02 Bijlage 01 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025

Deze informatie gaan we koppelen aan de vragen van (circulaire) ondernemers in en rond Tilburg. Voor succesvolle circulaire activiteiten is het sluiten van ketens een kernopdracht. Dit vraagt organiserend vermogen. Midpoint is nu ketenregisseur. Gemeente Tilburg kan de rol van launching customer op zich nemen. Samenwerking tussen verschillende spelers maakt financiering eenvoudiger. In een pilot van Midpoint werken partijen gezamenlijk mee aan CIRCO-tracks. Voor de komende jaren worden de activiteiten van de gemeente Tilburg en Midpoint op een lijn gebracht. Hierbij wordt de volgende categorisering gehanteerd: - ondersteuning voor het vinden van ketenpartners - subsidies: waar moet je zijn voor wat? - financiering: investor readiness Inzet Extra middelen zijn begroot om extra capaciteit binnen de gemeente te realiseren omtrent deze interventie (30.000 euro).

27 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

4. Overige interventies op hoofdlijnen 4.1 Reeds gestarte interventies 6. Stimuleren van communicatie rondom circulariteit Als inwoners van Tilburg actief betrokken worden bij de activiteiten van de gemeente Tilburg op het gebied van circulariteit, vergroot dit het inzicht in de urgentie ervan en groeit de motivatie om er zelf mee aan de slag te gaan. Informeren gebeurt via verschillende kanalen (nieuwsbrief, website, sociale media) op een positieve, toegankelijke manier. Initiatieven die plaatsvinden in Tilburg staan centraal. Ambitie is dat in 2025 75% van de inwoners van Tilburg op de hoogte is van de transitie richting een circulaire economie en waarom dit waardevol is voor hen. Deze ambitie is ambitieus. Daarom vraagt de communicatie om inwoners te raken op het juiste moment. We moeten achter de voordeur zien te komen. Een stappenplan is opgesteld om vorm te geven aan deze interventie. ● Ontwikkelen van een communicatiestrategie ● Analyseren van de huidige beleving van inwoners wat betreft circulariteit (nulmeting) ● Ontwikkelen van content, bijvoorbeeld door verslag te leggen van circulaire activiteiten in de stad ● Verspreiden van content via de verschillende kanalen van de gemeente en van samenwerkingspartners. ● Ambassadeurs benoemen (‘influencers’). ● Monitoren van de impact van de communicatie-activiteiten.

● Experimenten rondom communicatie over circulair opzetten en uitvoeren samen met de Tilburger Tafel. De afdeling Communicatie pakt deze interventie op met twee medewerkers. Voor een succesvolle uitvoering is de afdeling echter afhankelijk van de resultaten van de andere interventies. De afdeling Communicatie zal daarom nauw betrokken zijn bij ontwikkelingen binnen de gemeente. 11. Stimuleren Van Afval Naar Grondstof (VANG) Afval moet zo goed mogelijk gescheiden worden om circulaire ketens te sluiten. Daarnaast moet de hoeveelheid restafval zo klein mogelijk zijn, omdat deze geen onderdeel is van een circulaire economie. Om dit proces te faciliteren voor inwoners van Tilburg zal de gescheiden inzameling van specifieke stromen als PMD en papier geïntensiveerd worden. Het volume en de frequentie van inzameling van restafval bij de burger zal verlaagd worden. Dit moet een impuls geven om minder afval te produceren en goed te scheiden. Het doel is dat 70% van het huisafval wordt gerecycled in 2025. Daarbij produceert iedere inwoner in 2025 maximaal 125 kg restafval per jaar. Naast het ontwikkelen van een nieuw servicemodel voor inzameling wordt een aantal aanvullende projecten opgezet om specifieke stromen beter te kunnen inzamelen. Op korte termijn krijgt het inzamelen van GFT in de hoogbouw de meeste aandacht.

