van kranten, televisie en radio om zich te oriënteren op het nieuws, zijn jongeren vooral geïnteresseerd in de mogelijkheden van internet en social media. De traditionele media constateren dan ook dat ze jongeren niet meer bereiken. Tijdens het stedelijke mediadebat stelde de hoofdredacteur van het Brabant Dagblad dat de krant jongeren tot 20 jaar niet langer tot haar doelgroep rekent, omdat mensen pas vanaf hun twintigste geïnteresseerd zijn in de krant. Dit beeld werd tijdens het mediadebat bevestigd door de aanwezige jongeren. Ze zijn nauwelijks geïnteresseerd in dagbladen en televisie; de smartphone is heilig. Een van de tieners vertelde dat hij nog nooit van Omroep Tilburg had gehoord voordat hij bij die omroep aan de slag ging als T-reporter. En dat gold voor de meesten in zijn vriendkring. De wijze waarop nieuwsitems op televisie worden gepresenteerd betitelde hij als saai, met name door gebrek aan spontaniteit. Daarom kiest hij als T-Reporter voor een onbevangen werkwijze, zonder voorbereiding. Toch hebben jongeren grote belangstelling voor nieuws en alles wat er in hun omgeving gebeurt, zo bleek tijdens het mediadebat. Hun interesse gaat uit naar korte en krachtige vormen van communicatie, zoals die op social media.

Ze willen geïnformeerd worden over onderwerpen die hun aan het hart gaan in een taal die bij hen past. Die ruimte vinden de aanwezige T-Reporters bij Omroep Tilburg, die jongeren in staat stelt op een eigen manier journalistieke items te maken over hetgeen ze bezighoudt. Overigens gaven de T-reporters aan ze worden gedreven door passie, en niet uit zijn op een journalistieke carrière. Dat jongeren zelf journalistieke initiatieven ideeën ontwikkelen blijkt onder meer uit Safaa Bouzambou, net afgestuurd voor de opleiding Communicatie en mediadesign. Zij richtte een kinderpersbureau op om de jeugd te betrekken bij de journalistiek. Schrijven, vloggen, podcasts, fotografie en TikTok. Alles is mogelijk zolang kinderen en jongeren er maar achter staan. Het kinderpersbureau zorgt daarbij voor een persaccreditatie. Om te komen tot een professionele aanpak vroeg en kreeg ze hulp van Wijkkrant Noord en Omroep Tilburg. Het kinderpersbureau en de groei van het aantal T-Reporters laten zien dat de samenwerking tussen jongeren en de Tilburgse media op gang begint te komen. De combinatie met de studenten van Fontys, Mindlabs en media-activiteiten in de LocHal biedt mogelijkheden om jongeren op een nieuwe en structurele manier te betrekken bij betrekken bij de journalistieke infrastructuur van Tilburg.

Mogelijke ontwikkelscenario’s Wat zien we wanneer wij onze huidige journalistieke infrastructuur vergelijken met de aanbevelingen van de VNG? Allereerst dat het redactiekrachtmodel een optie is om de lokale media te versterken. Ten tweede dat we met de oprichting van het Tilburgs Mediafonds een aanbevolen ontwikkeling in gang hebben gezet. Ten derde dat Tilburg bestaande en gewenste samenwerkingsverbanden vorm geven aan een regionaal mediacentrum, innovatie en een plek voor debat en jongeren. Op basis van deze constateringen zien wij tenminste vijf mogelijke ontwikkelscenario’s voor ons die de journalistieke infrastructuur kunnen versterken en daarmee het belang van de mediasector voor het Tilburgse vestigingsklimaat.

