02 Bijlage 1 Integrale Ontwerpnotitie

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg

projectnummer 0461294.101 werkdocument revisie 04 16 april 2021 Projectnr. TenneT: 002.678.21 Documentnr. TenneT (revisienr.): 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg

projectnummer 0461294.101 werkdocument revisie 04 16 april 2021 Projectnummer TenneT: 002.678.21 Meridian documentnummer: 002.678.21 0891238 (revisie 0.4)

Auteurs Z. de Gruijter R. Kanters

Opdrachtgever TenneT TSO B.V. Utrechtseweg 310 6812 AR ARNHEM

Datum 15-01-2021 15-02-2021 18-03-2021 16-04-2021

datum vrijgave 16-04-2021

Revisie AG / Revisie TenneT Werkdocument 1.0 / revisie 0.1 Concept 2.0 / revisie 0.2 Concept 3.0 / revisie 0.3 Concept 4.0 / revisie 0.4

Beschrijving revisie Concept 4.0 / revisie 0.4

Beschrijving revisie (reden van uitgifte) Werkdocument ter review aangeboden Aangepast o.b.v. RFA Aangepast o.b.v. RFA Aangepast o.b.v. RFA

auteur Z. de Gruijter

goedkeuring A.J.C. van Beek

vrijgave M.F. Elings

Inhoudsopgave

Blz.

1

Inleiding

1

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Aanleiding Locatiekeuze 380 kV-hoogspanningsstation Tilburg Ligging Waterbergingsopgave Betrokken partijen en wijze van samenwerking Doel integrale ontwerpnotitie Leeswijzer

1 2 3 5 6 6 7

2

Bestaande situatie

8

2.1 2.2 2.3 2.3.1 2.3.2 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Landgebruik en inrichting Bodem Watersysteem Kunstwerken Kades Natuurwaarden Archeologie en cultuurhistorie Kabels en leidingen Recreatie Eigendommen Ontwikkelingen in en rondom het gebied

8 9 10 11 12 13 14 15 16 16 16

3

Planvorming

20

3.1 3.2 3.4

3.6

Aanleiding en processtappen 20 Alternatievenafweging RHDHV (juni 2019-april 2020) 21 Heroverweging alternatieven + uitwerking voorkeursalternatief Antea (mei 2020 – september 2020) 24 Optimalisaties voorkeursvariant tot een Voorlopig Ontwerp (sept 2020 – nov 2020) 27 Uitwerking Voorlopig Ontwerp tot een Definitief Ontwerp door Antea (dec 2020 – maart 2021) 28

4

Toekomstige situatie

30

4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

Beschrijving van het DO Werking nieuwe systeem Bestaande waterberging en bijbehorende kade Bos en Beemdweg Waterberging west Waterberging oost Landschappelijke inpassing Toekomstige eigendommen Duurzaam GWW

30 31 32 34 35 37 39 40 40

3.5

5

Effecten

42

5.1 5.2 5.3 5.3.1 5.3.2 5.3.3 5.3.4 5.4 5.5 5.6 5.7

Effecten op de waterhuishouding Effecten op de milieuhygiënische (water)bodemkwaliteit Effecten op natuur Gebiedsbescherming Stikstofdepositie Soortbescherming Houtopstanden/ bomen Effecten op de omgeving Archeologie Niet gesprongen explosieven Bediening/ beheer en onderhoud

42 43 46 46 47 49 50 50 51 51 51

6

Vergunningen en planologische inpassing

53

6.1 6.2

Vergunningen en toestemmingen Planologische inpassing

53 53

7

Wijze van uitvoering

54

7.1 7.2

Uitvoeringsaspecten Planning

54 54

Bijlage 1 Ontwerptekeningen VO Bijlage 2 Eigendommenkaart omgeving huidig Bijlage 3 Overzicht onderzoeken

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021, concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

1

Inleiding

1.1

Aanleiding TenneT TSO B.V. (hierna: TenneT) is voornemens een nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Rilland (Zeeland) en Tilburg (Noord-Brabant) te realiseren. Ten noorden van Tilburg wordt een 380kV-hoogspanningsstation gebouwd als eindpunt van deze verbinding. De bouw van een nieuw hoogspanningsstation is nodig om in de toekomst te zorgen voor een betrouwbare, veilige en robuuste energievoorziening in de regio. Zowel de vraag naar als de lokale duurzame productie van elektriciteit nemen toe in de regio Tilburg. Al deze elektriciteit moet getransporteerd worden over het hoogspanningsnetwerk, waardoor de komende jaren knelpunten ontstaan in het 150 kilovolt (kV)-net in Noord-Brabant. Deze zijn te voorkomen door een koppeling te maken naar het 380 kV-net. Aanvankelijk maakte het hoogspanningsstation projectmatig deel uit van de nieuwe verbinding Zuid-West 380 kV Oost. De verbinding kan naar verwachting echter pas in 2029 in gebruik worden genomen. Omdat de genoemde knelpunten al eerder optreden is in januari 2020 door TenneT en EZK besloten om de realisatie van het hoogspanningsstation Tilburg onder te brengen in een aparte procedure onder de rijkscoördinatieregeling, met een zelfstandig inpassingsplan en een eigen besluitvormingstraject. Hierdoor kan het hoogspanningsstation inclusief toekomstvaste koppeling met het bestaande 150 kV-net naar verwachting in 2025 gereed zijn.

Het Bro-overleg op het voorontwerp inpassingsplan heeft reeds plaatsgevonden. Naar verwachting gaat het ontwerp-inpassingsplan en de ontwerp-uitvoeringsbesluiten van het hoogspanningsstation inclusief inlussing van de bestaande verbinding en het kabeltracé rond de zomer van 2021 in procedure. Het 380 kV-hoogspanningsstation wordt gedeeltelijk gerealiseerd op de effluentvijver van de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van Waterschap De Dommel. De gemeente Tilburg, de Efteling, Natuurmonumenten en de provincie Noord-Brabant hebben plannen voor de realisatie van een recropassage ten oosten van de bestaande effluentvijver, waarvoor een brede ecologische verbindingszone nodig is. Ook hiervoor dient een gedeelte van de effluentvijver te worden gecompenseerd. Het verlies aan waterbergingscapaciteit dient gecompenseerd te worden voordat deze nieuwe functies kunnen worden gerealiseerd. Vanaf juni 2019 zijn TenneT, Waterschap De Dommel, de gemeente Tilburg, Natuurmonumenten en de Provincie Noord-Brabant betrokken bij de uitwerking van de planning voor deze compensatieopgave. Voor de compensatie worden separate vergunningenprocedures doorlopen en maken derhalve geen onderdeel uit van de Rijkscoördinatieregeling van het hoogspanningsstation.

In deze integrale ontwerpnotitie wordt de totstandkoming van het ontwerp van de compensatie van de effluentvijver toegelicht en een beschrijving van alle onderdelen van het ontwerp. De integrale ontwerpnotitie maakt onderdeel uit van de parapluovereenkomst tussen de verschillende partijen, waarin afspraken gemaakt worden over onder andere de toekomstige eigendommen, de inzet van de verschillende partijen en de financiering.