Dit gebeurt momenteel nog niet, waardoor bijna al het GFT uit de hoogbouw bij het restafval belandt. Door GFT te scheiden wordt het aandeel restafval verkleind en kan het GFT afval benut worden voor biobased doeleinden. Eerdere hoogbouw onderzoeken uit andere gemeenten worden hierbij benut. 28 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

Daarnaast zijn de volgende deelprojecten voorzien: ● Opzetten van een regionale samenwerking met betrekking tot milieustraten en circulaire ambachtscentra. ● Realiseren van 1 afvalinzamelingsysteem in de binnenstad/Spoorzone, zo mogelijk gecombineerd met bedrijfsafval. Hierdoor zijn minder verkeersbewegingen nodig, verbetert de luchtkwaliteit en hebben inwoners minder overlast van containers in buitenruimte. ● Opzetten van een preventiecampagne. ● Het monitoren van het aantal kilogram restafval per inwoner en het percentage afvalscheiding wordt doorgezet. Afdeling BAT regisseert deze interventie. Zij bereiden VANG voor en voeren deze uit. De activiteiten van afdeling BAT staan in zekere zin los van het Uitvoeringsprogramma, omdat zij opereert met middelen vanuit de afvalstoffenheffing. Kennisuitwisseling omtrent circulair is evengoed nodig, om de grondstofstromen in de stad in beeld te krijgen. 24 + 25. Realiseren van een netwerk voor retourlogistiek Om werkende businesscases op te stellen in retourlogistiek is inzicht nodig in de retourstromen in de regio met potentie tot lokale verwerking en opwaardering. Hiervoor gaat gemeente Tilburg in gesprek met bedrijven (grote en kleine) in de regio die zich momenteel al bezighouden met retourlogistiek, alsook met kleinere bedrijven die vergelijkbare stromen hebben en hierbij aan kunnen haken.

Vervolgstap is het creëren van een gezamenlijk netwerk voor retourlogistiek in de stad en omliggende regio met deze partijen. Ook de achterliggende businesscase hoort hierbij. Dit is met name gunstig voor kleinere bedrijven, omdat zij zo kunnen profiteren van een schaalvoordeel. Interventie 24 wordt na de zomer van 2021 afgerond als co-productie tussen gemeente Waalwijk, gemeente Tilburg en Midpoint, waarbij STEC het onderzoek uitgevoerd heeft. Retourlogistiek-stromen zijn in beeld gebracht en kansen bepaald voor het opzetten van een netwerk. Dit onderzoek sluit naadloos aan op de activiteiten van interventie 25. Voor dit vervolg wordt een plan van aanpak opgesteld met dezelfde werkgroep, om kansen voor ketenvorming te verzilveren. Financiële middelen om deze interventie uit te voeren komen van het mobiliteitsprogramma SmartWayz. Daarom is deze interventie niet afhankelijk van het Uitvoeringsprogramma. 4.2 Te starten interventies 4. Realiseren van een regionale inkoopstrategie Door regionale samenwerking op het gebied van circulaire inkoop te organiseren kan een schaalvoordeel worden bereikt. Hierbij wordt de vraag gebundeld, wat aantrekkelijk is voor marktpartijen met een innovatief product of als basis dient om een gezonde businesscase te realiseren. Dit is specifiek interessant voor projecten binnen de openbare ruimte, maar is ook mogelijk in de voedingsmarkt.

Op dit moment bevindt deze interventie zich nog in de ideefase. Midpoint heeft aangegeven deze interventie te willen oppakken, maar heeft nog geen projectteam of projectplan opgesteld.