20

1. Versterking lokale omroep Een volwaardige publieke media-instelling past Tilburg en haar bijzondere mediaprofiel. Op dit moment voldoet Omroep Tilburg niet aan de NPO norm. Een redactiekrachtmodel biedt kansen Omroep Tilburg duurzaam te versterken. We hebben gezien dat onze publieke omroep zich ontwikkelt tot een volwaardig Community Media Centre en daartoe samenwerking is aangegaan met Omroep Brabant en de NOS. Verduurzaming hiervan draagt eveneens bij aan de versterking van de lokale publieke omroep. In dit verband kan ook worden gekeken naar de mogelijkheden die de streekomroep Midden-Brabant biedt, en naar vormen van samenwerking met (commerciële) hyperlocals. Uitwerking van genoemde mogelijkheden is nodig om te komen tot concrete beleidsvoorstellen. Aanknopingspunt is het standpunt van het NLPO dat er in een werkgebied van 225.000 inwoners 5fte professionele journalisten nodig zijn op een staf van 9 fte 2. Versterking burgerjournalistiek en wijkkranten Burgerjournalistiek biedt kansen voor sociale cohesie. Met name wijkkranten zijn van betekenis voor het informeren van buurtgenoten. Hun slagkracht is echter beperkt. Enerzijds doordat redacties niet of slechts gedeeltelijk beschikken over journalistieke know-how. Anderzijds doordat ze werken met bescheiden budgetten.

Betere en nieuwe verbindingen tussen de wijkkranten, Omroep Tilburg en FHJ vergroot de impact van burgerjournalistiek en wijkkranten. Samenwerking, het delen van journalistieke kennis en ervaring, coaching en het ter beschikking stellen van professionele faciliteiten versterkt de slagkracht van wijkkranten en burgerjournalisten. 3. Verduurzaming Tilburg Mediafonds De VNG noemt Tilburg als een voorbeeld van een stad die met een mediafonds gerichte steun biedt op kwetsbare onderdelen in de nieuwsvoorziening, zoals onderzoeksjournalistiek, journalistieke innovatie, en (educatieve) ontwikkeling van professionals en talenten (inclusief ‘burgerjournalisten’). Het Tilburgs Mediafonds is ontstaan op initiatief van de raad die voor een proefperiode van twee jaar een budget van € 150.000,- reserveerde. Het betreffende budget 'Fonds lokale journalistiek' is na de proefperiode juni 2019 – juni 2021 echter uitgeput. In het door de raad vastgestelde Cultuurplan 2021-2024 wordt ‘voortzetting van het Tilburgs Mediafonds’ als aandachtspunt genoemd. Tegen die achtergrond en in de aanloop naar definitieve besluitvorming over het Tilburgs Mediafonds, is de pilotperiode verlengd tot 1 januari 2021 (Collegebesluit 15 juni 2021, 22). 4.

Verdere ontwikkeling Mindlabs Mindlabs beoogt de ontwikkeling van mens en maatschappij te versterken en te versnellen door kennis en toepassing van interactieve technologie te verbinden met ondernemerschap. Smart Media werkt aan digitale projecten die moeten leiden tot innovatieve praktijken en nieuwe businessmodellen voor media en journalistiek. Mindlabs is combineert een innovatief platform en een mediacentrum met landelijke uitstraling. We kunnen de verdere ontwikkeling van Mindlabs bevorderen door het samenwerkingsverband van Mindlabs nog beter te verbinden met de Tilburgse mediapraktijk. Daarmee komen we tegemoet aan de behoefte van Mindlabs aan kwesties en vraagstukken die voortkomen uit de praktijk. Lokale media en journalistiek kunnen daarin voorzien. Zij kunnen bijvoorbeeld helpen bij het bereiken van ongeletterden en nieuwkomers (digitale inclusie). 5. Plek voor debat en jongeren Door krimpende redacties gaan journalisten steeds meer als eenlingen opereren. Een openbare plek voor debat en talentontwikkeling geeft betekenis aan het journalistieke gedachtegoed. Ze kan een belangrijke functie vervullen als broedplaats voor jongeren en studenten met interesse voor media en journalistiek. Daarnaast biedt zo plek versterking en uitbreiding kansen van regionale media-netwerken en het betrekken van burgers met journalistieke aspiraties.

Met het MediaLab in de LocHal en het naastgelegen Mindlabs lijkt Spoorzone de ideale locatie voor een dergelijke openbare plek. De daar al actieve samenwerkingsverbanden zouden kunnen worden gestimuleerd verder vorm te geven aan een publieke plek voor debat en educatie. Geschetste ideeën moeten verder worden uitgewerkt om te komen tot concrete beleidsvoorstellen. De beschreven ontwikkelscenario’s zijn mogelijkheden. In nauwe samenwerking met de mediasector gaan wij verkennen of en in hoeverre ze ontwikkeld moeten worden. Wij houden open dat de sector komt met andere of betere ideeën ter verbetering van de Tilburgse journalistieke infrastructuur. Ook merken wij op dat onze rol als overheid bij de beschreven routes niet altijd dezelfde zal zijn. Soms is die tijdelijk en moeten we aanjagen. In