Blad 1 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

1.2

Locatiekeuze 380 kV-hoogspanningsstation Tilburg Het nieuw te bouwen 380 kV-hoogspanningsstation Tilburg lost de knelpunten op voor het gebied tussen Geertruidenberg-Oosteind-Tilburg-Best-Eindhoven. Op dit 380 kV-hoogspanningsstation wordt het 150 kV-hoogspanningsnet in Noord-Brabant gekoppeld met de landelijke 380 kV-hoogspanningsring. Tilburg is een geschikte locatie voor deze koppeling vanwege de ontwikkeling van de elektriciteitsvraag in dit gebied, vanwege de centrale ligging tussen Eindhoven en Geertruidenberg en omdat het 150 kV-net en het 380 kV-net hier dicht bij elkaar liggen. De locatiekeuze en omvang van het 380 kV-hoogspanningsstation is tevens ingegeven door de toekomstige aansluiting van de verbinding Zuid West 380 kV oost (Rilland-Tilburg) op dit nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation. Na afweging van een aantal locaties ten noorden van Tilburg, is in juli 2017 door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat gekozen voor de locatie 'De Spinder' als voorkeurslocatie voor het nieuw te bouwen 380kV hoogspanningsstation1. In 2017/2018 is een ruimtelijke verkenning uitgevoerd voor een aantal inrichtingsvarianten binnen deze voorkeurslocatie2. Het doel was om de geplande ontwikkelingen zó in te passen dat zij samen meerwaarde creëren voor dit gebied. Binnen dit zoekgebied is met de betrokken stakeholders gekeken naar mogelijkheden voor de stationslocatie.

De betrokken stakeholders zijn gemeente Tilburg, gemeente Loon op Zand, Waterschap De Dommel, Waterschap Brabantse Delta, Natuurmonumenten, Spinderwind en de Efteling. De varianten voor de positionering van het 380kV-station zijn voorzien van een effectbeoordeling op de thema's leefomgevingskwaliteit, landschap, natuur, archeologie, bodem en water, (net)techniek en kosten. Ook zijn de belangen van de hiervoor benoemde betrokken stakeholders meegewogen. Naar aanleiding van de effectbeoordeling hebben de samenwerkende overheden 3 in juni 2019 advies uitgebracht over de locatiekeuze voor het hoogspanningsstation 4. De minister van Economische Zaken en Klimaat heeft dit advies overgenomen in haar definitieve besluit. Aandachtspunt bij dit advies is de landschappelijke en natuuraantasting vanwege de bouw van het station en de aansluitende verbindingen. Deze compensatie dient door middel van een gebiedsuitwerking in relatie met o.a. masterplan Landschapspark Pauwels verder te worden uitgewerkt5. Locatie 380 kV-station Tilburg De locatie van het toekomstige 380kV-station is gelegen ten noorden van de RWZI van Waterschap De Dommel en is gedeeltelijk gelegen over de huidige effluentvijver van het Waterschap.

1

Brief aan Tweede Kamer: Voorkeursalternatief Zuid-West 380 kV Oost, ministerie van Economische Zaken, DGETM-EO/17095054, 7 juli 2017. 2 Beoordeling varianten, Arcadis, 30 november 2018 3 De samenwerkende overheden bestaan uit: de gemeenten Bergen op Zoom, Breda, Drimmelen, Geertruidenberg, Halderberge, Loon op Zand, Moerdijk, Oosterhout, Reimerswaal, Roosendaal, Steenbergen, Tholen, Tilburg, Waalwijk en Woensdrecht, de provincie Noord-Brabant en de waterschappen Brabantse Delta en De Dommel. 4 Brief aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat: Advies Rijksproject Zuid-West 380kV Oost, namens de samenwerkende overheden, 2019-132, 5 juni 2019 5 Brief aan Tweede Kamer: Uitwerking voorgenomen tracé voor hoogspanningsverbinding ZuidWest 380 kV Oost, minister van Economische Zaken en Klimaat, DGKE-WO/19224747, 24 september 2019

Blad 2 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Daarnaast is het station gedeeltelijk gelegen in een NNB (Natuur Netwerk Brabant) gebied ten noorden van het industrieterrein. Vanwege de aanwezigheid van een windturbine en de bestaande hoogspanningsverbinding bleek de schuifruimte beperkt en is deze locatie tot stand gekomen met in achtneming van de reeds aanwezige functies. De locatie is gelegen in een 'flessenhals' waar natuur en industrie elkaar raken, waardoor zorgvuldige inpassing noodzakelijk is. In deze notitie wordt ingegaan op de benodigde compensatie van de effluentvijver in combinatie met de gebiedsuitwerking van Landschapspark Pauwels.

Figuur 1-1 Locatie toekomstig hoogspanningsstation Tilburg380 inclusie aansluitende verbindingen

1.3

Ligging Het projectgebied is gelegen ten noorden van de stad Tilburg, langs de N261. Op Figuur 1-2 is de projectlocatie weergegeven ten opzichte van de omgeving.

Blad 3 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Figuur 1-2 Ligging projectgebied (1)

In Figuur 1-3 is de huidige situatie van het plangebied zelf en de directe omgeving ervan weergegeven. De RWZI en de bijbehorende waterberging/effluentvijver ligt ten westen van de N261 en de Bos en Beemdweg. Ten oosten van de N261 liggen verschillende bospercelen en de Stokhasseltlaan. Ten oosten van de Stokhasseltlaan liggen nog meer bospercelen, welke het Noorderbos vormen en de Noorderplas. Het Noorderbos ligt op de voormalige vloeivelden. Bos en Beemdweg

N261

Stokhasseltlaan

Bestaande effluentvijver

RWZI Voormalige vloeivelden Figuur 1-3 Ligging projectgebied (2)

Blad 4 van 62

Noorderplas

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

1.4

Waterbergingsopgave Zoals in paragraaf 1.2 is aangegeven, is de locatie van het 380 kV-station op basis van een zorgvuldig proces tot stand gekomen, rekening houdend met de belangen van de stakeholders in het gebied. Het station is gepositioneerd in de zogeheten 'flessenhals' tussen natuur en industrie en dient zorgvuldig te worden ingepast. De reeds bestaande functies dienen ongestoord te blijven functioneren of te worden gecompenseerd, rekening houdend met de gebiedsopgave van Landschapspark Pauwels. Een van de grootste opgaven is de compensatie van de effluentvijver (hierna: waterberging) van Waterschap De Dommel. Deze waterberging ten noorden van de RWZI heeft als doel om het gezuiverde afvalwater (effluent) uit de RWZI tijdelijk op te vangen, zodat deze geleidelijk via de Zandleij kan worden afgevoerd op het watersysteem in het Noorderbos en verder. De aanvoer van gezuiverd water vanuit de RWZI kan namelijk aanzienlijk fluctueren. Het water wordt tijdelijke geborgen in de waterberging en wordt vervolgens geleidelijk aan afgevoerd op de Zandleij. In Figuur 1-4 is het principe van het systeem weergegeven. In reguliere situaties wordt maximaal 2 m3/s afgevoerd vanuit de waterberging naar de Zandleij.

Bij extreme pieksituaties of calamiteiten, wanneer de waterberging volledig gevuld is, is het mogelijk om maximaal 5,1 m3/s af te voeren naar de Zandleij zoals afgebeeld in Figuur 1-4. Indien er water vanuit de riolering wordt geborgen in het noodbuffer, wordt het later via de riolering naar de RWZI gebracht. Daarnaast is er een mogelijkheid om bij calamiteiten via de calamiteitenoverstort water te lozen de Zandleij.

Figuur 1-4 Principe hydrologisch functioneren waterberging en toekomstige noodbuffer (rode stippellijn= scope waterbergingsopgave).

Vanaf juni 2019 is de uitwerking van de compensatieopgave van de waterberging opgepakt, waarbij integraal naar de verschillende opgave in het gebied is gekeken. Het functioneren van de toekomstige nooduitlaat en noodbuffer van de RWZI is door RHDHV geanalyseerd en berekend

Blad 5 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

(Memo Modellering Noodoverlaat RWZI Tilburg & Uitlaat Effluentberging, Royal HaskoningDHV 13 november 2020). De systemen (waterberging RWZI en de nooduitlaat en de noodbuffer) functioneren los van elkaar. In hoofdstuk 3 wordt verder ingegaan op dit ontwerpproces. Deze integrale ontwerpnotitie bevat de totstandkoming en uitwerking van het Definitieve Ontwerp.