29 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

In het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 kan in 2022 een concrete aanleiding zich voordoen om deze interventie op te pakken. Begin 2022 is het raadzaam een werkgroep te starten met vertegenwoordigers vanuit de Afdeling Inkoop en Midpoint. 5. Stimuleren van deelconcepten in Tilburg Deelconcepten zijn een interessant middel om bewoners van Tilburg kennis te laten maken met circulaire principes. In Tilburg zijn al nationale en lokale deelconcepten actief, waaronder Hopperpoint en Peerby. Door aanvullende deelconcepten te introduceren stimuleert de gemeente Tilburg de transitie van ‘bezit’ naar ‘gebruik’ en inspireert ze haar inwoners in hun dagelijks leven alternatieven te proberen. Onder deze interventie is een aantal activiteiten voorzien: - een inventarisatie welke deelconcepten passen binnen Tilburg en de behoeften van de inwoners - pilots draaien met verschillende deelconcepten. Hier kan worden samengewerkt met lokaal MKB - in kaart te brengen welke deelconcepten actief gebruikt worden, wat ze opleveren in termen van CO2-reductie en de schaalbaarheid. Beslissen of ondersteuning/subsidiëring nodig is met middelen vanuit de gemeente. Hoewel een aantal activiteiten al geformuleerd is, is deze interventie nog niet geadopteerd door een van de afdelingen binnen de gemeente. Een trekker is nodig, die de activiteiten verder vorm kan geven.

Vanuit het programma wordt de komende tijd gekeken wie dit trekkersschap oppakt. 12. Realisatie Circulair ambachtscentrum Tilburg Afdeling BAT van de gemeente Tilburg realiseert een zogeheten Circulair Ambachtscentrum op de bestaande locatie van de Tilburgse milieustraat. Hier zullen reststromen worden opgeslagen, gesorteerd en verwerkt. Het ambachtscentrum zal bestaan uit een demontage-hal en een drive-through waar spullen en afvalstromen worden ingenomen, gesorteerd en gedemonteerd. De overige reststromen worden zoveel mogelijk gescheiden ingenomen op de milieustraat. Het creëren van werkgelegenheid is naast hergebruik ook een belangrijke factor in de realisatie van het ambachtscentrum, daarom heeft deze interventie een sterke relatie met interventie 23. Op langere termijn is beoogd om kleine bedrijven onderdeel uit te laten maken van het ambachtscentrum, om producten te maken uit de aangeleverde reststromen. Vanaf 2019 heeft Midpoint een netwerk opgericht met partijen die kunnen bijdragen aan een circulair ambachtscentrum: kringloopbedrijven, onderwijsinstellingen, gemeenten, kunstenaars en adviseurs. Vanaf 2020 is de regio Hart van Brabant begonnen met een verkenning en eerste pilots voor regionale circulaire ambachtscentra. Uiteraard gaan we afstemmen en/of samenwerken met deze initiatieven.

13. Realiseren urban mining in Tilburg Door in kaart te brengen waar en wanneer er gebouwd gaat worden (materiaalvraag) en waar en wanneer er sloop plaats zal vinden (materiaallevering) kunnen materiaalstromen uit de gebouwde omgeving beter met elkaar worden afgestemd. Dit overzicht is het urban mining register. 30 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

Specifiek kan gemeente Tilburg inzicht verwerven van de asfalt-behoefte in aankomende infrastructuurprojecten. Dit geeft de ruimte en mogelijkheid om tijdig urban mining-mogelijkheden te verkennen en zo hergebruik van materiaal te stimuleren. Door daarnaast meer flexibiliteit in de projectplanning te brengen kan het aanbod van secundair materiaal beter worden gekoppeld aan het hergebruik in nieuwe infrastructuurprojecten. Verwacht wordt dat een externe partij nodig is om de beschikbare informatie rondom vraag en aanbod om te zetten in een urban mining register. Deze interventie heeft een sterke relatie met interventie 15. Voor deze interventie is nog geen trekkende afdeling aangewezen. De afdeling Ruimtelijke Uitvoering kan veel baat hebben bij een dergelijk register. Integratie met interventie 2 en 15 geeft een completer inzicht in vraag en aanbod van reststromen. Het programmateam ziet erop toe dat deze interventie bij de juiste afdeling wordt ondergebracht. 14. Realiseren circulaire bouw in woningbouwcorporaties Woningcorporaties zijn een belangrijke speler in de gebouwde omgeving en in de bouw-, sloop- en renovatie-activiteiten die plaatsvinden. Hun maatschappelijke opgave is reden mee te werken aan de transitie naar een circulaire stad.