21

andere gevallen zijn we duurzaam betrokken en is onze rol meer regulerend. Welk ontwikkelscenario we ook kiezen, onze weg naar een sterkere en duurzamere journalistieke infrastructuur is samen te vatten in drie woorden: versterken, verbinden en vernieuwen. Financiering Met het rijk hebben wij een verantwoordelijkheid de onafhankelijkheid, de kwaliteit, de diversiteit en de toegankelijkheid van de media in Tilburg te waarborgen. 21 Als financieringsinstrumenten noemt de VNG de verplichte (basis)bekostiging van de lokale publieke media-instelling, doelfinanciering en advertentiebeleid.22 Ter ondersteuning van een sterk en duurzaam lokaal mediabestel benutten wij momenteel in Tilburg meerdere budgetten, gerelateerd aan verschillende portefeuilles. Financiële instrumenten De op grond van de Mediawet verplichte bekostiging van de lokale omroep verloopt via het Gemeentefonds. De bijdrage van het Rijk is via een richtsnoer geoormerkt en bedraagt € 1,39 per huishouden (prijspeil 2021).23 Het richtsnoer voor de bekostiging is geen verplichting, maar vrijwel alle gemeenten bekostigen minstens met het door de VNG op aanraden van het Rijk voorgestelde bedrag.24 Tilburg is qua inwonersaantal de 7e stad van Nederland met een groot verzorgingsgebied van ruim 200.000 inwoners.

Om Omroep Tilburg in staat te stellen zijn wettelijke taken naar behoren uit te oefenen, ligt het voor de hand de norm van het Rijk aan te houden. De VNG attendeert gemeenten of de betekenis van een mediafonds voor een stevige journalistieke infrastructuur. In het verleden heeft de raad een geoormerkt budget beschikbaar gesteld van € 150.000 voor de tweejarig proefperiode van het Tilburgs Mediafonds; deze loopt af op 1 juli 2021. Inmiddels hebben we de pilotperiode verlengd tot 1 januari 2021. Voor het voortbestaan van het Tilburgs Mediafonds is vanaf 1 januari 2022 aanvullend budget nodig. Komt dat er niet dan is het fonds genoodzaakt zijn activiteiten vanaf 2022 te staken. Als gemeente zetten wij middelen in voor uiteenlopende communicatieve doeleinden. Dit kan vormen van doelfinanciering aannemen, waarbij wij een medium ‘opdracht’ geven om met of voor de gemeente een item te coveren, verslag te doen van vergaderingen of evenementen, of een en campagne te ontwikkelen. Andere voorbeelden van een communicatieve inzet van middelen zijn het inkopen van ruimte en zendtijd voor gemeentelijke informatie, bekendmakingen, personeelsadvertenties en (marketing)campagnes. Hoewel het bij al deze voorbeelden strikt genomen niet gaat om ‘mediabeleid’, functioneert een dergelijke middeleninzet in de praktijk wel zo: het medium dat deze opdrachten binnenhaalt, profiteert er immers van.

De VNG adviseert gemeenten om te verkennen of zij hun budgetten (nog) slimmer kunnen inzetten. In dit verband moet ook worden gekeken naar de gevolgen van nieuwe wetgeving. Zo ontstaat vanaf medio 2021 een geheel nieuwe situatie bij het publiceren van gemeentelijke bekendmakingen door de Wet elektronische publicaties. Die situatie biedt kansen om door een andere inzet van budgetten (onafhankelijke) media in staat te stellen een nieuwe rol te spelen bij bekendmakingen en het stimuleren van participatie. Gemeenten zouden de ambitie moeten hebben om onafhankelijke) media optimaal te laten profiteren van een slimme inzet van gemeentelijke budgetten en financieringsmogelijkheden.