1.5

Betrokken partijen en wijze van samenwerking Na de samenwerking met de stakeholders omtrent de Voorkeursvariant voor het station is ook voor de locatie-afweging voor de ontwerpfase van de waterberging een intensieve samenwerking met deze opgezet. Een goede locatie-afweging met draagvlak van alle partijen is ook voor de waterbergingsopgave van groot belang. Daarnaast kan de waterbergingsopgave niet los gezien worden van andere projecten, ambities en gebiedsopgaven vanuit de ontwikkeling Landschapspark Pauwels. TenneT is initiatiefnemer en verantwoordelijk voor de uitwerking en realisatie van de compensatie van de waterberging. Intensieve samenwerking met Waterschap De Dommel en gemeente Tilburg is hierbij noodzakelijk geweest bij deze verkenning en uitwerking. Het Waterschap de Dommel is eigenaar en beheerder van de bestaande waterberging en de nieuwe functie wordt na realisatie overgedragen aan het waterschap. De gemeente Tilburg is grondeigenaar en heeft tevens belangen bij de compensatie van de waterberging vanwege de ontwikkeling van Landschapspark de Pauwels, de kwaliteit van het water en de komst van de ecologische verbindingszone en recropassage. Tevens ligt het tracé van de te realiseren Snelfietsroute F261 in het plangebied van de nieuwe waterberging.

Dit snelfietspad vormt een verbinding tussen Tilburg en Waalwijk en levert een belangrijke bijdrage aan het terugdringen van de automobiliteit in het gebied, omdat woon-werkverkeer en recreatiefverkeer gebruik kan maken van deze nieuwe verbinding. Het omgevingsproces dat is gevoerd in het kader van de gebiedsontwikkeling is door TenneT, waterschap en gemeente gezamenlijk opgepakt. Hoe eigendom, gebruik en beheer wordt georganiseerd is nog onderwerp van gesprek. Deze integrale ontwerpnotitie is tot stand gekomen in samenwerking met TenneT, Waterschap De Dommel, Gemeente Tilburg, Provincie Noord-Brabant, Waterschap Brabantse Delta en Natuurmonumenten. Hiervoor hebben vertegenwoordigers van partijen zich gebundeld in een kernteam die vanaf juni 2019 op regelmatige basis heeft vergaderd en aan diverse sessies hebben deelgenomen. Tevens zijn diverse specialisten binnen de betrokken organisaties geraadpleegd bij de totstandkoming van dit ontwerp. Daarnaast zijn richtinggevende besluiten genomen door de 'Stuurgroep waterbergingsopgave' waarin vertegenwoordigers van de hiervoor benoemde partijen deelgenoot zijn. Zie hoofdstuk 3 voor de processtappen die zijn doorlopen bij de totstandkoming van het ontwerp.

Daarnaast heeft een uitvoerig omgevingsproces plaatsgevonden met diverse stakeholders in het gebied zoals Spinderwind, Attero, grondeigenaren, gebruikers, natuurorganisaties, bewoners en andere belanghebbenden. In hoofdstuk 3 is het proces beschreven en is aangegeven wanneer welke stakeholder zijn aangehaakt.

1.6

Doel integrale ontwerpnotitie Het doel van deze integrale ontwerpnotitie is het bundelen van het proces van de totstandkoming van het ontwerp van de waterberging om aan de opgaven in de nieuwe

Blad 6 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

waterberging en voldoende bergingscapaciteit te voldoen. Deze notitie geeft inzicht de uitwerking van het definitieve ontwerp, de relatie met de omgeving, de uitgevoerde onderzoeken en hoe wordt omgegaan met deze resultaten. Deze integrale ontwerpnotitie wordt aangeboden aan de betrokken partijen ter informatie en vormt de basis voor de nadere overeenkomsten die tussen de partijen worden gesloten. Het definitieve ontwerp (de tekeningen) en bijbehorende technische ontwerpnotitie zijn andere producten. De inhoud van deze notitie is gebaseerd op en beschrijft deze producten.

1.7

Leeswijzer Hoofdstuk 2 beschrijft de huidige situatie van het plangebied en de omgeving. In hoofdstuk 3 is het proces van de totstandkoming van het definitief ontwerp beschreven. Hoofdstuk 4 licht het ontwerp toe en beschrijft per onderdeel wat de wijzingen zijn. In hoofdstuk 5 worden de effecten op o.a. de waterhuishouding, natuur en de omgeving beschreven. Daarnaast wordt ingegaan op het beheer en onderhoud en de landschappelijke inpassing. In hoofdstuk 6 wordt een toelichting gegeven op de benodigde vergunningen en de planologische inpassing. In hoofdstuk 7 zijn de uitvoeringsaspecten uiteengezet en wordt een doorkijk in de planning gegeven.

Blad 7 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

2

Bestaande situatie

2.1

Landgebruik en inrichting In Figuur 2-1 is het plangebied van de waterberging weergegeven. De directe omgeving kernmerkt zich door een natuurlijke omgeving aan de rand van de stad en natuurgebied Huis ter Heide. De brede provinciale weg N261 en de rioolwaterzuiveringsinstallatie bepalen het landschapsbeeld. Het gebied ten westen van de N261 heet de Spinder. De RWZI en de bijbehorende effluentvijver/ waterberging liggen in het gebied de Spinder. De bestaande waterberging is geheel omdijkt. Nabij de RWZI zijn ook een aantal (bedrijfs)woningen aanwezig. Ten oosten van de RWZI ligt de Bos en Beemdweg. Tussen deze weg en de N261 liggen graspercelen, welke in gebruik zijn als paardenweitjes met enkele bomenrijen. Aan de noordzijde van de waterberging staat een windturbine van Spinderwind en liggen bospercelen met een natuurlijke en ecologische functie. Verder noordelijk ligt het Blauwe Meer, welke een recreatieve functie heeft. Aan de oostzijde van de N261 zijn er voornamelijk oude uitvalswegen met vier woningen en een bosgebied. Het bosgebied betreft ook een deel van de oude vloeivelden. Op deze voormalige vloeivelden zijn historische verontreinigen aanweizg. De directe omgeving is nauwelijks bewoond. Parallel aan de N261 ligt de Stokhasseltlaan. De N261 functioneert als entree voor Tilburg vanuit het noorden. Ten oosten van de N261 is het landgebruik grotendeels bos.

Het oostelijk deel van het plangebied is Natura-2000 gebied en heeft daarmee een natuurlijke en ecologische functie. In Figuur 2-2 zijn impressie beelden van het plangebied weergegeven.

Figuur 2-1 Grenzen plangebied

Blad 8 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Figuur 2-2 Impressie van het plangebied

2.2

Bodem In de 19e eeuw groeide Tilburg uit tot een industriestad, wat tot gevolg had dat de hoeveelheid afvalwater van de bewoners en industrie sterk toenam. Om deze reden heeft Tilburg verschillende vloeivelden om de stad aangelegd. De aanleg van de vloeivelden ten noorden van Tilburg, ter plaatse van het plangebied, duurde van 1919 tot 1929. In 1972 is de rioolwaterzuiveringsinstallatie (AWZI-Noord) gerealiseerd, waarbij een deel van de vloeivelden in stand is gehouden. Vanaf 1995 is de RWZI in eigendom van Waterschap De Dommel en is de huidige RWZI met de bestaande waterberging gerealiseerd. Hierbij is het huidige terrein gesaneerd en zijn de vloeivelden geheel buiten werking gesteld. Over de vloeivelden zijn het Noorderbos en de huidige AWZI aangelegd. De percelen in het Noorderbos (ten oosten van de N261) zijn door het gebruik als vloeiveld sterk verontreinigd met chroom en arseen en in mindere mate met cadmium, koper, lood, nikkel en zink. De verontreinigingssituatie wordt het sterkst bepaald door chroom. Met name de toplaag is sterk tot licht verontreinigd. Bij de inlaten en aanvoersloten komen de sterkste verontreinigingen voor en in het midden van de percelen alleen lichte verontreinigen. Met betrekking tot de bodemverontreiniging op zowel het terrein van de RWZI, als het Noorderbos zijn door het bevoegd gezag Wet bodembescherming beschikkingen afgegeven.