Woningcorporaties kunnen bijdragen aan de regionale materiaaluitwisseling, circulair ontwerp van de gebouwde omgeving en circulair materiaalgebruik. Ook wordt gekeken naar de invloed van circulaire bouw op de gebruikers binnen de woningcorporaties. Gemeente Tilburg (afdeling Ruimte), Cirkelstad en de woningcorporaties gaan onderzoeken hoe circulair ontwikkelen structureel georganiseerd kan worden. Het Woonconvenant is getekend, maar de samenwerking tussen de verschillende partijen is nog niet vormgegeven. Als deze gerealiseerd is kan vervolgens gezamenlijk kansen worden geïdentificeerd en pilots opgezet en uitgevoerd. De komende periode wordt besloten of deze interventie wordt samengevoegd met interventie 17. 16. Invoeren van materialenpaspoort in Tilburg Het materialenpaspoort is een belangrijke stap in de transitie naar circulair bouwen en gaat hand-in-hand met trends in demontabel bouwen en slopen voor hergebruik. Door alle materialen en grondstoffen in een gebouw te documenteren, en dus een ‘identiteit’ te geven, wordt hergebruik vereenvoudigd. Vanuit het Vastgoedbedrijf, Ruimtelijke Uitvoering en Faciliteiten is aangegeven dat het materialenpaspoort een belangrijk middel is binnen hun circulaire activiteiten.

De gemeente Tilburg kan de implementatie van een materialenpaspoort stimuleren, door bouwwerken aan het einde van hun (financiële/technische) levensduur te demonteren en de materialen een nieuw leven te geven. Hierbij kan Tilburg nauw aansluiten bij de ontwikkelingen rondom CB’23 en aanhaken bij het programma van Midpoint Brabant Circulair, omtrent dataficatie van gebruik materialenpaspoort. Deze interventie bevindt zich nog in de ideefase. Midpoint heeft aangegeven deze interventie te willen trekken en vraagt daarnaast betrokkenheid van de gemeente zelf om succesvol te zijn.

31 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

18. Implementatie houtbouw Om minder beton te gebruiken, is houtbouw een duurzaam en vaak interessant alternatief. Om een goede afweging te maken tussen hout en beton is het van belang om de gehele levenscyclus – van grondstoffenwinning tot en met demontage van een gebouw – mee te nemen. Daarom zijn de volgende deelactiviteiten onder deze interventie voorzien: ● Opzetten van een werkgroep ‘lokale houtbouw’, met vastgoed-collega’s, lokale houtzagers en aannemers. Samen bepalen wanneer hout te gebruiken om huizen te bouwen. ● Meenemen van houtbouw in circulaire gronduitgifte. ● Stimuleren van lokale opdrachtgevende partijen (woningbouwcorporaties, e.d.) om met houtbouw te experimenteren. ● Verkennen van mogelijkheden voor een lokale houtzagerij-industrie. Voor deze interventie vervullen Midpoint en het Vastgoedbedrijf een trekkersrol. Een opdrachtgever SO is nog niet vastgesteld. Op dit moment wordt deze interventie nog niet opgepakt. In eerste instantie is het belangrijk dat er duidelijke werkafspraken worden gemaakt tussen de gemeente en Midpoint over de samenwerking op deze interventie. Vervolgens kan een werkgroep geformeerd worden met onder andere ontwikkelaars en bouwbedrijven, die met deze interventie aan de slag gaat. Ook kan besloten worden om deze interventie samen te voegen met interventie 17 en 14. 19.