21 De VNG waarschuwt gemeenten dat extra middelen uit ‘Den Haag’ ter versterking van de journalistiek niet moeten leiden

tot een terugtrekkende beweging van de lokale overheid; daarmee wordt immers de beoogde versterking van de lokale journalistiek teniet gedaan. 22 De journalistieke onafhankelijkheid kan tot gevolg hebben dat het lastig is om een activiteit ten behoeve van de gemeente als ‘opdracht’ te zien. Inhoudelijke bemoeienis of controle door de gemeente als opdrachtgever is o.g.v. de Mediawet verboden. De gemeente wordt dus meer facilitator van een journalistieke proces dan opdrachtgever in enge zin. 23 Zie: https://vng.nl/sites/default/files/2020-08/bedragen-voor-lokale-omroep-in-gemeentefonds-2021-augustus-2020.pdf 24 in een enkel geval wordt minder uitgekeerd. Afwijkingen naar boven komen vaker voor.

22

Mogelijke financiële uitgangpunten De VNG geeft gemeenten ter overweging om de volgende financiële uitgangspunten te gebruiken als uitgangpunten voor hun mediabeleid. ▪

▪

▪

▪

Gezien het belang van media en journalistiek voor democratie en sociale cohesie wordt de ondersteuning ervan als een gemeente-brede opgave en wordt bij de financiering ervan gekeken naar meerdere budgetten. Met het oog op een sterke en duurzaam lokaal mediabestel wordt waar nodig gestreefd naar meerjarige financiering, om te voorkomen dat incidentele financiering leidt tot tijdelijke en minder effectieve steunmaatregelen voor de journalistiek. In onze subsidievoorwaarden is impact als een belangrijk criterium. Na journalistiek onderzoek blijkt de werkelijkheid soms heel anders in elkaar te zitten dan algemeen wordt aangenomen. Het is als een publieke taak dit onderzoek mogelijk te maken. De uitdaging is om zoveel mogelijk mensen te bereiken met verdiepende onderwerpen. Het gaat om de impact. Te financieren organisaties en initiatieven: hanteren (een beperkt aantal) journalistieke codes, zoals hoor en wederhoor; streven naar een regime van fatsoenlijke betaling (fair practice). Honorering kan bijvoorbeeld zijn gebaseerd op NVJ-tarieven of een cao); komen eerder in aanmerking voor steun indien zij inwonersparticipatie realiseren. De journalistiek functioneert nog beter functioneert als verbinder van groepen in de samenleving wanneer de media ook inwoners betrekken bij het nieuws.

Voorbeelden hiervan zijn enquêtes, interviews, reacties en het bieden van een podium voor opinies of debatten.

De denkrichtingen die in het Kompas voor Tilburgs mediabeleid zijn genoemd dienen te worden uitgewerkt in concrete beleidsvoorstellen. Op dat moment volgt ook een voorstel of de financiële uitgangpunten die wij in Tilburg hanteren.

23

Bijlage: Verslag stedelijke mediadebat Wat Wanneer Waar Aanwezig

Afmeldingen Verslag

Stedelijk mediadebat 7 september 2021 LocHal Tilburg Raadsleden, journalisten, belangstellenden en jongeren, alsmede vertegenwoordigers van: Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, Tilburgs Mediafonds, Stichting Nederlandse Publieke Lokale Omroep, NOS, Omroep Brabant, Omroep Tilburg, Brabants Dagblad, Tilburgse wijkkanten, Tilburgers.nl, KruikenTV, Tilburg.com, Fontys Hogeschool Journalistiek, Tilburg University en Mindlabs. Kermis FM en Dit IS Tilburg. Marius Brugman / Danielle Arets

Op 7 september vond op initiatief van Gemeente Tilburg een stadsgesprek over media in Tilburg plaats; dit naar aanleiding van de ambities tot een mediabeleid van de gemeente. De avond, onder leiding van Danielle Arets, startte met een ingesproken videoboodschap van wethouder Marcelle Hendrickx, waarin zij een korte toelichting gaf op de ambitie om in Tilburg te komen tot een lokaal mediabeleid. Vervolgens legde ambtenaar Ulco Mes uit dat de gemeente op basis van een aantal recente studies door o.a. VNG en ROB een concept Kompas voor Tilburgs mediabeleid heeft opgesteld. Daarin zijn een aantal belangrijke uitdagingen voor het versterken van de mediasector in Tilburg opgenomen. Op basis van dit kompas en een presentatie ervan in de gemeenteraad zijn voor het stadsgesprek drie thema’s gekozen die speciale aandacht verdienen: jongeren, samenwerking en innovatie. Jongeren Het gesprek over jongeren en hoe de media momenteel deze doelgroep zeer moeilijk bereiken, werd afgetrapt door T-Reporters (Omroep Tilburg) Hassiba Lhajoui en Eyas Sawas. Hun ervaringen onderstreepten de worsteling die de aanwezige media zelf ook aankaartten. Sawas (14) merkte dat leeftijdsgenoten vaak niet van het bestaan van Omroep Tilburg weten, laat staan van de mogelijk om zelf als journalist op pad te gaan.