Voor terrein van de RWZI betreft dit een beschikking op het evaluatierapport en het nazorgplan van de sanering in 1997. Voor het terrein van het Noorderbos is een beschikking afgegeven op het bodembeheer- en nazorgplan.

Blad 9 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

2.3

Watersysteem De rioolwaterzuivering (RWZI) Tilburg is in eigendom en beheer bij Waterschap De Dommel. Vanuit de RWZI wordt het effluent in de effluentgoot geloosd welke via een vaste stuw overstort in de bestaande waterberging ten westen van de N261, ook wel effluentvijver genoemd. In deze vijver vindt de waterberging plaats. De bestaande waterberging watert middels een regelbaar kunstwerk af op de watergang langs de Bos- beemdweg (ZL 3 en 4), weergegeven in Figuur 2-4. Door middel van 4 duikers staat het watersysteem aan de westzijde van de N261 in verbinding met het watersysteem aan de oostzijde. In, of stroomopwaarts van, deze duikers zijn (al dan niet regelbare) drempels aangebracht om de peilen te reguleren. Opvallend is de duiker ter hoogte van de uitlaat van de bestaande waterberging een hogere ligging heeft en daardoor alleen mee stroomt bij een hoge waterstand. De bouwkundige constructies van de 4 duikers onder de N261 zijn in de bestaande situatie in beheer bij de gemeente Tilburg. Het doorstroomprofiel wordt in de bestaande situatie beheert door het waterschap. Het bestaande watersysteem is ook in beheer bij Waterschap De Dommel. Na het kruisen van de Stokhasseltlaan bestaat het systeem uit 2 hoofdwatergangen ZL1 en ZL3. De twee watergangen komen net vóór de Udenhoutseweg ter hoogte van stuw ZL3-st1 bij elkaar en gaan over in de Zandleij (Figuur 2-3).

Tussen de RWZI en de stuwen in de Zandleij takken geen andere hoofwatergangen aan op het systeem. Stuw Udenhoutse weg ZL3-st1

Zandleij

Stuw Houtsestraat ZL1-st2

Figuur 2-3 Locatie stuwen ZL3-st1 en st2

Blad 10 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Huidige uitlaat effluentvijver

Figuur 2-4 Watersysteem incl. coderingen watergangen (bron: legger Waterschap De Dommel)

2.3.1

Kunstwerken De bestaande waterberging watert middels een regelbaar kunstwerk af op de watergang langs de Bos- beemdweg (ZL 3 en 4). De uitlaat van de bestaande waterberging is weergegeven als kunstwerk C in Figuur 2-5. Het waterschap is eigenaar van deze uitlaat Constructie B (Tilburg_CKW_0757) is een bestaande faunapassage. De gemeente Tilburg is eigenaar van deze faunapassage. De overige aangepeilde kunstwerken zijn duikers onder de N261. De gemeente Tilburg is eigenaar en beheerder van de bouwkundige constructies van deze duikers. Het Waterschap De Dommel is verantwoordelijk voor het doorstroomprofiel van deze duikers. Constructie F is ook een duiker, maar niet in beheer van het waterschap, omdat deze geen categorie A- of B-watergangen verbindt.

Blad 11 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Stuw Dommel ID: ZL1-st1

Figuur 2-5 Ligging en benaming kunstwerken nabij N261

2.3.2

Kades Om de bestaande waterberging ligt een waterkering, welke voorkomt dat de waterberging kan overstromen richting de omgeving. De kering heeft een hoogte van gemiddeld NAP +15,0 m en een breedte op kruinhoogte variërend van ca. 6 tot 16 meter. Het talud van de bestaande kering is 1:2 of flauwer.

Blad 12 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

De dijk heeft geen veiligheidsklasse en is naar deze hoogte aangelegd vanwege vrijgekomen (verontreinigde) grond welke in de kering is verwerkt na een sanering van het gebied. De verontreinigde grond is geïsoleerd met folie. De sanering van het RWZI-terrein heeft in 1997 plaats gevonden. Voor deze isolerende voorziening is destijds door het bevoegd gezag een beschikking in het kader van de Wet Bodembescherming afgegeven. In 2008 is de beschikking op het nazorgplan gegeven. Hierin is opgenomen dat elke 5 jaar de kade en het grondwater wordt gemonitord, om de geïsoleerde voorziening te controleren.

2.4

Natuurwaarden Natuurnetwerk Nederland Het gebied ten oosten van de N261 en ten noorden van de bestaande waterberging maakt onderdeel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN), ook wel Natuurnetwerk Brabant (NNB) genoemd. Het huidige natuurdoeltype betreft N16.03 droog bos met productie.

Figuur 2-6 Natuurnetwerk Brabant (NNB) met natuurdoeltypen (bron: provincie Noord-Brabant)

Natuur 2000 Het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ‘De Loonse en Drunense Duinen & Leemkuilen’ ligt op circa 2,6 kilometer ten noordoosten van het plangebied. Op circa 7 kilometer afstand bevindt zich het Natura 2000-gebied ‘Kampina & Oisterwijkse Vennen’. Soortbescherming In het kader van de soortbescherming zijn o.a. de Natuurtoets en aanvullend daarop het nader onderzoek Flora en Fauna uitgevoerd. Op basis van deze onderzoeken blijkt dat de volgende beschermde soorten in het gebied voorkomen: • Wezel (twee verblijfplaatsen en leefgebied); • Bunzing (een verblijfplaats en leefgebied); • Gewone dwergvleermuis; • Ruige dwergvleermuis (twee paarverblijfplaatsen); • Watervleermuis;

Blad 13 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

• • •

Laatvlieger; Levendbarende hagedis (leefgebied en verblijfplaatsen); Das (burchtlocaties buiten plangebied, leefgebied binnen plangebied).

Houtopstanden/ Bomen Volgens het landelijk register monumentale bomen zijn geen (potentieel) monumentale bomen aanwezig in het plangebied. De bomen in het plangebied vallen buiten de bebouwde kom Wet Natuurbescherming (Wnb). Vanwege de oppervlakte waar de bomen deel van uit maken (> 10 are) en doordat het in een aantal gevallen meer dan 20 bomen in een rij betreft, vallen de bomen in het plangebied onder de Wet Natuurbescherming Houtopstanden.

2.5

Archeologie en cultuurhistorie In de vigerende bestemmingsplannen ‘Bedrijventerrein Spinder 2017’ (d.d. 29-08-2017) en ‘Buitengebied De Zandleij 2012’ (d.d. 19-06-2014) zijn geen dubbelbestemmingen met betrekking tot cultuurhistorische waarden opgenomen. Op de cultuurhistorische waardenkaart van de provincie Noord-Brabant zijn wel verscheidene cultuurhistorische waarden in het plangebied weergeven (zie Figuur 2-7). Een deel van het plangebied is aangewezen als cultuurhistorisch landschap. Daarnaast grenst het plangebied aan historisch geografische lijnelementen. Deze lijnelementen zijn onderdeel van de waterstromen op de Tilburgse vloei- en drainagevelden.

Figuur 2-7 Cultuurhistorische waardenkaart (CHW) Noord-Brabant

In de vigerende bestemmingsplannen is voor een groot deel van het plangebied de dubbelbestemming ‘waarde – archeologie’ bestemd. Op basis van de resultaten van het uitgevoerde archeologisch booronderzoek

Blad 14 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

(Archeologisch onderzoek: waterbergingslocatie, Antea Group 20 november 2020) kan de kans op aantreffen van archeologische vindplaatsen in delen van het plangebied waar deels intacte podzolen zijn aangetroffen niet worden uitgesloten.