Stimuleren sluiten van lokale voedselkringlopen Binnen de gemeente Tilburg vindt al een aantal initiatieven plaats om lokale voedselkringlopen te sluiten. Waaronder het programma ‘Van overschot naar smakelijke maaltijd’ van 013Food. Dit is een goede start, maar voor het halen van substantiële impact en gedragsverandering bij inwoners zijn meer initiatieven nodig en middelen/facilitering om ze op te schalen. Daarnaast werkt Midpoint Brabant vanuit een breder perspectief aan nieuwe eiwitten en grote industrie. Verder wordt het Up New Centrum Food ontwikkeld, De gemeente kan hier een verbindende rol spelen tussen initiatieven en beleid. Voor het Up New Centrum zelf wordt momenteel een locatie gezocht. Voor deze interventie is het ten eerste van belang om initiatieven en mogelijke partners te identificeren. Waaronder vanuit de horeca, de detailhandel en voedselproducenten. Gelijktijdig wordt gewerkt aan het ontwikkelen en uitrollen van een structurele lange-termijn aanpak. Hoe gaan we de initiatieven ondersteunen naar opschaling? Hoe kan het Up New Centrum een rol spelen? 20. Realiseren van regelluwe zones in Tilburg De huidige afval-wet- en -regelgeving staat soms innovatie rondom reststroomverwerking in de weg. Regelluwe zones kunnen hiervoor een oplossing zijn. In deze gebieden kan vrijer worden omgegaan met de definitie van ‘afval’.

Bedrijven kunnen hier experimenteren met nieuwe circulaire oplossingen en businessmodellen. Met name op het gebied van biobased materialen is een sterke behoefte om buiten de huidige regelgeving pilots te draaien.

32 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

Deze interventie zit in de ideefase en is geïnitieerd door Midpoint Brabant Circulair. Midpoint en de gemeente Tilburg gaan gezamenlijk kijken naar de behoeften van ondernemers. Wat zijn de mogelijkheden om een gebied regelluw te maken? Vervolgens kan het concept van de regelluwe zone verder worden uitgewerkt, partners gezocht en een locatie ingericht. Ook partijen als Rijkswaterstaat, I&W, NRVD en VA worden betrokken. Binnen de gemeente zelf is het van belang dat de afdeling Juridische Zaken nauw betrokken is bij deze interventie.

21. Identificeren van lokale reststromen Om de transitie naar circulaire maakindustrie te bevorderen is inzicht nodig in de materiaalstromen in de regio. De afvalstromen van huishoudens zijn redelijk goed in beeld. Bedrijfsafvalstromen zijn echter minder goed in beeld. Door de provincie wordt specifiek ingezet op het beter in kaart brengen van biologische/organische afvalstromen. De gemeente Tilburg kan hier een bijdrage aan leveren door binnen de stad deze stromen in kaart te brengen: de organische reststromen van groenbeheer en organisch afval. In samenwerking met Midpoint Brabant wordt de informatie over industriële organische (rest)stromen in kaart gebracht. Zo kunnen kansen voor het verwaarden van reststromen versneld worden opgepakt. Voor elk van de stromen geldt dat dit onderzoek daarnaast ook inzichtelijk moet maken hoeveel waardeverlies de reststromen met zich meebrengen en hoeveel banen mogelijk lokaal gecreëerd kunnen worden als deze reststromen waardevol hergebruikt worden. Deze interventie bevindt zich nog in de ideefase, en heeft nog geen trekker. Deze interventie kan samengevoegd worden met interventies 1,2, 8, 15, 24, 25, waarin ook grondstofstromen in kaart worden gebracht. 22. Realiseren Up New Centra Het programma Midpoint Brabant Circulair werkt aan de realisatie van vijf Up New Centra: Textiel, Food, Bouw, Leather en Smart Industry.