Hassiba vertelde dat zij haar nieuws online consumeert, en afgezien van NOS Stories doet zij dit maar weinig via de traditionele mediakanalen. Safaa Bouzambou, afgestuurd aan de opleiding Communicatie en mediadesign vertelde dat een kinderpersbureau had opgericht om jeugd te betrekken bij de journalistiek. Zij biedt kinderen kansen om te schrijven, vloggen, podcasts, fotografie en TikTok over wat hen bezighoudt. Daarbij werkt kinderpersbureau werkt samen met o.a. Wijkkrant Noord en Omroep Tilburg. De aanwezige media ondervonden dat simpelweg het nieuws ‘opknippen’ en op sociale media plaatsen niet voldoende is om tieners te bereiken. Lucas van Houtert (Brabants Dagblad) was van mening dat tieners in het algemeen slechts weinig geïnteresseerd zijn: “Voor mensen vanaf 20 jaar worden wij pas interessant, en voor hen zijn we aantrekkelijk genoeg.” T-Reporters Lhajoui en Sawas benadrukten het belang van een schakel tussen de jongeren en de media: iemand die de taal van de jongeren spreekt en weet wat voor hen belangrijke thema’s zijn. Momenteel lijkt de connectie tussen jongeren en de media, vanuit beide partijen, te ontbreken. De aanwezige journalisten gaven allen aan dat dit punt aandacht behoeft, al ziet niet iedereen dat als primaire focus.

Het initiatief van Omroep Tilburg om jongeren in de wijk zelf het nieuws te laten maken kan wel op veel waardering rekenen uit de zaal; “we moeten door hun ogen kijken naar het nieuws; anders verliezen we een belangrijke doelgroep uit het oog”, aldus een oud student van de opleiding journalistiek. Samenwerking Het tweede gesprek van de avond ging over de samenwerking tussen de verschillende media en hoe die verder te verbeteren. Hoewel verschillende partijen (omroepen en commerciële partijen) volgens de lijnen van het Commissariaat voor de Media samen moeten kunnen werken, blijkt dat deze samenwerking in de praktijk lastig tot stand komt, vertelde Quint Kik, senior onderzoeker van het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek. Toch is in het land de nodige ervaring opgedaan. Hij adviseerde om daaruit lessen te trekken en gebruik te maken van bestaande regelingen om te experimenteren met samenwerkingsvormen. Om een sterke onderlinge samenwerking op te zetten, adviseerde Mark Visch (NLPO) de Gemeente Tilburg te investeren in de lokale omroep. Pas dan kan de lokale omroep zich ontwikkelen tot gelijkwaardige partij met een sterke infrastructuur die de inwoners van Tilburg vertegenwoordigt (zoals beschreven staat in de mediawet).

24

Dit wakkerde de discussie tussen structurele en tijdelijke bijdragen aan. Aanwezigen waren het erover eens dat financiële impulsen en projectsubsidies van meerwaarde zijn voor journalistiek onderzoek en projecten, mits de basis van het betreffende medium sterk is. Een subsidie aan het Brabants Dagblad kan bijvoorbeeld resulteren in onderzoeksjournalistiek waar anders geen tijd/geld voor is. Incidentele financiering voor een publieke media-instelling levert in de praktijk echter weinig op; zeker geen duurzame verandering. Ook niet waar een doorlopende samenwerking wordt beoogd. Renzo Veenstra (Omroep Brabant): “Kort door de bocht gezegd: stop met incidentele subsidies voor omroepen. Alleen structureel meer geld brengt ze verder.” Hij noemde vervolgens het voorbeeld de recent ingezette samenwerking met Omroep Tilburg, waarbij journalisten van Omroep Brabant de Lokale Omroep helpen om meer nieuws te brengen. Als dit samenwerkingsverband zou stoppen, eindigt daarmee ook de versterkte nieuwsvoorziening van Omroep Tilburg. Datzelfde geldt voor het dit jaar gestarte initiatief waarbij NOS journalisten lokale omroepen helpen de nieuwsinfrastructuur te verstevigen. Ook die samenwerking wordt geprezen, maar enkel als die duurzaam is. “Het moet structureler”, aldus Veenstra.