2.6

Kabels en leidingen In en rondom het plangebied hebben we te maken met diverse kabels en leidingen. Verwezen wordt naar de VO tekening in bijlage 1 waarop de kabels en leidingen zijn weergegeven. Bij deze een samenvatting: Tracé: gehele projectgebied in oost-westrichting • Kabel / leiding: Bestaand en nieuw bovengronds hoogspanningstracé TenneT; • Raakvlak: Hoogtebeperkingen, werk-routes en terreinen en faseringen; • Beheersmaatregel / opmerking: Netbeheerder betrekken bij ontwerp (vindt plaats) afstemmen faseringen en werk-routes en terreinen. Tracé: waterberging tussen Bos-en beemdweg en N261 • Kabel / leiding: waterleiding; • Raakvlak: leiding ligt in waterberging, toekomstige kade komt voor een klein deel op de zakelijk rechtstrook; • Beheersmaatregel / opmerking: Overleg netbeheerder (heeft plaatsgevonden), omstandigheden en bereikbaarheid leiding in standhouden. Tracé: Bos – en Beemdweg • Kabel / leiding: Middenspanningskabels (o.a. een aansluiting van de Efteling) in beide bermen; • Raakvlak: Bij het ophogen van de Bos-en Beemdweg komen de kabels te diep te zitten én 2 nieuwe duikers moeten gekruist worden; • Beheersmaatregel / opmerking: Overleg netbeheerder (heeft plaatsgevonden). Nieuwe kabels in kade leggen en vervolgend “oversluiten”.

Tracé: Tracé: Bos – en Beemdweg • Kabel / leiding: Data in beide bermen; • Raakvlak: Bij het ophogen van de Bos-en Beemdweg komen de kabels te diep te zitten én 2 nieuwe duikers moeten gekruist worden; • Beheersmaatregel / opmerking: Overleg netbeheerder. Kabels wellicht verleggen in het werk. Tracé: waterberging oostzijde N261 • Kabel / leiding: persriool parallel aan N261; • Raakvlak: watergangen / grondwerk; • Beheersmaatregel / opmerking: In eerste scan geen knelpunten. Gewijzigd ontwerp nog overleggen met netbeheerder. Tracé: Stokhasseltlaan • Kabel / leiding: diverse kabels en leidingen in berm; • Raakvlak: beperkt. Aanleg duiker B-watergang wel een aandachtspunt; • Beheersmaatregel / opmerking: Geen.

Blad 15 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Tracé: aanvoerleiding RWZI oost / Moerenburg • Kabel / leiding: aanvoerleiding • Raakvlak: beperkt. Ligt buiten plangebied waterberging • Beheersmaatregel / opmerking: geen

2.7

Recreatie In de bestaande situatie wordt een gedeelte van het plangebied recreatief gebruikt, maar heeft deze geen recreatieve status. Door het plangebied ten oosten van de N261 loopt een wandelpad. Buiten het plangebied, ten oosten, ligt het Noorderbos met verschillende wandelroutes.

2.8

Eigendommen In Figuur 2-8 zijn de eigendommen van het plangebied en omgeving weergegeven. In de huidige situatie is de grond waarop de RWZI en de bestaande waterberging ligt in eigendom van Waterschap De Dommel. De overige gronden: de Bos en Beemdweg, N261 en het gedeelte ten oosten van de N261 zijn in eigendom van de gemeente Tilburg.

Figuur 2-8 Eigendommenkaart omgeving 380kV-station Tilburg (zie bijlage 2 voor een vergrootte weergave)

2.9

Ontwikkelingen in en rondom het gebied Zuid-West 380kV Oost + 380 kV-hoogspanningsstation Tilburg Door middel van het 380kV hoogspanningsstation kan geschakeld worden tussen het 380kV-net en het 150kV-net. In de toekomst sluit hier ook de nieuwe verbinding Zuid-West 380kV Oost op aan en kan ook hiermee worden geschakeld. Op het hoogspanningsstation komen drie 380 kV/150 kV transformatoren en spoelen en wordt ruimte gereserveerd voor een vierde transformator. Het Loonse Spinderspad vormt de toegangsweg naar het 380kVhoogspanningsstation. Het hoogspanningsstation heeft een oppervlakte van 6,5 ha. Om het hoogspanningsstation te kunnen bouwen worden de bestaande keringen rondom de bestaande waterberging van het waterschap verplaatst.

Blad 16 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation wordt aangesloten op de bestaande hoogspanningsverbinding van Geertruidenberg naar Eindhoven. Voor de lijnen zijn diverse reconstructiewerkzaamheden nodig. Hierbij dient het elektriciteitstransport gewaarborgd te blijven. Bestaande masten worden aangepast en er worden nieuwe masten gebouwd. Zodra de nieuwe masten er staan, kunnen de geleiders getrokken worden en zullen twee circuits worden aangesloten op het hoogspanningsstation en op de bestaande verbinding. Wanneer de nieuwe hoogspanningsverbinding ZW380 Oost gereed is worden alle drie de circuits aangesloten op het hoogspanningsstation en worden de masten van de bestaande verbinding verwijderd. Drie van deze masten staan in de waterberging. Voor het aanleggen van het ondergrondse kabeltracé worden horizontaal gestuurde boringen toegepast om o.a. wegen, watergangen en andere bovengrondse- en ondergrondse infrastructurele constructies te kruisen. Door het toepassen van deze sleufloze techniek wordt de overlast voor de omgeving tot een minimum beperkt. Op een aantal plekken wordt het kabeltracé aangelegd in open ontgraving. Dit betekent dat er een kabelsleuf wordt gegraven. Op de kabels die in open ontgraving zijn aangelegd is geen diepwortelende beplanting meer mogelijk.

Recroduct en Ecologische Verbindingszone Het landschap tussen Tilburg en De Loonse en Drunense Duinen staat voor een belangrijke opgaven. De afgelopen jaren is de stad sterk uitgebreid in deze richting. Het stedelijke gebied van Tilburg kent vooral aan de noordwestkant een flinke uitbreiding. Met de komst van de N260 aan de noord- en westkant van de Burgemeester Bechtweg (N261) aan de noordoostkant heeft de stand nieuwe randen gekregen. Voor deze nieuwe situatie is een herbeschouwing voor het behoud van een vitale, gezonde en duurzame stad, waarin de ontwikkelingen in de economie, de maatschappij en de natuurlijke leefomgeving goed op elkaar worden afgestemd en elkaar waar mogelijk versterken, op zijn plaats. Tilburg wil op grond daarvan onder meer investeren in de (groene) kwaliteit van de stad, van het landschap en de overgang daartussen. Hiervoor wil de gemeente Tilburg in Stadsbos013 en Landschapspark Pauwels minimaal 125 hectare nieuwe natuur en 12 kilometer ecologische verbindingszone realiseren in drie zogenaamde “stadsregionale parken” aan de rand van de stad. Deze parken vormen in de toekomst een ecologische groene schakel tussen de stad en de daaraan grenzende natuur (en Natura 2000) gebieden om de stad.