De plannen rondom het Up New Centrum Textiel (Circular Textiles) zijn vergevorderd. Een haalbaarheidsstudie is eerder uitgevoerd en er is een kosteninschatting gemaakt. Textiel wordt hier te zijner tijd op een hoogwaardige wijze verwerkt. MidPoint Brabant Circulair, het Textielmuseum en Wolkat hebben hiervoor een consortium opgericht. Het Up New Centrum zal worden gevestigd in het Drögepand en ook dienen als expertisecentrum en circulair loket. De inrichting van de eerste verdieping is besproken en er wordt nu gekeken naar de andere twee verdiepingen Op basis van de haalbaarheidsstudie en begroting wordt momenteel gewerkt aan een plan van aanpak voor de volgende fase. In eerste instantie zal gefaseerd worden verbouwd. Het ontwikkelen van een businesscase voor de transformatie van het Drögepand is een belangrijk onderdeel. Voor deze transformatie wordt een kwartiermaker aangesteld. In zekere zin opereert deze interventie onafhankelijk van het Uitvoeringsprogramma Circulair, omdat een aparte financieringsaanvraag loopt. Het is belangrijk dat de gemeente een concrete rol neemt in het Up New Centrum. Ook voor de realisatie van de andere Up New Centra is samenwerking tussen gemeente Tilburg en Midpoint nodig.

33 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

23. CE-banen stimuleren Activiteiten rondom circulaire economie bieden nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid. Binnen de gemeente Tilburg haakt het programma Human Capital daarom aan bij de ontwikkeling van de circulaire ambachtscentra en de Up New Centra. Zodra de plannen voor deze centra voldoende zijn uitgewerkt kan de gemeente faciliteren bij het organiseren van werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook kan de gemeente re-integratieprocessen faciliteren bij bestaande bedrijven. Hierbij wordt gewerkt vanuit de vraag van bedrijven en wordt dit gekoppeld aan de vaardigheden en talenten van de arbeidsreserve. Deze interventie bevindt zich in de opstartfase. Binnen de afdeling Economie en Arbeidsmarkt wordt een werkgroep samengesteld wat een projectplan gaat uitwerken. 28. Stimuleren van circulaire chemie De procesindustrie heeft een grote opgave om richting 2030 en 2050 duurzaamheidsdoelstellingen uit het Klimaatakkoord te halen. Er zijn drie routes voor vergroening: circulair grondstoffengebruik (terugdringen van gebruik van ruwe olie en hergebruik van plastics), inzet van biobased grondstoffen (reststromen organisch afval en specifiek geteelde gewassen) en elektrificatie. De drie zuidelijke provincies, ROM’s, tal van bedrijven, financiers en het ministerie van EZK hebben de ‘Actieagenda Groene chemie, nieuwe economie’ uitgewerkt.

Deze agenda biedt aanknopingspunten voor Tilburg om bij te dragen aan de transitie van chemiebedrijven naar circulariteit: 1. Bundelen van de vraag naar gerecyclede grondstoffen voor de kunststofverwerkende MKB-bedrijven (denk aan de bloempotten van Capi Europe). 2. Organiseren van teelt van gewassen (bieten, granen, lisdodde) voor de chemie. 3. Organiseren van verbeterde en grotere gescheiden inzameling van plastic afval. 4. Verbinden van de chemische industrie met MKB-bedrijven die innovatieve technologie / machines / processen hebben ontwikkeld. 5. Ontwikkelen van een kennisplatform voor grote en kleine bedrijven: kennis over circulaire kansen van MKB-bedrijven kan de chemische industrie helpen haar processen te vernieuwen. Het uitgebreide netwerk van Midpoint en haar betrokkenheid bij Groene chemie, nieuwe economie kan goed van pas komen om partijen om de tafel te krijgen. Gemeente Tilburg kan kennisdeling faciliteren en werken aan gunstige randvoorwaarden voor experimenten en innovatie. Op dit moment bevindt deze interventie zich nog in de ideefase. Vanuit de afdeling Economie en Arbeidsmarkt is een verkenning van kansen gestart. Daarna wordt een projectplan uitgewerkt. 29(A). Toekomstbestendig en weerbaar maken van bestaande bedrijvigheid De aandacht voor circulaire economie is nog relatief recent tot ontwikkeling gekomen.