Dat geldt ook voor het Mediafonds Tilburg dat 2 jaar geleden is opgericht en met subsidie vanuit de Gemeente onderzoeksjournalistiek bevordert. Voorzitter Hedwig Zeedijk lichtte toe dat het fonds verschillende mooie journalistiek producties heeft kunnen stimuleren, die zonder financiële bijdrage van het mediafonds nooit tot stand zouden zijn gekomen. Het fonds richt zich succesvol op ondersteuning van onderzoek en kortlopende projecten. Zij benadrukte echter dat de bijdragen van het fonds eenmalige impulsen zijn, en niet geschikt om bij te dragen aan een duurzame journalistieke infrastructuur. Ze werd in die opvatting gesteund door Quint Kik, die aangeeft dat afgelopen jaren in Nederlandse steden mediafondsen zijn opgestart die echter zonder structurele subsidie geen bijdrage gaan leveren aan het versterken van het journalistieke ecosysteem. Sommige zijn inmiddels verdwenen. Mark Visch opperde dat de subsidies van de diverse fondsen naar zijn smaak ook een druppel op een gloeiende plaat zijn. “Kijk serieus wat er nodig is in de sector en koppel daar serieuze bedragen aan, is zijn devies. Voor een grote stad als Tilburg zou dat tenminste 6 à 7 ton per jaar moeten zijn,” schetst Visch. Quinty Kik herhaalde dat Tilburg niet zelf het wiel moet willen uitvinden, maar gebruik moet maken van bestaande kennis en ervaringen elders in het land.

Hij constateerde dat in Nederland alleen Den Haag een volwaardig lokaal mediabeleid heeft. Tilburg loopt dus mee voorop in de ontwikkelingen. Ideaal is dat er eerste beleid gemaakt wordt om daarna pas te beslissen waar hoeveel geld naartoe gaat. Innovatie Behalve journalistieke samenwerking, kan de samenwerking ook plaatsvinden op gebied van de infrastructuur waar media gebruik van maken. Journalist Wijnand Nijs, merkte op dat media dure opnameapparatuur efficiënt kunnen uitlenen aan elkaar om zo kosten te besparen. “In de infrastructuur moet je elkaar kunnen vinden zonder elkaar direct te beconcurreren.” Bart van Teeffelen, projectmanager van Mindslabs lichtte toe hoe Universiteit Tilburg, Fontys en ROC en DPG samenwerken onder de noemer Smart Media. Dit met de ambitie om innovatie in de journalistiek aan te wakkeren, beter praktijkgericht onderwijs en onderzoek op te zetten en de doorstroom tussen MBO, HBO en WO te bevorderen. “We willen daarbij heel nadrukkelijk ook alle lokale spelers hier in de zaal uitnodigen om met ons in gesprek te gaan; want samenwerking staat in dit project centraal” aldus Van Teeffelen. In nieuwe samenwerkingsverbanden zoals MindLabs mist Ruud van Groeninge (Tilburg.com), wel de samenwerking met de kleinere en commerciële mediapartijen uit Tilburg die volgens hem juist een sterke binding met de stad hebben.

Een podcaststudio die in MindLabs aanwezig zal zijn zodra de bouw af is, lijkt voor hem op het eerste gezicht wegens bijkomende kosten niet te gebruiken. Zo wordt de samenwerking (ook in infrastructuur) tussen partijen in theorie wellicht gestimuleerd, maar hij vreest met Tilburg.com desondanks buiten de boot te vallen. Ulco Mes sluit de avond af met de mededeling de genoemde suggesties te verwerken in het Kompas. Treporter Sawas wil echter graag nog het laatste woord hebben en roept de sector op tot nadere samenwerking: “Je moet het zien als een boerenbedrijf waarin je met passie probeert de mooiste producten te maken. Journalistiek is een prachtig product”, zegt de viertienjarige wijselijk. Het luidde applaus geeft aan dat de aanwezigen daar allemaal warm voor lopen.

25