Het Landschapspark Pauwels is de schakel waarmee Tilburg een ecologische verbinding tot stand wil brengen tussen Natura 2000-gebied De Loonse en Drunense Duinen en natuurgebied Huis ter Heide. Een van de speerpunten van Landschapspark Pauwels betreft het realiseren van een ecologische verbinding over de N261, waardoor uitwisseling van flora en fauna tussen Huis ter Heide en Natura 2000-gebied De Loonse en Drunense Duinen (met daarin onder meer de natuurgebieden Brand en de Leemkuilen (via het Noorderbos)) in de toekomst mogelijk wordt. Daarnaast heeft de Efteling een natuurcompensatie opgave van de uitbreidingsplannen van de Efteling. De Efteling heeft hiervoor een onderbouwing op basis van de saldo-benadering opgesteld. Bijzonder is dat hierbij nadrukkelijk wordt ingezet op “een verbindingszone voor mens én dier”, het zogenaamde “recroduct”. Dit recroduct vormt een van de speerpunten in de beoogde ontwikkelingen binnen het Landschapspark Pauwels als “Poort van Pauwels”. De verbinding voor

Blad 17 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

prioritaire diersoorten zoals Boomkikker (Hyla arborea), Rugstreeppad (Epidalea calamita), Kamsalamander (Triturus cristatus) en kleine en grote zoogdieren zoals Das (Meles meles), Ree (Capreolus capreolus) en de kleine marterachtigen (Bunzing (Mustela putorius), Hermelijn (Mustela erminea), Wezel (Mustela nivalis)), wordt gecombineerd met een verbinding waar fietsers en wandelaars de N261 kunnen passeren. De Efteling, Natuurmonumenten, provincie Noord-Brabant en gemeente Tilburg hebben een intentieovereenkomst gesloten voor het realiseren van dit recroduct. Waterlandschap Pauwels In het kader van het schetsontwerp dat in 2020 werd opgesteld voor het Waterlandschap Pauwels werden de diverse opgaven en kansen vanuit de gebiedskwaliteiten en de lagenbenadering op elkaar betrokken. Hierbij horen ook de bergingscompensatie voor effluentwater van de RWZI, de wens om dit effluentwater daarna een zogenaamde waterharmonica te laten passeren en de realisatie van een ecologische verbindingszone tussen Huis ter Heide en de Brand. In en rond het Noorderbos komen deze opgaven samen.

Vanuit het geheel van het Waterlandschap bleek in het proces van het schetsontwerp (juni 2020) dat vooral de noordflank van het Noorderbos en de laaggelegen landbouwgronden tussen Udenhoutseweg en Noorderbos interessant zijn voor deze deelopgaven, waarbij ze elkaar versterken en samen één robuuste structuur gaan vormen. Bij dit principe vindt de totale waterberging en nazuivering plaats op de wat lagergelegen delen, die bovendien voor een groot deel niet afgegraven hoeven te worden. Ook is het uitgangspunt om het bos zoveel mogelijk te handhaven, zodat nieuwe aanplant van bomen op de lagergelegen delen minder nodig is. Dit betekende een koerswijziging in de locatie(s) voor de bergingscompensatie. Het voordeel voor de compensatieopgave was – naast de hiervoor genoemde argumenten - dat de voormalige vloeivelden aan de oostzijde van de Stokhasseltlaan ongemoeid konden blijven: geen vervuilde grond afgraven en het bos dat 20 jaar geleden werd aangeplant kan zich verder ontwikkelen. Vervolgens werd in juli 2020 bekend dat het bedrijf Primagaz zich niet zou gaan vestigen op de voorgenomen locatie tussen de RWZI en de N261. Dit bracht verdere mogelijkheden met zich mee voor een efficiënte bergingscompensatie. Deze kon zich nog meer concentreren rondom de N261, vlakbij de huidige waterberging van de RWZI.

Dit betekende wel dat de te realiseren Snelfietsroute F261 tussen Tilburg en Waalwijk, ter hoogte van de Bos en Beemdweg, in de nieuwe waterberging kwam te liggen. Nooduitlaat en noodberging Samen met gemeente Tilburg is het project herstel nooduitlaat in voorbereiding. Hierdoor worden de RWZI en een deel van het stedelijk gebied Tilburg minder kwetsbaar voor wateroverlast. Herstellen van de nooduitlaat vermindert het risico op schade als gevolg van wateroverlast en langdurige uitval van de RWZI Tilburg. De extra belasting op het watersysteem van de Zandleij moet worden opgevangen door een noodberging achter de nooduitlaat. De exacte locatie van de noodberging moet nog definitief worden vastgesteld. De wijzigingen aan de waterberging mogen met name de realisatie van de noodberging niet onmogelijk maken. Modernisering/uitbreiding RWZI Om in de nabije toekomst het verwachte afvalwateraanbod te kunnen blijven verwerken, zijn maatregelen op het huidige RWZI-terrein in voorbereiding. Daarnaast zullen de voorbereidingen worden opgestart om te kunnen voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (KRW) (m.b.t. stikstof en fosfaat) en de verwijdering van ‘nieuwe stoffen’.

Blad 18 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Snelfietsroute F261 Tilburg – Waalwijk We fietsen met z’n allen steeds vaker en over langere afstanden. En dat is goed nieuws. Meer fietsen levert een positieve bijdrage aan gezondheid, het klimaat en aan een bereikbare stad. Daarom legt de gemeente Tilburg samen met de gemeenten Loon op Zand en Waalwijk en de Provincie een snelfietsroute (SFR) aan van Tilburg naar Waalwijk. Aannemer Heijmans Infra B.V. heeft van gemeente Tilburg de opdracht gekregen om de snelfietsroute F261 Tilburg – Waalwijk aan te leggen. De werkzaamheden van de snelfietsroute zijn in volle gang en worden afgerond in 2021. Het tracé van de SFR loopt ter hoogte van de Bos en Beemdweg door de nieuwe waterberging van de RWZI. Het deel SFR in de waterberging is uit de werkzaamheden van Heijmans gehaald. Aanpassing N261 Tangent Afstemming geweest met gemeente Tilburg. Beperkte raakvlakken (behoudens locatie portalen N261 i.r.t. hoogspanningtracé N261). Primagaz station In het integraal schetsontwerp (Integraal schetsontwerp Oude Vloeivelden, RWZI en omgeving N261 Tilburg, Royal HaskoningDHV, d.d. 8 april 2020) was oorspronkelijk de ontwikkeling van een gasdistributiestation van Primagaz voorzien op de percelen tussen de Bos en Beemdweg en de N261. In het proces is de plaatsing van het gasdistributiestation komen te vervallen, zoals in hoofdstuk 3 wordt beschreven.

Blad 19 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

3

Planvorming

3.1

Aanleiding en processtappen Door de definitieve locatiekeuze van het hoogspanningsstation Tilburg380 op locatie de Spinder is de noodzaak ontstaan om de afname van de huidige waterberging van de RWZI Tilburg, als gevolg van de bouw van het station te compenseren op een andere locatie in de directe omgeving van de RWZI. Deze gebiedsuitwerking is vanaf juni 2019 met de verschillende stakeholders uit het gebied opgepakt:

- Verkenning opgave - bepalen varianten en uitvoering deelafweging per opgave

Planstudie Recroduct N261

- Bepalen integrale voorkeursvariant

door RHDHV (in opdracht gemeente Tilburg)

door RHDHV (in opdracht Waterschadp De Dommel)

gereed: december 2019

Integraal Schetsontwerp door RHDHV (in opdracht Waterschap De Dommel) gereed: april 2020

Uitwerking integraal schetsontwerp tot een voorontwerp incl nadere onderzoeken door Antea (in opdracht van TenneT) gereed: november 2020

Opstellen Definitief Ontwerp (+ integrale ontwerpnotitie) door Antea (in opdracht van TenneT) gereed: februari 2021

vanaf juni 2019

Producten: Integraal schetsontwerp Oude Vloeivelden, RWZI en omgeving N261 Tilburg, Royal HaskoningDHV, d.d. 8 april 2020. Voor alle opgaven in dit gebied is een integrale schets opgeleverd, die als basis heeft gediend voor de nadere uitwerking; Recroduct Poort van Pauwels, Royal HaskoningDHV, d.d. 23 december 2019; Schetsontwerp Waterlandschap H+N+S. Vanaf april tot november 2020 is door het kernteam6 gezamenlijk gewerkt aan de nadere uitwerking van de compensatie van de waterberging als gevolg van het geplande hoogspanningsstation richting een voorontwerp. De compensatie als gevolg van de robuuste ecologisch verbindingszone als ook de inpassing van het snelfietspad en de noodberging zijn hierin altijd integraal beschouwd. Doordat er gaande wege het proces (zomer 2020) zich nieuwe kansen voordeden zijn ook weer nieuwe alternatieven beschouwd, zie ook paragraaf 2.9. Op 15 september 2020 heeft de Stuurgroep waterbergingsopgave unaniem ingestemd met het verder uitwerken van de voorkeursvariant tot een definitief ontwerp, rekening houdend met de benoemde raakvlakken zoals het snelfietspad. 6

Vertegenwoordigers van TenneT, Waterschap De Dommel, Gemeente Tilburg, Provincie Noord-Brabant, Waterschap Brabantse Delta en Natuurmonumenten.