Er zijn veel vragen rond de specifieke definities, de gevolgen voor kosten van inzameling, verwerking en hergebruik, 34 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

veiligheid en betrouwbaarheid van secundaire grondstoffen en hoe je de bijdrage kunt meten aan CO2reductie en het afbouwen van gebruik van fossiele grondstoffen. Er ontstaan tal van nieuwe bedrijven en businessmodellen, waarvan het nog afwachten is hoe toekomstbestendig deze zijn. Aandacht is nodig om nieuwe werkgelegenheid duurzaam te krijgen. Er is nog een veelheid aan kansen en onontgonnen terrein die kunnen leiden tot nieuwe economie. Zowel binnen bestaande bedrijven biedt circulariteit kansen voor besparing op gebruik van grondstoffen en het voldoen aan toekomstige eisen die gesteld zullen worden aan hergebruik, demonteerbaarheid en gebruik van secundaire grondstoffen. Ook zijn er voor bedrijven mogelijkheden in het ontwikkelen van nieuwe producten en diensten en het ontwikkelen van compleet nieuwe toepassingen voor nieuwe markten. Het is zaak om deze kansen in beeld te brengen en te verzilveren. Deze interventie bevindt zich nog in de ideefase en wordt getrokken door de afdeling Economie en Arbeidsmarkt. Het hoofdstuk ‘economische impact’ geeft beeld van de mogelijk aanpak om economische activiteiten te stimuleren en kansen te verzilveren. Deze aanpak wordt in de tweede helft van 2021 uitgewerkt.

35 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

5. Governance De afgelopen vier jaar is de Aanpak Tilburg Circulair succesvol getrokken door een bevlogen medewerker van de afdeling Ruimte. Met ‘learning-by-doing’ is een stevig fundament gelegd en is de betrokkenheid binnen de gemeentelijke organisatie sterk gegroeid. Het succes van het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 is wederom afhankelijk van een gedreven programmaleiding. Deze programmaleiding houdt zich in eerste instantie bezig met het opzetten van een intern netwerk van medewerkers betrokken bij het onderwerp circulaire economie. Binnen dit netwerk vinden regelmatig bijeenkomsten plaats waarbij gemakkelijk kennis kan worden uitgewisseld tussen de verschillende interventies en afdelingen. Ook wordt samenwerking in kleinere groepen buiten de reguliere bijeenkomsten gestimuleerd. Daarnaast wordt nauw samengewerkt met Midpoint op een aantal interventies. De programmaleiding en vertegenwoordigers van Midpoint maken samenwerkingsafspraken en hebben periodiek overleg over de voortgang van deze samenwerking. Tot slot wordt samengewerkt met andere organisaties en netwerken in de regio. Denk aan Cirkelstad, Hart van Brabant, hogescholen, het Textielmuseum en andere gemeenten.

Afhankelijk van de focus van deze partij - circulariteit in het algemeen, of een specifiek onderwerp hierbinnen - dient de programmaleiding of een lid van het interne netwerk als eerste aanspreekpunt. Waar gewenst worden externe partijen uitgenodigd voor bijeenkomsten of werksessies.

36 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

6. Economische impact Naast het ontwikkelen en uitvoeren van de diverse interventies is het van belang om uit te zoomen naar het grotere geheel. Hoe zorgen we dat het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025, naast een bijdrage aan de doelstelling om in 2045 volledig circulair te zijn, een positieve impact heeft op de Tilburgse economie? Wat is de spin-off van de verschillende interventies op nieuwe bedrijvigheid en de werkgelegenheid? Wat zijn slimme aanvullende activiteiten en flankerend beleid om synergie en een multiplier te genereren? Hiervoor is een aanvulling op de huidige economische strategie nodig. Startpunt is het programma Next Economy. De ontwikkeling van strategie en beleid voor het onderdeel circulaire economie wordt in drie stappen vormgegeven. Identificeren van economische kansen In eerste instantie wordt gekeken naar het uitvoeringsprogramma zelf. Welke interventies kunnen werkgelegenheid en nieuwe bedrijven opleveren? De trekkers van de interventies worden hierin bijgestaan door collega’s met een ‘economische bril’. Kansrijke interventies zijn 5, 26, 28, 12, 22. Ook de ‘inkoop-interventies’ bieden aanknopingspunten, als gemeente Tilburg als launching customer nieuwe bedrijvigheid weet te stimuleren.