Blad 20 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Daarnaast werden partijen het erover eens dat het van belang was de directe omgeving en mogelijk andere stakeholders te benaderen om de belangen van deze stakeholders zorgvuldig te kunnen meewegen in de ontwerpuitwerking en de (publieke) besluitvorming rondom de voorgenomen ontwikkeling. TenneT en Waterschap De Dommel hebben het initiatief genomen voor het uitvoeren van een omgevingsproces, als respectievelijk uitvoerder en beheerder van de waterberging. De inhoudelijke afwegingen en varianten ten aanzien van de compensatie van de waterberging zijn hierna beschreven.

3.2

Alternatievenafweging RHDHV (juni 2019-april 2020) In juni 2019 is RHDHV in opdracht van Waterschap De Dommel en in samenwerking met de verschillende stakeholders gestart met de uitwerking van de mogelijke varianten voor de waterbergingsopgave. Er hierbij eerst gekeken naar de basisalternatieven die mogelijk zijn om het verlies aan berging te compenseren. Hieruit zijn de volgende vijf varianten voortgekomen: 1. Verhogen peil (tijdelijk) in bestaande effluentberging; 2. Verlies aan berging compenseren in vloeiveld oostzijde N261; 3. Verlies berging compenseren op lage gronden; 4. Volledige verplaatsing effluent berging naar vloeiveld; 5. Verhoogd bouwen van het hoogspanningsstation zodat de waterberging niet gecompenseerd hoeft te worden. Deze laatste blijkt kosten- en installatietechnisch en landschappelijk gezien niet tot de mogelijkheden te behoren. Deze oplossing draagt niet bij aan de gezamenlijke gebiedsuitwerking in het landschapspark Pauwels. Deze vier overgebleven varianten zijn vervolgens gezamenlijk beoordeeld op enerzijds de verenigbaarheid met de overige opgaven in het gebied en anderzijds op hydrologische haalbaarheid, geschatte kosten, Ruimtelijke Ontwikkeling, eigendomssituatie, eventuele knelpunten Kabels en Leidingen, landschap, natuur, cultuur, archeologie en de bijdrage aan de verbinding van de doelen van Landschapspark Pauwels.

Het resultaat is weergegeven in onderstaande figuur. De belangrijkste punten worden hieronder kort aangestipt.

Blad 21 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Figuur 3-1 Indicatie locaties varianten

Figuur 3-2 Afweging varianten

Variant 1: (tijdelijk) verhogen peil in bestaande effluentberging Variant 1 blijkt uit een nadere studie hydrologisch niet haalbaar en zorgt ervoor dat de RWZI niet meer goed kan functioneren. Dat is onacceptabel. Variant 1 draagt verder niet bij aan de ambities en doelen van Landschapspark Pauwels en staat mogelijke optimalisaties voor het recroduct in de weg.

Blad 22 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Variant 2: Verlies aan berging compenseren in vloeiveld oostzijde N261 Variant 2 vraagt bij de nadere uitwerking om een goede afstemming met de opgave waterharmonica (i.v.m. ruimtebeslag en effectiviteit) en de inpassing van het Primagaz station (gezien de lage ligging in het gebied, vraagt dit mogelijk om een verhoging van het maaiveld). Wijziging van de natuurdoelen is ook hier noodzakelijk, echter door gebruik te maken van de obstakelvrije terreinen onder de hoogspanningsverbinding kan noodzakelijk bosomvorming zo veel mogelijk worden beperkt. Variant 3: berging compenseren op lage gronden Op de lage gronden (noordzijde Noorderbos) liggen de hoogste potenties om te dienen als ecologische stapstenen voor de doelsoorten ten behoeve van de ecopassage. Deze natuurpotenties zijn niet verenigbaar met de functie van effluentberging (voedingsrijk, stilstaand water). Deze potenties zijn wel verenigbaar met uitbreiding en inzet van een eventuele waterharmonica. De inrichting van het gebied als effluentberging heeft een grote landschappelijke impact. Daarnaast inunderen deze gronden in de huidige situatie ook al. Het verlies van deze natuurlijke inundaties zou in dat geval mogelijk ook weer elders gecompenseerd dienen te worden. Daarnaast zijn deze gronden in particulier bezit.

Variant 4: volledig verplaatsen effluentberging Variant 4 vraagt veel ruimte in de voormalige Vloeivelden Tilburg. Dit ruimtebeslag conflicteert met de wens voor een waterharmonica / park. Eveneens zal het landschap drastisch veranderen en zal omvorming van de natuurdoelen noodzakelijk zijn. Gezien de verontreinigingssituatie en hoeveelheden grondverzet maakt deze variant extra duur. De meerwaarde die deze variant oplevert (in de vorm van extra ruimte ten noorden van de RWZI) is gezien de overige opgaven in het gebied zeer beperkt en niet noodzakelijk. Het Waterschap heeft later nog een studie uitgevoerd naar het benodigde ruimtebeslag voor toekomstige ontwikkelingen in het gebied, maar zijn niet meer teruggekomen op de variant voor volledige verplaatsing. Voorkeursvariant + integraal schetsontwerp Op basis van de afwegingentabel en de gezamenlijke sessies met de samenwerkende partijen is in 2019 geconcludeerd dat variant 2 ‘Verlies aan berging compenseren in vloeiveld oostzijde’ de voorkeursvariant betreft. Dit omdat variant 1 en 5 niet haalbaar blijken te zijn. Ten opzichte van variant 3 en 4 heeft variant 2 de minste impact op natuur en landschap. Daarnaast biedt variant 2 meer kansen voor het realiseren van andere doelen zoals waterharmonica en herstel van cultuurhistorische waarden.

Aandachtspunten ten aanzien van de integrale inpassing zijn de eventuele combinatie met waterharmonica, afstemming van de doorvoer watergangen met de locatie Primagaz. Zorgdragen voor wijzigingen van de natuurdoeltype en eventuele bosomvorming zoveel mogelijk beperken. Om de kosten te beheersen wordt geadviseerd zoveel mogelijk te werken naar een gesloten grondbalans en daarbij vrijkomende grond binnen het projectgebied te herschikken. De exacte invulling en hydrologische werking van deze optie dient in de volgende fase nader gedetailleerd te worden. In Figuur 3-3 is weergegeven welk gebied is aangegeven voor de waterbergingsopgave in het schetsontwerp van april 2020.

Blad 23 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Figuur 3-3 Uitsnede schetsontwerp RHDHV april 2020

3.3

Uitgangspunten uitwerking schetsontwerp tot een voorontwerp Nadat het proces van het integraal schetsontwerp was afgerond, zijn de verschillende partijen gestart met de nadere uitwerking van het schetsontwerp. TenneT heeft hiervoor Antea Group opdracht gegeven om de locaties uit het schetsontwerp nader uit te werken. Gemeente Tilburg heeft H+N+S Landschapsarchitecten opdracht gegeven voor een schetsontwerp voor het totale Waterlandschap Pauwels. De nieuwe waterberging maakt onderdeel uit van dit Waterlandschap. Antea Group is gestart met het ophalen van de verschillende eisen en belangen van de verschillende stakeholders in het gebied. Als gevolg van de bouw van het station is er op basis van het DO een bergingsafname van 57.800 m3 en als gevolg van de aanleg van de robuuste EVZ is er een bergingsafname van 32.000 m3. In totaal dient daardoor 89.800 m3 waterberging gecompenseerd te worden.

3.4

Heroverweging alternatieven + uitwerking voorkeursalternatief Antea (mei 2020 – september 2020) Tijdens de nadere uitwerking van de plannen door Antea Group en H+N+S in samenwerking met het kernteam, deden zich nieuwe kansen voor de waterbergingsopgave in te passen. De eerder geclaimde terreinen tussen de N261 en de RWZI (ten behoeve van ontwikkeling Primagaz) kwamen vrij om ingezet te worden voor compensatieopgave. De stuurgroep waterbergingsopgave heeft op 1 juli 2020 verzocht om een heroverweging uit te voeren naar de verschillende mogelijkheden. Hierbij zijn de volgende 4 opties beschouwd (Figuur 3-4):

Blad 24 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

A. B. C. D.

Locatie A+B+C (conform schetsontwerp); Locatie A+B (conform schetsontwerp) + nieuwe beschikbaar gekomen perceel; Locatie D > perceel Efteling; Locatie E > Lage gronden (eerder ook beschouwd).

Ten opzichte van de eerdere alternatievenafweging door RHDHV zijn locatie Primagaz en locatie D nieuw.

Figuur 3-4 Locaties voor waterberging heroverweging

Locatie A+B+C

A+B+Primagaz

D

E

Overwegingen In de nadere uitwerking, rekening houdende met de gestelde voorwaarden, blijkt dat het A+B+C terrein (in vergelijking met het A+B+Primagaz terrein) een grotere oppervlakte nodig heeft voor de dezelfde hoeveelheid bergingscapaciteit. Tevens zou bij het inzetten van veld C meer NNB worden aangetast ten opzichte van het A+B+Primagaz terrein. Daarnaast liggen deze velden verder van de uitstroomlocatie. Door het beschikbaar komen van terrein Primagaz is het mogelijk om een gesloten watersysteem te creëren, waarbij het peil hoger opgezet kan worden. Hierdoor is minder oppervlakte waterberging nodig en zorgt dus voor een beperkte aantasting van bestaand bos. Bestaande ecologische waarde in gebied C hoeven niet aangetast te worden. Deze locatie zorgt er tevens voor dat een toekomstige uitbreiding in de vorm van een waterharmonica / park via zowel de noordzijde richting de lage gronden of via het Noorderbos mogelijk is. Locatie D ligt relatief verder van het bestaande afwateringssyteem af. Technisch is een verbinding richting locatie D wel mogelijk, echter zijn hier veel ingewikkelde constructies / syphon voor nodig. De potentiele bergingscapaciteit is te klein voor de opgave. Dit is geen duurzame locatie. Zie eerdere overweging RHDHV voor variant 3.

Blad 25 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Uiteindelijk blijkt dat de locatie A+B+Primagaz, zowel hydrologisch, ecologisch, landschappelijk als technische de meest compacte en duurzaamste oplossing is. Deze locatie heeft ten opzichte van de locatie A+B en C de minste impact op natuur en landschap. De locaties D en E zijn hydrologische en landschappelijke gezien niet gewenst. Door deze locatiekeuze moet het fietspad op de Bos en Beemdweg worden verhoogd en is deze ter plaatse van de waterberging onderdeel van het plangebied.

Figuur 3-5 Schetsontwerp H+N+S van de voorkeursvariant, september 2020

Op 15 september 2020 heeft de Stuurgroep waterbergingsopgave unaniem ingestemd met het verder uitwerken van de voorkeursvariant tot een definitief ontwerp, rekening houdend met de benoemde raakvlakken zoals het snelfietspad. Daarnaast werden partijen het erover eens dat het van belang was de directe omgeving en mogelijk andere stakeholders te benaderen om de belangen van deze stakeholders zorgvuldig te kunnen meewegen in de ontwerpuitwerking en de (publieke) besluitvorming rondom de voorgenomen ontwikkeling. TenneT en Waterschap De Dommel hebben het initiatief genomen voor het uitvoeren van een omgevingsproces, als respectievelijk uitvoerder en beheerder van de waterberging.

Blad 26 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

3.5

Optimalisaties voorkeursvariant tot een Voorlopig Ontwerp (sept 2020 – nov 2020) In het verdere ontwerpproces van de locatie A+B+Primagaz tot een voorontwerp en definitief ontwerp, zijn de belangen van de omgeving en stakeholders meegewogen. Op 25 september 2020 zijn alle bewoners per brief geïnformeerd over de plannen en uitgenodigd voor een persoonlijk gesprek. Enkele bewoners hebben hiervan gebruik gemaakt. Tevens hebben er gesprekken plaats gevonden met verschillende belangengroepen: de Stichting Stadsbomen Tilburg, de werkgroep Vleermuis013 en de gemeentelijk beheerder van het Noorderbos. Tevens heeft er op 7 oktober 2020 een online informatiebijeenkomst plaatsgevonden in samenwerking met de gemeente Tilburg en Waterschap De Dommel. Bij deze bijeenkomst is toelichting gegeven op de plannen van de waterging en de plannen van het hoogspanningsstation. De belangen en wensen, met name het behoud van bestaande bomen en natuurontwikkeling, zijn meegenomen als klanteisen (KES) en hebben waar mogelijk een plek gekregen in het ontwerp (Tabel 3-1). Dit heeft geleid tot een verdere optimalisatie van de plannen. Bij de optimalisaties heeft er ook een zorgvuldige afweging plaatsgevonden tussen eventuele conflicterende belangen. Zorgen over waterkwaliteit of geuroverlast zijn door het waterschap zorgvuldig beantwoord.

Zo is toegelicht dat eventuele geuroverlast voornamelijk voorkomt op het terrein van de RWZI en niet van gezuiverd afvalwater in de (toekomstige) waterberging. Wel wordt voorkomen dat water te lang stil blijft staan. Daarnaast zijn de afvalstoffen die via de RWZI op de waterberging worden geloosd met name opgeloste stoffen en een heel klein beetje slib. Dit is dezelfde waterkwaliteit die in de huidige situatie op de Zandleij wordt geloosd en levert dan ook geen verandering in gezondheidsrisico’s op.

Figuur 3-6 Links: Schetsontwerp H+N+S, Rechts: ontwerp na optimalisatie vanuit omgeving en stakeholders

Tabel 3-1 toont optimalisaties ten opzichte van het schetsontwerp, welke zijn verwerkt in het Voorlopig en Definitief Ontwerp:

Blad 27 van 62

Integrale ontwerpnotitie waterberging 380 kV station Tennet Tilburg projectnummer 0461294.101, werkdocument 16 april 2021,.concept revisie 04 Documentnummer TenneT: 002.678. 21 0891238 (revisie 0.4)

Tabel 3-1 Overzicht optimalisaties van het schetsontwerp naar VO

Optimalisatie

Belang

Toelichting

Oppervlakte robuuste EVZ optimaliseren

Ecologie

De kade van de huidige waterberging wordt teruggelegd op de positie zoals eerder in het schetsontwerp (RHDHV) gepland. Hierdoor ontstaat een verbrede robuuste zone richting de te realiseren recropassage.

Inpassing (waardevolle) bomen en bomen als onderdeel vleermuisroute Behoud van zuidelijke deel bos