Daarnaast wordt met Midpoint Brabant en de BOM een beeld gevormd van start-ups, MKB-bedrijven, samenwerkingsverbanden of andere initiatieven waar werkgelegenheid een boost kan krijgen. Kijken naar nieuwe locaties, zoals bijvoorbeeld Wijkevoort, waar potentiële ketenpartners zich bij elkaar vestigen en gezamenlijk nieuwe proposities kunnen ontwikkelen. Vergroten en verzilveren van economische kansen Bij het ontwikkelen van nieuwe circulaire verdienmodellen is het sluiten van ketens een noodzaak. Veel ondernemers hebben een beperkt netwerk of zelfs geen idee hoe de supply chain eruit komt te zien. Vaak ontbreekt het aan organiserend vermogen. De gemeente kan hierbij een verbindende rol spelen en faciliteren in het vormen van consortia van ketenspelers. Daarnaast kan de gemeente ondersteunen in het ontwikkelen van een community of practice over ondernemerschap in circulaire economie. Bijvoorbeeld in aansluiting op het Up New Centrum Textiel en in samenwerking met lectoraten van Avans en Fontys. Het werven van een ‘boegbeeld’ heeft een katalyserend effect. Iemand die kan activeren en stimuleren. Op dit moment is er geen duidelijk leiderschap in Tilburg en omgeving op het gebied van circulaire economie. Leiderschap (influencers) is nodig om een grotere groep (MKB)bedrijven in beweging te krijgen.

Wisselwerking met andere overheidslagen Tegelijkertijd moet de gemeente Tilburg bepalen hoe zij zich verhoudt tot de andere overheidslagen, de provincie en het Rijk. Welke programma’s, projecten en initiatieven worden gevolgd en waar vaart Tilburg een eigen koers?

37 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025

7. Vervolgstappen Dit uitvoeringsprogramma geeft het startsein voor een programmatische aanpak om de circulaire beweging richting 2025 te versnellen. Omdat de gemeentelijke organisatie zich vaak op ongebaande paden zal gaan begeven is nog niet tot in detail in te schatten wat zij tegen zal komen. Een aantal zaken vraagt in de opstart van het uitvoeringsprogramma aandacht. Ten eerste is het belangrijk om de komende tijd het interne netwerk binnen de gemeente te versterken, met vertegenwoordigers uit iedere afdeling die bezig zijn met circulair. Zo weten afdelingen van elkaar waar zij mee bezig zijn en kunnen zij elkaar ondersteunen. Deze actie wordt momenteel opgepakt door de projectmanager vanuit PPI. Daarnaast zullen concrete werkafspraken gemaakt moeten worden met Midpoint Brabant Circulair, aangezien zij bij een groot aantal interventies betrokken is of zelfs een trekkersrol vervult. Hierbij gaat het in mindere mate om afspraken op interventie-niveau, maar over de bijdrage van Midpoint aan het programma en de samenwerking op hoofdlijnen. Oriënterende gesprekken hebben hiervoor inmiddels plaatsgevonden, deze worden voortgezet. Gemaakte werkafspraken zullen breed binnen de gemeente gedeeld worden, zodat eenduidig beeld ontstaat over de rol van Midpoint. Ten derde worden in 2022 interventies verder geconcretiseerd.

Het kernteam gaat aan tafel met betrokkenen en concretiseert de ambities en aanpak voor de verschillende interventies. Hoe concreter deze gemaakt kunnen worden, hoe beter de uitvoeringsplannen kunnen worden uitgewerkt. Een aantal interventies zal samengevoegd worden, bijvoorbeeld op het gebied van monitoring en circulaire bouw. Dit wordt van harte aangemoedigd.

38 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022 – 2025